24.03.2026 yildagi 5-son
Ko‘rinish
Рус
Ўзб
O’zb
O‘zb|Рус
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining qarori, 24.03.2026 yildagi 5-son
Kuchga kirish sanasi
29.07.2026
Ko‘rinish
Рус
Ўзб
O’zb
O‘zb|Рус
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qarori
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlarini (0111-26-son SanQvaN) tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2026-yil 28-aprelda hisobga olindi, hisob raqami 399]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasining “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi qaror qiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (0111-26-son SanQvaN) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ayrim sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rais B. YUSUPALIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2026-yil 24-mart,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston kasaba uyushmalari Federatsiyasi raisining oʻrinbosari B. MAXMADALIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2026-yil 17-mart
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vaziri B. ZAXIDOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2026-yil 13-mart
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil A. BURIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2026-yil 10-mart
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Savdo-sanoat palatasi raisi D. VAXABOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2026-yil 2-mart
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining 2026-yil 24-martdagi 5-son qaroriga
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (0111-26-son SanQvaN)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (bundan buyon matnda sanitariya qoidalari deb yuritiladi) ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga oid sanitariya-gigiyena talablarini belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Mazkur sanitariya qoidalarida quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
infratovush — inson qulogʻi eshita olmaydigan, chastotasi 20 Hz dan past boʻlgan tovush toʻlqinlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
doimiy infratovush — tovush darajasi 1 min davomida oʻlchanganda 10 dB(A) dan ortiq oʻzgarmaydigan, “Lin” shkalasida va oʻlchash asbobining “sekin” (S) rejimida oʻlchanadigan infratovush;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
doimiy boʻlmagan infratovush — 1 min davomida oʻlchaganda tovush darajasi 10 dB(A) dan koʻproq oʻzgaradigan infratovush;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shovqin — turli chastotali va kuchli tovush toʻlqinlarining tartibsiz aralashmasidan hosil boʻlgan, inson eshitish tizimi hamda organizmiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan akustik tebranish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
doimiy shovqin — 8 soatlik ish kuni davomida tovush darajasi 5 dB(A) dan ortiq oʻzgarmaydigan shovqin;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
doimiy boʻlmagan shovqin — tovush darajasi vaqt davomida 5 dB(A) dan ortiq boʻlmagan uzluksiz oʻzgarib turadigan shovqin;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
keng maydonli shovqin — tovush chastotalari bir oktavadan kengroq oraliqda tarqalgan uzluksiz shovqin;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kontakt ultratovush — inson tanasi ultratovush manbai bilan bevosita aloqada boʻlganda yuzaga keladigan ultratovush (ishlab chiqarish detallarini ushlab turuvchi moslamalar, ultratovush suyuqliklari, tibbiy diagnostika asboblari, sanoat defektoskoplarining oʻlchash kallaklari, fizioterapevtik yoki jarrohlik ultratovush apparatlari nurlantiruvchi asboblari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tebranish — jismlarning muvozanat holati atrofida maʼlum davriylik bilan takrorlanib turadigan mexanik harakati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mahalliy tebranish — inson tanasining ayrim yuzalariga (qoʻl, oyoq yoki bilak) bevosita oʻtadigan tebranish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ultratovush — inson qulogʻi idrok eta oladigan chastotadan (20 kHz) yuqori boʻlgan tovush toʻlqinlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
umumiy tebranish — tanaga tayanch yuzalari orqali uzatiladigan tebranish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-bob. Ish joylaridagi shovqin darajalariga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ish joylaridagi keng maydonli shovqin darajasi GOST 12.1.003-2014 “Mehnat xavfsizligi standartlari tizimi. Shovqin. Umumiy xavfsizlik talablari”ga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ish joylaridagi doimiy boʻlmagan shovqin darajasi GOST ISO 9612-2016 “Akustika” talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ish joylaridagi shovqin darajasini oʻrganishda quyidagi koʻrsatkichlar inobatga olinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shovqinning ekvivalent tovush darajasi (ish kuni (smena) davomida xodimga taʼsir etuvchi daraja 8 h (soat) ish kuniga (smena) nisbatan oʻlchangan yoki hisoblangan);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“sekin” (S) va “impuls” (I) rejimli vaqt tuzatishlari bilan oʻlchangan A tovushining maksimal darajalari (belgilangan vaqt oraligʻida standart vaqt tuzatishi bilan oʻlchangan tovush darajasining eng yuqori qiymati);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
vaznlangan tovush bosimining eng yuqori darajasi (dBS — oʻlchash vaqtidagi eng yuqori oʻlchangan qiymat);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish joylaridagi doimiy shovqin darajasi 31,5; 63; 125; 250; 500; 1000; 2000; 4000 va 8000 Hz chastotalardagi oktava tasmalaridagi tovush bosimi darajasidan oshmasligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Ish joylarida (impulsli shovqin bundan mustasno) doimiy va doimiy boʻlmagan shovqinning oktava polosalaridagi tovush bosimi, tovush va ekvivalent tovush darajalari mazkur sanitariya qoidalarining 1-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. “S” va “I” rejimli tuzatishlari bilan oʻlchangan A vaznlangan tovushning maksimal darajalari mos ravishda 110 dB(A) va 125 dB(A) dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Vaznlangan tovush bosimining eng yuqori darajasi 137 dBS dan oshmasligi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Mehnat jarayonining ogʻirligiga koʻra ish joylarida shovqinning ruxsat etilgan darajalari mazkur sanitariya qoidalarining 2-ilovasi 1-jadvaliga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Shovqin darajalarini oʻlchash 1 yoki 2-sinf aniqlikdagi integrallovchi yoki integrallovchi-oʻrtachalashtiruvchi shovqin oʻlchagichlar orqali amalga oshirilishi, bunda shovqin oʻlchagichlar oktava va uchinchi oktava filtrlari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Ish joylaridagi shovqinning xodimlarga salbiy taʼsirining oldini olish uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xodimlarning shovqin darajasi mazkur sanitariya qoidalarida belgilangan normalardan oshadigan hududlarga kirishiga yoʻl qoʻymaslik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har qanday oktava diapazonida oktava tovush bosimi darajasi 135 dB va undan yuqori boʻlgan ish oʻrinlarida ishlash yoki qisqa vaqt boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shovqinning minimal darajasini taʼminlaydigan asbob-uskunalar bilan ishlash haqida xodimlarni xabardor qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shovqin darajasi mazkur sanitariya qoidalarida belgilangan normalardan yuqori boʻlgan hududlarda ogohlantiruvchi belgilar va toʻsiqlardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kam shovqin hosil qiluvchi asbob-uskunalar va ish jihozlarini tanlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
