Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФакторинг электрон платформаларининг ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича минимал талаблар тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 13 августда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3665]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 12 августдаги ПФ-109-сон «Факторинг хизматлари бозорини жадал ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банк бошқаруви қарор қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Факторинг электрон платформаларининг ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича минимал талаблар тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати ҳамда Рақамли технологиялар вазирлиги билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ойдан кейин кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРаис Т. ИШМЕТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025 йил 16 июль,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16/2-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДавлат хавфсизлик хизмати раиси Б. КУРБАНОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025 йил 4 июль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРақамли технологиялар вазири Ш. ШЕРМАТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025 йил 23 июнь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2025 йил 16 июлдаги 16/2-сон қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФакторинг электрон платформаларининг ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича минимал талаблар тўғрисидаги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур Низом кредит ташкилоти бўлмаган юридик шахслар (бундан буён матнда ташкилот деб юритилади) томонидан ташкил этиладиган факторинг электрон платформаларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ҳамда уларни IT-аудитдан ўтказиш бўйича минимал талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаутентификация — фойдаланувчи, дастур, қурилма ёки маълумотларнинг ҳақиқийлигини тасдиқлаш тартиб-таомили;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизими— ахборотни тўплаш, сақлаш, излаш, унга ишлов бериш ҳамда ундан фойдаланиш имконини берадиган, ташкилий жиҳатдан тартибга солинган жами ахборот ресурслари, ахборот технологиялари ва алоқа воситалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот хавфсизлиги — ахборот соҳасида шахс, жамият ва давлат манфаатларининг ҳимояланганлик ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфакторинг электрон платформаси (бундан буён матнда платформа деб юритилади) — Интернет бутунжаҳон ахборот тармоғида жойлаштирилган, факторинг (пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаш) бозори иштирокчилари (молия агентлари, мижозлар ва дебиторлар) ўртасида юридик аҳамиятга эга бўлган муносабат ҳамда электрон ҳужжат алмашинувини ташкил этишга қаратилган ахборот тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishидентификация — фойдаланувчиларнинг шахсини аниқлаш мақсадида уларга идентификатор (ноёб номлар) тайинлаш ёки тайинланган идентификаторларни (ноёб номлар) идентификаторлар рўйхати билан солиштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIT-аудит — ахборот технологиялари, автоматлаштирилган бошқарув тизимлари ҳамда маълумотларни қайта ишлаш инфратузилмасининг ишончлилиги, амалдаги қонунчилик ҳужжатлари ва стандартларга мувофиқлиги, шунингдек ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликнинг таъминланганлик даражасини аниқлаш мақсадида амалга ошириладиган мустақил баҳолаш жараёнлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкиберхавфсизлик — кибермаконда шахс, жамият ва давлат манфаатларининг ташқи ва ички таҳдидлардан ҳимояланганлик ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшахсга доир маълумотлар — муайян жисмоний шахсга тааллуқли бўлган ёки уни идентификация қилиш имконини берадиган, электрон тарзда, қоғозда ва (ёки) бошқа моддий жисмда қайд этилган ахборот.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-боб. Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича амалга ошириладиган ташкилий чоралар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ташкилотлар платформани таъминлайдиган ахборот тизимлари (бундан буён матнда ахборот тизимлари деб юритилади) ҳамда ресурсларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш мақсадида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) ахборот хавфсизлиги сиёсатини ишлаб чиқади ва тасдиқлайди. Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизимлари ва ресурсларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича талаблар белгиланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбелгиланган талаблар ташкилотнинг ҳар бир ходимига таништирилиши ҳамда ушбу талабларга ходимларнинг қатъий риоя қилиши таъминланиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича масъул ходимни (бундан буён матнда масъул ходим деб юритилади) тайинлайди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishc) конфиденциал, шу жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотларнинг дахлсизлигини таъминлайди ҳамда улардан фойдаланиш тартибини ишлаб чиқади. Бунда, ушбу тартибда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконфиденциал, шу жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотлар билан ишлашда хавфсизлик, конфиденциаллик ва яхлитликни таъминлаш бўйича талаб ва қоидаларни ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishходимлар билан конфиденциал, шу жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотлар ошкор этилишининг олдини олиш бўйича мажбуриятномалар (шартномалар) тузиш ва ушбу маълумотлардан фойдаланиш ҳуқуқларини ходимларнинг лавозим мажбуриятларидан келиб чиқиб белгилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконфиденциал маълумотлар рўйхатини шакллантириш ва тасдиқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконфиденциал маълумотлар билан ишлашга рухсат берилган ходимлар рўйхатини шакллантириш ва тасдиқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконфиденциал маълумотлар билан ишлаш тартибини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташқи сақловчи қурилмалар ва техник воситаларни назорат қилинадиган ҳудуддан ташқарига рухсатсиз олиб чиқилишини олдини олиш чоралари назарда тутилиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) ахборот тизимларида юзага келадиган хавфларни баҳолаш ҳамда бошқариш бўйича талабларни белгилайди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэ) ахборот тизимларида юзага келган ёки келиши мумкин бўлган тўхталишлар, узилишлар, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳодисаларини аниқлаш, олдини олиш, бартараф этиш ва улар тўғрисидаги маълумотларни сақлаш ҳамда рўйхатини юритиш тартибини ишлаб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Масъул ходим ўз фаолиятида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизимлари ва ресурсларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича белгиланган талабларнинг ташкилот бўлинмалари ва ходимлар томонидан бажарилишини назорат қилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш тизимини ташкил қилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиш жараёнида ходимларга конфиденциал, шу жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотларни сир сақлаш мажбурияти ва ўз мажбуриятларини бузганлиги учун жавобгарлиги тўғрисида тушунтириш ишларини олиб бориши ҳамда ушбу маълумотлар сақланишини назорат қилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизимларига ўзгартиришлар киритилишини назорат қилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфойдаланувчиларнинг ахборот ресурсларида ишлаш ҳуқуқлари ва чегараларини белгилашни ташкил этиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизимларига киришни назорат қилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизимлари ва ахборот ресурсларидан рухсатсиз фойдаланишни чеклаши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш юзасидан ички меъёрий ҳужжатларни ишлаб чиқиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш масалаларида раҳбариятга таклифлар бериши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборотнинг сақланиши устидан умумий назоратни ташкил этишни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Ташкилотлар тизимли равишда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш соҳасига ихтисослашган ўқув курсларида масъул ходимларни ўқитиш ишларини ташкил этиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-боб. Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ҳамда IT-аудит ўтказишга доир минимал талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Ташкилотлар ўз фаолиятида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашда ахборот тизимлари ва ресурсларида юзага келиши мумкин бўлган ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳодисаларини аниқлаш, олдини олиш ва бартараф этиш чораларини кўришлари лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Фойдаланувчиларнинг платформага кириши ҳимояланган протоколлардан фойдаланган ҳолда Интернет бутунжаҳон ахборот тармоғи орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФойдаланувчи ва сервер ўртасидаги барча ўзаро ахборот алмашинуви фақат ҳимояланган Transport Layer Security (TLS) протоколидан (1.3 ёки ундан юқори версия) фойдаланган ҳолда амалга оширилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Платформа фойдаланувчилари ўртасида алмашинадиган маълумотлар ва ҳужжатларнинг ҳаққонийлигини тасдиқлаш электрон рақамли имзо калитлари орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Платформа Ўзбекистон Республикасида жойлашган ва Tactically Integrated Emergency Response (TIER) талабларига жавоб берувчи маълумотларни қайта ишлаш марказлари ёки ташкилотнинг сервер хоналарида жойлаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Ташкилотларнинг шахсга доир маълумотлар базаси Шахсга доир маълумотлар базаларининг давлат реестрида рўйхатдан ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Ташкилотлар ахборотни шакллантириш, узатиш, сақлаш ва унга ишлов беришнинг барча босқичларида конфиденциал, шу жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотларни узлуксиз ҳимоя қилиш учун қуйидаги чораларни кўришлари лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishидентификация, аутентификация ва авторизация қилиш тизимини жорий этиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтизимга рухсатсиз киришнинг олдини олиш усулларини (логин, парол, кўп факторли аутентификация (KFA) ва