Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБуйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 7 февралда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 334]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. ШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Маданий мерос агентлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВазир Ш. ХИДОЯТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025 йил 10 январь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish01/2-3-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 25 декабрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМаданий мерос агентлиги директори Б. АБДИКАРИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 18 декабрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 17 декабрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 10 январдаги 01/2-3-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.08.12-24 « Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) моддий маданий мерос объектларидан фойдаланиш, уларнинг тарихий-маданий аҳамиятини сақлаш, консервация қилиш, таъмирлаш ҳамда реставрация қилишга оид талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 3.01.02-23 «Қурилишда хавфсизлик техникаси»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 8735-88 Қурилиш ишларида қўлланиладиган қум. Синов усуллари (расмий манба: Песок для строительных работ. Методы испытаний);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 31108-2020 Умумий қурилиш ишлари учун цемент. Техник шартлар (расмий манба: Цементы общестроительные. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 30515-2013 Цементлар. Умумий техник талаблар (расмий манба: Цементы. Общие технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 23732-2011 Бетон ва қурилиш қоришмаларида қўлланиладиган сув. Техник шартлар (расмий манба: Вода для бетонов и строительных растворов. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 22690-2015 Бетонлар. Нодеструктив назорат механик усулларда мустаҳкамликни аниқлаш (расмий манба: Бетоны. Определение прочности механическими методами неразрушающего контроля);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 31937-2011 Бино ва иншоотлар. Техник ҳолатни текшириш ва мониторинг қилиш қоидалари. (расмий манба: Здания и сооружения. Правила обследования и мониторинга технического состояния).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-боб. Атамалар ва таърифлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектлари — тарихий, илмий, бадиий ёки ўзгача маданий қимматга эга бўлган ансамбллар, диққатга сазовор жойлар ва ёдгорликлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгерметик — сув ўтказмайдиган қоплама учун фойдаланиладиган материал;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэфлоресценция — тош-ғишт деворларнинг юзасига туз чиқиши натижасида оқ доғлар ҳосил бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўёқнинг кукунлашиши — бўёқ таркибидаги қатроннинг аста-секин парчаланиши натижасида юзага келадиган жараён;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсочсимон майда ёриқлар тўри — бўялган юзадаги соч қалинлигидаги бир-бирига уланиб кетган майда ёриқлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Моддий маданий мерос объектларининг жисмоний емирилиши (шикастланиши) жараёнларини тўхтатишда қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектининг муҳофаза ҳудудини ифлослантириш ва тебраниш манбаларини камайтириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларни табиий таъсирлардан ҳимоялаш, уларни заифлаштирувчи, сувнинг капилляр ҳаракати ва ичига сув ўтишига олиб келувчи нуқсонларни бартараф этиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishреставрация ишларида яроқли бўлмаган ва зарарли ҳисобланган материаллардан фойдаланмаслик.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Моддий маданий мерос объектдан фойдаланишда унинг тарихий аҳамиятини ўзгартирмаслиги ёки жисмоний ҳолатини ёмонлаштирмаслиги учун қуйидаги ишлар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектни техник, санитария ҳамда ёнғинга қарши талабларга мувофиқ ҳолатда сақлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объекти ҳудуди ҳолатини ёмонлашувига йўл қўймаслик.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМоддий маданий мерос объектини муҳофазалаш элементини ўзгартирувчи ёки унинг бутунлигини таъминловчи шароитларни ёмонлашувига олиб келувчи ишларни бажармаслик лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМоддий маданий мерос объектини муҳофазалаш элементи аниқ бўлмаса, объектнинг ташқи кўринишини, ҳажмий-режавий ечимлари, интерьерини ўзгартирадиган ишларни бажармаслик зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Моддий маданий мерос объекти жойлашган ер майдони, сув объекти ёки унинг қисмидан фойдаланишда махсус техник шартлар ишлаб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Моддий маданий мерос объектларидан қуйидаги мақсадларда фойдаланишга йўл қўйилмайди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпортловчи ва ёнғинга хавфли материалларни, объектнинг интерьери, фасади, ҳудуди ҳамда сув объектларини ифлослантирувчи буюм ва моддаларни ишлаб чиқариш, шунингдек уларни сақлаш омборлари сифатида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектининг конструкцияларига динамик ва тебратувчи таъсир кўрсатувчи жиҳозлар (ушбу жиҳозларнинг қувватидан қатъий назар) қўлланиладиган ишлаб чиқариш объектлари сифатида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектлари учун ноқулай бўлган ҳарорат-намлик ҳолати ва кимёвий фаол моддаларни қўллаш билан боғлиқ бўлган ишлаб чиқариш ва лаборатория объектлари сифатида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Моддий маданий мерос объектининг жисмоний ҳолатини ёмонлаштириш ва унинг муҳофазалаш элементини ўзгартиришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-боб. Моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт юзаларини тозалашга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашдан олдин тозалаш мақсади (моддий маданий мерос объекти кўринишини яхшилаш, емирилишини секинлаштириш, юзани тозалаш) белгиланиб олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини унга шикаст етказувчи моддалардан тозалашда уларнинг келиб чиқиш манбаини (қурум, қоракуя, тутун, моғор) аниқлаш ва асл материални шикастламасдан тозалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда унинг тарихий кўриниши инобатга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМоддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасининг бўёқ билан қопланиш сабаби (таъмирланганда бошланғич юзага мослаш, нотўғри таъмирланган чокларни қоплаш, юмшоқ ғиштларни ҳимоялаш, емирилган юзаларни беркитиш) аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Бўёқнинг вазифаси моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини узоқ муддат сақлаш бўлса, уни қолдириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар эски бўёқ қатламлари кўпайиб кетган бўлса, янги бўёқ моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасига яхши бирикишини таъминлаш мақсадида эски бўёқ қатламлари олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Тозалаш ишлари моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт ва бошқа материалларига емирувчи таъсир кўрсатиши сабабли тозалаш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқишда моддий маданий мерос объекти конструкцияси инобатга олиниши, тош-ғишт материал тури тўғри аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалаш ишлари бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқишдан олдин ушбу юзаларни тозалаш бўйича илгари бажарилган ишлар ва қўлланилган моддалар (бу ҳақида маълумот мавжуд бўлса) ўрганилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Тозалаш ишларини бажаришда бир неча тозаловчи моддалар синовдан ўтказилиши, илгари қўлланган моддаларни эритадиган восита аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Тозалаш усуллари ва материалларини қўллашдан олдин турли воситалар олдиндан синов тариқасида материал намунасида қўлланилиши ва тозаловчи модда тўғри танланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт юзасидаги доғларни сув ёрдамида кетказишнинг имкони бўлса, сув билан тозалаш усуллари (ивитиш, босим остида сув пуркаш, нейтрал ювувчи модда қўшилган сув билан тозалаш, босим остидаги буғ билан тозалаш) қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Сувли усулда тозалаш ишлари якунланганидан кейин моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасидан кўчган кир заррачаларни ювиб тушириш учун юзани сув билан ювиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Оҳактош ва мармар юзаларни тозалашда уларга сув сепиб ивитилиши ҳамда сув билан тозалаш ва ювиш керак зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини сув билан тозалашда сепиладиган сув босими камида 700 kPa бўлиши, бунда юзадаги кирлар тозаланмаса, сув босимини 3000 kPa гача кўтариб боришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЮзани ишқалаш учун табиий ёки сунъий жунли чўтка қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда металл чўткадан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Нотекис (ғадир-будир, ўйма нақшли) юзаларни тозалашни енгиллаштириш учун сувга ювиш воситаларини (махсус ионли воситалар) қўшиб табиий ёки сунъий жунли чўткалар билан ишқалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Ювиш воситалари ёрдамида тозаланганидан сўнг моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси сув билан ювилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Кислоталар зарар етказиши мумкин бўлган тошлар, ўйма нақшли тош юзалари ҳамда ички тош юзаларини буғли (иссиқ сув билан) усулда тозалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Моддий маданий мерос объектини сув билан ювишдан олдин моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт чоклари текширилиши ва унинг ичига сув ўтмаслиги таъминланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини ювиш учун қўлланиладиган сувда металл ва мис бўлса, сувга хелат ёки метал ионларини фаолсизлантирувчи бошқа моддалар қўшилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Ҳаво ҳарорати 1°C дан паст бўлганда сувли усулда тозалашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, сув билан тозалаш усули совуқ тушишидан камида бир ҳафта олдин бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини юқори босимли сув билан ювишда сув билан ювиш усули аввал намунада синаб кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Кимёвий тозалаш усулида кислоталар, ишқорлар ва органик бирикмалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКислоталарга сезувчан бўлган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси учун кислоталардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКислоталарга сезувчан бўлган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини бўёқлардан тозалаш учун органик эритувчи асосидаги ишқорлар ва бошқа кимёвий моддалар қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Ишқорли ва кислотали моддалар билан тозалашда моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси аввал намлантирилиши сўнг кимёвий тозаловчи модда паст босимда юзага сепилиши ёки жунли чўтка билан сурилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТозаловчи моддани сув билан ювиб ташлашгача бўлган вақт, шунингдек (агар кимёвий модда бир неча марта суриб ювилиши лозим бўлса) кимёвий моддани неча марта суриб ювилиши ва концентрацияси синовлар ёрдамида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКимёвий модда ювиб ташланганидан кейин юза pH-тасмалар билан текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Кислотали моддалар кислота зарар етказмайдиган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси (гранит, қумтошлар, сланец, сирланмаган ғишт ва сопол, қуйма тош ва бетон) учун қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Кимёвий ювувчи моддалар ҳўл юзага сурилиши, кислота таъсир қиладиган вақт ўтганидан сўнг сув билан ювиб ташланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Кислоталар зарар етказиши мумкин бўлган юзаларни (оҳактош, сайқалланган ва сайқалланмаган мармар, кальцийли қумтош, сирланган ғишт ва сирланган сопол ҳамда сайқалланган гранит) тозалашда ишқорли моддалар қўлланилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИшқорли моддаларни кислотага сезувчан бўлмаган юзалар учун ҳам қўллашга йўл қўйилади. Бунда, улар аввал синаб кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасидан бўёқ ва бошқа қопламалар, шунингдек доғлар ва граффити расмларни самарали равишда олиб ташлаш учун бўёқ кеткизувчи ишқорли воситалар, бўёқ кеткизувчи органик эритмали воситалар ва бошқа турдаги бўёқ кеткизувчи воситалардан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунинг учун тош-ғишт юзага бўёқ кеткизувчи восита жун чўтка, валик ёрдамида сурилиши ёки сепилиши ва сув билан ювилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Кимёвий тозалаш усулларида сувдан фойдаланиш талаб этилганлиги сабабли, ушбу усуллар совуқ ҳавода қўлланилмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКимёвий тозалаш усуллари 4ºC дан паст бўлган ҳароратда қўлланилишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Кислотали ва ишқорли тозалаш усулларининг атроф-муҳитга таъсири юқори бўлса, улардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Кислота таъсирида шикастланадиган моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда кислоталардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Абразив ёки механик тозалаш усуллари (қум пуркагич, шлифовкаловчи ускуналар) тош-ғишт юзаларга жисмоний ва эстетик жиҳатдан шикаст етказиши сабабли, уларни моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт юзасини тозалашда қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Кукун кўринишида майдаланган ёнғоқ пўчоқларидан бронза ҳайкалларни, алюмин оксидли микроабразив заррачалар ёрдамида ўйма нақшли тош юзаларни тозалашда фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Моддий маданий мерос объектларида суртма (мастика) ва асфальтли қопламаларни кўчириш учун муз парчалари ёки гранулаланган қуруқ муз (карбон диоксид ёки CO2) ли абразив тозалаш усулидан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини гриндер ёки қумқоғоз билан тозалашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзага сингиб кетган граффити ва доғларни бўктириш (суюқ ҳолатдаги тозаловчи моддага бўктирилган мато, каолин кукуни, майдаланган қоғоз ёки қоғоз сочиқни тозаланадиган юзага маълум муддатга ёпиштириб қўйиш) усулида тозалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзаси зарар етказмайдиган усулни танлаш учун бир нечта тозалаш усуллари ва материаллар синаб кўрилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Тозалаш усулини танлашдан олдин юзанинг талаб этилган тозалик даражасини аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалаш усулларини қўллашдан олдин улар объектнинг кўзга тушмайдиган қисмларида синаб кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Тозалаш усули ҳар бир материал учун алоҳида синалиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Тозалаш усулларининг натижалари тозаланган юза тўлиқ қуриганидан кейин текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Синовлар натижасида битта моддий маданий мерос объектининг ўзида бир нечта тозалаш усуллари қўлланилиши имконияти мавжуд бўлса, улардан энг самаралиси танланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Моддий маданий мерос объектларидаги тош-ғишт юзасини тозалашнинг ҳар бир усулларини атроф-муҳитга таъсир кўрсатиши (дарахтлар, ўтлар ва бошқа ўсимликлар ҳамда тупроққа бўлган зарарли таъсири) ўрганилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Ишқор ва кислота асосли тозаловчи моддалар ёмғир сув дренажларига оқизилишидан олдин улар зарарсизлантирилиши (нейтраллаштирилиши) керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда қўлланилган, бироқ қўлланилганидан кейин зарарсизлантириш (нейтраллаштириш) имкони бўлмаган тозаловчи моддалар (таркибида эритувчилар бўлган моддалар) махсус транспорт ёки бошқа воситалар ёрдамида чиқариб ташланиши (утилизация) қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Кимёвий моддаларни ушлаб қолиб грунтга тушишини олдини олувчи чоралар кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Қўрғошинли бўёқларни олиб ташлашда инсон соғлиғи учун хавфсиз тозалаш ва чиқариб ташлаш (утилизация) усулларидан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Моддий маданий мерос объектининг тош-ғишт юзасини тозалашда қўлланиладиган моддалар тош-ғишт бўлмаган юзаларга (масалан, шиша, металл ва ёғоч) зарар етказишига йўл қўйилмаслиги, бунда дераза ва эшиклар ҳамда ушбу моддаларга чидамли бўлмаган материаллардан ишланган бошқа юзалар пластик, полиэтилен билан қопланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Тозаловчи кимёвий моддалар шамол билан бошқа ҳудудларга тарқалишини олдини олувчи чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Моддий маданий мерос объектини кимёвий моддалар билан тозалашда унинг ёнидан ўтувчи пиёдаларга сачрашини ёки вентиляция тизими орқали ҳаво билан моддий маданий мерос объекти ичига кириб, ундаги инсонларга зарар етказилишини олдини олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Моддий маданий мерос объекти ичида ортиқча намлик юзага келишини олдини олиш учун тош-ғишт юзаларни сув юқмайдиган қопламалар билан қоплашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Моддий маданий мерос объекти етарлича пиширилмаган ва ғоваклиги юқори бўлган ғиштдан қурилган бўлса, ғиштни ҳимояловчи сув юқмайдиган қопламалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Сув ўтказмайдиган қопламалар моддий маданий мерос объектининг фақат ер ости конструкцияларида (масалан, пойдевор) қўлланилиши, бунда уларни моддий маданий мерос объектининг ер усти қисмларида қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-боб. Тош-ғишт материаллардан барпо этилган моддий маданий мерос объектларининг чокларини таъмирлашга қўйиладиган