odamlar boʻladigan joylarga akustik toʻlqinlarning kirib borishini mazkur sanitariya qoidalarida belgilangan normalargacha kamaytirish uchun himoya ekranlari, qurilish materiallari va boshqa qoʻshimcha vositalardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xodimlarni shaxsiy himoya vositalari bilan taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
eshitish sezgirligi yoʻqolishining dastlabki belgilarini oʻz vaqtida aniqlash maqsadida 80 dB dan yuqori shovqin taʼsirida ishlovchi xodimlarni Xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2387, 2012-yil 29-avgust) muvofiq davriy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Ish joylarida shovqin darajasini hisoblash hamda aniqlashda quyidagilar inobatga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish kuni (smena) davomida taʼsir qiluvchi shovqinning ekvivalent tovush darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mehnat faoliyati turlari va ish joyini oʻzgartirishni hisobga olgan holda shovqinning taʼsir qilish vaqti boʻyicha yoʻl qoʻyiladigan tovush darajasining haqiqiy ekvivalent qiymati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish joylaridagi tovushning oʻrtacha yoki ekvivalent darajalarini dB da oʻlchash va aniqlash natijalari, fon shovqinining tovush darajalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish joylaridagi har bir tovush darajasining taʼsir vaqti va fon tovush darajasining taʼsir vaqti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mehnat faoliyatining har bir turini bajarish yoki ish kuni (smena) davomida tovushning yoʻl qoʻyiladigan darajasi turlicha boʻlgan ish joylarida boʻlish vaqti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
taʼsir koʻrsatish davomiyligi 8 h (soat) boʻlgan mehnat faoliyatining har bir turi yoki ish oʻrni uchun yoʻl qoʻyiladigan tovush darajalarining normalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Ish kuni (smena) davomida taʼsir etuvchi tovushning ekvivalent darajasi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
vaqt mobaynida taʼsir etuvchi tovushning oʻrtacha yoki ekvivalent darajasi dB(A);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tovush darajasining umumiy taʼsir vaqti (min);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ish kunining (smena) davomiyligi (min).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Ish kuni (smena) davomida shovqinning taʼsir vaqti, mehnat turi va ish joylari oʻzgarishini hisobga olib, tovushning haqiqiy (ekvivalent) ruxsat etilgan darajasi quyidagi formulalar asosida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) doimiy ish joylarida tovush darajasi fon tovushidan 10 dB(A) yoki undan ortiq boʻlsa, tovush darajasi quyidagi formula va umumiy taʼsir etish vaqtiga qarab tovush va tebranishning ruxsat etilgan darajalariga kiritiladigan tuzatma ushbu sanitariya qoidalarining 2-ilovasi 2-jadvali asosida hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ish joylarida 480 daqiqalik (min) ruxsat etilgan tovush darajasi dB(A);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— umumiy taʼsir vaqti boʻyicha tovushning meʼyoriy darajasiga kiritiladigan tuzatma dB(A);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) ish joylari yoki mehnat turi oʻzgarsa va tovush darajalari turlicha boʻlganda quyidagi formula qoʻllaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— impuls rejimidagi ish joylarida 480 daqiqalik (min) ruxsat etilgan ruxsat etilgan tovush darajasi dB(A);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— “I” ish joyida ish kuni (smena) davomida boʻlishning umumiy vaqti (min);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ish kuni (smena) umumiy davomiyligi (min).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Shovqin yuklamasining oshib ketish koʻrsatkichi quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ekvivalent tovush darajasi dB(A);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— haqiqiy ruxsat etilgan tovush darajasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Ish joylarida shovqin yuklamasining oshib ketish koʻrsatkichini aniqlash natijalari ushbu sanitariya qoidalarining 2-ilovasi 3-jadvaliga hamda tovush darajasini oʻlchash natijalari esa 4-jadvaliga muvofiq kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Xodimlar himoya vositalaridan (shovqinga qarshi qistirmalar, quloqchinlar yoki shlemlar) foydalanganda, shovqin yuklamasining oshib ketish koʻrsatkichini ushbu himoya vositalarining samaradorligi hisobga olingan holda kamaytirib baholanishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Shovqin yuklamasining oshib ketish koʻrsatkichi ushbu sanitariya qoidalarining 3-ilovasida keltirilgan hisoblash usuli orqali aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-bob. Ish joylaridagi tebranish darajalariga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Ish joylaridagi umumiy tebranishlar quyidagi chastota diapazonlarida aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
past chastotali umumiy tebranishlar uchun 2 va 4 Hz;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻrta chastotali umumiy tebranishlar uchun 8 va 16 Hz;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuqori chastotali umumiy tebranishlar uchun 31,5 va 63 Hz.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Ish joylaridagi mahalliy tebranishlar quyidagi chastota diapazonlarida aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
past chastotali mahalliy tebranishlar uchun 8 va 16 Hz;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻrta chastotali mahalliy tebranishlar uchun 31,5 va 63 Hz;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuqori chastotali mahalliy tebranishlar uchun 125, 250, 500 va 1000 Hz.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Ish joylaridagi tebranishning normalangan koʻrsatkichi sifatida ish kuni (smena) uchun ekvivalent tuzatilgan tebranma tezlanishning qiymati A (8 h), m/s2 yoki Lₐ (8 h), dB boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Ish joylaridagi umumiy tebranishlar inson organizmiga taʼsir qilganda koordinata oʻqlari yoʻnalishlari mazkur sanitariya qoidalarining 4-ilovasiga, ish joylaridagi mahalliy tebranishlar inson organizmiga taʼsir qilganda koordinata oʻqlari yoʻnalishlari mazkur sanitariya qoidalarining 5-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Ish kuni (smena) davomidagi ekvivalent tebranma tezlanish quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
