Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olish«ТАСДИҚЛАНГАН»
Ўзбекистон Республикаси
Марказий банки Бошқарувининг
2000 йил 22 февралдаги
(3-сон баённомаси)
432-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ БАНКЛАРИДА КРЕДИТ ҲУЖЖАТЛАРИНИ ЮРИТИШ ТАРТИБИ ТЎҒРИСИДА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНизом
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(янги таҳрири)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2000 йил 2 мартда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 906]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
LexUZ шарҳиМазкур низом Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2020 йил 25 майдаги 12/7-сонли «Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан қабул қилинган айрим норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги қарорига (рўйхат рақами 3280, 29.07.2020 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.1. Мазкур Низом «Ўзбекистон Республикаси Марказий банки тўғрисида», «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги қонунларга мувофиқ ишлаб чиқилган бўлиб, у Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг банк фаолиятини назорат қилиш ва банк тизимида кредит таваккалчилиги бошқарувини яхшилашга доир вазифаларни ижро этиши учун шароит яратиш мақсадида банклар кредит ҳужжатларини юритиш бўйича талабларни қамраб олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.2. Мазкур Низом банклар томонидан бериладиган барча кредитларга, шунингдек унга очилаётган кредит линияларига нисбатан қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.3. Банк кредитларни ўзининг ички кредит сиёсатига ва кредит операцияларини юритишнинг умумий шартларига мувофиқ равишда беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.4. Кредит банк томонидан кредит шартномаси асосида пул шаклида берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.5. Банк бўлажак қарз олувчидан мазкур Низомга мувофиқ равишда кредит ҳужжатларини юритиш учун зарур бўладиган барча ахборотни талаб этиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.6. Кредит берган банк шартнома асосида ёки Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида кўзда тутилган бошқа усул воситасида кредит бўйича тўловни талаб этиш ҳуқуқини ҳар қандай миқдорда ён бериши мумкин. Янги қарз олувчи кредитга доир ҳуқуқини фақат ён бериш тўғрисида янги шартнома тузиш воситасида қайта ён бериши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.7. Кредит таркибидаги ўзгаришлар (реструктуризация) ёзма тарзда кредит шартномаси, гаров ҳақидаги шартнома, кредит шартномасини бажаришга доир бошқа шартномаларга тегишли ўзгаришлар ва қўшимчалар киритиш йўли билан тайёрланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. БЕРИЛГАН КРЕДИТ БЎЙИЧА ҲУЖЖАТЛАРНИ ЮРИТИШ ТАРТИБИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.1. Банк ҳар бир берилган кредит бўйича кредит йиғмажилдини тайёрлайди, у кредит шартномаси имзоланган ёки тасдиқланган кундан бошлаб очилади ҳамда мазкур Низомда кўзда тутилган ҳоллардан ташқари асосий қарз ва фоизлар тўлиқ тўланганидан сўнг ёпилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.2. Кредит йиғмажилди ҳужжатлари муҳофазаси ва ваколатлилигини таъминлаш мажбурияти юклатилган банк ходими кредит йиғмажилдини юритиш ва сақлаш учун масъулдир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.3. Марказий банк банк фаолиятини текшираётган даврда банк нозирлар талаб қиладиган барча кредит йиғмажилдларини, жумладан банк бўлимлари берган кредитлар бўйича йиғмажилдларни тақдим этишлари шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.4. Бланкли (ишончли) кредитга доир йиғмажилдда ҳар қандай турдаги кредитни бериш учун талаб қилинадиган умумий ҳужжатларнинг мавжуд бўлиши етарлидир. Ушбу умумий ҳужжатлар қуйидагиларга мувофиқ келиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарздор томонидан имзоланган ва кредит берилишидан олдинги сана қўйилган, кредитдан фойдаланиш мақсадлари баён этилган ва кредит таъминланган ҳолда гаров мавзуи кўрсатилган ариза;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарз олувчининг таъсис ҳужжатлари; бунда ҳужжатнинг нусхалари масъул кредит ходими томонидан қарз олувчининг юридик ишидан олинган бўлиши шарт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбизнес-режа (истеъмол кредити ва бизнес-режани тақдим этиш шарт бўлмаган кредитнинг бошқа турлари бундан мустасно);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishагар шахс қарздорнинг вакили бўлса, қарздор номидан кредит шартномасини имзолаш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат, имзолар нусхаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтузилган кредит шартномасининг асл нусхаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқабул қилинган бухгалтерия стандартларига мувофиқ тайёрланган, охирги ҳисобот санасида қарздор томонидан имзоланган молиявий ҳисоботлар, жумладан баланс ҳисоботи ҳамда даромадлар ва пул оқимига доир ҳисоботлар; зарурат туғилганда қарз олувчининг ҳисоботлари банк ва банкнинг консультацион бўлимининг масъул кредит ходими ҳамкорлигида талаб қилинаётган форматга мувофиқ келтирилиши шарт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмасъул банк ходими томонидан тайёрланган, кредитни тўлаш учун қарздорнинг нақд пул массаси оқимининг етарлилигини тасдиқловчи пул оқими тўғрисидаги ҳисобот таҳлили;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбанк кредит қўмитасининг кредит тасдиқланган муддат ва шартларини ўз ичига олувчи кредит шартномасини тасдиқлашга доир қарори.