3593-сон 27.12.2024. Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисоби миллий стандарти (21-сонли БҲМС) «Хўжалик юритувчи субъектларда бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режаси ва уни қўллаш бўйича йўриқнома»ни тасдиқлаш тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг буйруғи, 27.12.2024 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3593

Kuchga kirish sanasi

01.01.2025

Рус

Ўзб

O’zb

Ўзб|Рус

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

буйруғи

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисоби миллий стандарти (21-сонли БҲМС) «Хўжалик юритувчи субъектларда бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режаси ва уни қўллаш бўйича йўриқнома»ни тасдиқлаш тўғрисида

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 27 декабрда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3593]

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ буюраман:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1. Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (21-сонли БҲМС) «Хўжалик юритувчи субъектларда бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режаси ва уни қўллаш бўйича йўриқнома» 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2. Айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3. Мазкур буйруқ 2025 йил 1 январдан эътиборан кучга киради.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Вазир Д. КУЧКАРОВ

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Тошкент ш.,

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2024 йил 14 ноябрь,

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

191-сон

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2024 йил 14 ноябрдаги 191-сон буйруғига
1-ИЛОВА

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (21-сонли БҲМС) «Хўжалик юритувчи субъектларда бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режаси ва уни қўллаш бўйича йўриқнома»

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1. Мазкур Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (бундан буён матнда БҲМС деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ ишлаб чиқилган ва Ўзбекистон Республикасида бухгалтерия ҳисобини норматив тартибга солиш элементи бўлиб ҳисобланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2. Мазкур БҲМС хўжалик юритувчи субъектлар (бундан бюджет ташкилотлари ва нобанк кредит ташкилотлари мустасно) (бундан буён матнда ташкилотлар деб юритилади) томонидан бухгалтерия ҳисобини ташкил этиш тартибини белгилайди.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3. Мазкур БҲМСда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

бухгалтерия ҳисобварағи (бундан буён матнда ҳисобварақ деб юритилади) — иқтисодий ресурсларнинг ҳолати ва ҳаракати ҳақидаги бухгалтерия ахборотини қайд этиш ҳамда сақлаш услуби ва уларга бўлган талаблар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

доимий ҳисобварақлар — бухгалтерия балансида акс эттириладиган ва ҳисобот даври охирига сальдога эга бўлган ҳисобварақлар. Доимий ҳисобварақлар актив, пассив, контр-актив ва контр-пассивларга бўлинади;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

актив ҳисобварақлар (А) — активларни акс эттиришга мўлжалланган ҳисобварақлар бўлиб, унда иқтисодий ресурсларнинг қолдиғи ва кўпайиши ҳисобварақнинг дебетида, камайиши эса кредити бўйича акс эттирилади;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

пассив ҳисобварақлар (П) — мажбурият ва хусусий капитални акс эттиришга мўлжалланган ҳисобварақлар бўлиб, унда мажбурият ва хусусий капиталнинг қолдиғи ва кўпайиши ҳисобварақнинг кредити бўйича, камайиши эса дебети бўйича акс эттирилади;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

контр-актив ҳисобварақлар (КА) — мазкур ҳисобварақ билан боғлиқ бўлган актив ҳисобварақнинг сальдосидан чегириладиган молиявий ҳисоботда активнинг соф қийматини акс эттирувчи ҳисобварақдир;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

контр-пассив ҳисобварақлар (КП) — мазкур ҳисобварақ билан боғлиқ бўлган пассив ҳисобварақнинг сальдосидан чегириладиган молиявий ҳисоботда мажбурият ёки хусусий капиталнинг соф қийматини акс эттирувчи ҳисобварақдир;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

транзит ҳисобварақлар (Т) — ҳисобот даврида фойдаланиладиган ва ҳисобот даври охирига сальдога эга бўлмайдиган даромадлар ва харажатларнинг вақтинчалик ҳисобварақлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

балансдан ташқари ҳисобварақлар (БТ) — ташкилотга қарашли бўлмаган, лекин вақтинчалик тасарруфида бўлган, активларнинг мавжудлиги ва ҳаракати, шартли ҳуқуқлар ва мажбуриятлар ҳақидаги ахборотни умумлаштиришга мўлжалланган ҳисобварақлар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4. Ташкилотлар мазкур БҲМСнинг 1-иловасидаги бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режаси асосида молиявий-хўжалик операциялари бўйича бухгалтерия ҳисобининг ишчи ҳисобварақлар режасини тузади. Ишчи ҳисобварақлар режаси ташкилотнинг ҳисоб сиёсатида акс эттирилиши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5. Бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режаси молиявий ҳисоботнинг актив, мажбурият, хусусий капитал, даромад ва харажат каби гуруҳлаштирилган элементлари ҳамда балансдан ташқари ҳисобварақлардан иборат.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6. Ташкилотлар мазкур БҲМСнинг 2-иловасидаги йўриқномага мувофиқ бухгалтерия ҳисобини юритади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Хўжалик юритувчи субъектларда бухгалтерия ҳисобининг

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ҲИСОБВАРАҚЛАР РЕЖАСИ

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳисобварақлар рақами	Ҳисобварақлар номи	Ҳисобварақлар тури
1-БОБ. АКТИВЛАР
1-§. Узоқ муддатли активлар
0100	Асосий воситалар	А
0110	Ер
0111	Ерни ободонлаштириш
0112	Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ободонлаштириш
0120	Бинолар, иншоотлар ва узатувчи мосламалар
0130	Машина ва асбоб-ускуналар
0140	Мебель ва офис жиҳозлари
0150	Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникаси
0160	Транспорт воситалари
0170	Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар
0180	Кўп йиллик ўсимликлар
0190	Бошқа асосий воситалар
0199	Консервация қилинган асосий воситалар
0200	Асосий воситаларнинг эскириши	КА
0211	Ерни ободонлаштиришнинг эскириши
0212	Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ободонлаштиришнинг эскириши
0220	Бино, иншоот ва узатувчи мосламаларнинг эскириши
0230	Машина ва асбоб-ускуналарнинг эскириши
0240	Мебель ва офис жиҳозларининг эскириши
0250	Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникасининг эскириши
0260	Транспорт воситаларининг эскириши
0270	Ишчи ҳайвонларнинг эскириши
0280	Кўп йиллик ўсимликларнинг эскириши
0290	Бошқа асосий воситаларнинг эскириши
0299	Молиявий ижарага олинган асосий воситаларнинг эскириши
0300	Молиявий ижарага олинган асосий воситалар	А
0310	Молиявий ижарага олинган асосий воситалар
0400	Номоддий активлар	А
0410	Патентлар, лицензиялар ва ноу-хау
0420	Савдо маркалари, товар белгилари ва саноат намуналари
0430	Дастурий таъминот
0440	Ер ва табиат ресурсларидан фойдаланиш ҳуқуқлари
0460	Франшизинг
0470	Муаллифлик ҳуқуқлари
0480	Гудвилл
0490	Бошқа номоддий активлар
0500	Номоддий активлар амортизацияси	КА
0510	Патентлар, лицензиялар ва ноу-хаунинг амортизацияси
0520	Савдо маркалари, товар белгилари ва саноат намуналарининг амортизацияси
0530	Дастурий таъминотнинг амортизацияси
0540	Ер ва табиат ресурсларидан фойдаланиш ҳуқуқларининг амортизацияси
0560	Франшизинг амортизацияси
0570	Муаллифлик ҳуқуқларининг амортизацияси
0590	Бошқа номоддий активларнинг амортизацияси
0600	Узоқ муддатли инвестициялар	А
0610	Қимматли қоғозлар
0620	Шуъба хўжалик жамиятларига инвестициялар
0630	Қарам хўжалик жамиятларига инвестициялар
0640	Чет эл капитали иштирокидаги ташкилотларга инвестициялар
0690	Бошқа узоқ муддатли инвестициялар
0700	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар	А
0710	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — маҳаллий
0720	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — хорижий
0800	Капитал қўйилмалар	А
0810	Тугалланмаган қурилиш
0820	Асосий воситаларни харид қилиш
0830	Номоддий активларни харид қилиш
0840	Асосий подани ташкил қилиш
0850	Ерни ободонлаштиришга капитал қўйилмалар
0860	Молиявий ижарага олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар
0870	Оператив ижарага олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар
0890	Бошқа капитал қўйилмалар
0900	Узоқ муддатли дебиторлик қарзлари ва кечиктирилган харажатлар	А
0910	Олинган векселлар
0920	Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар
0930	Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари
0940	Бошқа узоқ муддатли дебиторлик қарзлар
0950	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи
0960	Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар
0990	Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар
2-§. Жорий активлар
1000	Материаллар	А
1010	Хом ашё ва материаллар
1020	Сотиб олинган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар
1030	Ёқилғилар
1040	Эҳтиёт қисмлар
1050	Қурилиш материаллари
1060	Тара
1070	Четга қайта ишлаш учун берилган материаллар
1080	Инвентарь ва хўжалик жиҳозлари
1090	Бошқа материаллар
1100	Ўстиришдаги ва боқувдаги ҳайвонлар	А
1110	Ўстиришдаги ҳайвонлар
1120	Бўрдоқидаги ҳайвонлар
1200
1300
1400
1500	Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш	А
1510	Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш
1600	Материаллар қийматидаги фарқлар	А
1610	Материаллар қийматидаги фарқлар
1700
1800
1900
2000	Асосий ишлаб чиқариш	А
2010	Асосий ишлаб чиқариш
2100	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар	А
2110	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар
2200
2300	Ёрдамчи ишлаб чиқариш	А
2310	Ёрдамчи ишлаб чиқариш
2400
2500	Умумий ишлаб чиқариш харажатлари	А
2510	Умумий ишлаб чиқариш харажатлари
2600	Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотлар	А
2610	Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотлар
2700	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар	А
2710	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар
2800	Тайёр маҳсулотлар	А
2810	Омбордаги тайёр маҳсулотлар
2820	Кўргазмадаги тайёр маҳсулотлар
2830	Воситачилик шартномаси бўйича берилган тайёр маҳсулотлар
2900	Товарлар	А
2910	Омбордаги товарлар
2920	Чакана савдодаги товарлар
2930	Кўргазмадаги товарлар
2940	Прокатдаги буюмлар
2950	Товарлар билан банд ва бўш таралар
2960	Воситачилик шартномаси бўйича берилган товарлар
2970	Йўлдаги товарлар
2980	Савдо устамаси	КА
2990	Бошқа товарлар
3000
3100	Келгуси давр харажатлари — жорий қисми	А
3110	Олдиндан тўланган оператив ижара ҳақи
3120	Олдиндан тўланган хизмат ҳақи
3190	Бошқа келгуси давр харажатлари
3200	Кечиктирилган харажатлар — жорий қисми	А
3210	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи
3220	Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар
3290	Бошқа кечиктирилган харажатлар
3300
3400
3500
3600
3700
3800
3900
4000	Олинадиган жорий тўловлар	А
4010	Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган тўловлар
4020	Олинган векселлар
4100	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган жорий тўловлар	А
4110	Ажратилган бўлинмалардан олинадиган тўловлар
4120	Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган тўловлар
4200	Ходимларга берилган бўнаклар	А
4210	Иш ҳақи бўйича берилган бўнаклар
4220	Хизмат сафарларига берилган бўнаклар
4230	Умумхўжалик харажатлари учун берилган бўнаклар
4290	Ходимларга берилган бошқа бўнаклар
4300	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар	А
4310	Товар-моддий захиралар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар
4320	Узоқ муддатли активлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар
4330	Бошқа берилган бўнаклар
4400	Бюджетга бўнак тўловлари	А
4410	Бюджетга солиқлар ва йиғимлар бўйича бўнак тўловлари (турлари бўйича)
4500	Давлат мақсадли жамғармаларига ва суғурталар бўйича бўнак тўловлари	А
4510	Суғурталар бўйича бўнак тўловлари
4520	Давлат мақсадли жамғармаларига бўнак тўловлари
4600	Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича дебиторлик қарзи	А
4610	Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи
4700	Ходимларнинг бошқа операциялар бўйича қарзи	А
4710	Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи
4720	Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи
4730	Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи
4790	Ходимларнинг бошқа қарзлари
4800	Бошқа жорий дебиторлик қарзлар	А
4810	Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар
4820	Оператив ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар
4830	Олинадиган фоизлар
4840	Олинадиган дивидендлар
4850	Олинадиган роялти
4860	Даъволар бўйича олинадиган тўловлар
4890	Бошқа дебиторлик қарзлар
4900	Шубҳали қарзлар бўйича резерв	КА
4910	Шубҳали қарзлар бўйича резерв
5000	Кассадаги пул маблағлари	А
5010	Миллий валютадаги пул маблағлари
5020	Чет эл валютасидаги пул маблағлари
5100	Ҳисоб-китоб ҳисобварағидаги пул маблағлари	А
5110	Ҳисоб-китоб ҳисобварағи
5200	Чет эл валютасидаги пул маблағлари	А
5210	Мамлакат ичидаги чет эл валютаси ҳисобварақлари
5220	Чет элдаги валюта ҳисобварақлари
5300
5400
5500	Банкдаги махсус ҳисобварақлардаги пул маблағлари	А
5510	Аккредитивлар
5520	Чек дафтарчалари
5530	Бошқа махсус ҳисобварақлар
5600	Пул эквивалентлари	А
5610	Пул эквивалентлари (турлари бўйича)
5700	Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари	А
5710	Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари
5800	Қисқа муддатли инвестициялар	А
5810	Қимматли қоғозлар
5830	Берилган қисқа муддатли қарзлар
5890	Бошқа жорий инвестициялар
5900	Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар ҳамда бошқа жорий активлар	А
5910	Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар
5920	Бошқа жорий активлар
2-БОБ. МАЖБУРИЯТЛАР
1-§. Жорий мажбуриятлар
6000	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўловлар бўйича жорий мажбуриятлар	П
6010	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўловлар
6020	Берилган векселлар
6100	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар бўйича жорий мажбуриятлар	П
6110	Ажратилган бўлинмаларга тўловлар
6120	Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар
6200	Кечиктирилган жорий мажбуриятлар	П
6210	Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар
6220	Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар
6230	Бошқа кечиктирилган даромадлар
6240	Солиқлар ва йиғимлар бўйича кечиктирилган мажбуриятлар
6250	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи мажбуриятлари
6290	Бошқа кечиктирилган мажбуриятлар
6300	Олинган бўнакларнинг жорий қисми	П
6310	Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар — жорий қисми
6320	Акцияга обуначилардан олинган бўнаклар
6390	Бошқа олинган бўнаклар
6400	Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар	П
6410	Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)
6500	Суғурта ва давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар бўйича жорий қарзлар	П
6510	Суғурта бўйича тўловлар
6520	Давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар
6600	Таъсисчиларга бўлган жорий қарзлар	П
6610	Тўланадиган дивидендлар
6620	Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарз
6630	Таъсисчиларнинг устав капиталини ошириш бўйича улушлари
6700	Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар	П
6710	Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар
6720	Депонентланган иш ҳақи
6800	Қисқа муддатли кредитлар ва қарзлар	П
6810	Қисқа муддатли кредитлар
6820	Қисқа муддатли қарзлар
6830	Тўланадиган облигациялар
6840	Тўланадиган векселлар
6900	Бошқа жорий кредиторлик қарзлар	П
6910	Тўланадиган оператив ижара
6920	Ҳисобланган фоизлар
6930	Роялти бўйича қарзлар
6940	Кафолатлар бўйича қарзлар
6950	Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми
6960	Даъволар бўйича тўловлар
6970	Ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар
6990	Бошқа мажбуриятлар
2-§. Узоқ муддатли мажбуриятлар
7000	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга узоқ муддатли тўловлар	П
7010	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга узоқ муддатли тўловлар
7020	Берилган узоқ муддатли векселлар
7100	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар	П
7110	Ажратилган бўлинмаларга бўлган узоқ муддатли қарзлар
7120	Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарзлар
7200	Кечиктирилган узоқ муддатли мажбуриятлар	П
7210	Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар
7220	Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар
7230	Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар
7240	Солиқлар ва йиғимлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар
7250	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи узоқ муддатли мажбуриятлари
7290	Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар
7300	Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар — узоқ муддатли қисми	П
7310	Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар — узоқ муддатли қисми
7400
7500
7600
7700
7800	Узоқ муддатли кредитлар ва қарзлар	П
7810	Узоқ муддатли кредитлар
7820	Узоқ муддатли қарзлар
7830	Тўланадиган узоқ муддатли облигациялар
7840	Тўланадиган узоқ муддатли векселлар
7900	Бошқа узоқ муддатли кредиторлик қарзлар	П
7910	Тўланадиган молиявий ижара
7920	Кредиторларга бўлган бошқа узоқ муддатли қарзлар
3-БОБ. ХУСУСИЙ КАПИТАЛ
8000
8100
8200
8300	Устав капитали	П
8310	Оддий акциялар
8320	Имтиёзли акциялар
8330	Пай ва улушлар
8400	Қўшилган капитал	П
8410	Эмиссия даромади
8420	Устав капиталини шакллантиришдаги курс фарқи
8500	Резерв капитали	П
8510	Узоқ муддатли активларни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар
8520	Резерв капитали (фонди)
8530	Текинга олинган мулк
8600	Сотиб олинган хусусий акциялар	КП
8610	Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий
8620	Сотиб олинган хусусий акциялар — имтиёзли
8700	Тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар)	П
8710	Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)
8720	Жамғарилган фойда (қопланмаган зарар)
8800	Мақсадли тушумлар	П
8810	Грантлар
8820	Субсидиялар
8830	Аъзолик бадаллари
8840	Мақсадли фойдаланиладиган солиқ имтиёзлари
8890	Бошқа мақсадли тушумлар
8900	Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари	П
8910	Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари
4-БОБ. ДАРОМАДЛАР ВА ХАРАЖАТЛАР
9000	Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадлари	Т
9010	Тайёр маҳсулотларни сотишдан даромадлар
9020	Товарларни сотишдан даромадлар
9030	Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар
9040	Сотилган товарлар (маҳсулотлар)нинг қайтиши
9050	Харидорлар ва буюртмачиларга берилган чегирмалар
9100	Сотилган маҳсулот (товар, иш, хизмат)ларнинг таннархи	Т
9110	Сотилган тайёр маҳсулотларнинг таннархи
9120	Сотилган товарларнинг таннархи
9130	Бажарилган иш ва кўрсатилган хизматларнинг таннархи
9140	Даврий ҳисобда товар-моддий захираларни сотиб олиш/харид қилиш
9150	Даврий ҳисобда товар-моддий захиралар бўйича тузатишлар
9200	Асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетиши	Т
9210	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши
9220	Бошқа активларнинг чиқиб кетиши
9300	Асосий фаолиятнинг бошқа даромадлари	Т
9310	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда
9320	Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда
9330	Ундирилган жарима, пеня ва устамалар
9340	Ўтган йиллар фойдалари
9350	Оператив ижарадан даромадлар
9360	Кредитор ва депонент қарзларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар
9370	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар даромадлари
9380	Қайтарилмайдиган молиявий ёрдам
9390	Бошқа операцион даромадлар
9400	Давр харажатлари	Т
9410	Сотиш харажатлари
9420	Маъмурий харажатлар
9430	Бошқа операцион харажатлар
9500	Молиявий фаолият бўйича даромадлар	Т
9510	Роялти кўринишидаги даромадлар
9520	Дивидендлар кўринишидаги даромадлар
9530	Фоизлар кўринишидаги даромадлар
9540	Валюталар курслари фарқидан даромадлар
9550	Молиявий ижарадан даромадлар
9560	Қимматли қоғозларни қайта баҳолашдан даромадлар
9590	Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари
9600	Молиявий фаолият бўйича харажатлар	Т
9610	Фоизлар кўринишидаги харажатлар
9620	Валюталар курслари фарқидан зарарлар
9630	Қимматли қоғозларни чиқариш ва тарқатиш бўйича харажатлар
9690	Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар
9700	Фавқулодда вазиятлардан олинган фойда (зарар)	Т
9710	Фавқулодда вазиятлардан олинган фойдалар
9720	Фавқулодда вазиятлардан кўрилган зарарлар
9800	Солиқ мажбуриятларини тўлаш учун фойданинг ишлатилиши	Т
9810	Фойда солиғи бўйича харажатлар
9820	Фойдадан ҳисобланган бошқа солиқ мажбуриятлари бўйича харажатлар
9900	Якуний молиявий натижа	Т
9910	Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)
5-БОБ. БАЛАНСДАН ТАШҚАРИ ҲИСОБВАРАҚЛАР
001	Оператив ижарага олинган асосий воситалар	БТ
002	Масъул сақлашга қабул қилинган товар-моддий захиралар	БТ
003	Қайта ишловга қабул қилинган материаллар	БТ
004	Воситачилик шартномаси бўйича қабул қилинган товарлар	БТ
005	Ўрнатиш учун қабул қилинган ускуналар	БТ
006	Қатъий ҳисобдаги бланкалар	БТ
007	Тўловга қобилиятсиз дебиторларнинг зарарга ўтказилиб ҳисобдан чиқарилган қарзи	БТ
008	Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш — олинган	БТ
009	Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш — берилган	БТ
010	Молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар	БТ
011	Ссуда шартномаси бўйича олинган мулк	БТ
012	Келгуси даврларда солиқ солинадиган базадан чегириладиган харажатлар	БТ
013	Вақтинчалик солиқ ва божхона имтиёзлари (турлари бўйича)	БТ
014	Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозлари	БТ
015	Оддий ширкат шартномаси (биргаликдаги фаолият) бўйича олинган мулк	БТ
016	Фойдаланиш ҳуқуқи бўйича олинган номоддий активлар	БТ

(1-илова Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Хўжалик юритувчи субъектларда бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режасини қўллаш бўйича

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ЙЎРИҚНОМА

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур Йўриқнома хўжалик юритувчи субъектларда (бундан буён матнда ташкилотлар деб юритилади) бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режасини қўллаш тартибини белгилайди.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1-боб. Активлар

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1-§. Узоқ муддатли активлар

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1. Ушбу параграфнинг ҳисобварақлари асосий воситалар, номоддий активлар, узоқ муддатли инвестициялар, капитал қўйилмалар, узоқ муддатли дебитор қарзлар ва бошқа узоқ муддатли активлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2. Ушбу параграфнинг ҳисобварақлари қуйидагилар тўғрисидаги ахборотларни ёритади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) ташкилотга мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ва молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг мавжудлиги, ҳаракати ва эскириши;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) ташкилотга мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган номоддий активларнинг мавжудлиги, ҳаракати ва эскириши;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) қимматли қоғозларга, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига, чет эл капитали иштирокидаги ва бошқаларга қилинган узоқ муддатли инвестициялар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

г) Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ишлаб чиқарилган ва хориждан келтирилган ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг мавжудлиги ва ҳаракати;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

д) барча турдаги капитал қўйилмалар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

е) олинган векселлар бўйича ҳисоб-китобларнинг узоқ муддатли қисми, молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар, ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари, бошқа узоқ муддатли дебитор қарзлар, вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи, бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий воситалар (0100)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3. Ташкилотга мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган асосий воситаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати, фойдаланилаётган, консервация қилинган ёки оператив ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0110 «Ер»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0111 «Ерни ободонлаштириш»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0112 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ободонлаштириш»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0120 «Бинолар, иншоотлар ва узатувчи мосламалар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0130 «Машина ва асбоб-ускуналар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0140 «Мебель ва офис жиҳозлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0150 «Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникаси»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0160 «Транспорт воситалари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0170 «Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0180 «Кўп йиллик ўсимликлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0190 «Бошқа асосий воситалар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0199 «Консервация қилинган асосий воситалар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4. Аналитик ҳисобнинг ташкил қилиниши республика ҳудуди ва хориждаги асосий воситаларнинг мавжудлиги ва уларнинг ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни олиш имкониятини таъминлаши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5. Активни асосий воситалар таркибига киритиш тартиби ташкилотнинг ҳисоб сиёсатида Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (5-сонли БҲМС) «Асосий воситалар»га (рўйхат рақами 3546, 2024 йил 9 август) мувофиқ белгиланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6. Таъсисчилар томонидан ташкилотнинг устав капиталига улуш ҳисобидан киритилган асосий воситаларни кирим қилиш асосий воситаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0100) дебети ва 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7. Ташкилотнинг ўзи томонидан қурилган, шунингдек пудрат шартномасига асосан қурилган объектлар тегишли асосий воситалар ҳисобварақларининг (0100) дебети, 0810 «Тугалланмаган қурилиш» ҳисобварағининг кредити бўйича кирим қилинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8. Мол етказиб берувчилар, пудратчилар ва бошқа шахслардан сотиб олинган объектлар асосий воситалар ҳисобварақларининг (0100) дебети ва 0820 «Асосий воситаларни харид қилиш» ҳисобварағининг кредити бўйича кирим қилинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9. Текинга олинган асосий воситаларнинг кирим қилиниши асосий воситалар ҳисобварақларининг (0100) дебети ва 8530 «Текинга олинган мулклар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

10. Асосий воситаларни ҳисобдан чиқаришда уларнинг бошланғич қиймати тегишли (0100) асосий воситалар ҳисобварақларидан 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

11. 0110 «Ер» ҳисобварағида қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ мулк ҳуқуқи асосида берилган ер майдонларининг ҳисоби олиб борилади. 0110 «Ер» ҳисобварағининг дебетида ер майдонларини харид қилишда тўланадиган қўшимча харажатлар, кўчмас мулк агентларининг комиссион мукофоти, адвокатларнинг хизмат ҳақи, сотиб олиш билан боғлиқ солиқлар, зовурлар қиймати, ерларни тозалаш ва текислаш харажатлари ҳисобга олинади.

LexUZ шарҳи

Қаранг: Ўзбекистон Республикаси Ер кодексининг 4-боби.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ерларни фойдаланишга тайёрлаш, жумладан сув олиб келиш, оқова сувларни чиқариш иншоотлари, геодезия ишлари бўйича умумий харажатлар 0110 «Ер» ҳисобварағида жамғариб борилади. Чунки ушбу харажатлар ердан келгусида фойдаланиш ва унинг қийматини ошириш учун зарур.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ер майдони бино ва иншоотларни реконструкция қилиш ёки қуриш учун сотиб олинганда, мавжуд конструкциялар ва бошқа тўсиқларни бартараф этиш қиймати 0110 «Ер» ҳисобварағининг дебетида жамғариб борилади. Бунда конструкцияни тугатишдан олинган материалларни сотишдан тушган тушум ушбу харажатларни камайтиради.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Агар ер майдони олдиндан тасарруфда бўлса ва мавжуд конструкциялар янги қурилиш объектига жой бериш учун бузиб ташланса, бузиш бўйича харажатлар 0110 «Ер» ҳисобварағида жамғариб борилмайди, балки эски конструкцияларни ҳисобдан чиқариш билан боғлиқ харажат сифатида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

12. 0111 «Ерни ободонлаштириш» ҳисобварағида ер майдонлари тузилишини ўзгартириш, келиш йўллари, автомобиллар ва бошқа транспорт воситаларининг тўхташ майдонлари, деворлар ва бошқа иншоотларнинг ҳолатини яхшилаш харажатлари ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

13. 0112 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ободонлаштириш» ҳисобварағида молиявий ижара шартномаси бўйича ижарага олинган мулкни ободонлаштириш билан боғлиқ капитал харажатлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштириш бўйича капитал харажатларга реконструкция ва модернизация қилиш харажатлари ҳам қўшилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

14. 0120 «Бинолар, иншоотлар ва узатувчи мосламалар» ҳисобварағида қуйидагилар ҳисобга олинади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) бино — функционал мақсадига қараб одамлар яшаши ёки бўлишига ва ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажаришга мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат қурилиш тизими (мустақил хўжалик аҳамиятига эга бўлган, алоҳида турган бино ёки қўшимча қурилишлар). Бино ва қўшимча қурилишлар таркибига бир меъёрда фойдаланиш учун шароит яратиб берадиган барча коммуникация тизими (иситиш, ёритиш, шамоллатиш, сув-газ таъминоти тизимлари, ички телефон ва компьютер тармоқлари, лифт хўжалиги, ёнғиндан сақлаш ва қўриқлаш сигнализация тизими) киради;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) иншоотлар — ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими (масалан, автомобиль йўллари, кўприклар, осма йўллар, сув омбори, нефть ва газ қудуқлари, шахта қудуқлари ва бошқалар);

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) узатувчи мосламалар — электр қувватини узатиш тизимлари, труба йўллари, иссиқлик ва газ тармоқлари, трансмиссиялар ва бошқалар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

15. 0130 «Машина ва асбоб-ускуналар» ҳисобварағида қуйидагилар ҳисобга олинади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) кучлантирувчи машина ва ускуналар — атом реакторлари, қозонлар, буғ двигателлари, турбиналар, кучлантирувчи трансформаторлар, ички ёнув двигателлари ва бошқалар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) ишчи машиналар ва ускуналар — меҳнат буюмларига механик, иссиқлик, кимёвий ва бошқа технологик таъсир кўрсатувчи станоклар, аппаратлар, агрегатлар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) ўлчов ва бошқарув мосламалари ва лаборатория ускуналари ҳамда жиҳозлари — тарозилар, манометрлар, термостатлар, диспетчер назорати ускуналари, сигнализация, илмий-текшириш лабораторияси, сейсмологик станция ускуналари ва бошқалар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

г) бошқа машиналар ва ускуналар — телефон станцияси ускуналари ва бошқа олдинги гуруҳларда ҳисобга олинмайдиган машина ва ускуналар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

16. 0140 «Мебель ва офис жиҳозлари» ҳисобварағида ишлаб чиқариш ва бошқарув учун мўлжалланган мебель ва жиҳозлар (столлар, шкафлар, мебель йиғимлари, кресло, темир сейфлар ва бошқалар), шунингдек офис жиҳозлари (телефакс аппарати, қоғоз қирқадиган ва йўқ қиладиган машиналар ва бошқалар) ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

17. 0150 «Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникаси» ҳисобварағида компьютерлар, принтерлар, сканерлар, модем ва бошқа компьютер жиҳозлари ҳамда ҳисоблаш техникалари ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

18. 0160 «Транспорт воситалари» ҳисобварағида темир йўл, сув, ҳаво, автомобиль, ишлаб чиқариш ва коммунал транспорт воситаларининг ҳаракатланувчи таркиби, шунингдек магистрал қувур тармоқлари (трубопроводлар) ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

19. 0170 «Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар» ҳисобварағида ишчи кучи сифатида фойдаланиладиган ишчи ҳайвонлар — отлар, ҳўкизлар, туялар, хачир ва эшаклар ҳамда бошқа ишчи ҳайвонлар (юк транспорт воситаси сифатида фойдаланиладиган ҳайвонлар) ҳамда маҳсулот (насл, сут, жун ва бошқалар) берадиган ҳайвонлар — сигирлар, биялар, қўйлар, эчкилар ва бошқалар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

20. 0180 «Кўп йиллик ўсимликлар» ҳисобварағида кўкаламзорлаштириш, декорация, мева-резавор дарахтлар ва ўсимликлар, яшил деворлар ҳамда бошқалар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

21. 0190 «Бошқа асосий воситалар» ҳисобварағида юқорида келтирилган ҳисобварақларда санаб ўтилмаган асосий воситалар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

22. 0199 «Консервация қилинган асосий воситалар» ҳисобварағида қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда консервацияланган асосий воситалар ҳисоби юритилади.