To — ish kunining (smena) davomiyligi (8 h);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ti — tebranma taʼsirning i-intervali davomiyligi (h);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a2w,Ti — i-intervalida oʻlchangan tebranma tezlanish qiymati, m/s2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ish kunining (smena) davomiyligi (8 h);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tebranma taʼsirning i-intervali davomiyligi (h);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tebranma taʼsirning i-intervalida oʻlchangan ekvivalent tuzatilgan tebranma tezlanish darajasi (dB).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar ish kunining (smena) davomiyligi 8 h (soatdan) kam boʻlsa, mazkur bandda keltirilgan formulalar boʻyicha hisoblashda To da ish vaqtining yigʻindisini ish kunining (smena) haqiqiy davomiyligiga haftasiga 40 h (soat)ga teng deb qabul qilish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Ish joylarida tebranish yoʻnalishiga koʻra (Wh, Wk, Wd) ekvivalent tebranma tezlanishning ruxsat etiladigan chegaraviy qiymatlari ushbu sanitariya qoidalarining 6-ilovasiga muvofiq belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. 480 daqiqalik taʼsir uchun oktava chastotalar boʻyicha umumiy tebranishning toifalardan kelib chiqib ruxsat etilgan darajalari mazkur sanitariya qoidalarining 7-ilovasi 1 — 5-jadvallariga, mahalliy tebranishning ruxsat etilgan darajalari esa 6-jadvaliga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Mahalliy tebranish taʼsiri mavjud ish sharoitlarida tebranish darajasi mazkur sanitariya qoidalarida belgilangan normalardan 12 dB (4 baravar), umumiy tebranish taʼsiri mavjud ish sharoitlarida esa 24 dB (8 baravar) oshganda ishlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Yuqori tebranish taʼsirini kamaytirish uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tebranishni kamaytiruvchi texnik choralarni (tebranishni muvozanatga keltirish, tebranish kuchayib ketadigan holatlarning (rezonans) oldini olish, tebranishni yutuvchi (demfer) yoki izolyatsiya qiluvchi tizimlarni joriy etish) qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maxsus poyabzal va qoʻlqoplarni tebranish chastotasi va darajasiga mos holda tanlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xodimlarni dastlabki va davriy majburiy tibbiy koʻriklardan oʻtkazish, fizioterapiya, qoʻl-oyoq massaji, issiqlik va suv muolajalarini qoʻllash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Ish joylaridagi tebranishlarning ruxsat etilgan darajalari GOST 31319-2006 (ISO 14253:2003) va GOST 31192.2-2005 (ISO 5349-2:2001)larga muvofiq belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. 8 soatlik tebranish taʼsiri boʻlgan ish kuni (smena) uchun tebranma tezlanish darajasining ruxsat etilgan darajalari mazkur sanitariya qoidalarining 8-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Ish joylaridagi tebranish yuklamasining oshib ketish koʻrsatkichini aniqlashda quyidagilar inobatga olinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tebranish spektrining oktava chastotalarida oʻlchangan qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
chastota boʻyicha tuzatilgan ekvivalent tebranish darajalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish kuni (smena) davomida tebranishning har bir turi uchun taʼsir vaqti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8 soatlik taʼsir uchun ruxsat etilgan tebranish darajalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Ish joylarida bir toifadagi tebranishlarning ruxsat etilgan oktava darajasi quyidagi formula va umumiy taʼsir etish vaqtiga qarab tovush va tebranishning ruxsat etilgan darajalariga kiritiladigan tuzatma ushbu sanitariya qoidalarining 2-ilovasi 2-jadvali asosida hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda, LRED — 8 soatlik taʼsir uchun ruxsat etilgan oktava darajasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Ish joylarida turli toifadagi tebranishlarning haqiqiy (ruxsat etilgan) oktava darajasi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ish kuni (smena) davomida tebranish yoʻnalishiga (oʻqi) koʻra tebranish toifasining ruxsat etilgan darajasi (dB);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
φ — tebranishning yoʻnalishi (oʻqi) — X, Y, Z;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
i va j — turli tebranish toifalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tebranishning taʼsir vaqti (min);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ish kunining (smena) umumiy davomiyligi (min).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Tebranma tezlikning (tebranma tezlanish) bir toifadagi tebranish uchun haqiqiy qiymati quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tebranish darajalarini oʻlchash natijalari (dB);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— oʻlchash darajalarining soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Tebranma tezlikning (tebranma tezlanish) turli toifadagi tebranish uchun haqiqiy qiymati quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda, va — turli toifadagi vertikal yoki gorizontal tebranish tashkil etuvchisining oktava darajasi (dB).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Tebranish yuklamasining oshib ketish koʻrsatkichi quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda, — turli toifadagi tebranishning haqiqiy qiymati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Tebranish yuklamasining oshib ketish koʻrsatkichi ushbu sanitariya qoidalarining 9-ilovasiga muvofiq hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-bob. Ish joylaridagi infratovush darajalariga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Ish joylarida infratovush tebranishlari yuzaga kelish ehtimolini aniqlashda quyidagi belgilar inobatga olinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnologik belgilar (past aylanishda ishlaydigan quvvatli uskunalar, katta hajmli yoki ogʻir xomashyoni qayta ishlash jarayonlari, gaz va suyuqlik oqimlari tebranishi hamda ogʻir texnika harakati);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruktiv belgilar (yirik dvigatellar, dinamik taʼsirga ega yopiq joylar (operator kabinalari) va oʻzi yurar yoki transport mashinalarining osma qismlari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish belgilari (shovqinni toʻsuvchi yirik inshootlar, tovush oʻtkazmaydigan hajmlar hamda past chastotalarda samarasiz izolyatsiya materiallaridan foydalanish).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Ish joylaridagi infratovushning ruxsat etilgan darajalarini belgilashda quyidagilar inobatga olinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oktava chastota diapazonlarida (2, 4, 8, 16 Hz) ish kuni (8 h ) davomida tovush bosimining ekvivalent darajasi (lₚ,₁/₁,eq,8 h, dB);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish kuni (smena) uchun infratovushning umumiy ekvivalent darajasi (lₚ,zi,eq,tᵢ, dB);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S (“sekin”) vaqt xususiyatida oʻlchanganda infratovushning maksimal umumiy darajasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Tovush bosimining ekvivalent darajasi chastotalarning oktava diapazonlarida quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