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.5. Агар кредит кўчмас мулк гарови билан таъминланган бўлса, унда кредит йиғмажилдида қўшимча равишда қуйидаги ҳужжатлар бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishипотека тўғрисида тузилган шартноманинг асл нусхаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгаровга берувчи ва банк томонидан имзоланган, гаров объекти қийматини келишув далолатномаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгаровга берувчи ва банк томонидан имзоланган, гаров объекти қийматини келишув далолатномаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгаровга қўйилган мулкни суғурта қилиш шартномаси ва ушбу шартнома бўйича суғурта полиси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгаров шартномасининг давлат кадастр идораларида давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисида гувоҳнома ёки давлат кадастр идораларида гаров шартномасининг давлат рўйхатидан ўтказилганлигини тасдиқловчи, белгиланган шаклда гаров шартномасига қўйилган белги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгаров предметини сотиш нархини тасдиқловчи ҳужжатлар, агар кредит, уни сотиб олишни молиялаш мақсадида берилган бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.6. Кўчмас бўлмаган мулк гаров тўғрисидаги шартномага мувофиқ мулкка эгалик қилиш ҳуқуқи қарздорга ўтганидан сўнг гаров воситаси бўладиган мулкни сотиб олиш учун бериладиган кредитларга доир кредит йиғмажилдларида мазкур мулкни сотиш нархини ва бу мулк суғурта қилинган пул маблағлари миқдорини тасдиқловчи ҳужжатлар бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.7. Агар кредит кўчмас мулкни қуриш, таъмирлаш ва тиклашни молиялаш мақсадида берилган бўлса, банк кредит йиғмажилдига смета ҳужжатларини, шунингдек банк томонидан тайёрланган текшириш тўғрисидаги ҳисоботни ёки кредит берилган ишлар бажарилганлигини тасдиқловчи қабул қилиб олиш тўғрисидаги далолатномани киритиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.8. Агар кредит бошқа шахс томонидан кафолатланса, кредит йиғмажилдига қуйидаги қўшимча ҳужжатлар киритилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкафиллик тўғрисидаги шартнома ёки ёзма кафолат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаудиторлик ташкилоти ёки аудиторнинг кафолатчининг (кафил) қониқарли молиявий аҳволини тасдиқловчи хулосаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшахснинг кафил номидан (кафолатчи) кафолат тўғрисидаги шартномани (мажбуриятни) имзолаш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.9. Кредитни беришга доир банк билан тузилган шартномага, жумладан гаров тўғрисидаги шартномага киритиладиган ўзгартириш ва қўшимчалар ушбу шартномалар шартларига мувофиқ расмийлаштирилиши ва тегишли йиғмажилдларга киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.10. Кредит тўлиқ ёки қисман тўланганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар кредит йиғмажилдига киритилиши ва кредитни тўлаш манбаларини (қарздор томонидан ўтказилган ёки гаров мавзуини сотишдан олинган маблағлар) акс эттириши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. КРЕДИТЛАРГА ДОИР ОЛИНГАН ҲУҚУҚЛАР БЎЙИЧА ҲУЖЖАТЛАРНИ ЮРИТИШ ТАРТИБИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.1. Банк кредитга доир ҳуқуқларни сотиб олган ҳолда бу банк ён бериш тўғрисидаги шартнома имзоланган вақтда кредит йиғмажилдини очиши керак ва унга мазкур низом талабларига мувофиқ тайёрланган ва дастлабки кредитор томонидан текширилган, дастлабки кредиторнинг йиғмажилдига тикиб қўйилган барча ҳужжатларни киритиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.2. Ушбу бўлимнинг 3.1-бандида талаб қилинган ҳужжатлардан ташқари ўтказма амалга оширилган банкнинг кредит йиғмажилдида қуйидагилар бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўтказишни амалга оширган банкнинг кредит ўз вақтида ва тўлиқ тўланиши тўғрисидаги батафсил ҳисоботи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпул ўтказиш тўғрисидаги шартнома, жумладан кредитга доир хизмат кўрсатиш шартлари тўғрисидаги низом (кредитни тўлаш ҳақидаги квитанция), кредитни тўлашга доир маълумотлар ва ёзма ҳужжатлар билан ўзаро алмашиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishён берган банк томонидан кредит бериш мезонларини белгиловчи ҳужжат нусхаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. БАНК ТОМОНИДАН АМАЛГА ОШИРИЛАДИГАН ЁН БЕРИШ ҲУЖЖАТЛАРИНИ ЮРИТИШ ТАРТИБИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.1. Кредитни ён берган банк кредит йиғмажилдига мазкур кредит билан боғлиқ мажбуриятлар юзасидан банк томонидан тузилган ён бериш тўғрисидаги барча шартномаларни киритиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.2. Агар мазкур шартнома янги кредиторга бундай хизматларни кўрсатиш бўйича банк мажбуриятларини ўзида қамраб олса, банк ён берган кредит йиғмажилди ён бериш тўғрисидаги шартномага мувофиқ кредитга оид барча тўловлар олинмагунча ёпилиши мумкин эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. ҚАРЗДОРЛАРНИ ЎЗГАРТИРИШГА ДОИР ҲУЖЖАТЛАР