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Тош-ғишт деворлардаги чокларни таъмирлашдан олдин чок қоришмасининг емирилиши, ёриқларнинг ҳосил бўлиши, ғишт ёки тошларнинг бўшаб қолиши, деворнинг нам тортиши аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Чокларни таъмирлашда уларда юзага келган муаммонинг асл сабаби аниқланиши (томдан ёки тарновлардан сув ўтиши, объектнинг нотекис чўкиши, грунтдан намликнинг капилляр кўтарилиши ёки экстремал об-ҳаво таъсири) ва бартараф этилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Моддий маданий мерос объектларининг тарихий кўринишини сақлаш учун чокларни таъмирлашдан олдин уларнинг деворларини қуришда ишлатилган ғишт, тош ёки сопол ҳамда фойдаланилган қурилиш усуллари ўрганилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, чокларни таъмирлашда қўлланиладиган қоришманинг нисбий мустаҳкамлиги ва сув ўтказувчанлиги тўғрисидаги маълумот, кўз билан (визуал) таҳлил орқали эса янги қоришмани яратиш ва уни қўллаш усуллари бўйича маълумот олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Тош-ғишт материаллардан барпо этилган моддий маданий мерос объектларида чокларни таъмирлаш учун қоришмада қўлланиладиган қум ГОСТ 8735-88 ҳамда ГОСТ 30515-2013 ларга мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Қоришма учун цемент ГОСТ 31108-2020 га мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Эфлоресценция юзага келмаслиги учун цемент таркибидаги ишқорлар миқдори 0,60 фоиздан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Қоришма учун қўлланиладиган сув ГОСТ 23732-2011 га мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. Моддий маданий мерос объектида қўлланилган асл қоришманинг аниқ физик ва кимёвий хоссаларини аниқлаш зарур бўлмаган ҳолларда қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қоришма асл қоришма ранги, тузилмаси ва нақши билан ўхшаш бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қоришмадаги қум асл қоришмадаги қумга мос келиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қоришманинг тош-ғишт материалларникига нисбатан буғ ўтказувчанлиги юқорироқ ва сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги пастроқ бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қоришманинг буғ ўтказувчанлиги асл қоришманикига тенг бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қоришманинг сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги асл қоришманикига нисбатан пастроқ ёки унга тенг бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Моддий маданий мерос объектларидаги тош-ғишт оҳактошли қоришмалардан терилган бўлса, бундай чокларни таъмирлашда цементли қоришмадан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Моддий маданий мерос объектларининг тош-ғишт деворларидаги чокларни таъмирлашда оҳактошли қоришмадан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Қоришмада ишлатиладиган сувнинг таркибида кислоталар, ишқорлар ва бошқа эриган органик материаллар бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Қоришманинг қотиш даврида музлашини олдини олиш учун музламайдиган воситадан (антифриз) фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Музламайдиган воситани (антифриз) қўллаш ўрнига қоришмага қўшиладиган қум ва сувни қизитиб ишлатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Моддий маданий мерос объектларининг таъмирлаш ишлари илиқ об-ҳаво шароитларида (8°C дан 38°C гача бўлган ҳароратда) амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Иссиқ ҳавода қоришма тез қуриб қолмаслиги учун чокларни таъмирлаш ишлари қуёш нурлари тўғридан-тўғри тушмайдиган жойларда олиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар қуёш нурлари тўғридан-тўғри тушмайдиган жойлар мавжуд бўлмаса, қуёшдан тўсувчи мосламалар ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Янги қоришма яхши ёпишиши учун эски чок мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 1-расмига мувофиқ чокнинг камида 2 — 2,5 баробар энига тенг бўлган чуқурликкача олиб ташланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒиштли девор чокларида эски чокни 1,5 — 2,5 cm чуқурликкача олиб ташланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКенг чокли тошли деворларда ушбу чуқурлик 5 — 10 cm гача оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар белгиланган чуқурликда олинган чоклардан кейин ҳам қоришма бўлаклари бўлса, улар ҳам олиб ташланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Эски чокни олиб ташлаш вақтида тош-ғишт материалнинг қирралари шикастланмаслигини (ўпирилмаслиги) таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Оҳактош қоришмали чокларни электр арралар ёрдамида олиш усулидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунинг ўрнига тош-ғишт материалнинг шикастланишини минималлаштириш мақсадида искана билан қўлда (ёки кичик пневматик исканалар ёрдамида) тозалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Цемент қоришмали чокларни тозалашда электр арралардан фойдаланишга йўл қўйилиши, бунда горизонтал чокларнинг маркази электр арра билан кесиб чиқилиши ва чокнинг четлари ҳамда вертикал чоклар қўлда искана билан тозаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Тозаланган чокларни қоришма билан тўлдиришдан олдин уларни босимли сув билан ювиб ташлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар чоклар ўта сув шимувчан оҳактошдан бўлса, уларни босимсиз сув билан ювиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Қоришма таркиби тўғри ўлчаниши ва аралаштирилиши, бунда улар қуруқ ҳолатда ҳажм бўйича ўлчаниши, сув қўшишдан олдин яхши аралаштирилиши, аралашмага аввал сувнинг ярми қўшилиши ва аралаштирилиши, қолган ярми эса қоришмани аралаштириб туриб оз-оздан қўшиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Қоришма тайёр бўлганидан сўнг у 30 мин ичида ишлатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу вақт ўтганидан кейин қуриган қоришмани сув қўшиб «тиклаш»га йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Қоришма тозаланган чокка қатламлаб (0,5-0,6 cm ли қатламлар билан) ўрнатилиши, навбатдаги қатлам ўрнатилишидан олдин, олдинги қатлам зичланилиши ва бармоқ билан босганда из қоладиган даражада қотиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Охирги қатлам қуйилганидан кейин у бармоқ билан босганда из қоладиган даражада қотганидан сўнг, унга мавжуд чокларга ўхшаш ишлов бериб чиқилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Агар ғишт ёки тош қирралари емирилган бўлса чокни мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 2-расмига мувофиқ юзага нисбатан ботиқроқ қилиб тўлдириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Чоклар янги қоришма билан тўлдирилганидан сўнг уларни тез қотишини олдини олиш учун икки кун давомида вақти-вақти билан (маҳаллий шароитларга боғлиқ ҳолда аввал ҳар соатда, кейин ҳар 3-4 h да) намлаб турилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Чоклар қоришма билан тўлдирилганидан сўнг уч кун давомида девор канопли мато билан ёпиб қўйилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКаноп ўрнига пластик плёнка қўлланилишига йўл қўйилади. Бунда, у деворга тегмайдиган қилиб ёпилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Чокларни таъмирлашда тош-ғишт материалга теккан қоришма 1-2 h ўтгач табиий сочдан тайёрланган ёки нейлон чўтка билан тозаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар қоришма тош-ғишт юзада қотиб қолган бўлса, уни ёғоч ёки зарур бўлса искана билан тозалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Чокларни таъмирлаш ишларидан сўнг тош-ғишт юзаларни чок қоришмаси тўлиқ қотганидан сўнг амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Чоклар хизмат қилиш муддати камида 30 йилга мўлжаллаб таъмирланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-боб. Моддий маданий мерос объектларидаги бетон конструкцияларни сақлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Бетон материалларни сақлаш бўйича ишларни режалаштириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Моддий маданий мерос объектларининг бетон элементларини таъмирлаш ҳамда алмаштириш усулларини ишлаб чиқишда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектининг аҳамияти унинг меъморий ёки муҳандислик лойиҳаси учун муҳимлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон элементларнинг емирилиш сабаблари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Мавжуд емирилишларнинг сабабларини ва конструкциянинг бошқа турдаги емирилишларга мойиллигини аниқлаш учун моддий маданий мерос объектларнинг қурилиш усуллари (цемент хоссалари, қоришма лойиҳаси, қурилманинг вазифаси, ўрнатиш усули, йиғма ёки монолит бетон) ҳамда бетонда илгари амалга оширилган таъмирлаш ишлари ўрганилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Моддий маданий мерос объекти элементлари юқори даражада емирилган бўлса ёки емирилиши давом этадиган бўлса, уларни алмаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Моддий маданий мерос объектининг бетон элементларини ўрганиш, кўз орқали (визуал) кузатиш ва текшириш учун бетонни очиш ва лаборатория изланишлари орқали маълумотларни йиғиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Бетон ҳолатини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Бетон конструкцияларнинг эскириш ва емирилиш даражаси, тури ва шакли аввал бетон ҳолатини кўз билан (визуал) текшириш орқали аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Бетоннинг ҳолатини текшириш кўз билан (визуал) умумий текширувдан бошланиши, бунда текширув ГОСТ 31937-2011 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Ёпиқ ҳолатларни баҳолаш учун натурада бузмасдан бажариладиган бир нечта синов усулларидан бири танланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБузмасдан бажариладиган синов ишлари ГОСТ 22690-2015 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетоннинг қатламлаб емирилиш жойларини аниқлаш учун асосий усул сифатида қўл болтачаси билан (горизонтал юзалар учун занжир билан) уриб чиқиш усулидан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, замонавий усуллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. Бетон ҳолатини баҳолаш учун материал таркиби ва емирилиш сабабларини аниқлаш, бунда лабораторияда синаш учун намуналар олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетондаги хлор, сульфат миқдори ва ишқор даражасини аниқлаш, емирувчи тўлдирувчиларни топиш ҳамда карбонацияланиш чуқурлигини аниқлаш учун лаборатория синовлари кимёвий таҳлилни ҳам ўз ичига олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМавжуд бетоннинг мустаҳкамлигини баҳолаш ва таъмирлаш ишлари учун маълумот олиш мақсадида сиқилишга бўлган мустаҳкамликни аниқлаш бўйича синовлар бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. Бетон конструкцияларни таъмирлашда қўлланиладиган бетон қоришмасини тайёрлаш учун лаборатория синовлари орқали асл бетоннинг таркиби ва тўлдирувчилари ҳамда турли емирилиш механизмлари музлаш ва эриш даврлари, ишқор ва тўлдирувчиларнинг ўзаро реакцияга киришуви ёки сульфат таъсири бўйича маълумот олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Бетон конструкцияларни тозалаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish98. Бетон конструкцияларни тозалашдан олдин уларни тозалаш зарурати ва тозалашдан мақсад (бетоннинг кўринишини яхшилаш, циклик парваришлаш чораси сифатида ёки таъмирлашга тайёрлаш) аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетонни тозалаш унга шикаст етказмасдан амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish99. Бетонни тозалашда учта асосий усуллардан бири (сув билан тозалаш усули, юзага абразив ишлов бериш ва юзага кимёвий ишлов бериш) қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМустаҳкам бетондан кирларни тозалашда 1,4 MPa ва ундан паст босимли сувдан ёки буғдан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish100. Мўрт ва емирилган юзаларни тозалашда юзага шикаст етказмайдиган усуллар қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Доғларни ва кучли кирланган бетонни тозалашда сув ва буғли усуллар самара бермаганда, паст босим (0,25 — 0,50 MPa) билан майда заррачалардан (доломит оҳактош кукуни) фойдаланган ҳолда юзаларга микроабразив ишлов беришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПаст босимлар (0,25 — 0,50 MPa)да узатилган майда заррачалардан бузилиши, микроабразив ишлов беришда тузилмаси ва юзасининг нур қайтариш қобилиятига таъсир этганда бетонларни тозалашда микроабазив ишлов бериш усулидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish102. Бетон тусини ўзгартирмаслигини, суртмани (мастика) ювиб ташламаслигини, тўлдирувчиларни емирмаслигини инобатга олган ҳолда кимёвий ишлов бериш усулларни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish103. Ҳар қандай тозалаш усули конструкцияга қўлланилишидан олдин намунада синаб кўрилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетоннинг эскириши ўзига хос тарзда бинонинг тарихийлигини ифодалайдиган ва унинг кирланиши кучли ёки зарарли бўлмаган ҳолларда, бино тозаланишсиз қолдирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Парваришлаш ва таъмирлаш усуллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish104. Бетонни парваришлаш ва зарур бўлган таъмирлаш ишларини аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетон конструкцияларни парваришлашда объектнинг қуйидаги қисмларида герметиклардан фойдаланиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдераза ва эшик периметрларида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон билан бошқа материаллар туташган жойларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворга ёки томга ўрнатилган элементларда (чироқлар, ташқи қувур элементларида).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНамлик ўтказмаслик ва ҳаво ўтишини камайтириш учун ёриқлар ва чокларни ёпишда эластик герметиклар қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish105. Бетонни таъмирлаш ишларини аниқлашда қуйидаги ишлар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзичлагич чоклар, деформация чоклари ва ҳимоя қопламаларини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёриқлар ва қатламлаб емирилишлар каби бузилишларнинг ривожланишига олиб келадиган сабабларни ўрганиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish106. Моддий маданий мерос объекти фасадидаги ёриқларни таъмирлаш учун герметикдан фойдаланилганда, герметик қўлланилганидан кейинги кўриниши инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаъмирлаш изини ёпиш учун герметик юзасига қум сепилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish107. Герметик материалларнинг емирилиш аломатлари аниқланганда улар алмаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУретан ва полиуретан герметиклар бетон конструкциялар, йўл қопламалари ва пиёдалар йўлакларидаги чоклар ва ёриқларни ёпишда қўлланилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗичлагичлар ҳар 10 йилда алмаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish108. Ҳаракатланиши таъминланиши талаб этиладиган бетон конструкциялар учун силикон герметиклар қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСиликон герметиклар ҳар 20 йилда алмаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish109. Герметик қўлланиладиган юзаларга туташ бўлган материалларни доғлайдиган ва ғовакли бетонларни шикастлайдиган, шунингдек ўзига чанг ва кир тортувчи герметикларни қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish110. Таъмирлашда қўлланилган материалнинг якуний кўриниши асл бетонга ўхшаш бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Бетон юзасини таъмирлашга тайёрлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish111. Тўлдирувчисигача очилиб қолган бетонни ёки махсус тузилмали бетон юзани таъмирлашда асл бетон ва янги материал орасидаги чокни ёпиш учун бетонни қўлда чопиш усулидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish112. Емирилган ва мустаҳкам бўлмаган бетонни пневматик ёки қўл асбоблари ёрдамида олиб ташлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаъмирланадиган бетон юзаси ва очилиб қолган арматура тозаланиши, бунда қум ёки ҳаво пуркагичли тозалаш фақат таъмирланадиган жойга қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу ишни бажаришда туташ бўлган мавжуд бетон юзалар ҳимояланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧанг чиқиши чекланган жойларда қум пуркагич ўрнига кичик пневматик ускуна ва сим чўтка қўлланилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish113. Бетондаги мавжуд арматура емирилган бўлса ёки таъмирланадиган жойларда арматура бўлмаса, янги арматура ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОчилган мавжуд арматура ва бошқа пўлат элементлар тозаланиши, грунтовкаланиши ҳамда коррозиядан ҳимояловчи қоплама билан бўялиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУланадиган материал мавжуд бетонга механик боғланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетонни таъмирлашда қўлланиладиган арматуралаш материаллари сифатида юмшоқ пўлат, эпоксид қопламали пўлат ёки легирланган пўлатдан фойдаланилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-§. Қолиплар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish114. Бетондан бўлган безак элементларини тиклаш ҳамда ёғочга ўхшаш юзаларни ясаш учун махсус қолиплардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМоддий маданий мерос объекти фасади бўйлаб қуйидагиларни қўлланилишига йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтакрорланувчи бетон безаклар учун — қайта қўлланилувчи қолиплар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўлиқ бузилиб кетган ёки такрорланмайдиган меъморий қисмлар учун — йиғма бетон элементлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБезак бетон учун қолипларни тайёрлаш қуйидаги босқичларда амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд бетон қуймасини олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгипсдан ушбу қисмнинг қуймасини тайёрлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгипсдан тайёрланган қуймадан қолип ёки макетни тайёрлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги бетон элементни қуйиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish115. Қолипни майда безакли бетон элементидан ечишдан олдин бетон шикастланмайдиган даражада, шунингдек ишлов берса бўладиган даражада қотган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-§. Таъмирлаш учун материалларни ва қоришма таркибини танлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish116. Таъмирлаш учун мос бўлган материалларни ва қоришма таркибини танлашда синов ишлари бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМатериалларни танлашда талаб этилаётган таъмир ишининг тури инобатга олиниши ҳамда материаллар мавжуд бўлган бетоннинг хоссаларига мос келиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСиқилишга бўлган мустаҳкамлиги ва сув ўтказмаслик хоссалари юқори бўлган ва мустаҳкамлиги паст бўлган бетонга мос келмайдиган материаллар бетонни таъмирлашда қўлланилишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish117. Бетонни таъмирлаш учун ярим тайёр материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетон қоришмасига қўшиладиган ва қоришмасининг кўринишини ўзгартирадиган қўшимчалар, жумладан полимер модификацияловчи материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-§. Бетон элементларни таъмирлаш усуллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish118. Асл материални сақлаб қолиш имкони бўлмаса, янги ўрнатиладиган материал асл материалга визуал жиҳатдан мос келиши, шунингдек унинг сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги, сув ўтказмаслиги ва бетон қоришмаси учун муҳим бўлган бошқа хоссалари асл материалникига ўхшаш бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish119. Мавжуд бўлган бетоннинг кўринишига ўхшатиш учун таъмирлашда қўлланиладиган бетон қоришмасининг таркиби тўғри ишлаб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish120. Асл бетоннинг турли хоссаларига мос келувчи бетонни танлаш учун турли синов намуналари тайёрланиши, бунда ушбу аралашмаларни тайёрлашда мавжуд бетондаги тўлдирувчилар ва цементнинг тури ва ранги инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаъмирлашда қўлланиладиган бетонни асл бетонга ўхшатиш учун турли қолиплар ва юзага ишлов бериш усуллари синаб кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДастлабки синовлар аввал қурилиш майдонида (конструкциянинг ўзида эмас) бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭнг яхши натижа берган қоришма таркиблари синов сифатида конструкциянинг бир қисмига қўлланилиши ва қотганидан сўнг текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish121. Бетон мустаҳкамроқ бўлиши учун сувоқ белчаси билан ўрнатиладиган бетон ўрнига қолип билан қуйиладиган бетон қўлланилиши керак (бетон қолип билан қуйилганда йирик тўлдирувчилар қўшилади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish122. Кенг ёриқларда таркибида қум бўлган қоришмадан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚумсиз қоришмалар ингичка ёриқларда қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКатталашиб кетмайдиган майда ёриқлар таъмирланмасдан қолдирилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish123. Моддий маданий мерос объектларидаги бетоннинг кўзга ташланадиган жойларида эпоксид билан таъмирлашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁриқлар ҳосил бўлиши мумкин бўлган бетон конструкциянинг бутунлигини тиклаш талаб этилса, эпоксид инъекциясидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундай таъмирлашни бажариш учун аввал деворнинг икки тарафидаги ёриқлар эпоксид, полиэситр, мум, тасма ёки суюқ цемент қоришма билан ёпилиши ва бетонда дрель билан очилган тешиклар орқали эпоксид инъекция қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁриқлардаги эпоксид қотганидан сўнг, девор юзасидаги герметикловчи материал олиб ташланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish124. Конструктив чоклар (юклар таъсир этганда ёки улар олинганда ҳаракатланувчи чоклар) ҳамда ҳарорат чоклари (ҳарорат ўзгарганида ҳаракатланувчи чоклар) уларнинг ҳаракатни таъминлайдиган қилиб таъмирланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструктив чокларни чок четларига ёпишадиган ва чок ҳаракатланганида сиқилиб кенгаядиган герметик билан тўлдириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструктив чокни тозалаш ва сув ўтказмасликни таъминлаш учун уларда эластомер герметик ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-§. Шикастланган бетон элементларни янгисига алмаштириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish125. Моддий маданий мерос объектидаги бетон элементлар таъмирлаб бўлмайдиган ҳолатда шикастланган ёки емирилган бўлса, ушбу элементларни қуйма элементлар билан алмаштиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish126. Алмаштириладиган элемент мавжуд элементга мос бўлишини таъминлаш учун бетон қоришмаси тўғри танланиши, элемент ўрнатилиши ва ишлов берилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-§. Бетонни ҳимоялаш усуллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish127. Қуйидаги ҳолатларда қопламалар ва бетонга сингувчи герметиклардан фойдаланишга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishулар бетонда қўлланилган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон элементларни ҳимоялашни бошқа усулларини қўллашнинг имкони бўлмаса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish128. Моддий маданий мерос объектининг том қисми, терассалари, балконлари, ер ости қисмлари ва бошқа кўринмайдиган қисмларини ҳимоялашда сув ўтказмайдиган қопламалар қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish129. Бетонни ҳимоялаш усулини танлашдан олдин, бетоннинг емирилишига олиб келувчи шароитлар ва атроф-муҳит омиллари ўрганилиб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-боб. Моддий маданий мерос объектларининг фасадларида мавжуд материалларни ўрнини босувчи материаллардан фойдаланиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish130. Қуйидаги ҳолатларда моддий маданий мерос объектларида мавжуд материалларнинг ўрнини босувчи материалларни қўллашга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектида қўлланилган материал мавжуд бўлмаса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishматериални тайёрлашда қўлланиладиган тарихий усуллар мавжуд бўлмаса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishалмаштириладиган элемент объектнинг тарихийлигини белгилаб