T — ish kunining (smena) davomiyligi (8 h);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— infratovush taʼsirining davomiyligi (h);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— maʼlum vaqt oraligʻida oʻlchangan tovush bosimining ekvivalent darajasi (dB).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Ish kuni (smena) uchun infratovushning ekvivalent umumiy darajasi quyidagi formula asosida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— almashinuvchi ekvivalentli umumiy infratovush darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— maʼlum vaqt oraligʻida oʻlchangan ekvivalentli umumiy infratovush darajasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Ish joylarida ish kuni (smena) va qisqartirilgan ish kunida (haftasiga 40 h dan kam) infratovushning ruxsat etilgan darajalari mazkur sanitariya qoidalarining 10-ilovasi 1-jadvaliga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Yuqori haroratda infratovushning salbiy taʼsirini kamaytirish uchun infratovush darajalariga kiritiladigan tuzatishlar mazkur sanitariya qoidalarining 10-ilovasi 2-jadvaliga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Taxminiy baholashda 2 Hz gacha kuchaytirgich va 5 Hz gacha mikrofonli I sinf shovqin oʻlchagichning “Lin” va “A” shkalalari boʻyicha oʻlchovlaridan foydalanishga ruxsat etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Shovqinga nisbatan infratovush darajasini baholashda quyidagilar inobatga olinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Llin — LA < 10 dB - infratovush deyarli yoʻq;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Llin — LA < 20 dB - infratovush kam;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Llin — LA < 30 dB - yaqqol sezilarli.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Infratovushni oʻlchash doimiy ish joylarida (mashinalarni boshqarish operatorlari, pultlar, kabinalar) yoki xizmat koʻrsatish hududlarida, uskunalar odatdagi ish rejimida ishlayotganda amalga oshirilishi va oʻlchash nuqtalari ishlab chiqarish sexlarida bir-biridan 20 m, kabinalarda esa 3 m dan oshmagan masofada joylashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Oʻlchash asbobining mikrofoni pol sathidan 1,5 m balandlikda, operatordan kamida 0,5 m uzoqda oʻrnatilishi, kabinalarda esa oʻlchash amalga oshirilayotganda oynalar iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda ochiq va yopiq holatda boʻlishi, mikrofon operator qulogʻidan 15 sm masofada joylashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Doimiy infratovush “Lin” dB va “A” dB(A) shkalalarida hamda oktava spektri boʻyicha oʻlchash asbobining “sekin” (“S”) vaqt bilan oʻlchanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Doimiy boʻlmagan infratovushda oktava chastotalari boʻyicha ekvivalent darajalar aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Impulsli jarayonlarda maksimal qiymatlar oʻlchash asbobining “tezkor” vaqt bilan qayd etiladi, takrorlanuvchi impulslarda esa maksimal koʻrsatkichlar asosida qoʻshimcha ravishda hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Infratovushning oktava darajalarini oʻlchashdagi eng kam va eng yuqori vaqt normalari mazkur sanitariya qoidalarining 10-ilovasi 3-jadvaliga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda oʻlchash doimiy (statsionar) jarayonlarda (kompressorlar) oʻlchash kamida 100 sekund (s), doimiy boʻlmagan jarayonlarda (transport harakati) esa kamida 300 sekund (s) mobaynida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Oʻlchash paytida havo tezligi 0,5 m/s dan ortiq boʻlsa, shamoldan himoyalovchi ekran qoʻllanilishi, havo tezligi 5 m/s dan yuqori boʻlgandan esa oʻlchashlar oʻtkazilmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Infratovushni oʻlchashda 2 Hz chastotali I sinf shovqin oʻlchagich va oktava filtrlari qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Infratovush darajasi ushbu sanitariya qoidalaridan yuqori boʻlsa, xodimlarga salbiy taʼsirni kamaytirish uchun tashkiliy va texnik choralar (mehnat va dam olish rejimini toʻgʻrilash, taʼsir vaqtini qisqartirish) qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Texnologik jarayon yoki uskuna hosil qiladigan infratovushni kamaytirish uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
loyihalash, qurilish va rejalashtirish bosqichlarida infratovush manbalarini kamaytirish yoki izolyatsiya qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
infratovush manbalarini alohida xonalarda joylashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnologik jarayonni masofadan boshqariladigan kuzatuv kabinalaridan olib borish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
infratovush energiyasini yuqori chastotalarga oʻtkazuvchi maxsus dempferlovchi qurilmalarni texnologik zanjirga kiritish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-bob. Ish joylaridagi ultratovush darajalariga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Havo ultratovushi tovush bosimining ekvivalent darajasi (dB) boʻyicha 12,5, 16, 20, 25, 31,5, 40, 50, 63, 80 va 100 kHz oktava chastotalarida manba ishlayotganda oʻlchanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Kontakt ultratovush uchun vaqt boʻyicha oʻrtacha intensivlikning maksimal qiymati (Ispta) 11,2 — 80 kHz, 80 — 630 kHz, 0,63·10³ — 5,0·10³ kHz chastota diapazonlarida oʻlchanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Oʻlchovlar porshen turidagi gidrofon va ultratovush geli moyi orqali amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda Ispta qiymati akustik bosim (p) boʻyicha quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
p — oʻlchangan akustik bosim (Pa);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — suvning zichligi (kg/m3);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
c — undagi tovush tezligi (m/s).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Ish joylaridagi havo ultratovushining ruxsat etilgan darajalari mazkur sanitariya qoidalarining 11-ilovasi 1-jadvaliga va kontakt ultratovushining ruxsat etilgan darajalari 2-jadvaliga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Havo ultratovushini oʻlchashda 1-sinf aniqlikdagi uch oktavali shovqin oʻlchagich-analizatordan foydalanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Havo ultratovushi ultratovush toʻlqinlarini havoga tarqatadigan uskuna odatdagi ish rejimida ishlayotganda ishchi chastotasidan yuqori chastotalarda oʻlchanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Ish joylaridagi havo ultratovushini oʻlchash quyidagicha amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻlchash nuqtasi xodim tik turgan holda 1,5 m balandlikda, oʻtirgan holda esa bosh balandligida boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mikrofon ishchining qulogʻidan 5 sm masofada, oʻlchovni bajarayotgan shaxsdan esa kamida 50 sm uzoqlikda joylashtirilishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Ultratovush tebranishlarining inson organizmiga zararli taʼsirini kamaytirish uchun quyidagi choralar qoʻllanilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xodimning ultratovush manbai bilan bevosita aloqada boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ultratovush manbalarini masofadan boshqarish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
havo ultratovushi manbalari ekranlar, gʻiloflar yoki boshqa himoya vositalari bilan ajratilishini taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mahsulot yuklash, tushirish yoki kontaktli moy surtish paytida ultratovush manbasini avtomatik oʻchirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kontaktli ultratovush bilan ishlashda xodimlarni maxsus himoya vositalaridan (rezina qoʻlqoplar, yengchalar yoki yengliklar) foydalanishini nazorat qilish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylarida (impulsli shovqin bundan mustasno) doimiy va doimiy boʻlmagan shovqinning oktava polosalaridagi tovush bosimi, tovush va ekvivalent tovush darajalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Mehnat faoliyati turi