LexUZ шарҳи

Қаранг: Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 16 сентябрдаги 401-сон «Фойдаланилмаётган асосий воситаларни, қурилиши тугалланмаган объектларни консервация қилиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарори.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

23. Асосий воситалар ҳисобварақларининг (0100) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Қуриб битказилган ва фойдаланишга топширилган объектларнинг асосий воситалар таркибига ўтказилиши	0110-0190	0810
2.	Олди-сотди шартномаси бўйича олинган объектларнинг асосий воситалар таркибига киритилиши	0110-0190	0820
3.	Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган объектларнинг молиявий ижара шартномаси тугаганидан кейин асосий воситалар таркибига қабул қилиниши	0110-0190	0310
4.	Таъсисчиларнинг устав капиталига улуш (пай) сифатида киритилган ёки акцияларга тўлов сифатида келиб тушган асосий воситаларнинг кирим қилиниши	0110-0190	4610
5.	Асосий воситаларнинг текинга келиб тушиши	0110-0190	8530
6.	Асосий воситаларнинг ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан келиб тушиши	0110-0190	6110, 6120
7.	Қўшимча қуриш, ускуналар ўрнатиш, модернизация, реконструкция қилиш ва бошқа сифат жиҳатидан яхшилаш натижасида асосий воситалар бошланғич қийматининг кўпайиши	0110-0190	0890
8.	Ерни ободонлаштириш билан боғлиқ харажатларни асосий воситалар таркибига киритиш	0111	0850
9.	Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ободонлаштириш билан боғлиқ харажатларни асосий воситалар таркибига киритиш	0112	0860
10.	Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонларнинг асосий воситалар таркибига кирим қилиниши	0170	0840
11.	Асосий воситаларни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши;	0110-0199	8510
	б) қийматининг камайтирилиши.	8510	0110-0199
12.	Инвентаризация жараёнида аниқланган ҳисобга олинмаган асосий воситалар кирими	0100	9390
13.	Тугатиш, сотиш, айирбошлаш, текинга бериш, улуш сифатида устав капиталига бериш, нодавлат нотижорат ташкилот мулкини шакллантиришда мулкий бадал сифатида бериш, молиявий ижара, аниқланган камомад ёки йўқотиш, иштирокчининг юридик шахс иштирокчилари таркибидан чиқишида асосий воситалар билан ҳисоб-китоб қилиш	9210	0110-0190
14.	Ажратилган бўлинмаларга асосий воситаларнинг берилиши	4110	0110-0190
15.	Қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда консервация қилинган асосий воситалар	0199	0110-0190

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий воситаларнинг эскириши (0200)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

24. Ташкилотнинг мулки ҳисобланган ёки молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0211 «Ерни ободонлаштиришнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0212 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ободонлаштиришнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0220 «Бино, иншоот ва узатувчи мосламаларнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0230 «Машина ва асбоб-ускуналарнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0240 «Мебель ва офис жиҳозларининг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0250 «Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникасининг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0260 «Транспорт воситаларининг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0270 «Ишчи ҳайвонларнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0280 «Кўп йиллик ўсимликларнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0290 «Бошқа асосий воситаларнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0299 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларнинг эскириши».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Аналитик ҳисобнинг ташкил қилиниши Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги ва хориждаги асосий воситаларнинг мавжудлиги ва эскиришининг ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни олиш имкониятини таъминлаши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

25. Асосий воситалар бўйича эскиришни ҳисоблаш усуллари ташкилотнинг ҳисоб сиёсатида белгиланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

26. Қуйидаги асосий воситаларга эскириш ҳисобланмайди:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) ер участкалари ва табиатдан фойдаланишга доир бошқа объектлар (сув, ер ости бойликлари ва бошқа табиий ресурслар);

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) маҳсулдор чорва моллари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) ахборот-кутубхона фонди;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

г) қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда консервациялашга ўтказилган асосий воситалар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

д) музей ашёлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

е) моддий маданий мерос объектлари;

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ж) умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари, йўлаклар, сайилгоҳлар, хиёбонлар, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари тасарруфида бўлган ободонлаштириш иншоотлари;

(26-банднинг «ж» кичик банди Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2026 йил 4 мартдаги 336-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-2, 13.03.2026 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.03.2026 й., 10/26/3593-2/0238-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

з) тўлиқ амортизацияланган асосий воситалар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

27. 0211 — 0290 ҳисобварақларида ташкилотга мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган асосий воситаларнинг эскириши ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

28. 0299 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларнинг эскириши» ҳисобварағида молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

29. Асосий воситаларга ҳисобланган эскириш суммаси тегишли асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0200) кредитида харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда олиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

30. Ижарага берувчи оператив ижарага берилган асосий воситалар бўйича ҳисобланган эскириш суммасини тегишли асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0200) кредити ва 9430 «Бошқа операцион харажатлар» ҳисобварағининг дебетида акс эттиради.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

31. Асосий воситаларнинг қийматини балансдан чиқаришда уларга ҳисобланган эскириш суммаси тегишли асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0200) дебетидан 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредитига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

32. Асосий воситалар эскиришини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0200) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий, ёрдамчи ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатувчи хўжаликларда фойдаланилаётган асосий воситаларга эскириш ҳисоблаш	2010, 2310, 2710	0211-0299
2.	Умумий ишлаб чиқариш мақсадида фойдаланилаётган асосий воситаларга эскириш ҳисоблаш	2510	0211-0299
3.	Савдо ташкилотларида фойдаланилаётган асосий воситаларга эскириш ҳисоблаш	9410	0211-0299
4.	Маъмурий мақсадлар учун фойдаланилаётган асосий воситаларга эскириш ҳисоблаш	9420	0211-0299
5.	Қуйидаги мақсадларда фойдаланиладиган асосий воситаларга эскириш ҳисоблаш: а) янги турдаги буюмларни ишлаб чиқариш учун мўлжалланган ишга тушириш ишларида; б) серияли ёки оммавий ишлаб чиқаришга мўлжалланмаган янги технологик жараёнларни ўзлаштиришда хизмат кўрсатишда	9430	0211-0299
6.	Ишчи ҳайвонлар бўйича эскиришни ҳисоблаш	харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	0270
7.	Кўп йиллик ўсимликлар эскиришини ҳисоблаш	харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	0280
8.	Оператив ижарага берилган асосий воситалар эскиришини ҳисоблаш	9430	0220-0299
9.	Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг хусусий асосий воситалар таркибига ўтиши натижасида уларга ҳисобланган эскириш суммасини ўтказиш	0299	0211-0290
10.	Молиявий ижара шартномасининг муддати тугагандан кейин ижарага берувчига қайтариладиган асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобдан чиқариш	0299	0310
11.	Асосий воситаларнинг эскиришини қайта баҳолаш:
	а) қиймати оширилганда;	8510	0211-0299
	б) қиймати камайтирилганда.	0211-0299	8510
12.	Асосий воситаларнинг қийматини балансдан чиқариш	0211-0290	9210

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Молиявий ижарага олинган асосий воситалар (0300)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

33. Молиявий ижара шартномаси бўйича олган асосий воситаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 0310 «Молиявий ижарага олинган асосий воситалар» ҳисобварағида амалга оширилади. Ушбу ҳисобварақ ижарачида қўлланилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

34. Молиявий ижара асосида келиб тушган ва капитал қўйилмаларни талаб этмайдиган объектлар 0310 «Молиявий ижарага олинган асосий воситалар» ҳисобварағининг дебети ва 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

(34-банд Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

35. Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалардан фойдаланганлик учун ижарага берувчига тўланадиган жорий тўловлар 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» ҳисобварағининг дебети ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

36. Молиявий ижара шартномаси бўйича ҳисобланган фоизлар суммаси:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ижарачида 9610 «Фоизлар кўринишидаги харажатлар» ҳисобварағининг дебети ва 6920 «Ҳисобланган фоизлар» ҳисобварағининг кредитида;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ижарага берувчида 4830 «Олинадиган фоизлар» ҳисобварағининг дебети ва 9550 «Молиявий ижарадан даромадлар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

37. Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган объектни ижарачининг мулкига ўтиши бухгалтерия ҳисобида қуйидагича акс эттирилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) ижарага олинган объектнинг қиймати асосий воситалар таркибига ўтказилиши:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 0100 асосий воситаларнинг турлари бўйича;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 0310 «Молиявий ижарага олинган асосий воситалар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 0112 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ободонлаштириш» ҳисобварақлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) эскириш суммаларини ўтказилиши:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 0299 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 0212 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ободонлаштиришнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 0200 асосий воситаларнинг турлари бўйича эскиришини ҳисобга олувчи ҳисобварақлари.

(37-банд Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

38. Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган объектлар ижарага берувчига қайтарилганда бухгалтерия ҳисобида қуйидаги ёзувлар амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) бошланғич қийматига:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 0310 «Молиявий ижарага олинган асосий воситалар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 0112 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ободонлаштириш» ҳисобварақлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) эскириш суммасига:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 0299 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 0212 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларни ободонлаштиришнинг эскириши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварақлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

д) ижарага берувчи томонидан молиявий ижара шартномаси бўйича ободонлаштириш қийматининг қопланадиган суммасига:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 4890 «Бошқа дебиторлар қарзлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварақлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

э) ободонлаштириш бўйича харажатларни қоплаш учун ижарага берувчидан пул маблағлари келиб тушган суммасига:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 4890 «Бошқа дебиторлар қарзлари» ҳисобварағи;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ф) ижара (лизинг) тўловлари жадвали (тартиби) бўйича асосий қарзнинг қопланмаган қолдиғи суммасига:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» ҳисобварағи — узоқ муддатли қисми (молиявий ижара шартномаси муддати тугагунга қадар қайтарилиш амалга оширилган ҳолларда қўлланилади);

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварақлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

г) ижарачи томонидан амалга оширилган молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни қайтариш бўйича харажатлар (бузиш, ташиш ва бошқалар) суммасига:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит материалларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (1000), меҳнат ҳақи бўйича ходим билан ҳисоблашишларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (6700), суғурта ва давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар бўйича қарзни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (6500) ва бошқа тегишли ҳисобварақлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ҳ) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни қайтариш натижасида:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

олинган фойда суммасига:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 9310 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда» ҳисобварақлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кўрилган зарар суммасига:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 9430 «Бошқа операцион харажатлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварақлари.

(38-банд Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

39. Аналитик ҳисоб 0310 «Молиявий ижарага олинган асосий воситалар» ҳисобварағи бўйича асосий воситаларнинг турлари ва алоҳида инвентарь объектлари бўйича юритилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

40. Молиявий ижара (Лизинг) шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0300) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Молиявий ижара объектини актив (капитал қўйилмалар талаб этилганда) ва мажбурият сифатида тан олиниши	0890	7910
2.	Молиявий ижара объектини мақсадли фойдаланиш учун яроқли ҳолатга келтириш билан боғлиқ бўлган харажатлар суммаси	0890	мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ва бошқа тегишли ҳисобварақлар
3.	Молиявий ижара объектини бошланғич қиймат бўйича фойдаланишга топшириш	0310	0890
4.	Молиявий ижарага олинган объектга эскириш ҳисобланганда	харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	0299
5.	Молиявий ижарага олинган объектни ишчи ҳолатда сақлаб туриш билан боғлиқ жорий харажатлар суммаси	харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ва бошқа тегишли ҳисобварақлар
6.	Молиявий ижарага олинган объектни яхшилаш ва ободонлаштириш бўйича харажатлари суммаси	0860	мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ва бошқа тегишли ҳисобварақлар
7.	Молиявий ижарага олинган объектни ободонлаштириш билан боғлиқ капитал харажатлар суммаси	0112	0860
8.	Молиявий ижарага олинган объектни ободонлаштириш бўйича эскириш ҳисобланганда	харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	0212
9.	Молиявий ижара тўловлари жадвалига мувофиқ молиявий ижара бўйича узоқ муддатли мажбуриятларнинг жорий қисми ўтказилганда	7910	6950
10.	Молиявий ижара тўловлари жадвалига мувофиқ молиявий ижара бўйича ҳисобланган фоизлар суммаси	9610	6920
11.	Молиявий ижара шартномаси бўйича тўланган суммаси	6950 6920	пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар

(40-банд Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Номоддий активлар (0400)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

41. Ташкилотга мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган номоддий активларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0410 «Патентлар, лицензиялар ва ноу-хау»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0420 «Савдо маркалари, товар белгилари ва саноат намуналари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0430 «Дастурий таъминот»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0440 «Ер ва табиат ресурсларидан фойдаланиш ҳуқуқлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0460 «Франшизинг»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0470 «Муаллифлик ҳуқуқлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0480 «Гудвилл»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0490 «Бошқа номоддий активлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

42. Объектларни номоддий активларга киритиш тартиби ва уларнинг таркиби Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (7-сонли БҲМС) «Номоддий активлар»га (рўйхат рақами 3547, 2024 йил 9 август) мувофиқ ҳисоб сиёсатида белгиланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

43. Таъсисчилар томонидан устав капиталига уларнинг улушлари ҳисобига киритилган номоддий активларни кирим қилиш (0400) номоддий активларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида ва 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бошқа харид қилинган номоддий активлар номоддий активларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебети ва 0830 «Номоддий активларни харид қилиш» ҳисобварағининг кредитига кирим қилинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

44. Бошқа текинга олинган номоддий активларнинг кирим қилиниши номоддий активларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида 8530 «Текинга олинган мулк» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

45. Агар номоддий актив ташкилотнинг ўзи томонидан яратилса ва уни яратиш харажатларининг аниқ суммасини аниқлаш имкони мавжуд бўлса, номоддий актив ҳақиқий таннархи бўйича акс эттирилади. Номоддий активларнинг ҳақиқий таннархини аниқлаш имконияти мавжуд бўлмаганда, ушбу харажатлар илмий-тадқиқот ишлари ёки илмий-тадқиқот, тажриба-конструкторлик ишлари харажатлари сифатида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

46. Номоддий активлар чиқиб кетганда (сотилганда, текинга берилганда, инвентаризация жараёнида камомад аниқланганда ва бошқаларда) уларнинг бошланғич қиймати номоддий активларни ҳисобга олувчи тегишли ҳисобварақларнинг (0400) кредитидан 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

47. Номоддий активларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0400) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Харид қилинган номоддий активларнинг бошланғич қиймати (ҳақиқий таннархи) бўйича кирим қилиниши	0410-0490	0830
2.	Ўзида яратилган номоддий активларнинг ҳақиқий таннархи бўйича кирим қилиниши	0410-0490	0830
3.	Устав капиталига улуш сифатида ёки акцияга обуна бўлишга ҳақ тўлаш ҳисобига олинган номоддий активларнинг кирим қилиниши	0410-0490	4610
4.	Текинга олинган номоддий активларнинг кирим қилиниши	0410-0490	8530
5.	Сотиб олишда активларнинг ҳақиқий баҳоси ва сотиб олиш баҳоси ўртасидаги фарқ сифатида вужудга келадиган гудвиллни акс эттириш	0480	мажбуриятларни ҳисобга олиш ҳисобварақлари
6.	Инвентаризация жараёнида аниқланган ҳисобга олинмаган номоддий активларни акс эттириш	0410-0490	9390
7.	Гудвилл суммасининг ҳар ой фойдали хизмат муддати давомида ҳисобдан чиқарилиши	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	0480
8.	Номоддий активларнинг бошланғич қиймати бўйича сотилиши, ҳисобдан чиқарилиши, харид қилинган қимматли қоғозлар ҳақининг тўлови учун берилиши, бошқа ташкилотнинг устав капиталига улуш сифатида, шунингдек текинга берилганда ва бошқалар натижасида чиқиб кетиши	9220	0410-0490

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Номоддий активлар амортизацияси (0500)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

48. Ташкилотга мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган номоддий активлар объектлари бўйича жамланган амортизация тўғрисидаги маълумотлар қуйидаги ҳисобварақларда умумлаштирилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0510 «Патентлар, лицензиялар ва ноу-хаунинг амортизацияси»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0520 «Савдо маркалари, товар белгилари ва саноат намуналарининг амортизацияси»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0530 «Дастурий таъминотнинг амортизацияси»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0540 «Ер ва табиат ресурсларидан фойдаланиш ҳуқуқларининг амортизацияси»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0560 «Франшизинг амортизацияси»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0570 «Муаллифлик ҳуқуқларининг амортизацияси»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0590 «Бошқа номоддий активларнинг амортизацияси.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

49. Номоддий активлар амортизацияси ҳисоб сиёсатида белгиланган усулларга мувофиқ, ташкилот томонидан ҳисоблаб чиқилган меъёрлар бўйича ойма-ой тегишлилигига қараб таннархга ва давр харажатларига киритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

50. Номоддий активларга ҳисобланган амортизация суммаси харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебети ва (0500) номоддий активлар амортизациясини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитига олиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

51. Номоддий активларнинг чиқиб кетишида (сотилиши, текинга берилиши ва бошқалар) улар бўйича ҳисобланган эскириш суммаси (0500) номоддий активлар амортизациясини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетидан 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредитига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Номоддий активлар амортизациясини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (0500) бўйича аналитик ҳисоб номоддий активларнинг турлари ва алоҳида объектлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

52. Номоддий активларнинг амортизациясини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0500) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий, ёрдамчи ишлаб чиқаришда фойдаланилаётган номоддий активлар бўйича амортизация ҳисоблаш	2010, 2310	0510-0590
2.	Умумий ишлаб чиқариш мақсадида ва хизмат кўрсатувчи хўжаликларда фойдаланилаётган номоддий активлар бўйича амортизация ҳисоблаш	2510, 2710	0510-0590
3.	Савдо ташкилотларида фойдаланилаётган номоддий активлар бўйича амортизация ҳисобланганда	9410	0510-0590
4.	Бошқарув мақсадида фойдаланилаётган номоддий активлар бўйича амортизация ҳисобланганда	9420	0510-0590
5.	Қуйидаги мақсадларда фойдаланиладиган номоддий активлар бўйича амортизация ҳисоблаш: а) янги турдаги буюмларни ишлаб чиқариш учун мўлжалланган ишга тушириш ишларида; б) серияли ёки оммавий ишлаб чиқаришга мўлжалланмаган янги технологик жараёнларни ўзлаштиришда хизмат кўрсатиш учун.	9430	0510-0590
6.	Капитал қўйилмаларда фойдаланилаётган номоддий активлар бўйича амортизация ҳисобланганда	0810-0890	0510-0590
7.	Номоддий активлар қийматини балансдан чиқариш натижасида йиғилган амортизация суммасини ҳисобдан чиқариш	0510-0590	9220

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Узоқ муддатли инвестициялар (0600)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

53. Бошқа ташкилотларнинг қимматли қоғозларига, мамлакат ҳудудида ва хорижда тузилган шуъба ҳамда қарам хўжалик жамиятлари ва бошқа ташкилотларнинг устав капиталларига қилинган узоқ муддатли инвестицияларнинг мавжудлиги ва ҳаракати, шунингдек бошқа ташкилотларга тақдим этилган, берилган узоқ муддатли қарзлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0610 «Қимматли қоғозлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0620 «Шуъба хўжалик жамиятларига инвестициялар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0630 «Қарам хўжалик жамиятларига инвестициялар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0640 «Чет эл капитали иштирокидаги ташкилотларга инвестициялар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0690 «Бошқа узоқ муддатли инвестициялар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

54. Активларни инвестициялар таркибига киритиш Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (8-сонли БҲМС) «Консолидациялашган молиявий ҳисоботлар ва шуъба хўжалик жамиятларига инвестициялар ҳисоби» (рўйхат рақами 3537, 2024 йил 26 июль) ва Ўзбекистон Республикаси Бухгалтерия ҳисоби миллий стандарти (12-сонли БҲМС) «Молиявий инвестицияларни ҳисобга олиш» (рўйхат рақами 3531, 2024 йил 18 июль) билан тартибга солинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

55. 0610 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағида облигациялар, акциялар ва бошқа қимматли қоғозларга қилинган узоқ муддатли инвестицияларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

56. 0620 «Шуъба хўжалик жамиятларига инвестициялар», 0630 «Қарам хўжалик жамиятларига инвестициялар», 0640 «Чет эл капитали иштирокидаги ташкилотларга инвестициялар» ҳисобварақларида шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари ҳамда чет эл капитали иштирокидаги ташкилотларга қилинган узоқ муддатли инвестицияларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

57. 0690 «Бошқа узоқ муддатли инвестициялар» ҳисобварағида юқорида келтирилган ҳисобварақларда назарда тутилмаган бошқа узоқ муддатли инвестициялар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

58. Акциялар, облигациялар ва бошқа қимматли қоғозлар сотиб олиш баҳосида 0610 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағининг дебетида ушбу инвестициялар ҳисобига берилган қийматликлар ҳисобга олинадиган ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

59. Агар харид қилинган облигациялар ва қарз қимматли қоғозларининг харид қиймати уларнинг номинал қийматидан паст бўлса, харид қилинган вақтдан бошлаб қоплаш вақтигача бўлган даврда харид қиймати ва номинал қиймати ўртасидаги фарқ қисми қўшимча ҳисобланади. Бунда 0610 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағининг дебети ва 9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари» ҳисобварағининг кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Юқорида кўрсатилган ҳар иккала ҳолатда ҳам қимматли қоғозларни қоплаш муддати келганда, 0610 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағида ҳисобга олинган қиймат номинал қийматга тўғри келиши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қимматли қоғозлар бўйича фоизлар (дивидендлар) ҳисобланганда, 4830 «Олинадиган фоизлар» ёки 4840 «Олинадиган дивидендлар» ҳисобварақларининг дебети ва 9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар» ёки 9520 «Дивидендлар кўринишидаги даромадлар» ҳисобварақларининг кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар бўйича аналитик ҳисоб узоқ муддатли инвестицияларнинг турлари ва ушбу инвестициялар амалга оширилган объектлар бўйича юритилади. Бунда аналитик ҳисобнинг ташкил қилиниши Ўзбекистон Республикаси ҳудуди ва хориждаги объектларга қилинган узоқ муддатли инвестициялар тўғрисидаги маълумотларни олиш имкониятини таъминлаши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

60. Узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0600) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий воситаларни бериш йўли билан қимматли қоғозларни харид қилиш	0610	9210
2.	Номоддий активлар ва материаллар бериш йўли билан қимматли қоғозларни харид қилиш	0610	9220
3.	Маҳсулот, товар, иш, хизматларни бериш йўли билан қимматли қоғозларни харид қилиш	0610	9010, 9020, 9030
4.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни бериш йўли билан қимматли қоғозларни харид қилиш	0610	9220
5.	Қимматли қоғозлар узоқ муддатли инвестициялар сифатида текинга олинганда	0610	8530
6.	Қимматли қоғозлар харид қилинганда	0610	5010-5530
7.	Дебиторлик қарзлари ҳисобига қимматли қоғозларнинг харид қилиниши	0610	Олинадиган ҳисобварақлар
8.	Қисқа муддатли инвестициялар таркиби ўзгартирилганда (реструктуризация)	0610	5810-5890
9.	Таъсисчиларнинг устав капиталига уларнинг улуши сифатида берилган қимматли қоғозларнинг қиймати	0610	4610
10.	Қимматли қоғозларга тегишли ҳуқуқлар унга ўтганлиги тўғрисида гувоҳноманинг олиниши	0610	6990, 7920
11.	Облигациялар ва бошқа қарз қимматли қоғозларнинг харид ва номинал қийматлари ўртасидаги фарқ:
	а) номинал қиймати харид қийматидан юқори;	0610	9590
	б) харид қиймати номинал қийматидан юқори.	9690	0610
12.	Чет эл валютасидаги узоқ муддатли инвестициялар билан боғлиқ операциялар бўйича курс фарқлари:
	ижобий	0610	9540
	салбий	9620	0610
13.	Узоқ муддатли инвестицияларни:		9010-9030, 9210-9220
	а) шуъба хўжалик жамиятларида;	0620
	б) қарам хўжалик жамиятларида;	0630
	в) чет эл капитали иштирокидаги ташкилотларда акс эттириш.	0640
14.	Узоқ муддатли инвестициялар сифатида ҳисобга олинган қимматли қоғозларнинг қопланиши (сотиб олиниши)	5110-5530	0610
15.	Узоқ муддатли инвестициялар сифатида ҳисобга олинган қимматли қоғозларнинг сотилиши	9220	0610

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар (0700)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

61. Қурилаётган (таъмирланаётган) капитал қўйилма объектларида ўрнатиш учун мўлжалланган ва монтажни талаб қилувчи технологик, энергетик ва ишлаб чиқариш асбоб-ускуналарининг (шунингдек лаборатория, тажриба мосламалари ва устахоналар учун мўлжалланган асбоб-ускуналар) мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0710 «Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — маҳаллий»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0720 «Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — хорижий».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

62. Монтажни талаб қилувчи асбоб-ускуналарга уларнинг қисмлари йиғилганидан сўнг ва фундаментга ёки таянчга, полга, қаватлар ўртасидаги устунларга ҳамда бошқа бино ва иншоотларнинг конструкцияларига мустаҳкамлангандан сўнг ишга тушириладиган кўтарма асбоб-ускуналар, шунингдек шу каби асбоб-ускуналарнинг эҳтиёт қисмлари киради. Бундай асбоб-ускуналар таркибига назорат-ўлчов аппаратлари ёки ўрнатиладиган асбоб-ускуна таркибида йиғиш-ўрнатиш учун мўлжалланган бошқа асбоблар киради.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

63. Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи ҳисобварақларда (0700) монтажни талаб қилмайдиган асбоб-ускуналар (транспорт воситалари, мустақил турувчи станоклар, қурилиш механизмлари, қишлоқ хўжалиги машиналари, ишлаб чиқариш воситалари, инвентарлар, ўлчов асбоблари ва бошқалар) ҳисобга олинмайди. Монтажни талаб қилмайдиган асбоб-ускуналарни харид қилиш харажатлари бевосита 0820 «Асосий воситаларни харид қилиш» ҳисобварағида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

64. Асбоб-ускуналар ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи ҳисобварақларда (0700) ташкилот омборларига ушбу қийматликларни етказиб бериш ва тайёрлаш харажатлари ҳамда харид қилиш (тайёрлаш) қийматидан ташкил топадиган ҳақиқий харид қилиш таннархи бўйича ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари ҳисобига киритилган асбоб-ускуналарни кирим қилиш 0710 «Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — маҳаллий», 0720 «Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар — хорижий» ҳисобварақларининг дебети ва 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» ҳисобварағининг кредити бўйича акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

65. Қурувчи (буюртмачи) томонидан қурилиш майдонига келтирилган монтаж ва ўрнатишни талаб қилувчи асбоб-ускуналар пудратчи томонидан балансдан ташқари 005 «Ўрнатиш учун қабул қилинган ускуналар» ҳисобварағига қабул қилинади. Ушбу монтажга берилган асбоб-ускуналар ёки уларнинг қисмлари қийматини пудратчи балансдан ташқари 005 «Ўрнатиш учун қабул қилинган ускуналар» ҳисобварағидан ҳисобдан чиқаради. Пудратчига берилган, бироқ доимий фойдаланиш жойига ўрнатиш ва монтаж қилиш ҳали бошланмаган асбоб-ускуналар қиймати қурувчида ҳисобдан чиқарилмайди.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (0700) бўйича аналитик ҳисоб асбоб-ускуналарнинг турлари ва сақланиш жойлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

66. Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0700) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Келиб тушган ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг кирим қилиниши	0710-0720	6010-6020, 6110-6120
2.	Келиб тушган ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг кирим қилиниши (1510-ҳисобварақдан фойдаланилганда)	0710-0720	1510
3.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг қийматига ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг турли хизматларининг (транспорт, эҳтиёт қисмлар, штампларни тайёрлаш ва бошқалар) киритилиши	0710-0720	2310
4.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни етказиб бериш ва сақлаш билан боғлиқ ишларга иш ҳақи ҳисобланиши	0710-0720	6710
5.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни харид қилиш ва сақлашда ҳисобланган иш ҳақи бўйича давлат мақсадли жамғармаларига ажратмалар қилиниши	0710-0720	6520
6.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни харид қилиш, етказиб бериш ва сақлаш билан боғлиқ турли харажатлар ҳисобдор шахслар томонидан тўланиши	0710-0720	4220-4290, 6970
7.	Акциянинг тўлови эвазига ўрнатиладиган асбоб-ускуналар келиб тушиши	0710-0720	4610
8.	Турли шахслардан ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг сотиб олиниши	0710-0720	6990
9.	Инвентаризация натижасида аниқланган ортиқча асбоб-ускуналар суммаси	0710-0720	9390
10.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши	0710-0720	8510
	б) қийматининг камайтирилиши	8510	0710-0720
11.	Банклар томонидан уларнинг узоқ ва қисқа муддатли кредитлари ҳисобидан тўланган ўрнатиладиган асбоб-ускуналар кирим қилиниши	0710-0720	6810, 7810
12.	Қарз берувчилар томонидан уларнинг узоқ ва қисқа муддатли қарзлари ҳисобидан тўланган ўрнатиладиган асбоб-ускуналар кирим қилиниши	0710-0720	6820-6840 7820-7840
13.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг сотилиши, харид қилинган қимматли қоғозлар ҳақининг тўланиши, бошқа ташкилотларнинг устав капиталига улуш сифатида, текинга берилиши ва бошқалар натижасида ҳисобдан чиқарилиши	9210	0710-0720
14.	Монтажга берилган асбоб-ускуналар қийматининг ҳисобдан чиқарилиши	0810	0710-0720
15.	Мол етказиб берувчиларга ёки транспорт ташкилотларига ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг камомади учун даъво қилиниши	4860	0710-0720
16.	Инвентаризация натижасида аниқланган асбоб-ускуналарнинг камомади	9220	0710-0720
17.	Табиий офатдан кейин ўтказилган инвентаризация натижасида аниқланган асбоб-ускуналарнинг камомади	9720	0710-0720

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Капитал қўйилмалар (0800)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

67 Асосий воситалар ва номоддий активларга инвестициялар, шунингдек маҳсулдор ва ишчи ҳайвонларнинг (қийматидан қатъи назар, айланма маблағларга кирувчи паррандалар, қуёнлар, асаларилар, қўриқловчи итлар, тажриба учун мўлжалланган ҳайвонлардан ташқари) асосий подасини ташкил қилиш бўйича харажатлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0810 «Тугалланмаган қурилиш»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0820 «Асосий воситаларни харид қилиш»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0830 «Номоддий активларни харид қилиш»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0840 «Асосий подани ташкил қилиш»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0850 «Ерни ободонлаштиришга капитал қўйилмалар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0860 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар»;

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0870 «Оператив ижарага олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар»;

(67-банд Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғига (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) асосан саккизинчи хатбоши билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0890 «Бошқа капитал қўйилмалар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

68. 0810 «Тугалланмаган қурилиш» ҳисобварағида (қурилиш пудрат ёки хўжалик усулида амалга оширилишидан қатъи назар) капитал қурилиш сметалари, смета-лойиҳа ҳисоб-китоблари ва титул рўйхатларида келтирилган бино ва иншоотларни барпо этиш, ускуналар, асбоблар, инвентарлар ва бошқа жиҳозларни сотиб олиш бўйича харажатлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

69. 0820 «Асосий воситаларни харид қилиш» ҳисобварағида асосий воситаларни харид қилиш, ўрнатиш ва йиғиш билан боғлиқ барча харажатлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

70. 0830 «Номоддий активларни харид қилиш» ҳисобварағида номоддий активларни харид қилиш ёки ташкилотнинг ўзида яратилиши билан боғлиқ барча харажатлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

71. 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» ҳисобварағида асосий подага ўтказиладиган хўжаликдаги ёш маҳсулдор ва ишчи ҳайвонларни ўстириш бўйича харажатлар, асосий пода учун харид қилинган катта ёшдаги маҳсулдор ва ишчи ҳайвонларнинг қиймати, шунингдек уларни етказиб бериш билан боғлиқ харажатлар, текинга олинган катта ёшдаги ҳайвонларни хўжаликка етказиб бериш билан боғлиқ харажатлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий подага ўтказиладиган ёш ҳайвонлар ҳақиқий таннарх бўйича баҳоланади. Асосий подага ўтказиладиган ёш маҳсулдор ва ишчи ҳайвонларнинг барча турларининг қиймати йил давомида 1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар» ҳисобварағидан 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» ҳисобварағининг дебетига йил бошида ҳисобда турган баланс қийматига, йил бошидан бошлаб ҳайвонларни асосий подага ўтказиш вақтигача бўлган даврда ортган вазни ёки ўсган вазнининг режа таннархини қўшган ҳолда ҳисобдан чиқарилади. Бир вақтнинг ўзида ёш ҳайвонларни асосий подага ўтказишда 0170 «Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар» ҳисобварағи дебетланади ва 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» ҳисобварағи кредитланади. Йил охирида ҳисобот калькуляцияси тузилгандан кейин йил давомида ўтказилган ёш ҳайвонларнинг кўрсатилган қиймати билан унинг ҳақиқий таннархи ўртасидаги фарқ 1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар» ҳисобварағидан 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» ҳисобварағига ҳамда ҳайвоннинг баҳосини аниқлаб, қўшимча 0170 «Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар» ҳисобварақларига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Харид қилинган катта ёшдаги ишчи ва маҳсулдор ҳайвонларнинг қиймати 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» ҳисобварағининг дебетига уни етказиб бериш харажатлари билан биргаликда харид қилишнинг ҳақиқий таннархи бўйича кирим қилинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий подани ташкил этишнинг тугалланган операциялари бўйича харажатлар 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» ҳисобварағидан 0170 «Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

72. 0850 «Ерни ободонлаштиришга капитал қўйилмалар» ҳисобварағида ер майдонини ободонлаштириш бўйича харажатлар, шунингдек кириш йўллари, автомобиль ва бошқа транспорт воситаларининг тўхташ майдонлари, деворлар ва кўкаламзорлаштиришнинг бошқа турлари қиймати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ер майдонлари, ўрмон ва сув ҳавзалари ҳамда кўп йиллик ўсимликларга қилинган инвентарь хусусиятига эга бўлган капитал қўйилмалар, асосий воситалар таркибига, комплекс ишлар тугашидан қатъи назар фойдаланишга қабул қилинган майдонларга тегишли харажатлар суммаси бўйича киритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

73. 0860 «Молиявий ижарага олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар» ҳисобварағида молиявий ижара шартномаси бўйича ижарага олинган мулкни ободонлаштириш ҳамда унинг таъмирланиши ва модернизациясига қилинадиган капитал қўйилмалар ҳисобга олинади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

73¹. 0870 «Оператив ижарага олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар» ҳисобварағида оператив ижара шартномаси бўйича ижарага олинган мулкни ободонлаштириш ҳамда унинг таъмирланиши ва модернизациясига қилинадиган капитал қўйилмалар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Оператив ижара шартномаси бўйича олинган мулк қайтарилганда, капитал қўйилмалар суммасининг ҳисобдан чиқарилиши ҳисобварақларнинг 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» дебетида ва 0870 «Оператив ижарага олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар» кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Оператив ижара шартномаси бўйича олинган мулкни яхшилаш бўйича капитал қўйилмалар қийматининг ижарага берувчи томонидан қопланадиган суммаси ҳисобварақларнинг 4890 «Бошқа дебиторлар қарзлари» дебетида ва 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» кредитида акс эттирилади.

(73¹-банд Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғига (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) асосан киритилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

74. Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида асосий воситалар объектларининг бошланғич қийматига ўрнатилган тартибда қўшиладиган қурувчининг барча ҳақиқий харажатлари, шунингдек асосий воситаларни ва номоддий активларни харид қилиш, асосий подани ташкил этиш ва бошқа капитал қўйилмалар билан боғлиқ харажатлари акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар бўйича сальдо тугалланмаган қурилиш, асосий воситалар, номоддий активларни харид қилиш, ерни ва молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштиришга қилинган капитал қўйилмалар миқдори, шунингдек асосий подани ташкил этиш бўйича тугалланмаган харажатлар суммасини акс эттиради.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (0800) бўйича аналитик ҳисоб капитал қўйилмаларнинг ҳар бир йўналиши бўйича юритилади. Бунда аналитик ҳисобнинг ташкил этилиши қуйидаги харажатлар ҳақида маълумот олиш имконини бериши лозим:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) қурилиш ва реконструкция ишлари харажатлари (бурғулаш ишлари, асбоб-ускуналарни йиғиш, ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни харид қилиш, монтажни талаб қилмайдиган асбоб-ускуналарни харид қилиш, шунингдек капитал қўйилмаларнинг сметаларида назарда тутилган асбоблар ва инвентарларни харид қилиш лойиҳа-қидирув ишларига оид ва бошқа капитал қўйилмалар бўйича);

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) асосий воситалар ва номоддий активларни харид қилиш харажатлари (асосий воситалар ва номоддий активларнинг турлари ва номлари бўйича);

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) ер ва молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштириш харажатлари (объектларнинг тури ва номи бўйича);

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

г) асосий подани ташкил этиш харажатлари (ҳайвонларнинг турлари (йирик шохли ҳайвонлар, қўйлар, отлар ва бошқалар) бўйича).

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

75. Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0800) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Объектларни қуришда фойдаланилаётган асосий воситаларнинг эскириши капитал қўйилмалар харажатига киритилиши	0810	0211-0299
2.	Объектларни қуришда фойдаланилаётган номоддий активларнинг амортизацияси харажатларига киритилиши	0810	0510-0590
3.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар монтажга топширилиши (монтажга тайёргарлик бошланган пайтдан)	0810	0710-0720
4.	Сарфланган қурилиш ва бошқа материаллар қиймати капитал қўйилмалар бўйича харажатларга киритилиши	0810	1010-1090
5.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг капитал қўйилмаларга кўрсатган хизматлари ҳисобдан чиқарилиши	0810	2310
6.	Капитал қўйилмаларда фойдаланилган банк кредитлари ва бошқа қарз мажбуриятлари бўйича фоизлар ҳисобланиши	0810	6920
7.	Тугалланмаган қурилишни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши;	0810	8510
	б) қийматининг камайтирилиши.	8510	0810
8.	Капитал қурилишда бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга қарзлар	0810	6010, 7010
9.	Капитал қўйилмалар билан боғлиқ қондирилмаган даъволар бўйича сумма ҳисобдан чиқарилиши	0810	4860
10.	Инвентаризация натижасида тугалланмаган қурилишда камомад суммаси аниқланиши	5910	0810
11.	Ёш ҳайвоннинг асосий подага ўтказилиши	0840	1110
12.	Асосий поданинг ташкил қилиниши	0170	0840
13.	Келгуси давр харажатлари тегишли қисмининг капитал қўйилмаларига олиб борилиши	0810-0890	3110-3190
14.	Капитал қўйилмалар таннархига киритиладиган суғурта бўйича қарзлар	0810-0890	6510
15.	Капитал қўйилмалар таннархига киритиладиган давлат мақсадли жамғармалари бўйича қарзлар	0810-0890	6520
16.	Таъсисчилар томонидан устав капиталига улуш (пай) сифатида киритилган тугалланмаган капитал қўйилмалар	0810-0890	4610
17.	Капитал қўйилмалар таннархига киритиладиган бюджетга тўловлар бўйича қарз	0810-0890	6410
18.	Капитал қўйилмаларни ўзлаштиришда банд бўлган ходимларга иш ҳақи бўйича турли суммалар ҳисобланиши	0810-0890	6710
19.	Ҳисобдор шахсларнинг капитал қўйилмаларга уларнинг қилган харажатлари бўйича қарзлари ҳисобдан чиқарилиши	0810-0890	4220-4290, 6970
20.	Асосий воситаларни харид қилиш ва қуриш жараёнида вужудга келган турли кредиторлар олдидаги қарзлар	0810-0890	6990
21.	Капитал қўйилмалар бўйича ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг кўрсатган хизматлари учун қарзлар	0810-0890	6110-6120
22.	Асосий воситалар объектларини қуриш ёки харид қилиш натижасида уларни бошланғич қиймати бўйича фойдаланишга бериш	0110-0190	0810-0890
23.	Асосий воситаларни қуриш ва харид қилиш билан боғлиқ, аммо объектларнинг бошланғич қийматига қўшилмайдиган харажатлар	9430	0810-0820
24.	Агар айбдор шахсни аниқлаш имкони бўлмаса, камомад ва бузилган қийматликларнинг суммаси капитал қўйилмалар бўйича харажатларга олиб борилиши	0810-0890	5910
25.	Асосий воситалар объектларининг ишга тушириш-созлаш ишларини амалга ошириш жараёнида материаллардан фойдаланиш	0810-0890	1010-1090
26	Активнинг мақсади бўйича фойдаланилиши учун лозим даражада ишлашини текшириш жараёнида (асосий воситалар ишга туширилгунга қадар) олинган маҳсулотни кирим қилиш	1000-2800	0810-0890

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Узоқ муддатли дебиторлик қарзлар ва кечиктирилган харажатлар (0900)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

76. Ҳисоб-китобларнинг узоқ муддатли қисми тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0910 «Олинган векселлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0940 «Бошқа узоқ муддатли дебиторлик қарзлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

77. 0910 «Олинган векселлар» ҳисобварағида харидорлар ва буюртмачилардан улар сотиб олган товар-моддий захиралари ва бошқа активлар, улар учун бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар бўйича харидорлар ва буюртмачилар томонидан тўлов ҳужжати сифатида вексель тақдим қилиши натижасида улардан олиниши керак бўлган тўлов суммаси ҳисобга олинади. Бунда шундай ҳисоб-китоблар содир бўлганда, олинадиган ҳисобварақларнинг узоқ муддатли қисми 0910 «Олинган векселлар» ҳисобварағининг дебети ва 9010 «Тайёр маҳсулотларни сотишдан даромадлар», 9020 «Товарларни сотишдан даромадлар», 9030 «Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар», 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши», 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварақларининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

78. 0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» ҳисобварағи ижарага берувчида мулкнинг молиявий ижара шартномаси бўйича операцияларни ҳисобга олишда фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий восита объектларини молиявий ижара шартномаси бўйича беришда ижарага берувчи объектларнинг қийматини умумий тартибда ҳисобдан чиқаради. Бунда молиявий ижара бўйича олинадиган тўловларнинг узоқ муддатли қисми 0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» ҳисобварағининг дебетига, жорий қисми 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» ҳисобварағининг дебетига ва дебиторлик қарзининг жами суммаси 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредитига ўтказилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағи бўйича кредитдаги сальдо (ижарага берилган асосий восита объектларининг ижарачи ва ижарага берувчи томонидан келишилган баҳодаги қиймати билан бу объектларнинг қолдиқ қиймати ўртасидаги фарқ) кечиктирилган фойда сифатида 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағига узоқ муддатли қисми ва 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағига жорий қисми ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ижарага берилган асосий восита объектларининг ижарачи ва ижарага берувчи келишган баҳодаги қиймати билан ушбу объектларнинг қолдиқ қиймати ўртасидаги фарқнинг тегишли қисми ижара ҳақи келиб тушганда 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағидан 9550 «Молиявий ижарадан даромадлар» ҳисобварағининг кредитига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳисобот даврининг охирида ижарага берувчи 12 ой давомида келиб тушадиган суммаларни 0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» ҳисобварағининг кредитидан 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» ҳисобварағининг дебетига ўтказади. Ижара ҳақининг келиб тушиши пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебети ва 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Агар асосий воситалар объекти ижара муддатининг тугашига қадар ижарачининг мулкига ўтса, сотиб олиш баҳоси тўланган ижара ҳақини чегириб ташлаган ҳолда ижара ҳақининг келиб тушишини акс эттириш тартибида сотиб олиш вақтида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир ижара шартномаси бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

79. 0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари» ҳисобварағида ходимларга кредитга сотилган товарлар бўйича ҳисоб-китоблар, берилган қарзлар бўйича уларнинг қарздорлиги, ходимларнинг пул маблағлари, товар-моддий захираларнинг камомади ва ўғирланиши, яроқсизлиги натижасида етказилган моддий зарарларнинг қопланиши, шунингдек бошқа турдаги зарарларнинг қопланиши ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ходимларга берилган қарзлар суммаси 0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари» ҳисобварағининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Кредитга сотилган товарлар, берилган қарзлар, моддий ва бошқа зарарларнинг қопланиши бўйича қарзларнинг узоқ муддатли қисмининг жорий дебиторлик қарзлари қисмига ўтказилишида 4710 «Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи», 4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи», 4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи», 4790 «Ходимларнинг бошқа қарзлари» ҳисобварақларининг дебети, 0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари» ҳисобварағининг кредити бўйича ёзув амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0930 «Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир ходим бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

80. 0940 «Бошқа узоқ муддатли дебиторлик қарзлари» ҳисобварағида харидорлар ва буюртмачилардан даъволар ҳамда бошқалар бўйича олинадиган тўловларнинг узоқ муддатли қисми ҳисобга олинади. Аналитик ҳисоб харидорлар ва буюртмачиларга берилган ҳар бир ҳисобварақ бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

81. 0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағида вақтинчалик фарқларга оид харажатлар бўйича солиқни ҳисоблаш 0930 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағининг дебети ва 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади. Кейинчалик солиқнинг тегишли қисми узоқ муддатли қисмидан жорий қисмга ўтказилади ҳамда 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағининг дебети ва 0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда (даромад) солиғи» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади. Тегишли муддатда тўланадиган фойда (даромад) солиғини ҳисоблашда ушбу сумма ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Вақтинчалик фарқлар — бу ҳисобот давридаги солиқ солиниши лозим бўлган фойда суммаси ва бухгалтерия ҳисобидаги фойда суммаси ўртасидаги фарқлар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Харажатларнинг тегишли суммасига солиқлар камайтирилиши юз берганда, солиқлар суммаси 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» ҳисобварағининг дебети ва 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади. 0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағининг дебетидаги сальдо келгуси даврларда бюджетга тўланадиган умумий солиқ суммасидан камайтириш зарур бўлган солиқ суммасининг узоқ муддатли қисмини кўрсатади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

82. 0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағида харажатларга қоплаш муддати давомида тақсимланиб борадиган облигация дисконт (чегирма)лари бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар акс эттирилади. Ушбу ҳисобварақ фақат облигацияларни сотувчи (эмитент)лар томонидан фойдаланилади. Облигацияларнинг чегирма билан сотилиши 0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағи ва олинган суммага пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида ва 7830 «Тўланадиган узоқ муддатли облигациялар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади. Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатларнинг жорий қисми ҳисобдан чиқарилганда, 0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағи 3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

83. 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағида 0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ва 0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварақларида кўрсатилмаган бошқа кечиктирилган харажатлар акс эттирилади. Ушбу харажатларни ишлаб чиқариш, давр харажатлари, молиявий фаолият харажатларига ҳисобдан чиқариш муддати қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Бунда бошқа кечиктирилган харажатларнинг узоқ муддатли қисми 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағида, жорий қисми эса 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир берилган бўнак бўйича мол етказиб берувчи ёки пудратчи бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

84. Узоқ муддатли дебиторлик қарзлари ва кечиктирилган харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (0900) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Банк томонидан тўлови кафолатланган харидорлар ва буюртмачилардан олинган векселларнинг узоқ муддатли қисми	0910	4010
2.	Олинган векселларнинг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	4020	0910
3.	Ижарачи билан келишилган баҳода асосий воситаларнинг молиявий ижара шартномаси бўйича берилиши:
	узоқ муддатли қисмига;	0920	9210
	жорий қисмига.	4810	9210
4.	Олинадиган молиявий ижаранинг узоқ муддатли қисмининг жорий қисмига ўтказилиши	4810	0920
5.	Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимлар қарзларининг узоқ муддатли қисми	0930	7810
6.	Кредитга сотилган товарлар бўйича қарзларнинг узоқ муддатли қисмининг жорий қисмига ўтказилиши	4710	0930
7.	Берилган қарзлар бўйича ходимлар қарзларининг узоқ муддатли қисми	0930	5110-5530
8.	Берилган қарзлар бўйича қарзлар суммасининг узоқ муддатли қисмининг жорий қисмига ўтказилиши	4720	0930
9.	Моддий зарарларни қоплаш бўйича қарзларнинг узоқ муддатли қисми	0930	1010-2990, 5010-5530, 9210
10.	Моддий зарарларни қоплаш бўйича қарзлар суммасининг узоқ муддатли қисмининг жорий қисмига ўтказилиши	4730	0930
11.	Берилган бўнакларнинг узоқ муддатли қисми	0940	5110-5530
12.	Берилган бўнакларнинг узоқ муддатли қисмидан жорий қисмига ўтказилиши	4310-4330	0940
13.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган ҳисобварақларнинг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	4110-4120	0940
14.	Бошқа шахслар қарзлари суммасининг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	4890	0940
15.	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи	0950	6410
16.	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи суммасининг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	3210	0950
17.	Облигацияларни чегирма (дисконт) билан сотиш	0960	7830
18.	Дисконт бўйича кечиктирилган харажатларнинг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	3220	0960
19.	Келгуси даврлар (узоқ муддатли) учун тўланган ижара тўловлари	0990	5110-5530
20.	Келгуси даврлар (узоқ муддатли) учун тўланган абонент тўловлари	0990	5110-5530
21.	Кечиктирилган харажатларнинг узоқ муддатли қисмини жорий қисмига ўтказиш	3290	0990

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2-§. Жорий активлар

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

85. Ушбу параграфнинг ҳисобварақлари қуйидагиларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

маҳсулот ишлаб чиқариш ёки ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатиш жараёнида фойдаланиш учун мўлжалланган хом ашё захиралари, материаллар, сотиб олинган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар, ёқилғи, таралар, эҳтиёт қисмлар, инвентарь ва хўжалик жиҳозлари, бошқа материаллар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

тугалланмаган ишлаб чиқариш, ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатиш;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

тайёр маҳсулотлар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

сотиш учун мўлжалланган товарлар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

келгуси давр ва кечиктирилган харажатларнинг жорий қисми;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

жорий дебиторлик қарзлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

бюджетга бўнак тўловлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

пул маблағлари, қисқа муддатли инвестициялар ва бошқа жорий активлар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Материаллар (1000)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

86. Хом ашё, материаллар, ёқилғи, эҳтиёт қисмлар, бутловчи буюмлар, сотиб олинган ярим тайёр маҳсулотлар, конструкциялар, деталлар, таралар, инвентарлар, хўжалик жиҳозлари ва бошқа қийматликларнинг мавжудлиги ҳамда ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1010 «Хом ашё ва материаллар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1020 «Сотиб олинган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1030 «Ёқилғилар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1040 «Эҳтиёт қисмлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1050 «Қурилиш материаллари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1060 «Тара»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1070 «Четга қайта ишлаш учун берилган материаллар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1080 «Инвентарь ва хўжалик жиҳозлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1090 «Бошқа материаллар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

87. Материаллар қуйидагиларнинг энг паст қиймати бўйича ҳисобга олинади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ҳақиқий таннархи (сотиб олиш баҳоси ёки ишлаб чиқариш таннархи);

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

бозор баҳоси (сотишнинг соф қиймати).