беришда иккиламчи аҳамиятга эга бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектига қўшимча элемент қўшиладиган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектининг йўқолган элементи қайта тикланиши бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳаёт хавфсизлиги, зилзилабардошлилик ҳамда ногиронлиги бўлган шахслар учун шароитларни яратиш бериш нуқтаи назаридан объектнинг фойдаланиш хоссалари оширилиши талаб этилса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish131. Моддий маданий мерос объектида асл материал ўрнига қўлланиладиган материал қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвизуал кўриниши асл материалникига ўхшаш бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфизик хоссалари асл материалникига яқин бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхизмат қилиш муддати давомида асосий фойдаланиш талабларга мувофиқ бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвақт ўтиб талаб этилган хоссаларининг йўл қўйиб бўлмайдиган даражада ўзгармаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий офатларга чидамлилиги юқори бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishунинг ишлаб чиқарилиши ва ундан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган жараёнларнинг атроф-муҳитга бўлган зарарли таъсири йўл қўйиладиган даражалардан ошмаслиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish132. Асл материал ўрнига қўлланиладиган материалнинг физик хоссалари ва визуал кўриниши асл материалникига мос бўлмаса, у моддий маданий мерос объектининг муҳим (тарихий аҳамиятини белгиловчи) элементларидаги материалларини алмаштиришда қўлланилмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish133. Моддий маданий мерос объектидаги турли элементлар ва улардаги материаллар ўрнига қўлланиладиган материаллар мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ танланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-боб. Моддий маданий мерос объектларининг энергия самарадорлик кўрсаткичларини яхшилаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish134. Моддий маданий мерос объектида энергия самарадорликни ошириш бўйича чора-тадбирларни татбиқ қилишдан олдин, уларнинг энергия самарадорлигига таъсир кўрсатувчи элементлари (очиб-ёпиладиган деразалар, ички ҳовлилар, зенит фонарлари, шифт ойналари, том вентиляторлари, гумбазлар ва табиий вентиляция ҳамда табиий ёруғликни таъминловчи бошқа элементлар) текшириб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish135. Моддий маданий мерос объектини энергия самарадорлик жиҳатидан яхшилаш чора-тадбирларининг ичидан энг самаралиси ва объектнинг тарихий тусига энг кам таъсир кўрсатадиганлари қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish136. Моддий маданий мерос объектининг йирик элементларининг тарихий кўринишини бузилишига олиб келувчи чора-тадбирларни (девор изоляциясини ошириш учун мавжуд сайдингни янги сайдинг билан алмаштириш, таъмирлаш имкони бўлган деразаларни янгисига алмаштириш) қўллашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish137. Моддий маданий мерос объектини иситиш ва совитишга кетадиган энергияни камайтириш учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфойдаланилмайдиган хоналарни бутунлай ёпиб ташлаш ва ундаги ҳароратни бинога зарар етказмайдиган даражага мослаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсовитилиши/иситилиши зарур бўлмаган хоналарни совитиш/иситиш тизимидан узиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеразалар орқали иссиқлик кириши ва чиқишини олдини олиш учун изоляцияловчи экранлар ва пардалардан фойдаланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхоналар ҳарорати ва вентиляциясини бошқаришда очиб-ёпилувчи деразалар, дераза эшиклари, соябонлардан мақсадли фойдаланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий ёруғликдан фойдаланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлед лампаларни ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёруғлик ва локал вентиляция (масалан, ювиниш хонасидаги вентиляция) учун ҳаракат сенсорларини ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмеханик жиҳозларни тозалаш ва уларга хизмат кўрсатиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish138. Моддий маданий мерос объектининг энергия истеъмолини минималлаштиришда жиҳоз ва ускуналарни янгилашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish139. Моддий маданий мерос объектларининг энергия самарадорлик кўрсаткичларини оширишда қуйидаги ишларни бажаришга йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиситиш тизимининг унумдорлигини оширишга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳавони совитиш тизимининг унумдорлигини оширишга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув иситгични алмаштиришга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаиший жиҳозларни янгилашга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектнинг ҳаво ўтадиган жойларини таъмирлашга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектнинг чордоқ қисмини изоляциялашга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеразаларга қўшимча қишки рама ўрнатишга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер тўла ва пол ости жойларини изоляциялашга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳаво каналлари ва қувурларни изоляциялашга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэшикларни зичлашга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеразаларда соябонлар ўрнатишга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish140. Моддий маданий мерос объектларининг энергия самарадорлик кўрсаткичларини оширишда қуйидаги ишларни бажаришга йўл қўйилмайди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектга кириш жойини ички вестибюль билан ажратиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеразаларни алмаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч деворларга изоляция ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош-ғишт деворларга изоляция ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтомларни қуёш нурини қайтарувчи материал билан қоплаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«яшил» (ўсимликли) том ўрнатиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish141. Моддий маданий мерос объектига ҳаво кириб чиқишини камайтириш учун қуйидаги ишлар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташқи деворларнинг устки ва остки чокларини, қаватлар орқали ўтувчи коммуникация қувурларини ёки шахталарнинг четларини герметик билан ёпиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэшик ва деразаларга зичлагич тасмаларни ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдевор ости, дераза ва эшиклар атрофидаги ёриқларни ёпиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчордоқ ва девор оралиғини зичлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish142. Моддий маданий мерос объектининг энергия истеъмолини камайтиришда том ёки чордоқ орқали энергия йўқотилишини камайтириш (изоляциялаш орқали) керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОлдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish143. Фойдаланилмайдиган чордоқларни изоляциялашда базальт, шиша толали изоляция ёки полиуретан плиткалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