бошқалар) қўллаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаълумотлар базаси администраторининг пароли камида 12 та белгидан кам бўлмаслигини таъминлаш, бунда паролнинг белгилари сифатида пастки ва юқори регистр ҳарфлари, рақамлар ва махсус белгилардан (@, #, $, &, % ва бошқалар) фойдаланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳужжатлар ва идентификация маълумотларини қалбакилаштириш, рухсатсиз кўчириш, ўзгартириш, ўчириш ҳамда учинчи шахсларга тақдим этишдан ҳимоялаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизимларидаги дастурий таъминотларнинг назорати ва ҳисобини юритиш ҳамда дастурий таъминот версиялари, аппарат-дастурий қурилмалар ва дастурий воситаларнинг узлуксиз ишлашини таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизимларини актуал ҳолатда (охирги версияда) бўлишини таъминлаш, бунда дастурий таъминотнинг янги версиясини текширувдан ўтказгандан сўнг ахборот тизимига жорий этиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкорпоратив тармоқда илова серверлари ва фойдаланувчилар ўртасидаги барча ахборот алмашинувини Transport Layer Security (TLS) протоколи (1.3 ёки ундан юқори версия) орқали амалга ошириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизимларини асосий ва захира алоқа каналлари билан таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсерверларда иш фаолияти учун зарур бўлмаган портларни ёпиш ва хизматларни тўхтатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизимига рухсатсиз кириш ёки ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳодисалари содир этилганда, уларни таҳлил қилиш асосида ҳимоя тизимларини мустаҳкамлаб бориш чораларини кўриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизимига ташқи ахборот тизимларини интеграция қилишда яратиладиган веб-сервис (WebAPI) методларидан фойдаланиш жараёнида авторизациядан ўтказиш учун берилган токен орқали ишлашни йўлга қўйиш.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Ташкилот томонидан мижозларни идентификация ва аутентификация қилиш жараёнида фойдаланилган жисмоний шахсларнинг биометрик маълумотлари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида сақланиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМижозга тегишли биометрик бўлмаган бошқа турдаги шахсга доир маълумотлар Ўзбекистон Республикаси «Шахсга доир маълумотлар тўғрисида»ги Қонунининг 271-моддаси учинчи қисмига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарида сақланиши ва уларга ишлов берилиши мумкин.
(101-банд Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2026 йил 22 июлдаги 21/4-сонли қарорига (рўйхат рақами 3914, 01.08.2026 й.) асосан киритилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 03.08.2026 й., 10/26/3914/0809-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Веб-сервис (WebAPI) методлари орқали ахборот тизимларига мурожаат қилувчи ташқи ахборот тизимлари фақат олдиндан аутентификациядан ўтган ва ишончли деб топилган фойдаланувчилар номидан, амал қилиш муддати тугамаган JWT (JSON Web Token) воситасида идентификация ва авторизация қилиниши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВеб-сервис томонидан қабул қилинадиган JWT токен қуйидаги талабларга жавоб бериши шарт:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.3 ёки ундан юқори версиядаги TLS протоколи орқали узатилган бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishамал қилиш муддати 30 дақиқадан ошмаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRS256 ёки ES256 рақамли имзо алгоритмларидан фойдаланилган бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмажбурий атрибутлари (iss, sub, aud, iat, exp, jti) тўлиқ ва тўғри кўрсатилган бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Веб-сервис томонидан тақдим этилган JWT токеннинг ҳақиқийлиги, амал қилиш муддати ҳамда фойдаланувчининг роллари ва ваколатлари мажбурий равишда текширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТокен яроқсиз, муддати тугаган ёки нотўғри бўлган ҳолларда сўров рад этилиши ва мос хатолик коди билан жавоб қайтарилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Рефреш-токен орқали янгиланган JWT токенлар мазкур Низомнинг 10 ва 11-бандларида кўрсатилган хавфсизлик талабларига тўлиқ мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРефреш-токеннинг амал қилиш муддати 12 соатдан ошмаслиги шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Аутентификация ва авторизация жараёнида фойдаланувчи 3 дақиқа давомида фаол эмаслиги аниқланса, тизим уни автоматик тарзда тизимдан чиқаради ҳамда унга тегишли барча токенлар дарҳол бекор қилинади (деактивация қилинади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Веб-сервислар орқали ахборотга кириш фақат олдиндан белгиланган роллар ва ваколатлар доирасида амалга оширилиши лозим. Ҳар бир кириш ҳолати мажбурий равишда қайд этилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Алоқа каналлари орқали назорат қилинадиган ҳудуддан ташқарига чиқувчи конфиденциал ахборотлар Ўзбекистон Республикасида сертификатланган ахборотни криптографик ҳимоя қилиш воситалари билан шифрланиши зарур (қўшимча тармоқ ҳимоясини таъминлашда қўлланиладиган IPSec ва бошқа шу каби воситалар бундан мустасно).