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

88. Зарур ҳолларда (ишлатиладиган материалларнинг номенклатураси катта бўлганда, материалларнинг ички ҳаракати интенсив бўлганда, қишлоқ хўжалигида ишлаб чиқариши ва бошқа ҳолларда) материаллар ҳисоби ҳисоб баҳоси бўйича юритилиши мумкин. Ҳисоб баҳоси сифатида режа таннархи, ўртача сотиб олиш нархлари, улгуржи нархлар ва бошқалар қабул қилиниши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

89. Материалларни ҳисоб баҳоси бўйича ҳисобга олишда ҳар ой ҳақиқий таннархи кўрсатилган баҳосининг қийматидан фарқланиш суммаси ва фоизлари ҳисоблаб чиқилади. Фарқлар 1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» ҳисобварағида ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

90. 1010 «Хом ашё ва материаллар» ҳисобварағида қуйидагиларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) ишлаб чиқарилаётган маҳсулотнинг таркибига кирадиган, унинг асосини ташкил этадиган ёки уни тайёрлашда (ишлаб чиқаришда) зарур таркибий қисмлар ҳисобланадиган хом ашё ва асосий материаллар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) маҳсулот ишлаб чиқаришда ёки хўжалик эҳтиёжлари учун сарфланадиган, техник мақсадлар ва ишлаб чиқариш жараёнига ёрдамлашишда иштирок этадиган ёрдамчи материаллар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) қайта ишлаш учун тайёрланган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ва бошқалар.;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

г) ем-хашак ва тўшамалар. Ташкилотда ишлаб чиқарилган ем-хашак ва тўшамалар йил охирида ҳақиқий таннархига тузатиш билан йил давомида режа таннархи бўйича акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

91. 1020 «Сотиб олинган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар» ҳисобварағида йиғишда ва қайта ишлов беришда харажат талаб қиладиган ишлаб чиқарилаётган (қурилиш) маҳсулотни бутлаш учун ишлаб чиқариш кооперацияси тартибида харид қилинган, сотиб олинган ярим тайёр маҳсулотлар, тайёр бутловчи буюмлар, қурилиш деталлари ва конструкцияларининг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

92. Илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторлик ташкилотлари томонидан илмий-тадқиқот ва конструкторлик мавзулари бўйича илмий ва экспериментал ишларни ўтказиш учун четдан сотиб олинадиган бутловчи буюмлар, махсус ускуналар, асбоблар, мосламалар ва бошқа қийматликлар 1020 «Сотиб олинган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар» ҳисобварағида ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

93. 1030 «Ёқилғилар» ҳисобварағида нефть маҳсулотлари, ёқилғи-мойлаш материаллари (ЁММ) (нефть, бензин, керосин, дизель ёқилғиси, ёғ ва бошқалар), қаттиқ ёқилғи (кўмир, ўтин ва бошқалар) ва газсимон ёқилғи (газ, газолин ва бошқалар), шунингдек ишлаб чиқариш чиқиндилари ва қаттиқ ёқилғи сифатида ишлатиладиган иккиламчи материал қийматликларининг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади. Ёқилғи-мойлаш материаллари (ЁММ) учун талонлардан фойдаланилганда ҳам уларнинг ҳисоби 1030 «Ёқилғилар» ҳисобварағида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

94. 1040 «Эҳтиёт қисмлар» ҳисобварағида машина, ускуна, транспорт воситалари ва бошқаларни таъмирлаш, эскирган қисмини алмаштириш учун харид қилинган ёки тайёрланган эҳтиёт қисмларининг мавжудлиги ва ҳаракати ҳамда захирадаги автомобиль шиналари ҳисобга олинади. Мазкур ҳисобварақда таъмирлаш заводларида ва техник сервис пунктларида таъмирлаш бўлимларида қилинган (яратилган) агрегатлар, двигателлар, ускуналар, машиналарнинг алмашадиган қисмлари ҳаракати ҳам ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

95. 1050 «Қурилиш материаллари» ҳисобварағида қурилиш конструкциялари ва деталлари, бино ва иншоотларнинг қисмлари, конструкция ва деталларни қуриш ва пардоз қилиш, қурилиш деталларини тайёрлаш, қурилиш ва монтаж ишларида ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун ишлатиладиган, шунингдек бошқа эҳтиёжлар учун четдан сотиб олинган ва ўзида ишлаб чиқилган қурилиш материалларининг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

96. 1060 «Тара» ҳисобварағида тараларнинг барча турлари (хўжалик инвентари сифатида фойдаланиладиган таралардан ташқари), шунингдек таралар тайёрлаш ва таъмирлаш учун мўлжалланган материаллар ва деталларнинг (яшикларни йиғиш учун деталлар, бочка тахтаси, темир гардиш ва бошқалар) мавжудлиги ва ҳаракати юритилади. Юкланадиган маҳсулотларнинг бутлиги ва сақланишини таъминлаш мақсадида вагонлар, баржалар, самолётлар, кемаларни қўшимча жиҳозлаш учун мўлжалланган буюмлар 1010 «Хом ашё ва материаллар» ҳисобварағида ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

97. 1070 «Четга қайта ишлаш учун берилган материаллар» ҳисобварағида четга қайта ишлаш учун берилган материалларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади. Бунда материалларга қайта ишлов бериш билан боғлиқ четдаги ташкилотларга тўланган харажатлар бевосита қайта ишлашдан олинган буюмларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетига олиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

98. 1080 «Инвентарь ва хўжалик жиҳозлари» ҳисобварағида айланма маблағлари таркибига кирадиган инвентарлар, асбоблар, хўжалик жиҳозлари ва бошқа меҳнат воситаларининг ( кам баҳоли ва тез эскирувчи буюмлар) мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Инвентарь ва хўжалик жиҳозларининг қиймати улар фойдаланишга берилган вақтда ишлаб чиқариш ёки давр харажатларига тўлиқ қўшилиши мумкин. Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозларининг сақланишини таъминлаш мақсадида уларнинг ҳисоби балансдан ташқари 014 «Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозлари»ҳисобварағида цех, омбор ва алоҳида фойдаланувчилар бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

99. Инвентарь ва хўжалик жиҳозлари кейинчалик фойдаланишга яроқсиз ҳолга келган ҳолларда уларни балансдан ташқари ҳисобварақдан ҳисобдан чиқариш белгиланган тартибда расмийлаштирилган ҳисобдан чиқариш далолатномасига асосан амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

100. 1090 «Бошқа материаллар» ҳисобварағида юқорида келтирилган ҳисобварақларда назарда тутилмаган материалларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади. Бу ҳисобварақда ишлаб чиқариш чиқиндилари (қирқимлар, қиринди ва бошқалар), тузатиб бўлмайдиган яроқсиз маҳсулотлар, асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан олинган моддий қийматликлар (металлолом, яроқсиз хом ашё, эскирган шиналар, камералар, яроқсиз резина, ишлатилган мой ва бошқалар) ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

101. Қишлоқ хўжалиги ташкилотлари уруғликлар, экиш материаллари (сотиб олинган ва ўзида ишлаб чиқарилган), минерал ўғитлар, қишлоқ хўжалиги экинлари зараркунандаларига қарши курашда ишлатиладиган, биологик препаратлар, заҳарли кимёвий моддалар, дорилар ҳамда кимёвий моддаларни (ўсимликчиликда, чорвачиликда ва ёрдамчи хўжаликда) ҳисобга олиш ва бошқалар учун қўшимча ҳисобварақларни очишлари мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

102. Материалларнинг келиб тушиши 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» ва 1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» ҳисобварақларидан фойдаланилган ҳолда (агар бу ташкилотнинг ҳисоб сиёсатида белгиланган бўлса) ёки ушбу ҳисобварақлардан фойдаланилмаган ҳолда акс эттирилиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

103. Материалларнинг ишлаб чиқаришга ёки бошқа хўжалик мақсадларига сарфланиши материалларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (1000) кредитида харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Материалларни четга сотиш материалларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (1000) кредити ва 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Материалларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (1000) аналитик ҳисоби материалларинг сақланиш жойлари ва уларнинг алоҳида номлари (турлари, навлари, ҳажмлари ва бошқалар) бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

104. Материалларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (1000) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Мол етказиб берувчилардан материаллар олиниши	1010-1090	6010
2.	Асосий воситаларни тугатиш натижасида келиб тушган материалларнинг қиймати	1090	9210
3.	Таъсисчилардан уларнинг улуши ҳисобидан турли хил материалларнинг келиб тушиши	1010-1090	4610
4.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан материалларнинг келиб тушиши	1010-1090	6110, 6120
5.	Бошқа шахслардан материалларнинг текинга олиниши	1010-1090	8530
6.	Материаллар кирим қилингандан кейин аниқланган яроқсизлик (дефект) бўйича мол етказиб берувчига билдирилган даъво	4860	1010-1090
7.	Транспорт-тайёрлов харажатларининг материаллар таннархига киритилиши	1010-1090	1510
8.	Яроқсиз маҳсулотдан қолган материалларнинг кирим қилиниши	1090	2610
9.	Материалларнинг ҳақиқий таннархи бўйича кирим қилиниши (1500 ҳисобварақ қўлланилганда)	1010-1090	1510
10.	Ўзида ишлаб чиқарилган материалларнинг кирим қилиниши	1010-1090	2310
11.	Тўлови инкор этилган олдин билдирилган даъво суммасининг ҳисобдан чиқарилиши	1010-1090	4860
12.	Асосий, ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжаликларга материалларнинг чиқарилиши	2010, 2310, 2510, 2710	1010-1090
13.	Маъмурий эҳтиёжлар учун материалларнинг берилиши	9420	1010-1090
14.	Яроқсиз маҳсулотни тузатиш учун материалларнинг сарфланиши	2610	1010-1090
15.	Маҳсулотларни сотиш учун тараларнинг сарфланиши	9410	1060
16.	Четга чиқиб кетаётган материалларнинг қийматини ҳисобдан чиқарилиши	9220	1010-1090
17.	Табиий офат натижасида йўқотилган материалларнинг ҳисобдан чиқарилиши	9720	1010-1090
18.	Инвентаризация натижасида материалларнинг камомади аниқланиши	5910	1010-1090
19.	Тоғ-кон тайёргарлик ишларида фойдаланилган қурилиш материалларининг ҳисобдан чиқарилиши	2010, 0800	1050

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўстиришдаги ва бўрдоқидаги ҳайвонлар (1100)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

105. Ёш ҳайвонлар, бўрдоқидаги ва яйловдаги катта ёшдаги ҳайвонлар, паррандалар, ёввойи ҳайвонлар, қуёнлар, асалари оилалари ҳамда қорамолларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1120 «Бўрдоқидаги ҳайвонлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Юқорида кўрсатилган ҳайвонларни ўстириш ва бўрдоқига боқиш харажатлари 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» (агар чорвачилик асосий фаолият тури бўлса) ёки 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» ҳисобварақларида ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

106. Асосий подадан яроқсиз сифатида ажратилган ҳайвонлар 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредитидан (маҳсулдор ҳайвонлар бошланғич қиймат бўйича, ишчи ҳайвонлар яроқсизга чиқариш натижасида олинган ҳақиқий миқдори бўйича) 1120 «Бўрдоқидаги ҳайвонлар» ҳисобварағининг дебетига кирим қилинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

107. Насл сифатида олинган ёш ҳайвонлар насл берадиган ҳайвонларни сақлаш харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақнинг кредитидан 1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар» ҳисобварағининг дебетига кирим қилинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

108. Ёш йирик шохли қорамоллар ва боқувдаги (яйловдаги) ҳайвонларнинг ортган вазнининг қиймати, шунингдек, ёш ҳайвонлар (тойлар ва бошқалар)нинг ўсиш қиймати ҳар ойда ушбу ҳайвонларни парваришлаш харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитидан 1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар» ва 1120 «Бўрдоқидаги ҳайвонлар» ҳисобварақларининг дебетига парваришлаш режа таннархи бўйича олиб борилади. Йил охирида кўрсатилган ҳисобварақлар бўйича йил давомида парваришлаш режа таннархи бўйича ҳисобга олинган ҳайвонларнинг қўшилган вазни ёки ўсиш қийматини, парваришлашнинг ҳақиқий таннархигача тузатиш ўтказмалари амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

109. Асосий подага ўтказиладиган ёш ҳайвонлар 1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар» ҳисобварағидан 0840 «Асосий подани ташкил этиш» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади. Бир вақтнинг ўзида ёш ҳайвонларнинг асосий подага ўтказилишида 0170 «Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар» ҳисобварағи дебетланади ва 0840 «Асосий подани ташкил қилиш» ҳисобварағи кредитланади. Қиймати 1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар» ҳисобварағида юритиладиган ҳайвонларнинг четга чиқиб кетиши, шу жумладан, асосий подадан яроқсиз қилинган ҳайвонларни тайёрлаш ташкилотларига топширилиши 1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар», 1120 «Бўрдоқидаги ҳайвонлар» ҳисобварақларининг кредити ва 9110 «Сотилган тайёр маҳсулотларнинг таннархи» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади ва бир вақтнинг ўзида ушбу ҳайвонлар учун сотиб олувчидан олинадиган суммага 9010 «Тайёр маҳсулотларни сотишдан даромадлар» ҳисобварағининг кредити билан боғланган ҳолда 4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган тўловлар» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

110. Нобуд бўлган ва ноиложликдан сўйилган (эпизоотия ёки табиий офатдан нобуд бўлганларидан ташқари) ҳайвонларнинг қиймати моддий қийматликларнинг йўқотилиши сифатида 1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар» ва 1120 «Бўрдоқидаги ҳайвонлар» ҳисобварақларининг кредити ва 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади. Нобуд бўлган ва ноиложликдан сўйилган ҳайвонлардан олинган терилар, шохлар, туёқлар, техник ёғлар ва шу кабилар фойдаланиш ёки сотиш мумкин бўлган нархлар бўйича баҳоланиб, қўшимча маҳсулот сифатида ҳайвонларни парваришлаш харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитидан кирим қилинади. Эпизоотия ёки табиий офатдан нобуд бўлган ёки сўйилган ҳайвонларнинг қиймати 1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар» ва 1120 «Бўрдоқидаги ҳайвонлар» ҳисобварақларининг кредитидан бевосита 9720 «Фавқулодда вазиятлардан кўрилган зарарлар» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1110 «Ўстиришдаги ҳайвонлар» ва 1120 «Бўрдоқидаги ҳайвонлар» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоблар ҳайвонларни ўстириш ва боқиш харажатларини ҳисобга олиш учун белгиланган ҳайвонларни сақлаш жойлари, турлари, ёшларининг гуруҳлари ва бошқалар бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

111. Ўстиришдаги ва боқувдаги ҳайвонларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (1100) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Бошқа шахслардан ва аҳолидан харид қилинган ҳайвонлар кирим қилиниши	1110, 1120	6990
2.	Бошқа шахслардан ва аҳолидан харид қилинган ҳайвонлар кирим қилиниши (1500-ҳисобварақдан фойдаланилганда)	1510	6990
3.	Ҳайвонларнинг ортган вазни ва ўсишининг кирим қилиниши	1110, 1120	2010, 2710
4.	Мол етказиб берувчилардан харид қилинган ёш ҳайвонлар кирим қилиниши	1110	6010
5.	Ундирилмайдиган даъволар суммасининг ҳисобдан чиқарилиши	1110, 1120	4860
6.	Ҳайвонларни етказиб келиш бўйича ҳисобдор шахсларнинг харажатлари	1110, 1120	6970
7.	Таъсисчилардан улуш сифатида олинган ёш ҳайвонларнинг кирим қилиниши	1110	4610
8.	Йирик шохли қорамоллар наслларининг кирим қилиниши	1110	2010, 2710
9.	Ишчи отлар наслларининг (тойчоқлар) кирим қилиниши	1110	2310
10.	Бошқа шахслардан текинга келиб тушган ёш ҳайвонларнинг кирим қилиниши	1110	8530
11.	Ёш ҳайвонларнинг асосий подага ўтказилиши	0840	1110
12.	Инвентаризация натижасида аниқланган четга сотилган ва берилган ёш ҳайвонлар	9110 ёки 9220	1110
13.	Ёш ҳайвонларнинг шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига берилиши	9220	1110
14.	Эпизоотия натижасида нобуд бўлган ёш ҳайвонларнинг ҳисобдан чиқарилиши	9720	1110

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш (1500)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

112. Айланма маблағларга тааллуқли бўлган моддий қийматликларни тайёрлаш ва сотиб олиш тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

113. Моддий қийматликларнинг ҳисоб баҳоси 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» ҳисобварағининг дебетига олиб борилади. Бунда, қийматликлар қаердан келиб тушганлиги ва материалларни тайёрлаш ва олиб келиш харажатларининг хусусиятига кўра 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўловлар» ва шу каби бошқа ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда ёзувлар амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Харид қилинган қийматликларни харид қилиш (тайёрлаш)нинг ҳақиқий таннархи бўйича ҳисобланган қиймати моддий қийматликларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» ҳисобварағининг кредитига олиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ва ҳисоб баҳоси бўйича қиймати орасидаги фарқ суммаси 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» ҳисобварағидан 1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» ҳисобварағига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ой охирида 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» ҳисобварағидаги сальдо тайёрланган ва харид қилинган, шунингдек, йўлдаги ёки мол етказиб берувчиларнинг омборларидан (ушбу қийматликлар омборга кирим қилинмасдан) олиб келинмаган материалларнинг мавжудлигини кўрсатади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

114. Материалларни тайёрлаш ва харид қилишни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (1500) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Товар-моддий захираларни тайёрлаш ва етказиб бериш жараёнида ёрдамчи ишлаб чиқариш томонидан кўрсатилган хизматларнинг ҳисобдан чиқарилиши	1510	2310
2.	Мол етказиб берувчилардан материаллар олиниши	1510	6010
3.	Мол етказиб берувчиларга материалларнинг камомад суммаси бўйича даъво билдирилиши	4860	1510
4.	Ундирилмаган даъво суммаларининг материаллар таннархига киритилиши	1510	4860
5.	Товар-моддий захираларни харид қилишда ҳисобдор шахслар томонидан тўланган суммалар	1510	6970
6.	Материалларни харид қилишдаги турли ташкилотларнинг хизматлари суммаси	1510	6990
7.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан келиб тушган материаллар	1510	6110, 6120
8.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар кирим қилиниши	0710	1510
9.	Омборга келиб тушган моддий қийматликларнинг кирим қилиниши	1010-1090, 2910-2990	1510
10.	Ўстиришга ва боқувга келиб тушган ҳайвонларнинг кирим қилиниши	1110, 1120	1510
11.	Фарқ суммасининг ҳисобдан чиқарилиши:
	а) келиб тушган моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ҳисоб баҳосидан паст бўлганда;	1510	1610
	б) келиб тушган моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ҳисоб баҳоларидан юқори бўлганда.	1610	1510

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Материаллар қийматидаги фарқлар (1600)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

115. Моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ва ҳисоб баҳоси орасидаги фарқ тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ва ҳисоб баҳолари орасидаги фарқ суммаси 1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» ҳисобварағининг дебети ёки кредитига 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» ҳисобварағидан ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» ҳисобварағида йиғилган моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ва ҳисоб баҳолари орасидаги фарқ суммалари сарфланган материалларнинг ҳисоб баҳосига мутаносиб равишда ишлаб чиқариш харажатлари, давр харажатлари ва бошқа тегишли харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1610 «Материаллар қийматидаги фарқлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб моддий қийматликларнинг гуруҳлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

116. Материаллар қийматидаги фарқларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (1600) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Фарқ суммасининг ҳисобдан чиқарилиши:
	а) келиб тушган моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ҳисоб баҳоларидан паст бўлганда;	1510	1610
	б) келиб тушган моддий қийматликларнинг ҳақиқий таннархи ҳисоб баҳоларидан юқори бўлганда.	1610	1510
2.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинган материаллар бўйича фарқлар суммаси	1610	4110, 4120
3.	Материаллар қийматидаги фарқлар (ҳисобланган улушда) тегишли ҳисобварақларга ҳисобдан чиқарилиши	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	1610
4.	Ажратилган бўлинмаларга берилган материаллар бўйича материаллар қийматидаги фарқнинг ҳисобдан чиқарилиши	4110	1610

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий ишлаб чиқариш (2000)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

117. Асосий фаолият тури ҳисобланган маҳсулот (иш, хизмат)лар, асосий ишлаб чиқариш харажатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

118. Ташкилотнинг харажатлари уларнинг тўланган пайтидан (олдиндан тўлаш (ижара, абонент тўлови ва бошқалар) ёки кейинчалик тўлаш (ҳисобдор суммасининг ортиқча харажатлари учун тўловлар ва бошқалар)) қатъи назар қайси даврга тааллуқли бўлса, ўша ҳисобот даврида маҳсулот (иш, хизмат)лар таннархига киритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

119. 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағининг дебети бўйича маҳсулот ишлаб чиқариш, ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатиш билан бевосита боғлиқ бўлган харажатлар, шунингдек, ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатлари, асосий ишлаб чиқаришни бошқариш ва хизмат кўрсатиш билан билвосита боғлиқ бўлган харажатлар ҳамда яроқсиз маҳсулот ҳисобига йўқотишлар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Маҳсулот ишлаб чиқариш, иш бажариш ва хизмат кўрсатиш билан бевосита боғлиқ бўлган харажатлар ишлаб чиқариш захиралари, иш ҳақи тўлаш бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитидан 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағи дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатлари 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварағининг кредитидан 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағи дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий ишлаб чиқаришни бошқариш ва хизмат кўрсатиш билан билвосита боғлиқ бўлган харажатлар 2510 «Умумий ишлаб чиқариш харажатлари» ҳисобварағи кредитидан 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағи дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Яроқсиз маҳсулот ҳисобига йўқотишлар 2610 «Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотлар» ҳисобварағидан 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағининг кредитида тугалланган маҳсулот ишлаб чиқариш, иш ва хизматларни бажаришнинг ҳақиқий таннархи суммалари акс эттирилади. Ушбу суммалар 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағидан 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар», 9110 «Сотилган тайёр маҳсулотларнинг таннархи», 9130 «Бажарилган иш ва кўрсатилган хизматларнинг таннархи» ҳисобварақларининг дебетига ҳисобдан чиқарилиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағи бўйича ой охиридаги сальдо тугалланмаган ишлаб чиқаришнинг таннархини кўрсатади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Аналитик ҳисоб харажатларнинг турлари ва чиқарилаётган маҳсулотларнинг турлари бўйича юритилади. Харажатларнинг юзага келиш жойлари ва бошқа белгилари бўйича гуруҳланиши, шунингдек, калькуляцион ҳисоб алоҳида ҳисобварақлар тизимида амалга оширилади. Ушбу ҳисобварақларнинг таркиби ва фойдаланиш услубияти ташкилот томонидан ҳар бир ишлаб чиқариш фаолиятининг ўзига хосликлари, тузилиши, бошқаришни ташкил этиш хусусиятларига қараб белгиланади. Агар харажатларнинг вужудга келиш жойи ва бошқа белгилари бўйича гуруҳланиши ҳамда калькуляцион ҳисоб алоҳида ҳисобварақлар тизимида ҳисобга олинмаса, 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағининг аналитик ҳисоби ташкилотнинг алоҳида бўлинмалари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

120. Асосий ишлаб чиқаришни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (2000) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Бевосита маҳсулот ишлаб чиқариш (иш бажариш, хизмат кўрсатиш)да қатнашадиган асосий воситаларнинг эскириши	2010	0211-0299
2.	Маҳсулот ишлаб чиқариш, иш бажариш ва хизмат кўрсатишга тааллуқли бўлган номоддий активларнинг амортизацияси	2010	0510-0590
3.	Бевосита материал харажатларининг маҳсулот ишлаб чиқариш, иш бажариш ва хизмат кўрсатишга ҳисобдан чиқарилиши	2010	1010-1090
4.	Чорвачилик маҳсулотини олиш учун ҳайвонларни сўйиш (ҳайвонлар қиймати)	2010	1110, 1120
5.	Материаллар қийматидаги фарқ тегишли улушларда асосий ишлаб чиқаришга ҳисобдан чиқарилиши	2010	1610
6.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотларни қайта ишлаш учун асосий ишлаб чиқариш цехларига чиқариш	2010	2110
7.	Ёрдамчи цехларнинг харажатларини асосий ишлаб чиқаришнинг маҳсулоти ва хизматлари таннархига киритиш	2010	2310
8.	Умумий ишлаб чиқариш харажатларининг асосий ишлаб чиқариш маҳсулоти ва хизматларининг таннархига киритилиши	2010	2510
9.	Яроқсиз маҳсулотлар ҳисобига йўқотишлар асосий ишлаб чиқариш маҳсулоти ва хизматлари таннархига киритилиши	2010	2610
10.	Олдин келгуси давр харажатлари сифатида акс эттирилган харажатларнинг тегишли улуши маҳсулот таннархига олиб борилиши	2010	3110-3190
11.	Кирим қилинган тайёр маҳсулотнинг омбордан цехларга қайта ишлаш ва бошқалар учун қайтарилиши	2010	2810
12.	Товарлар қайта ишлашга берилиши	2010	2910-2990
13.	Ишлаб чиқариш учун бевосита цехларга келиб тушадиган моддий қийматликлар ва хизматларнинг олиниши	2010	6010
14.	Қондирилмаган даъволар суммаси асосий ишлаб чиқариш маҳсулотлари, иш ва хизматларининг таннархига киритилиши	2010	4860
15.	Асосий ишлаб чиқаришдаги суғурта харажатлари	2010	6510
16.	Асосий ишлаб чиқариш харажатлари бўйича давлат мақсадли жамғармаларига ажратмалар	2010	6520
17.	Асосий ишлаб чиқариш ходимларига иш ҳақи тўлаш бўйича суммалар ҳисобланиши	2010	6710
18.	Ҳисобдор шахслар томонидан амалга оширилган асосий ишлаб чиқариш харажатлари	2010	4220-4290, 6970
19.	Асосий ишлаб чиқариш томонидан кўрсатилган хизматлар учун қарзлар	2010	6990
20.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг асосий ишлаб чиқариш эҳтиёжларига қилган харажатлари	2010	6110, 6120
21.	Асосий цехларда аниқланган тугалланмаган ишлаб чиқаришнинг ортиқчалари кирим қилиниши	2010	9390
22.	Материалларнинг асосий ишлаб чиқаришдан қайтарилиши; ўзида ишлаб чиқарилган материаллар, шунингдек, қайтариладиган чиқиндиларнинг кирим қилиниши	1010-1090	2010
23.	Ҳайвонларни ўстириш ва бўрдоқига боқиш бўйича жорий харажатларнинг ҳайвонлар таннархига (ўсиш ва ортган вазннинг) киритилиши; ҳайвонлар наслининг акс эттирилиши	1110, 1120	2010
24.	Тугалланмаган маҳсулотни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши;	2010	6230
	б) қийматининг камайтирилиши.	3290	2010
25.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар операциялараро омборларга кирим қилиниши (ярим тайёр маҳсулот ҳолида)	2110	2010
26.	Асосий ишлаб чиқаришда аниқланган тўғриланмайдиган яроқсиз маҳсулотдан йўқотишлар ҳисобдан чиқарилиши	2610	2010
27.	Маҳсулотни ҳақиқий таннарх бўйича ишлаб чиқариш	2810	2010
28.	Асосий цехларда бажарилган иш ёки кўрсатилган хизматларнинг сотилиши; тугалланган ва буюртмачи томонидан қабул қилинган ишларнинг босқичлари бўйича харажатлар суммасининг ҳисобдан чиқарилиши	9130	2010
29.	Бошқа чиқиб кетган (текинга бериш ва бошқалар) маҳсулот таннархининг ҳисобдан чиқарилиши	9110	2010
30.	Табиий офатлар, ёнғин ва шу кабилар натижасида тугалланмаган ишлаб чиқаришдаги йўқотишларнинг ҳисобдан чиқарилиши	9720	2010
31.	Асосий ишлаб чиқаришда аниқланган моддий қийматликларнинг камомади	5910	2010

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар (2100)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

121. 2110 «Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағида қуйидагилар каби ташкилотнинг ўзида ишлаб чиқарилган (ишлаб чиқаришнинг тўлиқ циклида) ярим тайёр маҳсулотлар акс эттирилиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

қора металлургияда қайта ишланувчи чўян, техник резина саноатида хом резина ва елим, кимё саноатининг азотли ўғит комбинатларидаги сульфат кислота, тўқимачилик саноатида йигирилган ип, хом сурп ва бошқалар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2110 «Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағининг дебетида 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда ярим тайёр маҳсулотларни ишлаб чиқариш билан боғлиқ харажатлар акс эттирилади. Қайта ишлашга берилган ярим тайёр маҳсулотларнинг таннархи 2010 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағи билан ва сотилган ярим тайёр маҳсулотларнинг таннархи 9110 «Сотилган тайёр маҳсулотларнинг таннархи» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда 2110 «Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2110 «Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ярим тайёр маҳсулотларнинг сақланиш жойлари ва алоҳида номлари (турлари, навлари, миқдорлари ва шу кабилар) бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

122. Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (2100) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқаришда чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар омборига кирим қилиниши	2110	2010, 2310
2.	Ярим тайёр маҳсулотларнинг ортиқча қисми кирим қилиниши	2110	9390
3.	Ажратилган бўлинмалардан олинган ярим тайёр маҳсулотлар кирим қилиниши	2110	6110
4.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотларни қайта баҳолаш
	а) қийматининг оширилиши;	2110	6230
	б) қийматининг камайтирилиши.	3290	2110
5.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун берилиши	2010, 2310	2110
6.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотларнинг ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотни тузатишга сарфланиши ҳамда ярим тайёр маҳсулотларнинг яроқсизлиги туфайли йўқотишларнинг акс эттирилиши	2610	2110
7.	Сотиш учун мўлжалланган ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотларнинг тайёр маҳсулот сифатида акс эттирилиши	2810	2110
8.	Ўзида ишлаб чиқарилиб ярим тайёр маҳсулотлар сотилганда, уларнинг таннархини ҳисобдан чиқариш	9110	2110
9.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотларни текинга берилиши	9430	2110
10.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотларнинг ажратилган бўлинмаларга берилиши	4110	2110
11.	Табиий офатлар натижасида ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар бўйича кўрилган зарарларни ҳисобдан чиқариш	9720	2110
12.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар камомади аниқланиши	5910	2110

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ёрдамчи ишлаб чиқариш (2300)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

123. Ташкилотнинг асосий ишлаб чиқаришига ёки асосий фаолиятига ёрдамчи ва хизмат кўрсатувчи ҳисобланган ишлаб чиқариш харажатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

124. Мазкур ҳисобварақ қуйидагиларни таъминлайдиган ишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олиш учун қўлланилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) энергиянинг турли хиллари (электр энергияси, буғ ва бошқалар) билан хизмат кўрсатиш;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) транспорт хизматини кўрсатиш;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) асосий воситаларни таъмирлаш;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

г) асбоблар, тўртбурчак муҳрлар, эҳтиёт қисмлар, қурилиш деталлари ва конструкцияларини тайёрлаш ёки қурилиш материалларини бойитиш;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

д) тош, шағал, қум ва бошқа руда бўлмаган материалларни қазиб олиш;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