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5.1. Қарздорнинг ўзгариши дастлабки қарздор томонидан ўз қарзини бошқа шахс — янги қарздорга бериш тўғрисидаги шартнома, шунингдек кредит шартномасига киритиладиган тегишли тўлдиришлар ёрдамида расмийлаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5.2. Қарздор ўзгарган кредитга доир асосий ҳужжатлар қуйидаги ҳужжатларни ўз ичига олиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарздор ва мўлжалланаётган янги қарздорнинг банк томонидан қарзни ўтказишга розилик беришини сўраб ёзган аризалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмазкур Низомнинг 2.4-банди талабларига мувофиқ янги қарздорга нисбатан тайёрланган асосий ҳужжатлар (юқорида қайд этилган банднинг 8-хатбошида кўзда тутилган талаблар бундан мустасно), улар қарзни ўтказиш тўғрисидаги банк розилиги, қарздор ўзгариши муносабати билан кредит шартномасига киритиладиган ўзгартириш ва қўшимчаларга оид ҳужжатларга нисбатан қўлланилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбанкнинг қарзни ўтказиш юзасидан берган ёзма розилиги, дастлабки ва янги қарздор ўртасида тузилган ёзма шартнома;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкредит шартномасига ёзма тарзда киритилган ва янга қарздор томонидан имзоланган ўзгартириш ва тўлдиришлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5.3. Банк қарзни ўтказиш юзасидан ўз розилигини беришга асос бўлган, янги қарздор берган таъминот шартларига қараб янги қарздорга очилган кредит йиғмажилдига мазкур низомнинг 5.1 ва 5.2-бандларига мувофиқ тегишли қўшимча ҳужжатлар киритиб қўйилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. МАЖБУРИЯТЛАРНИНГ БАНК ТОМОНИДАН КАФОЛАТЛАНИШИГА ДОИР ҲУЖЖАТЛАР
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6.1. Қарздор кредитни тўламаган тақдирда, кафил банк жавобгарликни ўз зиммасига олиши ҳақида кредиторга ёзма равишда хабар берилган ҳолда кафолат беришга доир ёзма шартномада банк томонидан кафиллик ва кафолатлар берилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6.2. Қарздор кредитни тўламаганлиги сабабли банк томонидан амалга оширилган кафолатлар бўйича йиғмажилд очилади. У кафолат берилган шахс томонидан қарз тўлангунга қадар юритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6.3. Банк томонидан кафил сифатида мажбуриятларнинг бажарилиши муносабати билан очилган кредит йиғмажилдлари мазкур Низомда кўзда тутилган талабларга мувофиқ кафолат бериш тўғрисидаги шартномани тузиш учун тайёрланган ҳужжатларни ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6.4. Қарздорнинг ўзига кафолат бераётган банк олдидаги мажбуриятлари таъминланган тақдирда, ушбу кафолатга доир кредит йиғмажилди мазкур Низомда кўзда тутилган талабларга (2.10, 6.2 ва 6.3- бандлари) мувофиқ тайёрланган ҳужжатларни қамраб олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. КРЕДИТЛАР МОНИТОРИНГИГА ДОИР ҲУЖЖАТЛАР
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7.1. Банк ҳар бир берилаётган ёки олинаётган кредитлар бўйича йиғмажилдга қуйидаги ҳужжатларни тикиб қўйиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарздорнинг молиявий аҳволи ва тўловларни ўз вақтида амалга ошириш имкониятини текшириш мақсадида тегишли шартномалар тузилганидан сўнг банк ва қарздор ўртасида юз берган муомалаларни акс эттирувчи ёзишмалар ва ҳужжатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкредит таъминоти сифатида берилган мулкни текшириш ҳужжатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарздор кафилининг (кафолатчи) молиявий аҳволини акс эттирувчи барча ҳужжатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкредитларни ўз вақтида ва тўлиқ тўланишини тасдиқловчи ҳужжатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарздор тўловларни амалга оширмаган ҳолда банк томонидан кўрилган чора-тадбирларни тасдиқловчи ҳужжатлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7.2. Кредитга доир хизмат кўрсатувчи банк ўтказиш тўғрисидаги шартнома шартларига мувофиқ кредитнинг ўз вақтида ва тўлиқ тўланишини акс эттирувчи ҳужжатларни кредит йиғмажилдида юритиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7.3. Банк бажариш муддати етиб келмаган банк кафолатлари бўйича ушбу Низомнинг 7.1-бандида кўзда тутилган ҳужжатларни юритиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур Низомнинг амалга киритилиши муносабати билан 1999 йил 11 февралда Адлия вазирлигида 631-сон билан давлат рўйхатига олинган 1998 йил 9 ноябрдаги 432-сонли «Ўзбекистон Республикаси банкларида кредит ҳужжатларини юритиш тартиби тўғрисида»ги низом ўз кучини йўқотади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМарказий банк раисининг ўринбосари А. ҚОДИРОВ