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАхборот тизимларидан имтиёзли (администраторлик) фойдаланиш ҳуқуқига эга ходимларнинг масофавий уланиши фақат Privileged Access Management (PAM) тизими орқали амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Ташкилот ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш учун янги авлод тармоқлараро экранлар қурилмаларининг (next generation firewall) аппарат-дастурий воситаларини ҳамда тармоқдаги ҳужумларни аниқлаш ва олдини олиш учун тажовузларни аниқлаш ва олдини олиш тизимларини (IDS/IPS) жорий этиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Платформани ташқи ахборот тизимига интеграция қилишда ўзаро маълумот алмашиш учун Ўзбекистон Республикасида сертификатланган ахборотни криптографик ҳимоя қилиш воситалари ёки ҳимояланган IPSec туннел орқали уланиш ҳамда улар орқали маълумот алмашинувини йўлга қўйиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Ташкилот ахборот тизимларида фақат лицензияланган антивирус дастуридан фойдаланиши, уларнинг русумлари ва базалари актуаллиги ҳамда янгиланиб борилишини таъминлаш учун қуйидаги чораларни амалга ошириши шарт:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishантивирус дастурларининг автоматик тарзда ишлашини таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishинтернет ва корпоратив тармоқлар орқали келган ахборотларни антивирус дастури орқали текшириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Платформани амалиётга жорий этишдан олдин унинг ишлаб чиқилган (модернизация қилинган) барча функцияларини тест-синов ишлари учун мўлжалланган серверларда тўлиқ текширувдан ўтказиш шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Ахборот тизимининг узлуксиз ва барқарор ишлашини таъминлаш мақсадида қуйидаги чоралар кўрилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот тизими билан боғлиқ тармоқ ва бошқа қурилмалар носоз ҳолатга келганда, уларни иш жараёнига келтириш ва узлуксиз ишлашини таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехник носозликларда ва фавқулодда вазиятлар юз берганда маълумотларнинг захирага олинган (backup) нусхаларини қайта тиклаш режасини ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоперацион тизимлар, дастурий таъминотлар, ахборот тизимларининг дастурлари, маълумотлар (маълумотлар базаси, созламалари, электрон баённомалар) нусхаларини захирага (backup) олиш ва электрон архивда сақлаш ҳамда уларни қайта тиклаш тартибини (механизмини) ишлаб чиқиш, амалга ошириш ва уларнинг ҳисобини юритиш ҳамда назоратини олиб бориш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Ахборот тизими маълумотларига кириш, қайта ишлаш, уларни сақлаш, тақдим этиш жараёни ҳамда АКТ-инфратузилмаси, ахборот тизими администратори ва фойдаланувчиларининг ҳаракатлари (IP-манзил, MAC-манзил) тўғрисидаги маълумотлар электрон баённомаларда (log-fayl) автоматик тарзда шакллантирилиши ҳамда ушбу электрон баённомалар камида беш йил давомида сақланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Платформа фаолияти тугатилганда, унда мавжуд электрон архив маълумотлари давлат архивларига топширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Платформа бошқа тадбиркорлик субъектига ўтказилганда, архив маълумотлар ўтказилаётган тадбиркорлик субъектининг электрон архивига топширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Платформани ташқи ахборот тизимлари билан интеграция қилиш ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш талабларга мувофиқ ҳолда ташкил этилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Платформа ҳамда АКТ-инфратузилмасини техник қўллаб-қувватлаш Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқаридаги аутсорсинг ташкилотлари хизматига берилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Платформа ҳамда АКТ-инфратузилмасида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ишлари аутсорсинг ташкилотлари хизматига берилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Ташкилотлар Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) билан ахборот алмашинувида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Ташкилотлар ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликнинг таъминланганлик даражасини ҳар йили мустақил IT-аудит орқали баҳолашлари шарт. IT-аудит ўтган ҳисобот даври учун жорий йилнинг биринчи ярим йиллигида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIT-аудит натижалари ҳужжатлаштирилиши ва камида беш йил давомида ташкилотда сақланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Ташкилотлар ахборот тизимидаги ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларининг бузилиши билан боғлиқ ҳодисалар тўғрисида Марказий банкка зудлик билан ёзма ёки электрон шаклда хабар бериши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Ташкилотлар платформа фойдаланувчилари томонидан фирибгарлик ҳолатлари юзага келишини олдини олиш бўйича ташкилий ва техник чораларни белгилаш ҳамда уларни назорат қилишга мажбурдир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Ташкилотлар платформада фирибгарлик ҳолатлари аниқланган тақдирда, бир кун муддатда таҳлил қилинган тўлиқ маълумотларни Марказий банк «CERT-CBU» киберхавфсизлик марказига тақдим этиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-боб. Якуний қоида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 14.08.2025 й., 10/25/3665/0749-сон; 03.08.2026 й., 10/26/3914/0809-сон)