е) ёғоч материалларни тайёрлаш ва тахта қилиш;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ж) қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини тузлаш, қуритиш ва консерва қилиш.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бундан ташқари ушбу ҳисобварақларда ташкилот бухгалтерия балансида турувчи илмий текшириш ва тажриба конструкторлик бўлинмаларининг харажатлари акс эттирилиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

125. 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварағининг дебетида маҳсулот ишлаб чиқариш, ишлар бажариш ва хизмат кўрсатиш билан бевосита боғлиқ бўлган харажатлар, шунингдек, ёрдамчи ишлаб чиқаришни бошқариш ва хизмат кўрсатиш билан билвосита боғлиқ бўлган харажатлар ва яроқсиз маҳсулот ҳисобига йўқотишлар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Маҳсулот ишлаб чиқариш, иш бажариш ва хизмат кўрсатиш билан бевосита боғлиқ харажатлар ишлаб чиқариш захиралари, иш ҳақи тўлаш бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар, асосий воситаларга эскириш ва номоддий активларга амортизация ҳисоблаш ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитидан 2310 «Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ёрдамчи ишлаб чиқаришни бошқариш ва хизмат кўрсатиш билан билвосита боғлиқ бўлган харажатлар 2510 «Умумий ишлаб чиқариш харажатлари» ҳисобварағидан 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварағига ҳисобдан чиқарилади. Ёрдамчи ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ харажатлар айрим ҳолларда бевосита 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварағида ҳисобга олиниши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Яроқсиз маҳсулот ҳисобига йўқотишлар 2610 «Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотлар» ҳисобварағидан 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварағига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварағининг кредитида ишлаб чиқариш тугалланган маҳсулотлар, бажарилган иш ва кўрсатилган хизматлар ҳақиқий таннархининг суммалари акс эттирилади. Ушбу суммалар 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварағининг кредитидан 2010 «Асосий ишлаб чиқариш», 2510 «Умумий ишлаб чиқариш харажатлари», 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар», 9130 «Бажарилган иш ва кўрсатилган хизматларнинг таннархи», 9420 «Маъмурий харажатлар» ҳисобварақларига ва бошқа ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб харажат элементлари ва моддалари ҳамда маҳсулот турлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварағи бўйича ой охиридаги сальдо тугалланмаган ишлаб чиқариш қийматини кўрсатади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

126. Ёрдамчи ишлаб чиқаришни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (2300) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш цехларида фойдаланилаётган асосий воситаларнинг эскириши	2310	0211-0299
2.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатларига тааллуқли номоддий активларга амортизация ҳисобланиши	2310	0510-0590
3.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун материаллар сарфланиши	2310	1010-1090
4.	Маҳсулот олиш учун ҳайвонларнинг сўйилиши	2310	1110, 1120
5.	Тугалланмаган маҳсулотни қайта баҳолаш
	а) қийматининг оширилиши;	2310	6230
	б) қийматининг камайтирилиши.	3290	2310
6.	Материаллар қийматидаги фарқларни ҳисобланган улушларда ёрдамчи ишлаб чиқариш ҳисобварақларига ҳисобдан чиқариш	2310	1610
7.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотларнинг ёрдамчи ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун сарфланиши	2310	2110
8.	Умумий ишлаб чиқариш харажатларининг тегишли улуши ёрдамчи ишлаб чиқариш маҳсулотлари, иш ва хизматлари таннархига киритилиши	2310	2510
9.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш маҳсулотларини тайёрлашдаги яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишлар уларнинг таннархига киритилиши	2310	2610
10.	Келгуси даврлар харажатларининг улуши ёрдамчи ишлаб чиқариш маҳсулотлари, иш ва хизматлар таннархига киритилиши	2310	3110-3190 3210-3290
11.	Асосий цехларнинг маҳсулотлари ёрдамчи ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун ишлатилиши	2310	2810
12.	Мол етказиб берувчилардан ёрдамчи ишлаб чиқаришга моддий қийматликлар ва хизматлар (сув, буғ, энергия ва бошқалар) келиб тушиши	2310	6010, 6990
13.	Қондирилмаган даъволар суммасининг ёрдамчи цехларга тегишли бўлган қисми уларнинг маҳсулоти, иш ва хизматлари таннархига ҳисобдан чиқарилиши	2310	4860
14.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришдаги суғурта харажатлари	2310	6510
15.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришга тегишли бўлган ягона ижтимоий тўлов бўйича харажатларнинг ҳисобланиши	2310	6520
16.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш ходимларига иш ҳақи тўлаш бўйича суммаларнинг ҳисобланиши	2310	6710
17.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришга кўрсатилган хизматлар бўйича қарзлар	2310	6990
18.	Олинган суммадан ортиқча харажат қилганликлари учун ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар	2310	6970
19.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг ёрдамчи ишлаб чиқариш цехларига кўрсатган хизматлари	2310	6110, 6120
20.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришдаги тугалланмаган ишлаб чиқаришнинг ортиқчаси кирим қилиниши	2310	9390
21.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш томонидан ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни харид қилишда қилинган харажатлар асбоб-ускуналар қийматига қўшилиши	0710-0720	2310
22.	Капитал қўйилмаларда амалга оширилган ёрдамчи цехларнинг харажатлари ва хизматлари ҳисобдан чиқарилиши	0810-0890	2310
23.	Олдин ёрдамчи ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун ҳисобдан чиқарилган материалларнинг қайтарилиши	1010-1090	2310
24.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришда ишлаб чиқарилган эҳтиёт қисмларнинг кирим қилиниши	1040	2310
25.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатларининг ўстиришдаги ва боқувдаги ҳайвонлар таннархига киритилиши	1110, 1120	2310
26.	Материалларни тайёрлаш ва харид қилишда ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг кўрсатган хизматлари ва харажатлари суммаси	1510	2310
27.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатлари ва хизматлари ташкилотнинг ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотларнинг таннархига киритилиши	2110	2310
28.	Яроқсиз маҳсулотларни тузатиш бўйича ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатлари	2610	2310
29.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатларининг хизмат кўрсатувчи хўжаликларга ўтказилиши	2710	2310
30.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатлари ва хизматларининг (мавсумий тармоқларда) келгуси давр харажатларига олиб борилиши	3190-3290	2310
31.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришда ишлаб чиқарилган тайёр маҳсулотларнинг кирим қилиниши	2810	2310
32.	Маҳсулотларни сотиш ва етказиб беришда ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг кўрсатган хизматлари ҳисобдан чиқарилиши	9410	2310
33.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг сотилган маҳсулотлари ва бажарилган ишлари, кўрсатган хизматларининг ҳақиқий таннархини ҳисобдан чиқариш	9110, 9130	2310
34.	Қуйидагиларни сотиш ва бошқа чиқиб кетишидаги ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатларининг ҳисобдан чиқарилиши:
	асосий воситалар;	9210	2310
	номоддий активлар.	9220	2310
35.	Бошқа ташкилотларга инвестиция тариқасида ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг маҳсулотлари берилиши ва хизматлари кўрсатилиши	9110, 9130	2310
36.	Ажратилган бўлинмаларга ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг харажатлари ҳисобдан чиқарилиши ёки маҳсулотлари берилиши	4110	2310
37.	Табиий офат, ёнғин ва шу кабилар натижасида кўрилган ёрдамчи цехларнинг зарарлари ҳисобдан чиқарилиши	9720	2310
38.	Ёрдамчи ишлаб чиқаришдаги аниқланган моддий қийматликларнинг камомади ва йўқотишлари	5910	2310
39.	Қайтариладиган ва кўп марта ишлатиладиган таралар бўйича харажатлар ва йўқотишлар	9430	2310

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Умумий ишлаб чиқариш харажатлар (2500)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

127. Умумий ишлаб чиқариш харажатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 2510 «Умумий ишлаб чиқариш харажатлари» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

128. Мазкур ҳисобварақда умумий ишлаб чиқариш характерига эга бўлган, шу жумладан қуйидагилар бўйича харажатлар акс эттирилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) машина ва ускуналарни сақлаш ва улардан фойдаланиш бўйича;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) ишлаб чиқаришга тааллуқли бўлган асосий воситалар ва номоддий активларнинг амортизация ажратмалари бўйича;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) ишлаб чиқаришга тааллуқли бўлган асосий воситаларни таъмирлаш харажатлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

г) ишлаб чиқаришдаги мол-мулкнинг суғурта харажатлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

д) ишлаб чиқариш биноларини иситиш, ёритиш ва сақлаш харажатлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

е) ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган ишлаб чиқариш бинолари, машина ва ускуналар, бошқа ижарага олинган воситалар учун ижара тўловлари;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ж) ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатишда банд бўлган ишлаб чиқариш ходимларининг иш ҳақи;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

з) ишлаб чиқариш хусусиятига эга бўлган бошқа харажатлар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

129. Умумий ишлаб чиқариш харажатлари ишлаб чиқариш захиралари, ходимлар билан иш ҳақи бўйича ҳисоб-китоблар ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда умумий ишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида акс эттирилади. Умумий ишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларда ҳисобга олинган харажатлар 2010 «Асосий ишлаб чиқариш», 2310 «Ёрдамчи ишлаб чиқариш» ҳисобварақларининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Умумий ишлаб чиқариш харажатларини алоҳида ҳисоб объектлари орасида тақсимлаш тартиби ташкилотнинг ҳисоб сиёсатида белгиланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Умумий ишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар бўйича аналитик ҳисоб ташкилотнинг алоҳида бўлинмалари ва харажатлар моддалари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

130. Умумий ишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (2500) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Умумий ишлаб чиқариш аҳамиятига эга бўлган асосий воситаларнинг эскириши	2510	0220-0299
2.	Умумий ишлаб чиқариш аҳамиятига эга бўлган номоддий активларнинг амортизацияси	2510	0510-0590
3.	Умумий ишлаб чиқариш мақсадларига материалларнинг сарфланиши	2510	1010-1090
4.	Умумий ишлаб чиқариш мақсадларига сарфланган материаллар қийматидаги фарқ ҳисобдан чиқарилиши	2510	1610
5.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар умумий ишлаб чиқариш мақсадлари учун (синовлар, тажрибалар ўтказишга) берилиши	2510	2110
6.	Ёрдамчи ишлаб чиқариш хизматлари умумий ишлаб чиқариш харажатларига ҳисобдан чиқарилиши	2510	2310
7.	Келгуси давр харажатлари умумий ишлаб чиқариш харажатларига ҳисобдан чиқарилиши	2510	3110-3190
8.	Ўзида тайёрланган маҳсулотлардан умумий ишлаб чиқариш аҳамиятига эга бўлган эҳтиёжлар учун фойдаланилиши	2510	2810
9.	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш (энергия, сув, газ, алоқа ва ҳоказо) бўйича мол етказиб берувчиларнинг хизматлари	2510	6010
10.	Олдин тақдим этилган, лекин қондирилмаган даъволар суммасининг умумий ишлаб чиқариш харажатларига ҳисобдан чиқарилиши	2510	4860
11.	Умумий ишлаб чиқариш харажатлари билан боғлиқ суғурта харажатлари	2510	6510
12.	Умумий ишлаб чиқаришга тегишли бўлган ягона ижтимоий тўлов бўйича харажатлар	2510	6520
13.	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатишда банд бўлган ходимларнинг иш ҳақи харажатларининг ҳисобланиши	2510	6710
14.	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш бўйича ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари томонидан амалга оширилган харажатлар	2510	6110, 6120
15.	Олдин ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш учун берилган материалларнинг ортиқчаси ва қайтарилиши	1010	2510
16.	Умумий ишлаб чиқариш харажатларининг маҳсулот таннархига киритилиши	2010	2510
17.	Ёрдамчи цехларга хизмат кўрсатиш бўйича харажатлар уларнинг иш ва хизматлари таннархига киритилиши	2310	2510
18.	Умумий ишлаб чиқариш харажатларининг бир қисми яроқсиз маҳсулотларни тузатиш харажатларга қўшилиши	2610	2510
19.	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш харажатлари келгуси давр харажатлари таркибида акс эттирилиши	3110-3190	2510
20.	Умумий ишлаб чиқариш харажатларининг (бекор туриб қолишлар ва бошқалар) бир қисми жавобгар шахслар зиммасига юкланиши	4730	2510
21.	Умумий ишлаб чиқариш харажатларининг бир қисми (табиий офат, ёнғин ва бошқалар сабабли) зарарларга ҳисобдан чиқарилиши	9430, 9720	2510

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотлар (2600)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

131. Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулот ҳисобига йўқотишлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 2610 «Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотлар» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2610 «Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотлар» ҳисобварағининг дебетида аниқланган яроқсиз маҳсулотлар бўйича харажатлар, шунингдек, кафолатли таъмирлаш харажатлари йиғилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2600 «Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотлар» ҳисобварағининг кредитида яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишларнинг камайишига олиб бориладиган суммалар (яроқсиз маҳсулотнинг фойдаланиш мумкин бўлган баҳоси бўйича қиймати, яроқсиз маҳсулотнинг айбдорларидан ушланадиган суммалар, мол етказиб берувчилар томонидан етказиб берилган сифатсиз материаллар ва ярим тайёр маҳсулотлардан фойдаланиш натижасида юзага келган яроқсиз маҳсулот ва бошқалар учун ундириладиган суммалар), шунингдек, яроқсиз маҳсулотлардан кўрилган йўқотиш сифатида ишлаб чиқариш харажатларига ҳисобдан чиқарилган суммалар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар бўйича аналитик ҳисоб ташкилотнинг алоҳида цехлари, маҳсулот турлари, харажат моддалари ва яроқсиз маҳсулотларнинг вужудга келиш сабаблари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

132. Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (2600) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Яроқсиз маҳсулотларни тузатиш бўйича материаллар сарфланиши	2610	1010-1090
2.	Асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқаришда аниқланган тузатиб бўлмайдиган яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишларнинг ҳисобдан чиқарилиши	2610	2010, 2310
3.	Ўзида ишлаб чиқарилган яроқсиз ярим тайёр маҳсулотлар аниқланиши ва ҳисобдан чиқарилиши	2610	2110
4.	Умумий ишлаб чиқариш харажатларининг улуши яроқсиз маҳсулотлар таннархига киритилиши	2610	2510
5.	Харидорга яроқсиз маҳсулот ўрнига юборилган маҳсулот таннархи	2610	2810
6.	Яроқсиз маҳсулотларни тузатиш ва кафолатланган таъмирлаш бўйича мол етказиб берувчилардан олинган хизматлар	2610	6010
7.	Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотга тегишли бўлган ягона ижтимоий тўлов бўйича харажатлар	2610	6520
8.	Яроқсиз маҳсулотларни тузатиш бўйича иш ҳақи суммаси ҳисобланиши	2610	6710
9.	Яроқсиз маҳсулотларнинг қайтарилиши ва бошқалар билан боғлиқ суммаларнинг ҳисобдор шахслар ҳисобидан чиқарилиши	2610	4220-4290 6970
10.	Истеъмолчилар томонидан олинган яроқсиз маҳсулотларни тузатиш бўйича қилинган харажатлари учун уларга бўлган қарз	2610	6990
11.	Яроқсиз маҳсулотни тузатишдан қолган ва якуний яроқсиз маҳсулотларни ҳисобдан чиқаришдан олинган моддий қийматликларнинг (фойдаланиш мумкин бўлган баҳосида) кирим қилиниши	1010-1090	2610
12.	Яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишлар асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг маҳсулотлари, иш ва хизматлари таннархига киритилиши	2010, 2310	2610
13.	Яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишлар моддий зарар етказган айбдор ишчилар ҳисобига ҳисобдан чиқарилиши	4730	2610
14.	Компенсация қилинмайдиган ўтган йилларнинг яроқсиз маҳсулотларидан йўқотишлар зарарга ҳисобдан чиқарилиши	9430	2610

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар (2700)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

133. Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда ишлаб чиқарилган маҳсулот, бажарилган иш ва кўрсатилган хизматлар билан боғлиқ харажатлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ташкилотнинг хизмат кўрсатувчи хўжаликлари сифатида ташкилотнинг асосий фаолияти бўлган маҳсулотларни ишлаб чиқариш, ишларни бажариш ва хизматлар кўрсатиш билан боғлиқ бўлмаган ишлаб чиқариш ва хўжаликлар тушунилади. Жумладан, мазкур ҳисобварақда ташкилотнинг балансида бўлган соғлиқни сақлаш объектлари, болалар боғчалари, уй-жой коммунал хўжалиги объектлари, спорт ва маданият, тикувчилик ва бошқа маиший хизмат кўрсатиш устахоналари, ошхона ва буфетлар, илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторликка оид ажратилган бўлинмаларни сақлаш харажатлари акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

134. 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» ҳисобварағининг дебетида хизмат кўрсатувчи хўжаликларда маҳсулот ишлаб чиқариш, иш бажариш ва хизматлар кўрсатиш билан боғлиқ харажатлар акс эттирилади. Бунда, харажатлар товар-моддий захиралар, иш ҳақи тўлаш бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитидан 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» ҳисобварағининг кредитида хизмат кўрсатувчи хўжаликлар томонидан ишлаб чиқарилган маҳсулот, бажарилган иш ва кўрсатилган хизматларнинг ҳақиқий таннархи акс эттирилади. Ушбу суммалар 2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» ҳисобварағининг кредитида товар моддий захиралар ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» ҳисобварағи бўйича ой охиридаги сальдо тугалланмаган ишлаб чиқариш қийматини кўрсатади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2710 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир хизмат кўрсатувчи хўжалик ва харажат элементлари, моддалари бўйича ва маҳсулот турлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

135. Хизмат кўрсатувчи хўжаликларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (2700) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда фойдаланилаётган асосий воситаларнинг эскириши	2710	0210-0299
2.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда банд бўлган ходимларга иш ҳақи тўлаш харажатлари	2710	6710
3.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда фойдаланилаётган номоддий активлар амортизацияси	2710	0510-0590
4.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар томонидан ёрдамчи ишлаб чиқаришга кўрсатилган ва уларнинг истеъмол қилган хизматлари қиймати	2710	2310
5.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар харажатларининг сотиш ва маъмурий харажатларга тақсимланиши	9410, 9420	2710
6.	Ҳисобот даври охирида хизмат кўрсатувчи хўжаликлар зарарларининг давр харажатларига ҳисобдан чиқарилиши	9430	2710
7.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар эҳтиёжлари учун материалларнинг сарфланиши	2710	1010-1090
8.	Маҳсулот олиш учун ҳайвонларнинг сўйилиши	2710	1110, 1120
9.	Тугалланмаган маҳсулотни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши;	2710	6230
	б) қийматининг камайтирилиши.	3290	2710
10.	Материаллар қийматидаги фарқлар ҳисобланган улушда хизмат кўрсатувчи хўжаликлар ҳисобварағига ҳисобдан чиқарилиши	2710	1610
11.	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар хизмат кўрсатувчи хўжаликлар эҳтиёжлари учун сарфланиши	2710	2110
12.	Келгуси даврлар харажатларининг улуши хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг маҳсулоти, иш ва хизматлари таннархига олиб борилиши	2710	3110-3190
13.	Асосий цехлар маҳсулотларининг бир қисми хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг эҳтиёжлари учун ишлатилиши	2710	2810
14.	Мол етказиб берувчилардан хизмат кўрсатувчи хўжаликларга келиб тушган моддий қийматликлар (сув, буғ, энергия ва бошқалар) ва хизматлар	2710	6010
15.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда суғурта бўйича харажатлар	2710	6510
16.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар харажатларига тегишли бўлган ягона ижтимоий тўлов бўйича харажатлар	2710	6520
17.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларга кўрсатган хизматлари учун бўлган қарзлар	2710	6990
18.	Ҳисобдор шахсларга қарзлар	2710	6970
19.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларга ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларнинг кўрсатган хизматлари	2710	6110, 6120
20.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда ортиқча тугалланмаган ишлаб чиқаришнинг кирим қилиниши	2710	9390
21.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг капитал қўйилмаларни амалга оширишдаги харажатлари ва хизматлари ҳисобдан чиқарилиши	0810-0890	2710
22.	Олдин хизмат кўрсатувчи хўжаликлар эҳтиёжлари учун ҳисобдан чиқарилган материалларнинг қайтарилиши	1010-1090	2710
23.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг харажатлари ўстиришдаги ва бўрдоқига боқилаётган ҳайвонларнинг таннархига киритилиши	1110, 1120	2710
24.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг материалларни харид қилишда кўрсатган хизматлари ва харажатлари	1510	2710
25.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг харажатлари (мавсумий тармоқларда) келгуси давр харажатлари таркибига киритилиши	3110-3190	2710
26.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлардан тайёр маҳсулотлар кирим қилиниши	2810	2710
27.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг маҳсулотларни етказиш ва сотишда кўрсатган хизматлари ҳисобдан чиқарилиши	9410	2710
28.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг сотган маҳсулотлари, бажарган ишлари ва кўрсатган хизматларининг ҳақиқий таннархининг ҳисобдан чиқарилиши	9110, 9130	2710
29.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар томонидан бошқа ташкилотларга инвестиция тариқасида маҳсулотлар берилиши ва хизматлар кўрсатилиши	9110, 9130	2710
30.	Ажратилган бўлинмаларга хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг маҳсулотлари берилиши ёки харажатлари ҳисобдан чиқарилиши	4110	2710
31.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг табиий офат, ёнғин ва шу кабилар натижасида кўрган зарарлари ҳисобдан чиқарилиши	9430, 9720	2710

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Тайёр маҳсулотлар (2800)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

136. Тайёр маҳсулотларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2820 «Кўргазмадаги тайёр маҳсулотлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2830 «Воситачилик шартномаси бўйича берилган тайёр маҳсулотлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

137. Четга кўрсатилган хизматлар ва бажарилган ишларнинг қиймати тайёр маҳсулотларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларда (2800) акс эттирилмайди. Улар бўйича ҳақиқий харажатлар харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлардан 9130 «Бажарилган иш ва кўрсатилган хизматлар таннархи» ҳисобварағига ҳисобдан чиқарилади. Буюртмачиларга жойида топшириладиган ва қабул қилиш далолатномаси билан расмийлаштирилмаган маҳсулотлар тугалланмаган ишлаб чиқариш таркибида қолади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

138. 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағида тайёр маҳсулотлар ҳақиқий ишлаб чиқариш таннархи бўйича ҳисобга олинади. Қишлоқ хўжалиги ташкилотлари ўсимликчилик маҳсулотлари, чорвачилик ва қайта ишланган маҳсулотларининг ҳаракатини бизнес-режадан келиб чиқиб, йил давомида прогноз таннархи бўйича ҳисобга олади. Йил охирида тайёр маҳсулотнинг ҳақиқий ва прогноз таннархи ўртасида аниқланган фарқ маҳсулотлар ҳисобварағига ҳисобот йили охиридаги келтирилган маҳсулотларнинг қолдиғига тааллуқли бўлган улушларда ўтказилади. Мазкур ҳисобварақда реализация қилишга мўлжалланган қурилиш объектларининг таннархи ҳам ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Сотиш учун тайёрланган (олинган) тайёр маҳсулотлар, шу жумладан, қисман ташкилотнинг ўз эҳтиёжлари учун мўлжалланган маҳсулотларнинг кирим қилиниши 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулот» ҳисобварағининг дебетида харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Харидорлар (буюртмачилар)га жўнатилган тайёр маҳсулотлар ва улар учун ушбу харидор (буюртмачи)лар томонидан ҳисоб-китоб ҳужжатларининг тақдим этилиши тайёр маҳсулотларнинг сотилиши тартибида 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағининг кредитидан 9110 «Сотилган тайёр маҳсулотларнинг таннархи» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағида тайёр маҳсулотларни аналитик ҳисобда ҳақиқий ишлаб чиқариш таннархи бўйича ҳисобга олишда, маҳсулотнинг ҳақиқий ишлаб чиқариш таннархининг унинг ҳисоб баҳоси бўйича қийматидан фарқини кўрсатган ҳолда уларни ҳисоб баҳосида (режа таннархи, сотиш баҳоси ва бошқалар) акс эттириш мумкин. Бундай фарқлар тайёр маҳсулотларнинг бир хилда гуруҳлари бўйича ҳақиқий ишлаб чиқариш таннархининг шакллантириладиган ҳисоб баҳоси қийматидан фарқи даражасидан келиб чиққан ҳолда ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Тайёр маҳсулотларни 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағидан ҳисобдан чиқаришда ҳақиқий ишлаб чиқариш таннархининг аналитик ҳисобда қабул қилинган баҳоси бўйича қийматидан фарқ суммаси ҳисобот даври бошига тайёр маҳсулотлар қолдиғидаги фарқлар ва ҳисобот ойи мобайнида омборга келиб тушган тайёр маҳсулотлар бўйича фарқларнинг бу маҳсулотларнинг ҳисоб баҳосидаги қийматига нисбати сифатида аниқланадиган фоизлар бўйича аниқланади. Сотилган маҳсулотга тўғри келадиган тайёр маҳсулот ҳақиқий ишлаб чиқариш таннархининг унинг ҳисоб баҳоси бўйича қийматидан фарқ суммаси 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағининг кредитида ва улар ортиқча харажат ёки тежалганликни кўрсатишидан келиб чиққан ҳолда қўшимча ёзув орқали тегишли ҳисобварақларининг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

139. 2820 «Кўргазмадаги тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағида кўргазма, ярмарка, реклама ва кўрсатиш учун мўлжалланган тайёр маҳсулотлар ҳақиқий ишлаб чиқариш таннархи бўйича ҳисобга олинади. Бунда, 2820 «Кўргазмадаги тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағининг дебети ва 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағининг кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади. Тайёр маҳсулотлар учун жавобгарлик вақтинча бир моддий жавобгар шахсдан бошқасига ўтади. Агар кўргазмага, ярмаркага ва бошқаларга қўйилган тайёр маҳсулотлар сотилса, 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулот» ҳисобварағидаги каби бухгалтерия ёзувлари амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

140. 2830 «Воситачилик шартномаси бўйича берилган тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағида воситачилик шартномалари бўйича жўнатилган тайёр маҳсулотлар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бошқа ташкилотларга воситачилик шартлари асосида сотиш учун берилган тайёр маҳсулотлар 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағидан 2830 «Воситачилик шартномаси бўйича берилган тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади. Воситачилик шартлари асосида берилган тайёр маҳсулотларни сотишда 2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар» ҳисобварағи каби бухгалтерия ёзувлари амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2810 «Омбордаги тайёр маҳсулотлар», 2820 «Кўргазмадаги тайёр маҳсулотлар», 2830 «Воситачилик шартномаси бўйича берилган тайёр маҳсулотлар» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоб жавобгар шахслар бўйича, тайёр маҳсулотларнинг турлари (сортлар, партиялар, киплар) бўйича ва уларни сақлаш жойлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

141. Тайёр маҳсулотларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (2800) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий, ёрдамчи цехлардан, хизмат кўрсатувчи хўжаликлардан тайёр маҳсулотларнинг кирим қилиниши	2810	2010, 2310, 2710
2.	Тайёр маҳсулотларни ҳисобнинг ярим тайёр усулида кирим қилиши	2810	2110
3.	Тайёр маҳсулотларнинг кўргазмадан омборга кирим қилиниши	2810	2820
4.	Тайёр маҳсулотни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши;	2810	6230
	б) қийматининг камайтирилиши.	3190	2810
5.	Инвентаризация натижасида аниқланган ортиқча тайёр маҳсулотлар	2810	9390
6.	Ички эҳтиёжлар учун тайёр маҳсулотларнинг ишлатилиши, тайёр маҳсулотларнинг цехларга қайта ишловга берилиши ва бошқалар учун қайтарилиши	2010, 2310, 2510, 2710 9410-9430	2810
7.	Омбордаги тайёр маҳсулотлар яроқсиз маҳсулотларни тузатиш учун берилиши	2610	2810
8.	Инвентаризация натижасида аниқланган камомад, агар айбдор шахс аниқланмаган бўлса	5910	2810
9.	Келгуси давр харажатлари таркибида юритиладиган харажатларга тайёр маҳсулотларнинг ишлатилиши	3190	2810
10.	Тайёр маҳсулотларнинг кўргазмага берилиши	2820	2810
11.	Сотилган тайёр маҳсулотнинг таннархини ҳисобдан чиқариш	9110	2810-2830
12.	Молиявий инвестициялар (шу жумладан, қимматли қоғозлар) ҳисобига тайёр маҳсулотларнинг берилиши	0600, 5800 9110	9010 2810
13.	Инвентаризация натижасида моддий жавобгар шахснинг айби бўйича камомаднинг аниқланиши	4730	2810
14.	Ажратилган бўлинмалардан тайёр маҳсулотларнинг келиб тушиши	2810	6110
15.	Тайёр маҳсулотларнинг ажратилган бўлинмаларга берилиши	4110	2810-2830
16.	Тайёр маҳсулотларнинг текинга берилиши	9430	2810