(143-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 13 майдаги 01/2-21-сонли буйруғи (ҳисоб рақами 404, 02.06.2026 й.) таҳририда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСепиладиган полиуретан кўпикдан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish144. Чордоқларни изоляциялашда буғ ўтказмайдиган плёнкалардан фойдаланмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish145. Моддий маданий мерос объектининг чордоқ қисмида механик жиҳозлар ўрнатилмаган бўлса, чордоқ том қисмини изоляциялаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧордоқда механик жиҳозлар бўлмаса унинг пол қисми изоляцияланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish146. Инфрақизил нурланишни камайтириш учун чордоқда нурланишни қайтарувчи плёнкалардан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish147. Деразаларга ички томондан ўрнатиладиган қўшимча қишки рамаларда зичлагич бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИситилмайдиган мавсумларда қўшимча қишки рамалар ечиб қўйилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish148. Моддий маданий мерос объектининг ер тўла қисми фойдаланилмайдиган бўлса, ер тўла устидаги ораёпма изоляцияланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕр тўла фойдаланиладиган бўлса, унинг устидаги ораёпмани изоляциялашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish149. Ҳавоси мўтадиллаштирилмайдиган хоналардаги иссиқ сув қувурлари ва сув иситгичлар изоляцияланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСовуқ иқлимли ҳудудларда барча сув қувурлари изоляцияланиши (қувурларнинг музлашини олдини олиш учун) керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish150. Тарихий ёғоч эшикларни энергия самарадор эшиклар билан алмаштиришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish151. Эшикнинг энергия самарадорлигини ошириш учун эшикларга зичлагич ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish152. Ташқари тарафдан қўшимча қишки эшик ўрнатиладиган бўлса, у тўлиқ шаффоф ойнали бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish153. Турар жой сифатида фойдаланиладиган моддий маданий мерос объектларида қўшимча қишки эшикларни ўрнатишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОфис ёки саноат объектларидаги кўп фойдаланиладиган асосий эшикларда қўшимча қишки эшикларни ўрнатишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish154. Моддий маданий мерос объектларидаги эшик ва деразаларда соябонлар, экранлар ёки дераза эшиклари ўрнатилишига йўл қўйилади, бунда улар объектга мос бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-боб. Моддий маданий мерос объектларининг сейсмик мустаҳкамлигини ошириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish155. Моддий маданий мерос объектининг сейсмик мустаҳкамлигини ошириш ва сейсмик жиҳатдан камчиликларини камайтиришда қуйидаги шартлар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектдаги асл материалларни сақлаб қолиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектнинг асосий тарихий элементлардаги ўзгартиришларни минималлаштириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish156. Моддий маданий мерос объектининг сейсмик мустаҳкамлигини оширишда объектнинг тарихий аҳамиятини сақлаш бўйича қуйидаги талаблар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструктив ва ноконструктив тарихий элементлар ва материаллар сақлаб қолиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтарихий элементлар ва материаллар таъмирланмайдиган даражада шикастланган бўлса, уларни ўхшаш ёки асл материалнинг ўрнини босувчи материал билан алмаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмик мустаҳкамлигини ошириш бўйича янги тизимлар моддий маданий мерос объектининг мавжуд конструктив тизими билан мос равишда ишлаши ва уларнинг бутунлигига таъсир кўрсатмаслигини таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмик мустаҳкамлигини ошириш бўйича янги тизимларни объектнинг тарихий элементлари ва материалларига шикаст етказмаслигини (ўрнатиш вақтида) таъминлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish157. Сейсмик ҳудудларда жойлашган моддий маданий мерос объектларининг сейсмик мустаҳкамлиги текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish158. Сейсмик мустаҳкамликни текширишда конструктив элементлардаги (устунлар, тўсинлар, ораёпмалар) ҳамда ноконструктив элементлардаги (юк кўтармайдиган деворлар, пардадеворлар, ойнаванд қисмлар, дудбуронлар, шифтлар ва бошқа меъморий элементлар, шунингдек объект тизимлари ва жиҳозлари) камчиликлар аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish159. Эҳтимолий сейсмик хавфни аниқлашда қуйидаги омиллар инобатга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объекти конструкциясининг тури ва объектнинг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзилзила натижасида ҳудудда юзага келувчи хавфлар (ернинг ёрилиши, грунт қуйқаланиши, ер кўчкилари, туташ бўлган бино ва иншоотларнинг объектга урилиши, ҳудудда жойлашган тўғон бузилишидан юзага келадиган сув тошқини).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish160. Материалларнинг чириши, коррозияга учраши ёки намлик сабабли емирилишидан моддий маданий мерос объектининг мустаҳкамлиги пасайишини олдини олиш учун объектда мунтазам равишда қуйидаги ишлар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтомларни, тарновларни ва пойдеворларни намлик ўтказмаслигини, пардеворлар ва дудбуронлардаги металл маҳкамлагичларни коррозияга учрамаганлигини текшириш, таъмирлаш ишларини бажариш ҳамда металл элементларни бўялган ҳолатда сақлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч элементларни текшириш ва ёғочларга хавфли бўлган ҳашаротларнинг пайдо бўлишига йўл қўймаслик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчиқиб кетиш зиналарини мустаҳкамлигини текшириш ва фавқулодда вазиятда қулаб кетишини олдини олувчи чораларни кўриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош-ғишт деворларни емирилган жойларини ва чокларини ўз вақтида таъмирлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-боб. Моддий маданий мерос объектларида ортиқча намликни бартараф этиш бўйича талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish161. Моддий маданий мерос объектларида ортиқча намлик билан боғлиқ бўлган муаммоларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирларни амалга оширишдан олдин объект тўлиқ текшириб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish162. Намлик билан боғлиқ бўлган муаммоларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар объектнинг тарихийлигини ифодаловчи элементларига шикаст етказмаслиги таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish163. Тарихий объектга шикаст етказувчи намлик манбаларини топиш, уларни тўғрилаш ва назорат қилиш учун намлик манбасининг объектга таъсири ўрганилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish164. Намликдан юзага келган муаммоларини бартараф этувчи механик тизимларни ўрнатишдан олдин намликни келтириб чиқарувчи манбаларни жиҳозларсиз бартараф этиш йўллари ўрганиб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish165. Намлик билан боғлиқ бўлган муаммоларни бартараф этишда қуйидагилар инобатга олиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектида қўлланилган материалларнинг тури ва қурилиш тизимлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объекти томининг тури ва ҳудуддаги дренаж тизимлари ҳамда улар орқали ўтадиган сув сарфи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт тури, грунт намлиги, моддий маданий мерос объекти яқинида мавжуд бўлган ер усти ва ер ости сув оқими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектининг фойдаланиш мақсади ва унинг натижасида ҳосил бўлувчи намлик миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishматериалларнинг ҳолати ва ўзига сув тортиш даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиситиш, вентиляция, совитиш, намлантириш/қуритиш тизимлари ҳамда сув ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг тури ва ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуёш нури тушиши, шамол оқими, ёмғир, ҳарорат ва нисбий намликнинг (ички ва ташқи) кунлик ва мавсумий ўзгариши, шунингдек ер ости сув сатҳларининг мавсумий ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш ҳудудидаги ноодатий шароитлар ёки нотекисликлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмоддий маданий мерос объектига сизиб кирувчи ҳаво миқдори ҳамда туташ бўлган ландшафт ва ўсимлик экишда фойдаланилган материал.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish166. Грунтни ковлаш ишларини бажаришда ҳудуддаги тарихий-маданий ландшафт ёки археологик манбалар бўйича маълумот олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish167. Яққол кўзга кўринувчи камчиликлар (масалан, ёрилган қувурлар, тўлиб қолган тарновлар ёки девордаги ёриқлар) бартараф этилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish168. Яққол кўзга кўринмайдиган мураккаб муаммоларни бартараф этиш учун муаммонинг турига кўра объектда бир неча ойдан бир йилгача бўлган муддат давомида ўрганиш ишлари бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish169. Намликдан шикастланган жойларни аниқлаш ва намлик манбасини топиш учун қуйидаги белгиларга инобатга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтуриб қолган сув, моғорланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнам доғлар, емирилган юзалар, шўрланган юзалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўёқ ва шувоқнинг кўчиши, гулқоғознинг ажралиши, юзаларда намликдан ҳосил бўлган пуфакчалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамлик юқори бўлган ёки шамоллатилмайдиган жойларда намлик ва моғорлаш ҳиди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishметалл элементларда занглаш ва коррозия аломатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч элементларнинг деформацияланиши, ёрилиши ва чириши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош-ғишт юзалардаги шувоқнинг кўчиши, ёрилиши, чоклардаги қоришманинг емирилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтом қисмидаги шикастланишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдераза ва деворлардаги конденсация;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчордоқдаги намлик.