Oktava polosalarining oʻrtacha geometrik chastotalarida tovush bosimi darajalari (dB)

Tovush darajalari va ekvivalent tovush darajalari,

dB(A)

31,5

63

125

250

500

1000

2000

4000

8000

1.

Ijodiy, ilmiy, konstruktorlik-loyihalash, oʻqituvchilik, shifokorlik va rahbarlik faoliyatiga oid ish oʻrinlari hamda tegishli xonalar, nazariy ishlar va maʼlumotlarga ishlov berish laboratoriyalari, dasturchilar ish oʻrinlari

86

71

61

54

49

45

42

40

38

50

2.

Diqqatni jamlashni talab qiluvchi yuqori malakali ishlar (muhandislik hisoblari, laboratoriya tahlillari, chizma va loyiha bilan ishlash, operatorlik va nazorat ishlari), maʼmuriy-boshqaruv faoliyati hamda laboratoriya oʻlchash va tahlil ishlari uchun moʻljallangan ish oʻrinlari

93

79

70

63

58

55

52

50

49

60

3.

Akustik signallar, koʻrsatmalar va doimiy eshituv nazorati asosida bajariladigan operatorlik hamda dispetcherlik ishlari uchun moʻljallangan ish oʻrinlari

96

83

74

68

63

60

58

56

54

65

4.

Diqqatni jamlashni talab qiladigan hamda ishlab chiqarish jarayonlarini kuzatish va masofadan boshqarishga oid ishlar uchun moʻljallangan ish oʻrinlari

103

91

83

77

73

70

68

66

64

75

5.

Korxonalarning ishlab chiqarish binolari va hududidagi doimiy ish oʻrinlari (mazkur jadvalning 1 — 4-bandlarda keltirilgan ishlar bundan mustasno)

107

95

87

82

78

75

73

71

69

80

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh. Tonal va impulsli shovqinning tovush bosimi darajalari, tovush darajalari hamda ekvivalent tovush darajalari jadvalda koʻrsatilgan qiymatlardan 5 dB ga past boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mehnat jarayonining ogʻirligiga koʻra ish joylarida shovqinning ruxsat etilgan darajalari, dB(A)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-jadval

Mehnat jarayonining ogʻirligi

Mehnat zoʻriqishi toifasi

Past zoʻriqish (tinch, eʼtiborni talab qilmaydigan ish)

Oʻrtacha zoʻriqish (diqqatni jamlashni talab qiladi)

Yuqori zoʻriqish (tez reaksiya va muvofiqlashtirish talab qilinadi)

Juda yuqori zoʻriqish (doimiy jismoniy va/yoki ruhiy zoʻriqish)

Yengil mehnat

65 dB(A)

60 dB(A)

55 dB(A)

50 dB(A)

Oʻrtacha ogʻirlikdagi jismoniy mehnat

70 dB(A)

65 dB(A)

60 dB(A)

55 dB(A)

Ogʻir jismoniy mehnat

75 dB(A)

70 dB(A)

65 dB(A)

60 dB(A)

Juda ogʻir jismoniy mehnat

80 dB(A)

75 dB(A)

70 dB(A)