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Товарлар (2900)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

142. Сотишга мўлжалланган товар ва прокат буюмлари сифатида харид қилинган товар-моддий захираларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2910 «Омбордаги товарлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2920 «Чакана савдодаги товарлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2930 «Кўргазмадаги товарлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2940 «Прокатдаги буюмлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2950 «Товарлар билан банд ва бўш таралар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2960 «Воситачилик шартномаси бўйича берилган товарлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2970 «Йўлдаги товарлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2980 «Савдо устамаси»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2990 «Бошқа товарлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

143. Саноат ва бошқа ишлаб чиқариш ташкилотларида товарларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар буюмлар, материаллар ҳамда озиқ-овқат маҳсулотлари сотиш учун махсус харид қилинган ҳолларда қўлланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

144. Таъминот, тайёрлов, савдо ташкилотларида товарларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларда ишлаб чиқариш ёки хўжалик эҳтиёжлари учун хизмат қиладиган инвентарлар ҳамда асосий воситалар ёки материалларни ҳисобга олувчи тегишли ҳисобварақларда ҳисобга олинадиганлардан ташқари сотиб олинган ва ўзида ишлаб чиқарилган таралар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

145. 2910 «Омбордаги товарлар» ҳисобварағида улгуржи ва тақсимот базаларида, омборларда, умумий овқатланиш ташкилотларининг сақлаш жойларида, сабзавотни сақлаш жойларида ва бошқаларда сақланаётган мавжуд товар захираларининг мавжудлиги ва ҳаракати харид қилиш қийматида ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Омборга келиб тушган товарлар ва тараларнинг кирим қилиниши 2910 «Омбордаги товарлар» ҳисобварағининг дебетида товарларни харид қилиш билан боғлиқ харажатлар билан биргаликда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Товарлар ва тараларнинг келиб тушишини материаллар билан боғлиқ операцияларни ҳисобга олиш тартиби бир хил тартибда 1510 «Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш» ҳисобварағидан фойдаланилган ҳолда ҳисобда акс эттириш мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Харидорлар (буюртмачилар)га сотилган товарлар ва улар учун ушбу харидор (буюртмачи)ларга ҳисоб-китоб ҳужжатларининг тақдим этилиши ёки харидор (буюртмачи)лар томонидан пул маблағларининг тўланиши 2910 «Омбордаги товарлар» ҳисобварағидан 9120 «Сотилган товарларнинг таннархи» ҳисобварағининг дебетига сотиш тартибида ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

146. 2920 «Чакана савдодаги товарлар» ҳисобварағида чакана савдо ташкилотлари (магазинлар, палаткалар, киосклар ва бошқалар) ва умумий овқатланиш ташкилотларининг буфетларидаги товарларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади. Чакана савдо ташкилотлари ва умумий овқатланиш ташкилотларининг буфетларидаги шиша таралар (шишалар, банкалар ва бошқалар)нинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳам ушбу ҳисобварақда ҳисобга олинади. Чакана савдодаги товарларнинг сотилишида ҳам 2910 «Омбордаги товарлар» ҳисобварағидаги каби бухгалтерия ёзувлари амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

147. 2930 «Кўргазмадаги товарлар» ҳисобварағида кўргазмалар, ярмаркалар, реклама ва кўрсатиш учун мўлжалланган товарлар ҳисобга олинади. Бунда 2930 «Кўргазмадаги товарлар» ҳисобварағининг дебети ва 2910 «Омбордаги товарлар» ёки 2920 «Чакана савдодаги товарлар» ҳисобварақларининг кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади. Товарлар учун жавобгарлик вақтинча бир моддий жавобгар шахсдан бошқасига ўтади. Агар кўргазмага, ярмаркага ва бошқаларга қўйилган товарлар сотилса, бухгалтерия ёзувлари 2910 «Омбордаги товарлар» ҳисобварағидаги каби амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

148. 2940 «Прокатдаги буюмлар» ҳисобварағида прокатга (ижарага) бериш учун мўлжалланган буюмларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

149. 2950 «Товарлар билан банд ва бўш таралар» ҳисобварағида товарлар билан банд ва бўш турган тараларнинг (чакана савдо ташкилотларидаги ва умумий овқатланиш ташкилотларининг буфетларидаги шиша таралардан ташқари) мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Савдо ташкилотлари товарлар билан банд ва бўш бўлган тараларнинг ҳаракатини уларнинг таркиби ва баҳосидан келиб чиққан ҳолда таралар гуруҳи баҳоси учун ўрнатиладиган ўртача ҳисоб баҳоси бўйича ҳисобга олишлари мумкин. Бунда, тараларни харид қилиш баҳоси билан ўртача ҳисоб баҳолари орасидаги фарқ 9390 «Бошқа операцион даромадлар» ҳисобварағида ёки 9490 «Бошқа операцион харажатлар» ҳисобварағида олиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

150. 2960 «Воситачилик шартномаси бўйича берилган товарлар» ҳисобварағида бошқа ташкилотларга воситачилик шартномаси бўйича берилган товарлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

151. 2970 «Йўлдаги товарлар» ҳисобварағида ҳисобот даври охирида йўлда қолган (омборга келиб тушмаган) товарлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

152. Агар чакана савдо ва умумий овқатланиш ташкилотларида товарлар бухгалтерия ҳисобида сотиш баҳосида юритилса, товарларнинг савдо устама (чегирма)лари тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш 2980 «Савдо устамаси» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Умумий овқатланиш ташкилотларида ушбу ҳисобварақда омборхоналар, буфетлар ва ошхоналардаги мавжуд озиқ-овқат маҳсулотлари ва товарларнинг савдо устамалари, шунингдек, ошхона ва буфет маҳсулотларига сотиш баҳосида уларнинг қийматига қўйиладиган устама суммалари ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2980 «Савдо устамаси» ҳисобварағи товарлар кирим қилинганда савдо устамаси суммасига кредитланиб, сотилган ёки табиий йўқолиш, яроқсиз, бузилган, камомад ва бошқаларда натижасида ҳисобдан чиқарилган товарлар бўйича савдо устамаси суммасига дебетланади. Савдо устамасининг сотилган товарларга тўғри келадиган қисми 2980 «Савдо устамаси» ҳисобварағининг дебетида ва 9120 «Сотилган товарларнинг таннархи» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади. Савдо устамаси суммасининг сотилмай қолган товарлар қолдиғига тўғри келадиган қисми инвентаризация далолатномаси асосида ўрнатилган меъёрларга мувофиқ сотилмай қолган товарларга тегишли устамани ҳисоблаш орқали аниқлаштирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Чакана савдо ташкилотларида сотилмаган товарлар қолдиғига тўғри келадиган савдо устамаси суммаси ой бошида товарлар қолдиғига тўғри келадиган савдо устамаси суммаси ва 2980 «Савдо устамаси» ҳисобварағи дебети бўйича айланма суммасига (бошқа ҳисобдан чиқаришларга) камайтирилган 2980 «Савдо устамаси» ҳисобварағи кредити бўйича айланмани бир ойда сотилган товарлар суммаси (ҳисоб баҳолари бўйича) ва ой охиридаги товарлар қолдиғига (ҳисоб баҳолари бўйича) нисбатидан келиб чиққан ҳолда ҳисобланган фоиз бўйича аниқланиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

153. 2990 «Бошқа товарлар» ҳисобварағида 2910 — 2950 ҳисобварақларида акс эттирилмайдиган бошқа товарлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Товарларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (2900) бўйича аналитик ҳисоб моддий жавобгар шахслар, товарларнинг номлари (нави, гуруҳлари, тойлар) ва товарларнинг сақланиш жойлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

154. Товарларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (2900) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Товарларни ҳисобдор сумма ҳисобидан сотиб олиш	2910-2990	6970
2.	Мол етказиб берувчилардан товарлар олиниши	2910-2990	6010, 7010
3.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан товарлар ва прокат буюмларининг келиб тушиши	2910-2990	6110, 6120, 7110, 7120
4.	Устав капиталига улуш сифатида келиб тушган товарларнинг кирим қилиниши	2910-2990	4610
5.	Товарларни қайта баҳолаш:
	а) қийматининг оширилиши;	2910-2990	6230
	б) қийматининг камайтирилиши.	3190	2910-2990
6.	Текинга олинган товарларни кирим қилиш	2910-2990	8530
7.	Инвентаризация натижасида аниқланган ортиқча товарлар ва таралар	2910-2990	9390
8.	Илгари товар сифатида кирим қилинган моддий қийматликларни материаллар таркибига киритиш ёки товарларни ўз эҳтиёжлари учун олинган материаллар сифатида кирим қилиш	1010	2910-2990
9.	Яроқсиз ҳолга келган прокат буюмларини ҳисобдан чиқариш	9430	2940
10.	Товарларнинг қайта ишлашга берилиши	2010	2910-2990
11.	Инвентаризация натижасида аниқланган камомад, агар айбдор шахс аниқланмаган бўлса	5910	2910-2990
12.	Молиявий инвестициялар ҳисобига (шу жумладан, қимматли қоғозлар учун тўлов ҳисобига) товарларнинг берилиши	9120	2910-2990
13.	Сотилган товарларнинг таннархини ҳисобдан чиқариш	9120	2910-2990
14.	Инвентаризация натижасида моддий жавобгар шахс айби билан аниқланган камомад	4730	2910-2990
15.	Ажратилган бўлинмаларга товарларнинг берилиши	4110	2910
16.	Товарларга савдо устамаси	2920	2980
17.	Сотилган савдо устамасининг ҳисобдан чиқарилиши	2980	9120

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Келгуси давр харажатлари — жорий қисми (3100)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

155. Ҳисобот даврида амалга оширилган, аммо жорий қисми бўйича келгуси ҳисобот даврларига тааллуқли бўлган харажатлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3110 «Олдиндан тўланган оператив ижара ҳақи»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3120 «Олдиндан тўланган хизмат ҳақи»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3190 «Бошқа келгуси давр харажатлари».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

156. Мазкур ҳисобварақларда қуйидагилар билан боғлиқ бўлган харажатлар акс эттирилиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) матбуотнинг даврий нашрларига йиллик обунанинг жами суммасини олдиндан тўлаш;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) мулкнинг йиллик суғуртасини олдиндан тўлаш;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) келгуси даврлар учун оператив ижара тўлови бадаллари ҳамда келгусида харажатларга киритилиши мумкин бўлган бошқа харажатлар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

157. Келгуси давр харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларда (3100) ҳисобга олинган харажатлар харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетига ҳисобдан чиқарилади. Келгуси давр харажатларини жорий харажатларга ҳисобдан чиқариш ўрнатилган муддат давомида ёки ишлаб чиқарилган маҳсулот ҳажми ёхуд миқдорига мутаносиб равишда амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

158. 3110 «Олдиндан тўланган оператив ижара ҳақи» ҳисобварағида жорий ҳисобот даврида тўланган, аммо келгуси ҳисобот даврига тегишли оператив ижара ҳақи ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

159. 3120 «Олдиндан тўланган хизмат ҳақи» ҳисобварағида ушбу ҳисобот даврида олдиндан ҳақи тўланган, аммо келгуси ҳисобот даврларига тааллуқли бўлган хизматлар ҳисобга олинади. Ушбу ҳисобварақда обуна бўйича харажатлар ва бошқаларни акс эттириш мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

160. 3190 «Бошқа келгуси давр харажатлари» ҳисобварағида 3110 «Олдиндан тўланган оператив ижара ҳақи» ва 3120 «Олдиндан тўланган хизмат ҳақи» ҳисобварақларида ҳисобга олинмаган бошқа олдиндан тўланган харажатлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Келгуси давр харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (3100) бўйича аналитик ҳисоб ҳисобварақлар, харажат моддалари ва объектлари (йўналишлари) бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

161. Келгуси давр харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (3100) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Келгуси давр харажатларида ҳисобга олинадиган ишларни амалга ошириш учун материаллар, тайёр маҳсулотлар чиқарилди	3190	1010-1090, 2810
2.	Келгуси давр харажатларига тегишли бўлган ишларни амалга оширишда ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг кўрсатган хизматлари	3190	2310
3.	Келгуси даврлар харажатларига тааллуқли бўлган умумий ишлаб чиқариш харажатлари улуши ҳисобдан чиқарилди	3190	2510
4.	Келгуси йилга обуна бўйича харажатлар амалга оширилди	3120	5110
5.	Келгуси давр харажатларига тегишли бўлган моддий қийматликлар ёки ишлар учун мол етказиб берувчиларга ва пудратчиларга бўлган қарзлар	3190	6010, 7010
6.	Келгуси давр харажатлари таркибида ҳисобга олинадиган бошқа тўланадиган ҳисобварақлар	3190	Мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар
7.	Келгуси давр харажатларининг улуши навбатдаги ҳисобот даври келганда тегишли харажатлар ҳисобварақларига ўтказилди	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	3110-3190

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Кечиктирилган харажатлар — жорий қисми (3200)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

162. Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи ва кечиктирилган харажатларнинг жорий қисми бўйича ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

163. 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағида вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғининг жорий қисми ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Вақтинчалик фарқларга тегишли солиқларнинг ҳисобланиши умумий суммада 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» ҳисобварағининг кредитида ва жорий қисми 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Кечиктирилган солиқларнинг тегишли қисмини узоқ муддатли қисмдан жорий қисмга ўтказиш 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағининг дебети ва 0950 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Солиқни кечиктирилган харажатларнинг тегишли суммасига камайтириш юз берадиган давр келганда солиқ суммаси 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» ҳисобварағининг дебетида ва 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади. Шунга кўра, 3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи» ҳисобварағининг дебетидаги сальдо жорий ҳисобот даврида бюджетга тўланадиган умумий солиқ суммасининг камайтириши лозим бўлган солиқ суммасининг жорий қисмини кўрсатади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

164. 3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағи облигацияларга дисконт (чегирма)лар бўйича облигацияларни сўндириш муддати давомида харажатларга тақсимланиб бориладиган ташкилотнинг узоқ муддатли кечиктирилган харажатларининг жорий қисмини акс эттиради. Ушбу ҳисобварақ фақат облигацияларни сотувчи (эмитент)лар томонидан қўлланилади. Облигацияларни чегирма билан сотиш 3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар» ёки 0960 «Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ҳисобварақлари дисконт (чегирма)лар суммаси ва олинган суммага пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар дебетида ва 6830 «Тўланадиган облигациялар» ёки 7830 «Тўланадиган узоқ муддатли облигациялар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади. Облигациялар бўйича жорий дисконт (чегирма)лар ҳисобланганда 9610 «Фоизлар кўринишидаги харажатлар» ҳисобварағи дебетланади ва 3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағи кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

165. Бошқа кечиктирилган харажатларнинг жорий қисмига, узоқ муддатли қисми 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағида ҳисобга олинадиган ва келгуси давр харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларда (3100) ҳисобга олиш назарда тутилмаган харажатлар киради. Масалан, саноатнинг мавсумий тармоқларида ишлаб чиқаришга тайёргарлик, ернинг рекультивацияси ва бошқалар билан боғлиқ харажатлар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

бошқа кечиктирилган харажатлар 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағининг дебетида 0990 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади. Бу харажатларни жорий харажатларга ўтказиш вақти келганида улар 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» ҳисобварағининг кредитидан ушбу харажатларни ҳисобга олувчи тегишли ҳисобварақларининг дебетига ўтказилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3210 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи», 3220 «Дисконт (чегирма)лар бўйича кечиктирилган харажатлар», 3290 «Бошқа кечиктирилган харажатлар» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоб кечиктирилган харажатларнинг ҳар бир тури, ҳар бир даври ва ҳисобдан чиқариш муддатлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

166. Кечиктирилган харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (3200) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Вақтинчалик фарқларга тегишли бўлган харажатлар бўйича ҳисобланган солиқларнинг жорий қисми	3210	6410
2.	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган солиқни узоқ муддатли қисмидан жорий қисмига ўтказиш	3210	0950
3.	Ўтган ҳисобот даврида ҳисобланган кечиктирилган солиқнинг тегишли суммасига жорий ҳисобот даврида бюджетга тўланадиган солиқларнинг камайтирилиши	6410	3210
4.	Облигацияларни чегирма билан сотиш	3220	7830, 6830
5.	Дисконт бўйича кечиктирилган харажатларни узоқ муддатли қисмидан жорий қисмига ўтказиш	3220	0960
6.	Жорий облигация чегирмасини ҳисобдан чиқариш	9610	3220
7.	Бошқа кечиктирилган харажатларнинг жорий қисми ҳисобланиши	3290	Мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар
8.	Бошқа кечиктирилган харажатларни узоқ муддатли қисмидан жорий қисмига ўтказиш	3290	0990
9.	Кечиктирилган харажатларнинг тегишли қисми жорий харажатлар таркибига киритилиши	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	3290

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олинадиган жорий тўловлар (4000)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

170. Харидорлар ва буюртмачилар билан товарлар, тайёр маҳсулотлар, бажарилган ишлар, кўрсатилган хизматлар учун жорий дебиторлик қарзлари бўйича ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4020 «Олинган векселлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

171. 4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган тўловлар» ҳисобварағида сотилган маҳсулот (товар)лар, бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар учун харидорлар ва буюртмачиларга тақдим этилган ҳисоб-китоб ҳужжатлари бўйича дебиторлик қарзлари ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

172. 4020 «Олинган векселлар» ҳисобварағида олинган векселлар билан таъминланган харидорлар ва буюртмачилар билан ҳисоб-китоблар бўйича дебиторлик қарзи ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Муддатида тўланмаган векселлар бўйича даъво билдирилганда, векселлар қиймати 4020 «Олинган векселлар» ҳисобварағининг кредитидан 4860 «Даъволар бўйича олинадиган ҳисобварақлар» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

173. Олинадиган ҳисобварақлар (4000) асосий (операцион) фаолият даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (9000), асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетишини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (9200) ва асосий фаолиятнинг бошқа даромадларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (9300) билан боғланган ҳолда харидор (буюртмачи)ларга тақдим этилган ҳисоб-китоб ҳужжатларидаги суммага дебетланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олинадиган ҳисобварақлар (4000) келиб тушган тўловлар, олинган бўнакларни ҳисобга олиш ва бошқалар суммасига пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олинадиган ҳисобварақлар бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир харидор (буюртмачи) бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

174. Олинадиган ҳисобварақларнинг (4000) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Товар, маҳсулот, иш ва хизматларни сотишдаги харидорлар ва буюртмачиларнинг қарзлари суммаси	4010	9010-9030
2.	Асосий воситалар ва бошқа активларни сотишдаги харидорлар ва буюртмачиларнинг қарзлари суммаси	4010	9210, 9220
3.	Харидорлар ва буюртмачилардан тўловлар келиб тушиши	5010-5530	4010
4.	Харидорлар ва буюртмачиларга сотилган маҳсулотлар, товарлар, бажарилган иш ва кўрсатилган хизматлар учун даъво билдирилиши	4860	4010
5.	Харидорлар ва буюртмачиларга сотилган товарлар, маҳсулотлар, бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар бўйича ҳисоб-китоб ҳужжатларини тақдим этишда олинган бўнакларнинг ҳисобга олиниши	6310	4010
6.	Харидорлар ва буюртмачиларнинг тўланмаган қарзларининг зарарга ҳисобдан чиқарилиши	9430	4010
7.	Харидорлар ва буюртмачиларнинг қарзлари даргумон қарзлар бўйича резервлар ҳисобига ҳисобдан чиқарилиши	4910	4010
8.	Олинган векселлар бўйича қарзларнинг қопланиши	5010-5530	4020
9.	Олинган векселларнинг узоқ муддатли қисмдан жорий қисмга ўтказилиши	4020	0910

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган жорий тўловлар (4100)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

175. Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари билан товарлар, тайёр маҳсулот, бажарилган ишлар, кўрсатилган хизматлар учун жорий дебиторлик қарзлари бўйича ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4110 «Ажратилган бўлинмалардан олинадиган тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган тўловлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

176. 4110 «Ажратилган бўлинмалардан олинадиган тўловлар» ҳисобварағида ташкилотнинг умумий балансига (ички хўжалик ёки ички баланс ҳисоб-китоблар) қўшиладиган ажратилган бўлинмалар (филиаллар, ваколатхоналар)нинг дебиторлик қарзлари ҳисобга олинади. Мазкур ҳисобварақда ажратилган мулклар, моддий қийматликларни ўзаро ҳамкорликда чиқариш, бўлинмаларнинг ходимларига иш ҳақи тўлаш ва бошқа жорий операциялар бўйича ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳисоб-китобларни амалга оширишда таъсис шартномаси, чора-тадбирлар шартномаси, таъсисчиларнинг ушбу бўлинмаларни ташкил қилиш тўғрисидаги қарори, таъсисчиларнинг мулкни бериш тўғрисидаги қарори ва бошқалар асосий ҳужжатлар бўлиб ҳисобланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ажратилган бўлинмаларга берилган мулк асосий воситалар (0100), номоддий активлар (0400), ўрнатиладиган асбоб-ускуналар (0700), материаллар (1000), тайёр маҳсулотлар (2800), товарлар (2900) ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлардан 4110 «Ажратилган бўлинмалардан олинадиган тўловлар» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

177. 4120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган тўловлар» ҳисобварағида шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг (баланслараро ёки ташкилотлараро ҳисоб-китоблар) дебиторлик қарзлари ҳисобга олинади. Мазкур ҳисобварақда товар, маҳсулотлар сотиш, ишлар бажариш, хизматлар кўрсатиш ва бошқа жорий операциялар бўйича ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4110 «Ажратилган бўлинмалардан олинадиган тўловлар» ва 4120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган тўловлар» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир ажратилган бўлинма, шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

178. Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинадиган жорий тўловларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4100) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Дебиторлик қарзларини қоплаш учун ажратилган бўлинмалардан асосий воситалар ва бошқа активлар келиб тушиши	0110-0190 ва бошқалар	4110
2.	Ажратилган бўлинмаларга мол-мулк (асосий воситалар ва бошқа активлар) берилиши	4110	0110-0190 ва бошқалар
3.	Ажратилган бўлинмалар ходимларига иш ҳақи тўлаш учун пул маблағлари ажратилиши	4110	5010, 5110
4.	Ажратилган бўлинмалар томонидан асосий воситалар қайтарилиши	0110-0190	4110
5.	Дебиторлик қарзларини қоплаш учун ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан пул маблағлари келиб тушиши	5010-5530	4110, 4120
6.	Ажратилган бўлинмаларга моддий қийматликлар берилиши (1500-ҳисобварақдан фойдаланилганда)	4110	1510
7.	Ажратилган бўлинмаларга берилган материаллар бўйича материаллар қийматидаги фарқнинг ажратилган бўлинмаларга ҳисобдан чиқарилди (1610-ҳисобварақни қўллаганда)	4110	1610

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ходимларга берилган бўнаклар (4200)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

179. Ташкилотнинг ходимларга иш ҳақи, операцион ва маъмурий-хўжалик харажатлари учун ҳисобдорлик, шунингдек, хизмат сафарлари учун берилган бўнаклар бўйича жорий ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4210 «Иш ҳақи бўйича берилган бўнаклар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4220 «Хизмат сафарларига берилган бўнаклар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4230 «Умумхўжалик харажатлари учун берилган бўнаклар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4290 «Ходимларга берилган бошқа бўнаклар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

180. Ҳисобдорликка берилган суммага ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (4200) пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан, жумладан 5010 «Миллий валютадаги пул маблағлари», 5020 «Чет эл валютасидаги пул маблағлари» ҳисобварақлари билан боғланган ҳолда дебетланади. Ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (4200) харажатлар ва харид қилинган қийматликлар ҳисобга олинадиган ҳисобварақлар ёки амалга оширилган харажатларнинг турига қараб бошқа ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Тўлиқ ишлатилмаган бўнаклар (масалан, хизмат сафарлари учун) ташкилот кассасига қайтарилиши ҳамда ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4200) кредитида ва 5010 «Миллий валютадаги пул маблағлари», 5020 «Чет эл валютасидаги пул маблағлари» ҳисобварақларининг дебетида акс эттирилиши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

181. 4210 «Иш ҳақи бўйича берилган бўнаклар» ҳисобварағида ташкилот ходимларига иш ҳақи бўйича берилган бўнакларнинг барча турлари юзасидан ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади. Бўнакларнинг келгусидаги иш ҳақи ҳисобига берилиши ходимларнинг сабаби кўрсатилган аризасига асосан амалга оширилади. Бундан ташқари, мазкур ҳисобварақда иш ҳақи бўйича ҳар ойлик бўнаклар ҳисобга олинади ҳамда улар ой охирида 4210 «Иш ҳақи бўйича берилган бўнаклар» ҳисобварағининг кредитидан 6710 «Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар» ҳисобварағининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

182. 4220 «Хизмат сафарларига берилган бўнаклар» ҳисобварағида ташкилотнинг ходимларига хизмат сафарлари учун берилган бўнаклар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Хизмат сафарлари учун бўнаклар хизмат сафари тўғрисидаги буйруқ, чипталар қиймати, кунлик яшаш харажатлари ва бошқалар кўрсатилган ҳолда бўнак суммасини ҳисоблаш асосида берилади. Хизмат сафарлари учун берилган ва сарфланган чет эл валютасининг ҳисоби алоҳида юритилади, валюта бўнак берилган кунда Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича сўмга ўтказилади ва сўмда ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

183. 4230 «Умумхўжалик харажатлари учун берилган бўнаклар» ҳисобварағида умумхўжалик эҳтиёжлари учун турли хилдаги кичик инвентарь ва жиҳозларни нақд пулга, шунингдек, корпоратив банк карталаридан фойдаланган ҳолда сотиб олиш учун берилган бўнаклар акс эттирилади. Товар-моддий захираларни баҳолаш ва кирим қилиш тегишли тасдиқловчи ҳужжатларга асосан амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

184. 4290 «Ходимга берилган бошқа бўнаклар» ҳисобварағида 4210 — 4230-ҳисобварақларда акс эттирилмаган ташкилот ходимларига берилган бошқа бўнаклар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (4200) бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир берилган бўнак бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

185. Ходимларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4200) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Иш ҳақи ҳисобидан бўнак берилиши	4210	5010
2.	Ходимларга келгусидаги иш ҳақи ҳисобига берилган бўнаклар ушлаб қолиниши	6710	4210
3.	Ҳисобдор шахсларга банкдаги ҳисобварақлардан бўнаклар берилиши	4220-4290	5110-5530
4.	Ҳисобдор шахсларга кассадан бўнаклар берилиши	4220-4290	5010, 5020
5	Ҳисобдор шахсларга пул эквивалентлари берилиши	4220-4290	5610
6.	Ишлатилмаган ҳисобдор суммалари кассага қайтарилиши	5010, 5020	4220-4290
7.	Ишлатилмаган ҳисобдор суммалари ташкилотнинг банкдаги ҳисобварағига қайтарилиши	5110-5530	4220-4290
8.	Ҳисобдор шахслар сотиб олинган турли хилдаги пул эквивалентлари учун тўловларни амалга ошириши	5610	4220-4290
9.	Ишлатилмаган пул эквивалентларининг қайтарилиши	5610	4220-4290
10.	Ҳисобдор шахслар капитал қўйилмалар, товарлар, ҳайвонлар, материаллар, асбоб-ускуналарни сотиб олиш, етказиб келиш, тайёрлаш билан боғлиқ харажатларни амалга ошириши	0710-0890, 1010-1090, 1110-1120, 2910-2990	4220-4290
11.	Ҳисобдор шахслар яроқсиз маҳсулот билан боғлиқ турли хилдаги харажатларни тўлаши	2610	4220-4290
12.	Ҳисобдор шахслар асосий, ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжаликлар, шунингдек, умумий ишлаб чиқариш харажатларини амалга ошириши	2010, 2310, 2510, 2710	4220-4290
13.	Ҳисобдор шахслар давр харажатларига тегишли бўлган турли хилдаги харажатларни тўлаши	9410-9430	4220-4290
14.	Ҳисобдор шахслар келгуси давр харажатларига тегишли бўлган турли харажатларни тўлаши	3190	4220-4290

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар (4300)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