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-боб. Моддий маданий мерос объектларидаги сувоқли қопламаларни сақлаш ва таъмирлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish170. Сувоқли қопламани таъмирлашдан олдин унинг емирилиш сабаби (томдан, дераза ва эшиклардан ёки грунтдан объект конструкциясига сув сизиб кириши, грунт чўкиши, эшик рамасининг чўкиши, ўсимлик ўсиб чиқиши, объект ичидаги ортиқча намлик) аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish171. Сувоқли қопламанинг емирилиш сабаби аниқланганидан сўнг уни таъмирлашдан олдин емирилиш сабабларини бартараф этиш бўйича таъмирлаш ишлари бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish172. Сувоқли қопламани таъмирлаш бўйича ишларни бошлашдан олдин унинг емирилиш даражаси ўрганилиши ва қанча қисми алмаштирилиши ёки таъмирланиши лозимлиги аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish173. Моддий маданий мерос объектидаги сувоқли қопламанинг умумий ҳолатини аниқлаш учун объект тўлиқ текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўз билан (визуал) кўринмайдиган таъмирталаб жойлар ёғоч ёки акрил болтача билан уриб чиқилиб, сувоқ остидаги бўшлиқлар аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish174. Сувоқнинг таркибини ва пропорцияларини аниқлаш учун мавжуд сувоқ материали ўрганилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish175. Янги сувоқ таркиби эски сувоқ таркибига тўлиқ мос бўлиши талаб этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish176. Майда ёриқларни суюқ қоришма билан ёпиб чиқишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish177. Йирик ёриқларни таъмирлаш учун улар аввал очиб тозаланиши ва таъмирлашга тайёрланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish178. Моддий маданий мерос объектидаги эски сувоқли қопламани сақлаб қолиш учун уни тўлиқ алмаштириш ўрнига фақатгина шикастланган жойларини таъмирлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСувоқланган юзада шикастланган жойлар кўп бўлса, ямалган жойлар эстетик жиҳатдан яхши кўриниш бермаслигини инобатга олиб бундай юзалардаги сувоқ тўлиқ алмаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish179. Моддий маданий мерос объектларидаги сувоқли юзаларни таъмирлашда юза янги сувоқ билан қопланишидан олдин емирилган, ёрилган, ёпишмаган сувоқ олиб ташланиши, қаттиқ чўтка билан тозаланиши, ўсимликлар, бўёқлар ва кирлардан тозаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish180. Янги сувоқли қоплама мавжуд сувоқли қопламага ўхшаш бўлиши (ранги ва тузилмаси билан) ҳамда мустаҳкам бўлишини таъминлаш учун синов намуналари камида бир йил давомида кузатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСувоқли қоплама қатламлари сони ва қалинлиги мавжуд сувоқ қопламаникига мос бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish181. Сувоқ қопланадиган юза етарлича намлантирилиши, остки дағал қатлам (6 — 9 mm) ўрнатилиши ва иккинчи қатлам яхши бирикиши учун тароқ билан қириб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБиринчи ва иккинчи қатламларнинг умумий қалинлиги 16 mm дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯкуний қатлам яхши ёпишиши учун иккинчи қатлам михли ёғоч билан қириб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯкуний қатламнинг қалинлиги 6 mm бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯкуний қатлам мавжуд сувоқли қопламага мос келадиган қилиб ишлов берилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲар бир қатламни ўрнатиш орасидаги вақт ҳаво ҳароратига боғлиқ ҳолда 24 — 72 h ташкил этиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish182. Сувоқ учун ишлатиладиган қоришмани тайёрлашда қуйидагиларга амал қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоришма 1,5 — 2 h га етадиган миқдорда тайёрланиши ва ортиб қолган сувоқ қоришмаси ишлатилмаслигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоришманинг ранги ўзгариб кетишини, ёриқлар ҳосил бўлишини ва яхши ёпишмаслигини олдини олиш учун сувоқ қоришмаси ортиқча аралаштириб юборилмаслигига (сув қўшилганидан сўнг қоришма 10 — 15 мин қўлда аралаштирилиши ёки 3-4 мин қурилиш миксерда аралаштирилиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоришма сувни ўзига тортиб олиб ёриқ ҳосил бўлмаслиги учун сувоқ билан қопланадиган юза олдин намланишига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувоқ тез қуриб ёриқлар ҳосил бўлмаслиги учун сувоқ қилинган юза 48 — 72 h (ҳавонинг иссиқлигига боғлиқ ҳолда) давомида қуёш нуридан ҳимояланиши ёки мунтазам равишда намлантириб турилишига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувоқни таъмирлаш ишлари совуқ ҳавода (4-5°C дан паст бўлган ҳароратда) бажарилмаслигига.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-боб. Моддий маданий мерос объектларидаги бўялган ёғоч элементларни таъмирлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish183. Моддий маданий мерос объектларидаги ёғоч элементларнинг бўёқ қопламаларини таъмирлаш ШНҚ 3.01.02-23 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish184. Моддий маданий мерос объектларидаги ёғоч элементларнинг бўёқ қопламасини таъмирлаш учун уларнинг ёши, меъморий усули, тарихий аҳамияти ҳамда ёғочнинг мустаҳкамлиги ўрганилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish185. Ёғоч элементдаги бўёқ қопламани тўлиқ кўчиришга (ёғочни тозалаш, енгил қириш ва қумқоғоз билан ишқалаш бундан мустасно) фақатгина мутлақ зарур бўлган ва асосланган ҳолатларда (ёғочда кўп миқдорда ёриқлар бўлса, бўёқ қоплама ёғоч кўринадиган даражада ажралиб кўчган бўлса ва бошқалар) йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish186. Ташқи ёғоч элементларда бўёқнинг емирилиш белгилари (бўёқнинг кукунланиши, пуфакчалар ҳосил бўлиши, қатламлаб кўчиши ёки ёрилиши) бўлмаса, бўёқни кўчириш ва қайта бўяшга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish187. Бўёқ қопламани таъмирлашдан олдин бўялган юза ёғоч эканлиги (сувоқ, металл ёки бошқа материал эмаслиги) текширилиши, шунингдек ёғоч материал чиримаганлиги текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНамлик ўтиши натижасида ёғочнинг чириган қисмлари мавжуд бўлса, бўяшдан олдин улар таъмирланиши ва алмаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish188. Бўёқ қопланган юзаларда майда нуқсонлар бўлса ёки кир йиғилган бўлса, бўёқни олиб ташламасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБўёқнинг устки қатламлари кўчган бўлса, бўёқни қисман олиб ташлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБўёқ қатламлари кўп миқдорда кўчган бўлса, бўёқ тўлиқ кўчириб ташланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош-ғишт деворлардаги тўғри ва нотўғри бажарилган чокларнинг кўриниши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-расм. Таъмирлаш учун тўғри ва нотўғри тайёрланган чокларни таққослаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-расм. Тўлиқ тўлдирилган ва чуқурлаштирилган чокларни визуал кўринишларини таққослаш (тўлиқ тўлдирилган чоклар, уларнинг асл қалинлигини ўзгартиради ва деворнинг асл кўринишини ўзгартиради).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.08.12-24 «Моддий маданий мерос объектлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМоддий маданий мерос объектининг турли қисмлари ва улардаги материалларнинг ўрнига қўлланилиш учун йўл қўйиладиган материаллар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДеворлар (тош-ғишт, сопол) | Меъморий металлар, қуйма ва болғаланган темир, пўлат, прессланган металл | Сайдинг (ташқи қоплама), ёғоч, асбест | Том, ёғоч, черепица, сланец тош, плитка | Терраса, ёғоч | Молдинг, ёғоч | |
Алюмин | ● | ● | ● | ● | ||
Қуйма тош ва йиғма бетон | ● | ● | ||||
Толали кучайтирилган бетон | ● | |||||
Шиша толали кучайтирилган бетон | ● | ● | ||||
Толали цемент | ● | ● | ● | |||
Минерал/полимер композит | ● | ● | ● | ● | ||
Целлюлоза тола/полимер композит | ● | ● | ● | ● | ||
Композит бўлмаган полимерлар | ● | ● | ● | |||
Уяли поливинилхлорид (ПВХ) | ● | ● | ● |