65 dB(A)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Umumiy taʼsir etish vaqtiga qarab tovush va tebranishning ruxsat etilgan darajalariga kiritiladigan tuzatma
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-jadval

Taʼsir vaqti oraligʻi (min)

Ruxsat etilgan tuzatma, (dB)

30 gacha

+12

30 — 60

+10

60 — 120

+8

120 — 180

+5

180 — 240

+3,5

240 — 300

+2,5

300 — 360

+1,5

360 — 420

+1

420 — 480

0

480 — 540

-1

540 — 600

-2

600 — 660

-3

660 — 720

-4

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shovqin yuklamasining normalardan oshish koʻrsatkichini aniqlash natijalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-jadval

Kasb

Ish joyi

Ish kuni (smena) uchun ekvivalent shovqin darajasi dB(A)

Ruxsat etilgan shovqin balandligi

dB(A)

Taʼsir qilish vaqti boʻyicha ruxsat etilgan shovqin darajasi dB(A)

Shovqin yukining oshib ketish koʻrsatkichi dB(A)

Mehnat sharoitlari sinfi

 

 

 

 

 

 

 

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tovush darajasini oʻlchash natijalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

4-jadval

T/r

Kasb

Oʻlchash joyi

Tovush darajasi dB(A)

Tovush taʼsiri vaqti

(min)

Ekvivalent tovush darajasi dB(A)

Ruxsat etilgan tovush darajasi

dB(А)

 

 

 

 

 

 

 

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
3-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shovqin yuklamasining normalardan oshish koʻrsatkichini hisoblash usuli
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Misol. Kompressor qurilmalari bilan ishlovchi mashinist lavozimida ishlovchi xodim uchun ikkita ish joyi mavjud:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mashina zali joylashgan ish hududi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nazorat-boshqaruv pulti joylashgan operatorlik xonasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mashina zali joylashgan ish hududidagi tovushning oʻrtacha darajasi 92 dB(A) ni, operatorlik xonasidagi tovush darajasi esa 75 dB(A) ni tashkil etadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar mashinist ish kuni (smena) davomida mashina zalida jami 2 h (soat) (120 daqiqa), operatorlik xonasida esa 6 h (soat) (360 daqiqa) boʻlsa, shovqin yuklamasining meʼyorlardan oshish koʻrsatkichi quyidagicha aniqlanishi, bunda ish kuni (smena)ning umumiy davomiyligi 8 soat (480 daqiqa) deb olinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) oʻlchov natijalariga asosan ish kuni (smena) davomidagi ekvivalent tovush darajasini hisoblash:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) ish kuni (smena) davomidagi haqiqiy ruxsat etilgan tovush darajasini hisoblash (mashina zali uchun 80 dB(A) va operatorlik xonasi uchun 75 dB(A):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) shovqin yuklamasining oshib ketish koʻrsatkichini hisoblash:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Natijalar mazkur sanitariya qoidalarining 2-ilovasi 3-4-jadvallariga kiritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
4-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi umumiy tebranishlar inson organizmiga taʼsir qilganda koordinata oʻqlari yoʻnalishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) tik turgan holatda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Z oʻqi yuqoriga yoʻnalgan vertikal tebranishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
X va Y oʻqlari tananing oldinga-orqaga va yon tomonga yoʻnalgan gorizontal tebranishlarni koʻrsatadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) oʻtirgan holatda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Z oʻqi yuqoriga yoʻnalgan vertikal tebranishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
X oʻqi tananing oldinga-orqaga yoʻnalgan tebranishlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Y oʻqi tananing oʻng-chap tomonga yoʻnalgan tebranishlarini koʻrsatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
5-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi mahalliy tebranishlar inson organizmiga taʼsir qilganda koordinata oʻqlari yoʻnalishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) silindrsimon yoki yon sirtni (masalan, dastak, tutqich) ushlab turganda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xp oldinga-orqaga yoʻnalgan tebranishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yp yuqoriga-pastga yoki yon tomonga yoʻnalgan tebranishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Zp qoʻl kafti orqali kiruvchi yoki chiqayotgan tebranishlarni koʻrsatadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) sharsimon sirtni (masalan, dumaloq tutqich yoki tugma) ushlab turganda Xp, Yp, Zp oʻqlari tebranishning uch asosiy yoʻnalishini — qoʻl kafti ichiga, yuqoriga va yon tomonga yoʻnalgan tebranishlarni koʻrsatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
6-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylarida tebranish yoʻnalishiga koʻra (Wh, Wk, Wd) ekvivalent tebranma tezlanishning ruxsat etiladigan chegaraviy qiymatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Tebranish turi

Tebranish toifasi

Taʼsir yoʻnalishi

Tuzatish

Ruxsat etiladigan chegaraviy qiymatlar

m/s2

dB

Mahalliy

-

Xm, Ym, Zm

Wₕ

2,0

126

Umumiy

1

Zu

Wₖ

0,56

115

Xu, Yu

Wd

0,40

112

2

Zu

Wₖ

0,28

109

Хu, Yu

Wd

0,2

106

3 “а”

Zu

Wₖ

0,1

100

Хu, Yu

Wd

0,071

97

3 “b”

Zu

Wₖ

0,04

92

Xu, Yu

Wd

0,028

89

3 “v”

Zu

Wₖ

0,014

83

Xu, Yu

Wd

0,0099

80

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wh — chastotaviy tuzatma GOST 31192.1-2004 (ISO 5349-1:2001)ga muvofiq belgilanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wd, Wk — chastotaviy tuzatma GOST 31191.1-2004 (ISO 2631-1:1997)ga asosan belgilanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xm, Ym, Zm — mahalliy tebranishlarning X, Y va Z oʻqlari boʻyicha taʼsir yoʻnalishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xu, Yu, Zu — umumiy tebranishlarning X, Y va Z oʻqlari boʻyicha taʼsir yoʻnalishlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
7-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
480 daqiqalik taʼsir uchun oktava chastotalar boʻyicha umumiy tebranishning toifalardan kelib chiqib ruxsat etilgan darajalari: 1-toifa (transport vositalari uchun)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-jadval