186. Товар-моддий захиралар ва бошқа активларни етказиб бериш, шунингдек, ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатиш учун берилган бўнаклар бўйича жорий ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4310 «Товар-моддий захиралар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4320 «Узоқ муддатли активлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4330 «Бошқа берилган бўнаклар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

187. Берилган бўнаклар суммаси, шунингдек, қисман тайёр ҳолдаги товарлар, иш ва хизматлар учун тўланган суммалар 4310 «Товар-моддий захиралар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар», 4320 «Узоқ муддатли активлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнаклар», 4330 «Бошқа берилган бўнаклар» ҳисобварақларининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга бўнаклар мол етказиб берувчилар ва ташкилот ўртасида тузилган шартнома ёки контракт асосида берилади. Айрим ҳолларда, қисман бажарилган ишлар тўғрисидаги далолатнома бўлиши мумкин. Бунда, тўлов топшириқномаларида қисман тўлов миқдори ёки олдиндан тўлов фоизи кўрсатилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (4300) бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир дебитор бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

188. Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга берилган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4300) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини тайёрлаш учун нақд пулда бўнаклар берилиши	4310	5010
2.	Банкдаги ҳисобварақлардан бўнаклар ўтказилиши	4310-4330	5110-5530
3.	Олинган кредитлар ва қарзлар ҳисобидан бўнаклар ўтказилиши	4310-4330	6810-6820, 7810-7820
4.	Контрактнинг бекор қилиниши натижасида аввал берилган бўнаклар қайтарилиши	5010-5530	4310-4330
5.	Мол етказиб берувчилар ёки пудратчиларга бўлган қарзларни қоплашда аввал берилган бўнакларнинг ҳисобга олиниши	6010, 7010	4310-4330
6.	Мол етказиб берувчиларга берилган бўнакларнинг даъво муддати ўтганлари ҳисобдан чиқарилиши	9430	4310-4330
7.	Берилган бўнакнинг тегишли суммаси узоқ муддатли қисмидан жорий қисмга ўтказилиши	4310-4330	0940

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бюджетга бўнак тўловлар (4400)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

189. Ташкилот томонидан солиқлар ва йиғимлар бўйича тўланган бўнаклар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 4410 «Бюджетга солиқлар ва йиғимлар бўйича бўнак тўловлари (турлари бўйича)» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

190. 4410 «Бюджетга солиқлар ва йиғимлар бўйича бўнак тўловлари (турлари бўйича)» ҳисобварағида бўнак сифатида тўланган солиқ суммалари, шу жумладан, харид қилинган товар-моддий захиралар бўйича ҳисоб-китоб ҳужжатларида кўрсатилган қўшилган қиймат солиғи ҳисобга олинади. Солиқлар суммасини ҳисобдан чиқариш 4410 «Бюджетга солиқлар ва йиғимлар бўйича бўнак тўловлари (турлари бўйича)» ҳисобварағининг кредитида 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бюджетга бўнак тўловлари ўтказилганда бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4400) дебети ва пул маблағларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитида ёзувлар амалга оширилади. Бюджетга тўловлар бўйича якуний ҳисоб-китоблар 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)» ҳисобварағининг дебети ва бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4400) кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

191. Бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4400) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Харид қилинган моддий ресурслар, товарлар, ишлар ва хизматлар бўйича ҚҚС суммаси	4410	6010, 6120, 6990
2.	Бюджетга солиқлар ва йиғимлар бўйича бўнаклар ўтказилди	4410	5110
3.	Моддий ресурслар, товарлар, иш ва хизматларга тегишли бўлган ҚҚС ҳисобга олинди	6410	4410
4.	Солиқлар ва йиғимлар бўйича якуний ҳисоб-китоблар	6410	4410

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Давлат мақсадли жамғармаларига ва суғурталар бўйича бўнак тўловлар (4500)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

192. Ташкилот томонидан давлат мақсадли жамғармалари ва суғурталар бўйича жорий тўловлари учун тўланган бўнаклар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4510 «Суғурталар бўйича бўнак тўловлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4520 «Давлат мақсадли жамғармаларига бўнак тўловлари».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

193. 4510 «Суғурталар бўйича бўнак тўловлари» ҳисобварағида ташкилот томонидан суғурталар бўйича тўланган бўнак тўловлари ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

194. 4520 «Давлат мақсадли жамғармаларига бўнак тўловлари» ҳисобварағида ташкилот томонидан бюджетдан ташқари Пенсия, Йўл ва бошқа давлат мақсадли жамғармаларига тўланган бўнак тўловлари ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бўнак тўловларини ўтказишда давлат мақсадли жамғармалари ва суғурталар бўйича бўнак тўловларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4500) дебети, пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитида ёзувлар амалга оширилади. Мажбурий тўловлар бўйича якуний ҳисоб-китобларда 6510 «Суғурталар бўйича бўнак тўловлари», 6520 «Давлат мақсадли жамғармаларига бўнак тўловлари» ҳисобварақларининг дебети ва давлат мақсадли жамғармалари ва суғурталар бўйича бўнак тўловларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4500) кредитида ёзувлар амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

195. Давлат мақсадли жамғармаларига ва суғурталар бўйича бўнак тўловларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4500) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Давлат мақсадли жамғармалари ва суғурталар бўйича бўнак тўловлари ўтказилди	4510-4520	5110-5530
2.	Давлат мақсадли жамғармалари ва суғурталарга тўловлар бўйича якуний ҳисоб-китоблар	6510-6520	4510-4520

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича дебиторлик қарзи (4600)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

196. Ташкилот таъсисчилари (акциядорлик жамиятининг акциядорлари, ширкат шартномаси (биргаликдаги фаолият тўғрисидаги шартнома) шериклари ва бошқалар)нинг ташкилот устав капиталига улушлар бўйича жорий қарзлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

197. Ташкилотни ташкил қилишда таъсисчилар ёки акцияга обуна бўлган шахсларнинг қарз суммаси 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» ҳисобварағининг дебетида устав капиталини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (8300) билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Таъсисчиларнинг улуш суммалари пул маблағлари кўринишида ҳақиқатда келиб тушганда, 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» ҳисобварағининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда ёзув амалга оширилади. Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича моддий ва бошқа қийматликлар (пул маблағларидан ташқари) келиб тушганда, 4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» ҳисобварағининг кредитида асосий воситалар, номоддий активлар, материаллар ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда ўтказмалар амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Акциялар учун тўлов сифатида ташкилотнинг мулкига натура шаклида берилган мол-мулк таъсисчилар келишуви асосида аниқланган баҳода кирим қилинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4610 «Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи» ҳисобварағининг аналитик ҳисоби ҳар бир таъсисчи бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

198. Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4600) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Иштирокчилар улушлари суммасида (акцияга обуна суммасида) устав капиталининг эълон қилинган ҳажми (ташкилот рўйхатдан ўтганидан кейин)	4610	8310, 8320, 8330
2.	Таъсисчилар ташкилот мулкига тугалланмаган қурилиш, асбоб-ускуна, асосий воситаларни тақдим этиши	0110-0190, 0710-0720, 0810	4610
3.	Таъсисчилар акцияларга обуна тўлови сифатида номоддий активларни тақдим этиши	0410-0490	4610
4.	Таъсисчилар акцияларга обуна тўлови сифатида узоқ муддатли ва қисқа муддатли инвестицияларни тақдим этиши	0610, 5810	4610
5.	Таъсисчилар ташкилот мулкига товар-моддий захираларни тақдим этиши	1010-2990	4610
6.	Таъсисчиларнинг улушлари суммаси пул маблағлари кўринишида келиб тушиши	5010-5530	4610
7.	Ташкилотнинг устав капиталига улушлари таъсисчиларнинг иш ҳақидан ушлаб қолиниши	6710	4610

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ходимларнинг бошқа операциялар бўйича қарзи (4700)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

199. Ташкилот ходимлари билан иш ҳақи бўйича, ҳисобдор шахслар билан ҳисоб-китоблардан ташқари барча турдаги жорий ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4710 «Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4790 «Ходимларнинг бошқа қарзлари».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

200. 4710 «Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи» ҳисобварағида ташкилот ходимларига кредитга берилган товарлар бўйича ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Кредитга товар сотиб олган шахслар ишлайдиган ташкилотлар товарлар қиймати суммасини савдо ташкилотларига банк кредити ҳисобига қоплаши мумкин. Банк томонидан тегишли ҳисоб-китоб ҳужжатлари тўланганда 4710 «Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи» ҳисобварағи 6810 «Қисқа муддатли кредитлар» ва 7810 «Узоқ муддатли кредитлар» ҳисобварақлари билан боғланган ҳолда дебетланади. Ташкилот ходимларидан навбатдаги тўловларни ушлаб қолишда 6710 «Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар» ҳисобварағи 4710 «Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда дебетланади, кейинчалик ушлаб қолинган сумма банк кредитини тўлаш учун 5110 «Ҳисоб-китоб ҳисобварағи» ҳисобварағининг кредитидан 6810 «Қисқа муддатли кредитлар» ва 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» ҳисобварақларининг дебетига ўтказилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўзининг ходимлари томонидан кредитга сотиб олинган товарлар бўйича қарзларини қоплашда банк кредитларидан фойдаланмайдиган ташкилотлар ушбу ходимлар берган топшириқ-мажбуриятларига асосан ходимларнинг иш ҳақи суммасидан навбатдаги тўловларни ушлаб қолганда, 6710 «Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар» ҳисобварағи турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (6900) билан боғланган ҳолда (савдо ташкилотларининг ҳисоб-китоб ҳисобварақлари бўйича) дебетланади. Ушлаб қолинган сумманинг савдо ташкилотларига ўтказиб берилганда, турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (6900) пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда дебетланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

201. 4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи» ҳисобварағида ташкилот ходимларига берилган қарзлар бўйича ҳисоб-китоблар акс эттирилади (масалан, якка тартибда уй-жой қуришга ва бошқаларга).

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи» ҳисобварағининг дебетида ходимларга берилган қарз суммаси пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Агар маблағлар ташкилотга берилган кредит ҳисобидан бевосита банк томонидан (бу маблағларни олдиндан ташкилотнинг ҳисоб-китоб ҳисобварағига ўтказмасдан) ходимларга берилса, бунда 4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи» ҳисобварағининг дебетида 6810 «Қисқа муддатли кредитлар» ва 7810 «Узоқ муддатли кредитлар» ҳисобварақлари билан боғланган ҳолда ёзувлар амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қарздор ходимлардан келиб тушган тўловлар суммасига 4720 «Берилган қарзлар бўйича ходимларнинг қарзи» ҳисобварағи (қабул қилинган тўловлар тартибидан келиб чиққан ҳолда) 5010 «Миллий валютадаги пул маблағлари», 5110 «Ҳисоб-китоб ҳисобварағи», 6710 «Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар» ҳисобварақлари билан боғланган ҳолда кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Банк кредитларини қоплаш 6810 «Қисқа муддатли кредитлар», 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» ҳисобварақларининг дебетида ва банкка ўтказилган пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

202. 4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи» ҳисобварағида ташкилот ходими томонидан пул маблағлари ва товар-моддий захираларнинг камомади ва талон-тарож қилиниши, яроқсизлик натижасида етказилган моддий зарарни қоплаш бўйича ҳисоб-китоблар, шунингдек, бошқа турдаги зарарларни қоплаш бўйича ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақнинг дебетида айбдор шахслардан ундириб олинадиган суммалар товар-моддий захиралар ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақнинг кредитида айбдор шахслардан томонидан тўланган тўловлар суммаси пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ва моддий зарарни қоплаш учун иш ҳақидан ушлаб қолинадиган сумма 6710 «Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

203. Иш берувчининг мулки ўғирланганда, кам чиққанда, қасддан йўқотиш ёки қасддан бузиш натижасида ҳамда бошқа ҳолларда етказилган зарар ҳажми бозор қиймати бўйича ҳисобланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бунда, моддий жавобгар шахс (ёки бошқа ходим) айбдор деб тан олинган ҳолларда ва агар баҳолаш натижасида кам чиққан активнинг бозор қиймати (ундириладиган сумма) кам чиққан активнинг чиқиб кетишидан кўрилган зарардан:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) юқори бўлса, даромад суммаси бухгалтерия ҳисобида қуйидагича акс эттирилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи» — айбдор шахс ёки моддий жавобгар шахсдан ундирилиши лозим бўлган кам чиққан активнинг бозор қийматига;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» — кам чиққан активнинг чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммасига;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 9310 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда», 9320 «Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда» — айбдор шахс ёки моддий жавобгар шахсдан ундирилиши лозим бўлган кам чиққан активнинг бозор қиймати ва уларнинг чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммаси ўртасидаги фарқига.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) паст бўлса, зарар суммаси бухгалтерия ҳисобида қуйидагича акс эттирилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 9430 «Бошқа операцион харажатлар» — айбдор шахс ёки моддий жавобгар шахсдан ундирилиши лозим бўлган кам чиққан активнинг бозор қиймати ва уларнинг чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммаси ўртасидаги фарқига;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» — кам чиққан активнинг чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммасига.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

205. 4790 «Ходимларнинг бошқа қарзлари» ҳисобварағида 4710 — 4730 ҳисобварақларида акс эттирилмаган ташкилот ходимлари билан ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ходимларнинг бошқа операциялар бўйича қарзини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (4700) бўйича аналитик ҳисоб ташкилотнинг ҳар бир ходими кесимида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

206. Ходимларнинг бошқа операциялар бўйича қарзини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4700) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Савдо ташкилотлари томонидан ходимларга кредитга сотилган товарлар учун ўтказиб берилди	4710	5110-5530
2.	Кредитга олинган товарлар бўйича ходимларнинг қарзи учун банк кредитлари олинди	4710	6810, 7810
3.	Кредитга олинган товарларнинг тўлови учун ходимлардан келиб тушган навбатдаги тўловлар суммаси	5010, 5110	4710
4.	Кредитга олинган товарлар учун ходимларнинг иш ҳақидан ушлаб қолинган тўловлар	6710	4710
5.	Ходимларга берилган қарзлар суммаси	4720	5010-5530
6.	Яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишлар моддий зарарни юзага келтирган айбдор шахслар ҳисобига ҳисобдан чиқарилди	4730	2610
7.	Асосий воситалар ва номоддий активларнинг камомади учун айбдор шахслардан ундириладиган суммалар	4730	9210, 9220
8.	Қимматли қоғозларнинг камомади учун айбдор шахслардан ундириладиган суммалар	4730	0610-0690, 5810-5830
9.	Товар-моддий захираларнинг камомади учун айбдор шахслардан ундириладиган суммалар	4730	1010-2990
10.	Инвентаризация натижасида кассадаги пул маблағлари ва пул эквивалентларининг камомади	4730	5010, 5020, 5610
11.	Ходимларга пул эквивалентлари берилди	4790	5610
12.	Бошқа операциялар бўйича ходимларнинг қарзи зарарга ҳисобдан чиқарилди, агар ундирилиши суд томонидан рад этилган бўлса	9430	4790

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бошқа жорий дебиторлик қарзлар (4800)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

207. 4000 — 4700 ҳисобварақларида акс эттириладиган операциялардан бошқа операциялар, жумладан олинадиган фоизлар, дивидендлар, роялти, молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар, даъволар бўйича олинадиган ҳисобварақлар ва бошқалар бўйича дебиторлар билан ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4830 «Олинадиган фоизлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4840 «Олинадиган дивидендлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4850 «Олинадиган роялти»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4860 «Даъволар бўйича олинадиган тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4890 «Бошқа дебиторлик қарзлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

208. 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» ҳисобварағида шартномага мувофиқ, молиявий ижара бўйича олинадиган ижара тўловларининг жорий қисми ҳисобга олинади. Ижара тўловлари жорий қисмининг келиб тушиши 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» ҳисобварағининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

209. 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» ҳисобварағида шартномага мувофиқ, оператив ижара бўйича олинадиган ижара тўловлари ҳисобга олинади. Оператив ижара тўловлари ҳисобланганда 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» ҳисобварағи 9350 «Оператив ижарадан даромадлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда дебетланади. Ижара тўловларининг келиб тушиши 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» ҳисобварағининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

210. 4830 «Олинадиган фоизлар» ҳисобварағида фоизларни ҳисоблаш ва улар бўйича тўловларнинг олиниши ҳисобга олинади. Муддати ўтган фоизлар алоҳида ҳисобга олинади ва улар бўйича шартномага мувофиқ пеня ҳисобланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

211. 4840 «Олинадиган дивидендлар» ҳисобварағида қимматли қоғозлар бўйича дивидендларни ҳисоблаш бўйича ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

212. 4850 «Олинадиган роялти» ҳисобварағида роялтини ҳисоблаш ва уларнинг олиниши ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

213. 4860 «Даъволар бўйича олинадиган тўловлар» ҳисобварағининг дебетида даъволар бўйича ҳисоб-китоблар, жумладан:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) мол етказиб берувчиларга, пудратчиларга ва транспорт ташкилотларига уларнинг ҳисобварақлари текширилганда шартномада келишилган ва прейскурантда назарда тутилган баҳо ва тарифларнинг бир-бирига мувофиқ келмаслиги, шунингдек, арифметик хатолар аниқланганда — мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тақдим этилган ҳисобварақлардаги баҳоларнинг ошиб кетиши ёки арифметик хатолар товар-моддий захиралар ёки харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларда ёзувлар амалга оширилганидан сўнг аниқланганда мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган ҳисобварақлар ёки ишлаб чиқариш захиралари, товарлар ва тегишли харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) мол етказиб берувчиларга, транспорт ва бошқа ташкилотларга юкнинг камомади бўйича мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) мол етказиб берувчилар ёки пудратчиларга уларнинг айби билан юзага келган, яроқсиз маҳсулотлар ва бўш туриб қолишлар бўйича харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

г) ташкилотнинг ҳисобварақларидан нотўғри ҳисобдан чиқарилган (ўтказилган) суммалар бўйича банк муассасаларига, пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

д) шартнома мажбуриятларига риоя этмаганлиги учун мол етказиб берувчилар, пудратчилар ва бошқалардан, тўловчилар томонидан тан олинган ёки иқтисодий суд томонидан белгиланган миқдорда олинадиган жарималар, пенялар, неустойкалар бўйича (тўловчилар томонидан тан олинмаган, билдирилган даъволар суммаси ҳисобда акс эттирилмайди), 9390 «Бошқа операцион даромадлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

214. 4860 «Даъволар бўйича олинадиган тўловлар» ҳисобварағи пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда келиб тушган тўловлар суммасига кредитланади. Кейинчалик аниқланган ва олиниши керак бўлмаган суммалар, қоидага мувофиқ, ҳисобга олишга қабул қилинган шу ҳисобварақларга 4860 «Даъволар бўйича олинадиган тўловлар» ҳисобварағининг кредити бўйича олиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4860 «Даъволар бўйича олинадиган тўловлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб даъволар бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

215. 4890 «Бошқа дебиторлик қарзлар» ҳисобварағида юқоридаги ҳисобварақларда кўрсатилмаган жорий ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Аналитик ҳисоб ҳар бир дебитор бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

216. Жорий дебиторлик қарзларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4800) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Молиявий ижара бўйича тўловларнинг жорий қисми	4810	0920
2.	Оператив ижара бўйича олинадиган суммаларни ҳисоблаш	4820	9350
3.	Ижара бўйича қарзларни қоплаш учун ижарачилардан суммалар келиб тушиши	5010-5530	4810, 4820
3¹.	Молиявий ижара муддати тугагандан кейин ижарага олувчида молиявий ижара объектининг қопланмаган қиймати суммасига	0800 (тегишли ҳисобварақлар)	4810
3².	Молиявий ижара муддатидан олдин қайтариши ижарага олувчида тўхтатилган санадаги молиявий ижара шартномасига мувофиқ молиявий ижара объектининг қопланмаган қиймати суммасига	0800 (тегишли ҳисобварақлар)	4810 (жорий қисми) 0920 (узоқ муддатли қисми)
4.	Олинган векселлар бўйича фоизлар ҳисобланиши	4830	9530
5.	Мижозлардан келиб тушиши лозим бўлган қуйидаги тўловларнинг ҳисобланиши:
	а) фоизлар;	4830	9530
	б) дивидендлар;	4840	9520
	в) роялти.	4850	9510
6.	Ташкилотнинг банкдаги ҳисобварағига фоизлар ва дивидендлар келиб тушиши	5110-5530	4830, 4840
7.	Бошқа ташкилотлардан роялтининг келиб тушиши	5110-5530	4850
8.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар ҳисобварағида аниқланган баҳо ва тарифларнинг бир-бирига мувофиқ келмаслиги, хатолар бўйича мол етказувчиларга даъво билдирилиши	4860	0710-0720
9.	Капитал қўйилмалар учун олдин тўланган ҳисоблар бўйича ҳажмнинг ошиб кетиши, баҳоларнинг номутаносиблиги ва хатолар юзасидан пудратчиларга даъво билдирилиши	4860	0810-0890
10.	Баҳоларнинг номутаносиблиги ва арифметик хатолар бўйича товар-моддий захираларнинг камомади бўйича мол етказиб берувчиларга даъво билдирилиши	4860	1010-2990
11.	Камомадлар, ҳисоб-китоблардаги хатолар ҳамда сифат бўйича даъво билдирилиши (1510-ҳисобварақдан фойдаланилганда)	4860	1510
12.	Ташкилот ҳисобварақларидан нотўғри олинган суммалар бўйича банкка даъво билдирилиши	4860	5110-5530
13.	Келиб тушган моддий қийматликларни кирим қилишда мол етказиб берувчиларга даъволар билдирилиши	4860	6010
14.	Бошқа ташкилотлар томонидан шартнома мажбуриятларини бажармаганликлари учун тан олинган жарима, пеня ва неустойкалар суммаси	4860	9330
15.	Қониқтирилмаган даъво суммаси харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларга олиб борилиши	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	4860
16.	Ажратилган бўлинмалар томонидан турли ташкилотларга хизмат кўрсатилиши	4890	6110
17.	Бошқа ташкилотлар ва шахслар ҳисобидан ходимларга тегишли бўлган суммалар	4890	6710

(216-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Шубҳали қарзлар бўйича резерв (4900)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

217. Шубҳали қарзлар бўйича резервларнинг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 4910 «Шубҳали қарзлар бўйича резерв» ҳисобварағида амалга оширилади. Ташкилотнинг юридик ва жисмоний шахслар билан ҳисоб-китоблари бўйича шубҳали қарзлари суммасига резерв ташкил қилинади ва 9430 «Бошқа операцион харажатлар» ҳисобварағига олиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Белгиланган муддатда қопланмаган ва тегишли кафолатлар билан таъминланмаган ташкилотнинг дебиторлик қарзи шубҳали қарз сифатида тан олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Шубҳали қарзлар бўйича резерв ҳисобот йили охирида ташкилотнинг дебиторлик қарзларининг инвентаризацияси натижалари асосида ташкил этилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

218. Резерв ҳажми ҳар бир шубҳали қарз бўйича алоҳида, қарздорнинг молиявий аҳволи (тўлов қобилияти) ва қарз суммасини тўлиқ ёки қисман тўлаш эҳтимолини баҳолаш асосида аниқланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Агар шубҳали қарз бўйича резерв ташкил этилган йилдан кейинги йилнинг охиригача ушбу резервнинг маълум бир қисми ишлатилмаса, ишлатилмаган сумма тегишли йилнинг фойдасига қўшилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

219. Олдин ташкилот томонидан даргумон қарз сифатида тан олинган қарзларни балансдан чиқариш 4910 «Шубҳали қарзлар бўйича резерв» ҳисобварағининг дебетида тегишли дебиторлар билан ҳисоб-китоблар (олинадиган ҳисобварақлар)ни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Ишлатилмаган даргумон қарзлар бўйича резерв суммасининг фойдага қўшилиши 4910 «Шубҳали қарзлар бўйича резерв» ҳисобварағининг дебетида ва 9390 «Бошқа операцион даромадлар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

220. 4910 «Шубҳали қарзлар бўйича резерв» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир даргумон қарз ва резерв ташкил қилинган муддат бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

221. Шубҳали қарзлар бўйича резервни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (4900) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Даргумон қарзлар бўйича резерв ташкил қилинди	9430	4910
2.	Харидор ва буюртмачиларнинг қарзлари даргумон қарзлар бўйича резерв ҳисобига ҳисобдан чиқарилди	4910	4010, 4020
3.	Даргумон қарзлар бўйича резервлар суммасининг ишлатилмаган қисмининг улар ташкил этилган йилдан кейинги йилнинг фойдасига қўшилиши	4910	9390

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Кассадаги пул маблағлари (5000)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

222. Ташкилот кассасидаги пул маблағларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5010 «Миллий валютадаги пул маблағлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5020 «Чет эл валютасидаги пул маблағлари».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Зарур ҳолларда айрим (транспорт, алоқа) ташкилотларда «Ташкилот кассаси» ва «Операцион касса» каби ҳисобварақлар очилиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Кассадаги пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (5000) дебети бўйича ташкилот кассасига келиб тушган пул маблағлари акс эттирилади. Кредити бўйича ташкилот кассасидан тўланадиган пул маблағлари ва лимитдан ортиқча пулни банкка топшириш акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

223. Кассадаги пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (5000) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Кредитга сотилган товарлар бўйича фоизлар нақд пулда олиниши (савдо ташкилотларида)	5010, 5020	4830
2.	Маҳсулот, иш ва хизматларнинг нақд пулга сотилиши	5010, 5020	9010-9030
3.	Асосий воситалар ва бошқа активларни сотишдан тушумнинг нақд пулда олиниши	5010, 5020	9210-9220
4.	Банкдаги тегишли ҳисобварақлардан пул маблағлари кассага келиб тушиши (иш ҳақи, нафақа, мукофотлар ва шу кабиларни бериш учун)	5010, 5020	5110-5530
5.	Ҳисобдор шахслар томонидан ишлатилмаган олдин олинган бўнакларнинг қайтарилиши	5010, 5020	4220-4290
6.	Акцияни номинал қийматидан юқори нархда сотиш натижасида олинган эмиссия даромади	5010, 5020	8410
7.	Таъсисчилар ўзларининг улушлари ҳисобидан ташкилотнинг устав капиталига нақд пул маблағларини киритиши	5010, 5020	4610
8.	Квартира ижарачиларидан қарз суммаси келиб тушиши	5010, 5020	4890
9.	Коммунал хизматлар, алоқа хизматлари ва бошқа тўловларнинг келиб тушиши	5010, 5020	4890
10.	Ишчиларга алоҳида уй-жой қуришга қарз бериш учун кредит суммаси нақд пулда олиниши	5010, 5020	6810, 7810
11.	Пул маблағлари кассадан топширилиши ва банкдаги ҳисоб-китоб ҳисобварағига ўтказилиши	5110-5530	5010, 5020
12.	Акциядорлардан уларга тегишли акциялар қайтариб сотиб олиниши	8610, 8620	5010, 5020
13.	Қимматли қоғозларни харид қилиш билан боғлиқ харажатлар тўланди (брокерлар хизматига ҳақ)	0610, 5810	5010, 5020
14.	Ҳисобланган иш ҳақи ва бошқа тўловлар берилиши (мукофот ва шу кабилар)	6710	5010, 5020
15.	Ҳисобдор суммалар берилиши	4220-4290	5010, 5020
16.	Ходимларга берилган қарз суммаси	4720	5010, 5020
17.	Турли хил суммалар берилиши (бажариш варақалари бўйича ва бошқалар)	6990	5010, 5020
18.	Ташкилотнинг ажратилган бўлинмалари ҳисобига нақд тўланиши	4110	5010, 5020
19.	Табиий офатлар билан боғлиқ турли хил қопланмайдиган харажатлар тўланиши	9720	5010, 5020
20.	Пул маблағларининг камомади (инвентаризация натижасида)	4730	5010, 5020
21.	Ҳисобланган фоизлар бўйича қарзларнинг қопланиши	6920	5010, 5020
22.	Ижарага берувчига тегишли тўловларнинг тўланиши	6910, 6950	5010, 5020

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳисоб-китоб ҳисобварағидаги пул маблағлари (5100)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

224. Ташкилотнинг банкдаги ҳисоб-китоб ҳисобварағидаги пул маблағларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 5110 «Ҳисоб-китоб ҳисобварағи»да амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