Oktava polosalarining oʻrtacha geometrik chastotalari

(Hz)

Oktava polosalarida tebranish tezlanishi va tebranish tezligining ruxsat etilgan darajalari

tebranish tezlanishi

tebranish tezligi

m/s2

dB

m/s • 10-2

dB

Zu

Xu, Yu

Zu

Xu, Yu

Zu

Xu, Yu

Zu

Xu, Yu

1,0

1,12

0,4

71

62

20,0

6,3

132

122

2,0

0,8

0,4

68

62

7,1

3,5

123

117

4,0

0,56

0,8

65

68

2,5

3,2

114

116

8,0

0,56

1,6

65

74

1,3

3,2

108

116

16,0

1,12

3,15

71

80

1,1

3,2

107

116

31,5

2,24

6,3

77

86

1,1

3,2

107

116

63,0

4,50

12,50

83

92

1,1

3,2

107

116

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
480 daqiqalik taʼsir uchun oktava chastotalar boʻyicha umumiy tebranishning toifalardan kelib chiqib ruxsat etilgan darajalari 2-toifa (transport-texnologik vositalar uchun)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-jadval

Oktava polosalarining oʻrtacha geometrik chastotalari (Hz)

Zu, Xu, Yu oʻqlari boʻyicha tebranish tezlanishi va tebranish tezligining ruxsat etiladigan darajalari

tebranish tezlanishi

tebranish tezligi

m/s2

dB

m/s • 10-2

dB

2,0

0,4

62

3,5

117

4,0

0,28

59

1,3

108

8,0

0,28

59

0,63

102

16,0

0,56

65

0,56

101

31,5

1,12

71

0,56

101

63,0

2,25

77

0,56

101

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
480 daqiqalik taʼsir uchun oktava chastotalar boʻyicha umumiy tebranishning toifalardan kelib chiqib ruxsat etilgan darajalari 3-toifa (texnologik toifaning “a” turi uchun)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-jadval

Oktava polosalarining oʻrtacha geometrik chastotalari

(Hz)

Zu, Xu, Yu oʻqlari boʻyicha tebranish tezlanishi va tebranish tezligining ruxsat etiladigan darajalari

tebranish tezlanishi

tebranish tezligi

m/s2

dB

m/s • 10-2

dB

2,0

0,14

53

1,3

108

4,0

0,1

50

0,45

99

8,0

0,1

50

0,22

93

16,0

0,20

56

0,20

92

31,5

0,40

62

0,20

92

63,0

0,80

68

0,20

92

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
480 daqiqalik taʼsir uchun oktava chastotalar boʻyicha umumiy tebranishning toifalardan kelib chiqib ruxsat etilgan darajalari 3-toifa (texnologik toifaning “b” turi uchun)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

4-jadval

Oktava polosalarining oʻrtacha geometrik chastotalari

(Hz)

Zu, Xu, Yu oʻqlari boʻyicha tebranish tezlanishi va tebranish tezligining ruxsat etiladigan darajalari

tebranish tezlanishi

tebranish tezligi

m/s2

dB

m/s2

dB

2,0

0,056

45

0,50

100

4,0

0,04

42

0,18

91

8,0

0,04

42

0,089

85

16,0

0,08

48

0,079

84

31,5

0,16

54

0,079

84

63,0

0,32

60

0,079

84

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
480 daqiqalik taʼsir uchun oktava chastotalar boʻyicha umumiy tebranishning toifalardan kelib chiqib ruxsat etilgan darajalari 3-toifa (texnologik toifaning “v” turi uchun)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

5-jadval

Oktava polosalarining oʻrtacha geometrik chastotalari

(Hz)

Zu, Xu, Yu oʻqlari boʻyicha tebranish tezlanishi va tebranish tezligining ruxsat etiladigan darajalari

tebranish tezlanishi

tebranish tezligi

m/s2

dB

m/s2

dB

2,0

0,02

36

0,18

91

4,0

0,014

33

0,063

82

8,0

0,014

33

0,032

76

16,0

0,028

39

0,028

75

31,5

0,056

45

0,028

75

63,0

0,112

51

0,028

75

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mahalliy tebranishning ruxsat etilgan darajalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

6-jadval

Oktava polosalarining oʻrtacha geometrik chastotalari

(Hz)

Zm, Xm, Ym oʻqlari boʻyicha tebranish tezlanishi va tebranish tezligining ruxsat etilgan darajalari

tebranma tezlanish

tebranish tezligi

m/s2

dB

m/s2

dB

8

1,1

70

2,0

112

16

1,4

73

1,4

109

31,5

2,7

79

1,4

109

63

5,4

85

1,4

109

125

10,7

91

1,4

109

250

21,3

97

1,4

109

500

42,5

103

1,4

109

1000

85,0

109

1,4

109

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
8-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8 soatlik tebranish taʼsiri boʻlgan ish kuni (smena) uchun tebranma tezlanish darajasining ruxsat etilgan darajalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Tebranish turi

Tebranish toifasi

Tebranish yoʻnalishi

Chastota boʻyicha tuzatilgan darajalar

(dB)

tebranma tezlanish

tebranish tezligi

Mahalliy

Х, Y, Z

126

118

Umumiy

1

Z

115

115

Х, Y

112

124

2

Z

109

109

Х, Y

106

117

3 “а”

Z

100

100

Х, Y

97

108

3 “b”

Z

92

94

Х, Y

89

102

3 “v”

Х, Y, Z

83

78

Z

81

76

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
9-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tebranish yuklamasining oshib ketish koʻrsatkichini hisoblash usuli
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Misol: Navoiy kon-metallurgiya kombinatining 2-GMZ sexi koʻprik krani boshqaruvchisi ish joyidagi tebranish yuklamasining normadan oshish koʻrsatkichini aniqlashda umumiy tebranishning ikki toifasi taʼsiri hisobga olinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kran harakatlanayotganda — 2-toifa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
turgan kran mexanizmlari ishlayotganda — 3 “a” toifa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Umumiy taʼsir vaqti: 2-toifa uchun 120 daqiqa, 3 “a”-toifasi uchun 360 daqiqa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda tebranish yuklamasining oshib ketish koʻrsatkichi quyidagi jadvalda keltirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Tebranish toifasi

Tebranish yoʻnalishi

Oktava chiziqlarining oʻrtacha geometrik chastotalari

(Hz)

Chastotaga moslashtirilgan daraja

(dB)

2

4

8

16

31,5

63

3 “а”

Z

75

81

76

67

80

69

82

Х

88

87

97

85

96

87

100

Y

86

86

85

83

85

86

93

Ruxsat etilgan darajalar

3 “а”

X, Y, Z

108

99

93

92

92

92

Z-100

Х,Y-108

Ruxsat etilgan darajadan oshib ketish

3 “а”

X, Y, Z

-

-

4

-

4

-

-

 

2

Z

94

97

80

87

90

83

94

Х

101

113

110

94

99

90

115

Y

92

102

95

97

91

86

104

Ruxsat etilgan darajalar

2

X, Y, Z

117

108

102

101

101

101

Z-109

Х-117

Ruxsat etilgan darajadan oshib ketish

2

X, Y, Z

-

5

8

-

-

-

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻlchov natijalariga koʻra 2-toifa ish joylarida tebranish 8 Hz da 8 dB ga, 3a-toifasida esa 4 dB ga oshdi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
harakatlanayotgan kran 2-toifa boʻlib, t2=120 min, LRED (8 Hz) = 102 dB, L2(8 Hz) = 110 dB;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
turgan kran 3 “a” - toifa boʻlib t2=360 min, LRED (8 Hz) = 93 dB, L2(8 Gs) = 97 dB;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish kunining (smena) umumiy davomiyligi Tis=480 min.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Taʼsir etuvchi tebranish toifalarini hisobga olgan holda, 8 Hz chastotali oktava maydonidagi gorizontal yoʻnalish uchun tebranishning amalda ruxsat etilgan darajasi quyidagicha hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tebranish darajasi boʻyicha haqiqiy yuklama quyidagicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tebranish yuklamasining eng yuqori (maksimal) oshish koʻrsatkichi quyidagiga teng boʻladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
10-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylarida ish kuni (smena) va qisqartirilgan ish kunida (haftasiga 40 h dan kam) infratovushning ruxsat etilgan darajalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-jadval

Oʻrtacha geometrik chastotali oktava polosalari tovush bosimining ekvivalent darajalari

(dB)

Tovush bosimining ekvivalent umumiy darajasi

(dB)

Infratovushning maksimal umumiy darajasi

(dB)

2 Hz

4 Hz

8 Hz

16 Hz

100

95

90

85

100

120

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yuqori haroratda infratovushning salbiy taʼsirini kamaytirish uchun infratovush darajalariga kiritiladigan tuzatishlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-jadval

Havoning ruxsat etilgan darajadan oshib ketishi

Normallashtirilgan chastotalar oraligʻida infratovush darajasiga kiritiladigan tuzatish

(dB)

4°С gacha

2,07

4°С — 8°С

4,14

8°С dan yuqori

8,28

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Infratovushning oktava darajalarini oʻlchashdagi eng kam va eng yuqori vaqt normalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-jadval

Oʻlchash vaqti

(s)

Oʻrtacha geometrik oktava chastotalari

(Hz)

2

4

8

16

Eng kam

30

15

8

4

Eng yuqori

300

150

80

40

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi shovqin, tebranish, infratovush va ultratovush darajalariga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0111-26-son SanQvaN)
11-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi havo ultratovushining ruxsat etilgan darajalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-jadval

Uchdan bir oktavali chastota diapazonlari

(kHz)

Tovush bosimi darajalari

(dB)

12,5

80

16,0

90

20,0

100

25,0

105

31,5 — 100,0

110

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylaridagi kontakt ultratovushining ruxsat etilgan darajalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-jadval

Chastota kichik diapazonlari

(kHz)

Vaqt boʻyicha eng yuqori fazoviy intensivlik

(W/sm2)

Havo va kontakt ultratovushning birgalikdagi taʼsiri uchun vaqt boʻyicha eng yuqori fazoviy intensivlik

(W/sm2)

11,2 — 80

0,03

0,017

80 — 630

0,06

-

0,63·103 — 5,0·103

0,1

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining 2026-yil 24-martdagi 5-son qaroriga
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan ayrim sanitariya qoidalari normalari va gigiyena normativlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ROʻYXATI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2004-yil 15-oktabrda tasdiqlangan “Ish joylarida mehnat sharoitlarining shovqin va tebranish xavfliligini aniqlash va baholash” 0175-04-son SanQvaM.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2016-yil 1-fevralda tasdiqlangan “Ish joylarida ruxsat etilgan shovqin darajalarining sanitariya-gigiyena meʼyorlari” 0325-16-son SanQvaN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2016-yil 1-fevralda tasdiqlangan “Ish joylarida umumiy va mahalliy tebranishning sanitariya-gigiyena meʼyorlari” 0326-16-son SanQvaN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2016-yil 1-iyulda tasdiqlangan “Ish joylarida infratovush darajalarining sanitariya-gigiyena meʼyorlari” 0334-16-son SanQvaN.
Markaz haqida
Sayt yangiliklari
Saytda reklama
RSS
© O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi qoshidagi “Adolat” milliy huquqiy axborot markazi davlat muassasasi