225. 5110 «Ҳисоб-китоб ҳисобварағи»нинг дебетида ҳисоб-китоб ҳисобварағига пул маблағларининг келиб тушиши акс эттирилади. 5110 «Ҳисоб-китоб ҳисобварағи»нинг кредитида ташкилотнинг ҳисоб-китоб ҳисобварағидан пул маблағларининг ҳисобдан чиқарилиши акс эттирилади. Банк кўчирмасини текшириш натижасида ташкилотнинг ҳисоб-китоб ҳисобварағи дебети ёки кредитига хатолик билан олиб борилган суммалар 4860 «Даъволар бўйича олинадиган тўловлар» ёки 6960 «Даъволар бўйича тўловлар» билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бухгалтерия ҳисобида ҳисоб-китоб ҳисобварағи бўйича операциялар банк кўчирмалари ва уларга илова қилинадиган пулли ва ҳисоб-китоб ҳужжатлари асосида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳисоб-китоб ҳисобварағидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (5100) бўйича аналитик ҳисоб миллий валютадаги пул маблағларини сақлаш учун банкларда очилган ҳар бир ҳисобварақ бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

226. Ҳисоб-китоб ҳисобварағидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (5100) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ижарага берилган асосий воситалар бўйича ижарачидан ижара тўловларининг келиб тушиши	5110	4810, 4820
2.	Товарларни кредитга сотишдан тушган пул маблағлари	5110	4710
3.	Маҳсулот (товар, иш, хизмат)лар, асосий воситалар ва бошқа активларнинг сотилишидан тушган тушумлар	5110	4010
4.	Пул маблағлари кассадан ҳисоб-китоб ҳисобварағига топширилиши	5110	5010
5.	Чет эл валютасини сотиб олиш учун пул маблағлари ўтказилиши	5530	5110
6.	Банкка қайтарилган чек ва аккредитивлар бўйича суммалар ҳисоб-китоб ҳисобварағига ўтказилиши	5110	5510, 5520
7.	Олдин қисқа муддатли инвестиция тартибида берилган қарзларнинг қайтарилиши	5110	5830
8.	Олдин берилган бўнакнинг қайтарилиши	5110	4310-4390
9.	Қондирилган даъволар суммасининг келиб тушиши	5110	4860
10.	Олинган бўнаклар суммаси	5110	6310-6390
11.	Илгари акцияга обуна бўлган таъсисчилардан улуш суммасининг келиб тушиши	5110	4610
12.	Номинал қийматдан юқори баҳода сотилган акциялардан эмиссион даромаднинг келиб тушиши	5110	8410
13.	Банкдан кассага пул маблағлари келиб тушиши (иш ҳақи, нафақа, мукофот ва шу кабиларни бериш учун)	5010	5110
14.	Хусусий акцияларнинг сотиб олиниши	8610, 8620	5110
15.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчилар олдидаги қарзларнинг қопланиши	6010	5110
16.	Берилган бўнаклар суммаси	4310-4330	5110
17.	Илгари олинган бўнакларнинг қайтарилиши	6300, 7310	5110
18.	Бюджетга тўловлар бўйича қарз суммасининг ўтказилиши	6410	5110
19.	Суғурта ва давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар бўйича қарзларнинг қопланиши	6510-6520	5110
20.	Таъсисчиларга ҳисобланган дивиденднинг тўланиши	6610	5110
21.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган қарз суммасининг қопланиши	6110, 6120	5110
22.	Қисқа муддатли кредит ва қарзларнинг қопланиши	6810-6840	5110
23.	Узоқ муддатли кредит ва қарзларнинг жорий қисмининг қопланиши	6950	5110
24.	Ҳисобланган фоизлар бўйича қарзларнинг қопланиши	6920	5110
25.	Ижарага берувчига тегишли бўлган тўловларнинг тўланиши	6910, 6950	5110

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Чет эл валютасидаги пул маблағлари (5200)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

227. Ўзбекистон Республикаси ва чет мамлакатлар ҳудудидаги банклар ҳисобварақларидаги чет эл валютасидаги пул маблағларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5210 «Мамлакат ичидаги чет эл валютаси ҳисобварақлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5220 «Чет элдаги валюта ҳисобварақлари».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

228. 5210 «Мамлакат ичидаги чет эл валютаси ҳисобварақлари» ва 5220 «Чет элдаги валюта ҳисобварақлари» ҳисобварақларининг дебетида валюта ҳисобварақларига пул маблағларининг келиб тушиши, кредитида эса пул маблағларининг ҳисобдан чиқарилиши акс эттирилади. Банк кўчирмасини текшириш натижасида аниқланган валюта ҳисобварақнинг дебети ёки кредитига хатолик билан ўтказилган суммалар 4860 «Даъволар бўйича олинадиган тўловлар» ёки 6960 «Даъволар бўйича тўловлар» ҳисобварақлари билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бухгалтерия ҳисобида валюта ҳисобварағи бўйича операциялар банк кўчирмалари ва уларга илова қилинадиган пулли ва ҳисоб-китоб ҳужжатлари асосида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Валюта маблағларининг аналитик ҳисоби чет эл валютасидаги пул маблағларини сақлаш учун банкларда очилган ҳар бир ҳисобварақ бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

229. Чет эл валютасидаги пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (5200) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ижарага берилган асосий воситалар бўйича ижарачидан ижара тўловлари учун чет эл валютасидаги пул маблағлари келиб тушиши	5210, 5220	4810, 4820
2.	Маҳсулот (товар, иш, хизмат)лар, асосий воситалар ва бошқа активларнинг сотилишидан чет эл валютасидаги пул маблағлари келиб тушиши	5210, 5220	4010
3.	Кассадан чет эл валютасидаги пул маблағларининг валюта ҳисобварағига топширилиши	5210, 5220	5020
4.	Ишлатилмаган чек ва аккредитив суммасининг валюта ҳисобварағига ўтказилиши	5210, 5220	5510-5520
5.	Олдин қисқа муддатли инвестициялар тартибида берилган қарзнинг қайтарилиши	5210, 5220	5830
6.	Илгари берилган бўнакларнинг қайтарилиши	5210, 5220	4310-4330
7.	Қондирилган даъволар суммасининг келиб тушиши	5210, 5220	4860
8.	Чет эл валютасида олинган бўнакларнинг суммаси	5210, 5220	6300, 7310
9.	Илгари акцияларга обуна бўлган таъсисчилардан улуш суммасининг келиб тушиши	5210, 5220	4610
10.	Номинал қийматдан юқори баҳода сотилган акциялардан эмиссион даромаднинг келиб тушиши	5210, 5220	8410
11.	Инвестицияга чет эл валютасидаги пул маблағларининг қўйилиши	0600, 5800	5210, 5220
12.	Банкдан кассага чет эл валютасидаги пул маблағларининг келиб тушиши	5020	5210, 5220
13.	Хусусий акцияларнинг сотиб олиниши	8610, 8620	5210, 5220
14.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчилар олдидаги қарзларнинг тўланиши	6010	5210, 5220
15.	Чет эл валютасида берилган бўнакларнинг суммаси	4310-4330	5210, 5220
16.	Илгари олинган бўнакларнинг қайтарилиши	6300, 7310	5210, 5220
17.	Таъсисчиларга ҳисобланган дивиденднинг тўланиши	6610	5210, 5220
18.	Ҳисобланган фоизлар бўйича қарзларнинг қопланиши	6920	5210, 5220
19.	Қисқа муддатли кредитлар ва қарзларнинг қопланиши	6810-6840	5210, 5220
20.	Узоқ муддатли кредитлар ва қарзларнинг жорий қисми қопланиши	6950	5210, 5220
21.	Ижарага берувчига тегишли бўлган чет эл валютасидаги тўловларнинг тўланиши	6910, 6950	5210, 5220

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Банкдаги махсус ҳисобварақлардаги пул маблағлари (5500)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

230. Ўзбекистон Республикаси ҳудуди ва чет мамлакатлардаги аккредитивлар, чек дафтарчалари, бошқа тўлов ҳужжатларидаги (векселлардан ташқари) пул маблағларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисида, шунингдек, мақсадли молиялаштириш (тушумлар) пул маблағларининг алоҳида сақланадиган қисмининг ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5510 «Аккредитивлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5520 «Чек дафтарчалари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5530 «Бошқа махсус ҳисобварақлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

231. 5510 «Аккредитивлар» ҳисобварағида аккредитивдаги пул маблағлари ҳисобга олинади. Аккредитивга пул маблағларини ўтказиш 5510 «Аккредитивлар» ҳисобварағининг дебетида ва 5110 «Ҳисоб-китоб ҳисобварағи», 5210 «Мамлакат ичидаги чет эл валютаси ҳисобварақлари», 5220 «Чет элдаги валюта ҳисобварақлари» ҳамда бошқа ҳисобварақларининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5510 «Аккредитивлар» ҳисобварағи бўйича аккредитивга ҳисобга олинган пул маблағлари уларнинг ишлатилиши бўйича (банк кўчирмаларига асосан) 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўловлар»нинг дебетига ҳисобдан чиқарилади. Аккредитивдаги ишлатилмаган маблағлар, банк томонидан улар қайси ҳисобварақдан ўтказилган бўлса, шу ҳисобварақларга қайта тикланганда, 5510 «Аккредитивлар» ҳисобварағининг кредитида 5110 «Ҳисоб-китоб ҳисобварағи», 5210 «Мамлакат ичидаги чет эл валютаси ҳисобварақлари», 5220 «Чет элдаги валюта ҳисобварақлари» ва бошқа ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5510 «Аккредитивлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир аккредитив бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

232. 5520 «Чек дафтарчалари» ҳисобварағида чек дафтарчаларидаги пул маблағларининг ҳаракати ҳисобга олинади. Чек дафтарчаларини беришда пул маблағларини депонентлаш 5520 «Чек дафтарчалари» ҳисобварағининг дебети ва 5110 «Ҳисоб-китоб ҳисобварағи», 5210 «Мамлакат ичидаги чет эл валютаси ҳисобварақлари», 5220 «Чет элдаги валюта ҳисобварақлари», 6810 «Қисқа муддатли кредитлар» ва бошқа ҳисобварақларнинг кредитида акс эттирилади. Берилган чекларнинг тўлови доирасидаги сумма 5520 «Чек дафтарчалари» ҳисобварағининг кредитидан харажат ва қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади. Чек билан берилган, лекин банк томонидан тўланмаган (тўловга тақдим этилмаган) сумма 5520 «Чек дафтарчалари» ҳисобварағида қолади ва ушбу 5520 «Чек дафтарчалари» ҳисобварағининг қолдиғи банк кўчирмалари билан мос келиши лозим. Банкка қайтарилган чекларнинг (фойдаланилмай қолган) суммаси 5520 «Чек дафтарчалари» ҳисобварағининг кредитида 5110 «Ҳисоб-китоб ҳисобварағи», 5210 «Мамлакат ичидаги чет эл валютаси ҳисобварақлари», 5220 «Чет элдаги валюта ҳисобварақлари» ва бошқа ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Кредитор билан ҳисоб-китоб қилиш учун ташкилот ходимларига ҳисобдорликка берилган чек дафтарчаларидаги маблағларнинг ҳаракати устидан назорат тезкор равишда юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5520 «Чек дафтарчалари» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир олинган чек дафтарчалари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

233. 5530 «Бошқа махсус ҳисобварақлар»да банкда махсус сақланадиган мақсадли молиялаштириладиган (тушумлар) маблағлар, шу жумладан, ижтимоий муассасалар, объектлар (болалар боғчаси ва бошқалар)ни сақлаш учун ота-оналардан, ўзга фойдаланувчилар ва бошқа манбалардан келиб тушган пул маблағлари, ташкилотнинг талабига кўра алоҳида ҳисобварақда йиғиладиган ва сарфланадиган капитал қўйилмаларни молиялаштириш маблағлари, давлат идораларининг субсидиялари ва шу кабиларнинг ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ажратилган бўлинмаларга банкда жорий харажатларни (иш ҳақи, алоҳида хўжалик харажатлари, хизмат сафарлари ва шу кабилар) амалга ошириш учун очилган жорий ҳисобварақларда ушбу кўрсатилган маблағларнинг ҳаракати алоҳида ҳисобварақда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5530 «Бошқа махсус ҳисобварақлар» бўйича аналитик ҳисоб Ўзбекистон Республикаси ҳудуди ва чет элдаги бошқа махсус ҳисобварақлардаги пул маблағларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни олиш имкониятини таъминлаши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

234. Банкдаги махсус ҳисобварақлардаги пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (5500) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Аккредитивларга пул маблағлари ўтказилиши	5510	5110-5220
2.	Қондирилган даъволар суммасининг махсус ҳисобвараққа келиб тушиши	5510-5530	4860
3.	Депозит иштирокчиси сифатида акция обуначиларидан бўнак суммасининг олиниши	5530	6320
4.	Қисқа муддатли кредитлар ҳисобидан аккредитивларга пул маблағлари ўтказилиши	5510	6810
5.	Сотиш харажатларининг тўлови чек билан амалга оширилиши	9410	5520
6.	Ишлатилмаган сумманинг муддат охирида қайтарилиши:
	а) аккредитивлар;	5110-5220	5510
	б) чек дафтарчалари.	5110-5220	5520
7.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга бўлган қарзни тўлашда аккредитивдаги сумма ҳисобдан чиқарилиши	6010	5510
8.	Аккредитивдан бўнакнинг берилиши	4310-4330	5510
9.	Суғурта бўйича қарзларнинг аккредитив маблағлари ҳисобига қопланиши	6510	5510
10.	Бошқа кредиторларнинг хизматлари учун тўловларда ишлатилган чеклар суммасини ҳисобдан чиқарилиши	6990	5520
11.	Махсус ҳисобварақдан шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган қарзнинг тўланиши	6120	5530
12.	Сотиб олинган йўлланмалар учун махсус ҳисобварақдан тўланган сумма	5610	5530
13.	Чек дафтарчаларидаги ишлатилмаган маблағларнинг қисқа муддатли кредитларни қоплаш учун қайтарилиши	6810	5520
14.	Аккредитивдаги ишлатилмаган маблағнинг узоқ муддатли кредитларни қоплаш учун қайтарилиши	6950, 7810	5510
15.	Ҳисобланган фоизлар бўйича қарзларнинг қопланиши	6920	5510-5530
16.	Ижарага берувчига тегишли бўлган тўловларнинг тўланиши	6910, 6950	5530

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Пул эквивалентлари (5600)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

235. Ташкилотнинг кассасидаги пул эквивалентларининг (почта маркалари ва бошқалар) мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 5610 «Пул эквивалентлари (турлари бўйича)» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5610 «Пул эквивалентлари (турлари бўйича)» ҳисобварағида маркалар, патталар ва бошқа пул эквивалентлари номинал қиймати бўйича ҳисобга олинади. Пул эквивалентларини ҳисобга олувчи ҳисобварақнинг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда пул эквивалентларини сотиб олиш, кредитида эса харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда пул эквивалентларининг сарфланиши акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Пул эквивалентларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (5600) бўйича аналитик ҳисоб уларнинг турлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

236. Пул эквивалентларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (5600) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Пул эквивалентларининг нақд пулга харид қилиниши	5610	5010, 5020
2.	Пул эквивалентларининг ҳисоб-китоб ҳисобварағидан пул маблағларини ўтказиш орқали харид қилиниши	5610	5110
3.	Ҳисобдор шахслар орқали пул эквивалентларининг харид қилиниши	5610	4220-4290 6970
4.	Турли шахслардан пул эквивалентларининг харид қилиниши	5610	6990

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари (5700)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

237. Йўлдаги пул маблағлари (нақд пулга ва пул ўтказиш орқали маҳсулот сотишдан олинган даромад) тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 5710 «Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

238. 5710 «Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари» ҳисобварағида сақлаш жойидан чиқиб кетган, аммо мўлжалланган жойига етиб бормаган пул маблағлари (инкассаторга берилган сотишдан олинган тушумлар, пул ўтказмалари) ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ушбу ҳисобварақ транзит ҳисобварақ ҳисобланади ва пул маблағларининг ҳаракати устидан узлуксиз назоратни ўрнатиш учун боғловчи вазифасини бажаради.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5710 «Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари» ҳисобварағининг дебетида пул маблағларини инкассаторларга топшириш кассадаги пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Пул маблағлари кирим қилингандан кейин 5710 «Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)лари» ҳисобварағи кредитланиб, пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)ларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (5700) аналитик ҳисоби уларнинг турлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

239. Йўлдаги пул маблағ (ўтказма)ларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (5700) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Кассадаги нақд пуллар банкдаги ҳисоб-китоб ҳисобварағига ўтказиш учун инкассаторга топширилиши	5710	5010, 5020
2.	Келиб тушган пул ўтказмалари бўйича харидорларнинг қарзлари қопланиши	5710	4010
3.	Банкка ҳали келиб тушмаган пул маблағларини ўтказиш орқали бўнак олиш	5710	6300, 7310
4.	Турли дебиторлардан пул ўтказмаларини олиш	5710	4890
5.	Ажратилган бўлинмалардан пул ўтказмаларини олиш	5710	4110
6.	Йўлдаги пул маблағлари кассага келиб тушиши	5010-5020	5710
7.	Йўлдаги пул маблағлари банкдаги ҳисоб-китоб ҳисобварағига келиб тушиши	5110	5710

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қисқа муддатли инвестициялар (5800)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

240. Ташкилотнинг бошқа ташкилотлар қимматли қоғозларига қилинган қисқа муддатли (бир йил муддатдан кўп бўлмаган) инвестициялари, давлат қарзларининг фоизли облигациялари, бошқа ташкилотларга берилган қарзлар ва бошқаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5810 «Қимматли қоғозлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5830 «Берилган қисқа муддатли қарзлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5890 «Бошқа жорий инвестициялар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

241. 5810 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағида акцияларга, давлат қарзларининг фоизли облигацияларига ва бошқа қимматли қоғозларига қўйилган қисқа муддатли инвестицияларнинг мавжудлиги ва ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Облигация ва бошқа қимматли қоғозлар 5810 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағига сотиб олиш қийматида кирим қилинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ташкилотда акция, облигация ва бошқа қимматли қоғозларнинг сотиб олиниши 5810 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағининг дебетида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ҳамда агар қимматли қоғозлар учун тўлов моддий ёки бошқа қийматликлар (пул маблағларидан ташқари) орқали амалга оширилса, моддий ва бошқа қийматликларнинг сотилишини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Агар сотиб олинган облигация ва бошқа қарз қимматли қоғозларининг сотиб олиш баҳоси уларнинг номинал қийматидан фарқ қилса, ушбу фарқнинг ҳисобдан чиқарилиши ёки қўшимча ҳисобланишида 5810 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағида ҳисобга олинган қимматли қоғозларнинг баҳоси уларни қоплаш даврида номинал қийматига мувофиқ бўлиши лозим. Сотиб олиш ва номинал қиймати ўртасидаги фарқ қопланадиган вақтгача бўлган даврда 5810 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағининг дебетида (қўшимча ҳисоблаш) ёки кредитида (ҳисобдан чиқариш), 9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари» ёки 9690 «Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар» ҳисобварақлари билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5810 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағида ҳисобга олинган облигация ва бошқа қимматли қоғозларнинг қопланиши пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебети ва 5810 «Қимматли қоғозлар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

242. 5830 «Берилган қисқа муддатли қарзлар» ҳисобварағида ташкилотнинг бошқа ташкилотларга қисқа муддатга пул маблағлари ва бошқа шаклда берган қарзларининг ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Берилган қарзлар 5830 «Берилган қисқа муддатли қарзлар» ҳисобварағининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Қарзларнинг қайтарилиши пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебети ва 5830 «Берилган қисқа муддатли қарзлар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

243. 5890 «Бошқа жорий инвестициялар» ҳисобварағида банк ва бошқа омонатларга сўмдаги ва чет эл валютасидаги инвестицияларнинг ҳаракати ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Омонатларга пул маблағларининг ўтказилиши 5890 «Бошқа жорий инвестициялар» ҳисобварағининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Банк томонидан омонатлар суммаси қайтарилганда ҳисобда тескари ёзув амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қисқа муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (5800) бўйича аналитик ҳисоб қисқа муддатли инвестицияларнинг турлари ва ушбу инвестициялар амалга оширилган объектлар бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

244. Қисқа муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (5800) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Маҳсулотлар, товарлар, иш, хизматларни бериш йўли билан қимматли қоғозларнинг харид қилиниши	5810	9010-9030
2.	Асосий воситалар ва бошқа активларни бериш йўли билан қимматли қоғозларнинг харид қилиниши	5810	9210, 9220
3.	Узоқ муддатли инвестицияларнинг таркибий ўзгариши (реструктуризация) амалга оширилиши	5810	0610
4.	Қимматли қоғозлар нақд пулга харид қилиниши	5810	5010
5.	Банкдаги ҳисобварақдан тўлаш орқали қимматли қоғозларнинг харид қилиниши	5810	5110-5530
6.	Харидорларга ссуда маблағларининг векселда берилиши	5810	5110-5530
7.	Акциялар учун тўлов сифатида қимматли қоғозларнинг келиб тушиши	5810	4610
8.	Қимматли қоғозларнинг сотилиши	5110	5810
9.	Ташкилотнинг қарзи қимматли қоғозлар билан қопланиши	6990	5810
10.	Мажбуриятлар учун гаров сифатида акцияларнинг берилиши	6010	5810
11.	Харидорга вексель суммасига даъво билдирилиши	4860	5810
12.	Даъво муддати тугаганлиги туфайли вексель бўйича қарзни зарар ҳисобига чиқариш	9690	5810
13.	Инвентаризация натижасида аниқланган қимматли қоғозларнинг камомади	4730	5810
14.	Қисқа муддатли қарзларнинг асосий восита ва бошқа активлар кўринишида берилиши	5830	9210, 9220
15.	Қисқа муддатли қарзларнинг тайёр маҳсулот, товар, иш, хизматлар кўринишида берилиши	5830	9010-9030
16.	Бошқа ташкилотлардан қисқа муддатли қарзларнинг қайтарилиши	5110	5830

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар ҳамда бошқа жорий активлар (5900)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

245. Қийматликларни тайёрлаш, сақлаш, сотиш ва инвентаризация қилиш жараёнларида аниқланган камомад, талон-тарож ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотиш суммалари, шунингдек, ушбу бобнинг юқорида келтирилган ҳисобварақларида ҳисобга олинмаган, бироқ ташкилот мулки ҳисобланган бошқа жорий активларнинг мавжудлиги тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5920 «Бошқа жорий активлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

246. Товар-моддий захиралар, асосий воситалар ва номоддий активларнинг камомади ва йўқотишлари 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» ҳисобварағининг дебети ва товар-моддий захираларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ва асосий воситалар ва бошқа активларнинг сотилиши ҳамда турли чиқиб кетишини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ташкилотнинг активлари камомад бўлган, қасддан йўқ қилинган ёки бузилган тақдирда зарарнинг миқдори зарар аниқланган кунда ушбу ҳудудда амалда бўлган бозор қиймати бўйича ҳисоблаб чиқарилади. Бунда, бозор қийматини аниқлаш учун қуйидагилардан фойдаланиш мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ишлаб чиқарувчи ташкилотлардан ва уларнинг расмий дилерларидан, товар-хом ашё биржаларидан ёзма шаклда олинган айнан бир хил ёки аналог активнинг нархи тўғрисидаги маълумотлар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Марказий банкнинг камомад аниқланган санадаги ва тегишли мол-мулкни сотиб олиш санасидаги курсларнинг нисбати шаклида аниқланган ҳисоб-китоб коэффициентини қўллаган ҳолда сотиб олиш санасидаги (тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд бўлганда) активнинг чет эл валютасидаги қиймати тўғрисидаги маълумотлар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

ваколатли давлат органларида мавжуд бўлган нархлар тўғрисидаги ёки оммавий ахборот воситаларида чоп этилган маълумотлар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

оммавий сотиладиган айнан бир хил ёки аналог активнинг нархи тўғрисидаги маълумотлар;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ баҳоловчи ташкилот томонидан тузилган баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботи.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

247. 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» ҳисобварағининг кредитида қуйидаги:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) қийматликларнинг табиий йўқолиш меъёрларидан ортиқ камомадлари, қийматликларнинг бузилиши, йўқолиши ва ўғирланишининг аниқ айбдорлари аниқланганда — 4860 «Даъволар бўйича олинадиган тўловлар», 4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи» ҳисобварақларининг дебети;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) қийматликларнинг табиий йўқолиш меъёрларидан ортиқ бузилиши ва ўғирланишидан йўқотишлар, аниқ айбдор шахси аниқланмаганда ва даъво тасдиқланмаганлиги натижасида суднинг эътирози — 9430 «Бошқа операцион харажатлар» дебетига ҳисобдан чиқарилиши акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб уларнинг турлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

248. 5920 «Бошқа жорий активлар» ҳисобварағининг дебетида ушбу бобнинг юқорида келтирилган ҳисобварақларида ҳисобга олиниши мўлжалланмаган жорий активлар акс эттирилади. 5920 «Бошқа жорий активлар» ҳисобварағининг кредитида бошқа жорий активларнинг сарфланиши акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5920 «Бошқа жорий активлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб уларнинг турлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

249. Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар ҳамда бошқа жорий активларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (5900) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Товар-моддий захираларнинг йўқолиши ва бузилишидан камомадлар	5910	1010-2990
2.	Асосий воситалар ва номоддий активларнинг йўқолиши ва бузилишидан йўқотишлар	5910	9210, 9220
3.	Айбдор шахслардан ундирилиши лозим бўлган суммалар	4860, 4730	5910
4.	Ундирилмаган суммалар ҳисобдан чиқарилди, шунингдек, камомадлар зарарга олиб борилди	9430	5910
5.	Пул ўтказиш йўли билан бошқа жорий активлар сотиб олинди	5920	5110
6.	Ҳисобдор шахслар орқали бошқа жорий активлар сотиб олинди	5920	4220-4290 6970
7.	Бошқа жорий активларнинг сарфланиши	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	5920

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2-боб. Мажбуриятлар

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1-§. Жорий мажбуриятлар

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

250. Ушбу параграфнинг ҳисобварақлари ташкилотнинг юридик ва жисмоний шахслар олдидаги жорий мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

251. Ушбу параграфдаги ҳисобварақларда чет эл валютасидаги мажбуриятлар Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (22-сонли БҲМС) «Чет эл валютасида ифодаланган активлар ва мажбуриятларнинг ҳисоби»га (рўйхат рақами 3587, 2024 йил 19 декабрь) мувофиқ ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўловлар бўйича жорий мажбуриятлар (6000)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

252. Товар-моддий захиралар, бажарилган ишлар, кўрсатилган хизматлар, шунингдек, ташиш бўйича олинган хизматлар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга бўлган жорий мажбуриятлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6020 «Берилган векселлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

253. Пудратчи қурилиш ва монтаж, илмий-тадқиқот ва шу каби ташкилотлар бош пудратчи (бош ташкилот) ҳисобланса, улар ўз субпудратчиларига бўлган мажбуриятларини ушбу ҳисобварақда акс эттиради.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

254. 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўловлар» ҳисобварағи ҳақиқатда келиб тушган товар-моддий захиралар ва бошқа активлар, қабул қилинган иш ва хизматларнинг қийматига ушбу қийматликларни ёки тегишли харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Агар омборга келиб тушган моддий қийматликларнинг сифати, миқдори, шунингдек, баҳоси шартномада келишилган шартларга мос келмаса, 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўловлар» ҳисобварағи 4860 «Даъволар бўйича олинадиган тўловлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда тегишли суммага кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

255. 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўловлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир мол етказиб берувчи ва пудратчи бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

256. 6020 «Берилган векселлар» ҳисобварағининг кредитида сотиб олинган товар-моддий захиралар ва бошқа активлар, қабул қилинган иш ва хизматлар учун векселлар билан таъминланган жорий мажбуриятлар ҳисобга олинади ва уларни қоплаш давригача ҳисобда туради. Векселлар бўйича мажбуриятлар қопланишига қараб улар пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитидан 6020 «Берилган векселлар» ва 6920 «Ҳисобланган фоизлар» ҳисобварақларининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6020 «Берилган векселлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб берилган векселларнинг ҳар бир тури бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

257. Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган ҳисобварақларнинг (6000) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Мол етказиб берувчилардан ўрнатиладиган асбоб-ускуналар келиб тушиши	0710, 0720	6010
2.	Капитал қўйилмалар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг бажарган ишлари ва кўрсатган хизматлари юзасидан берилган ҳисобварақлар тўловга қабул қилиниши	0810-0890	6010
3.	Мол етказиб берувчилардан материаллар келиб тушиши	1010-1090	6010
4.	Мол етказиб берувчилардан ўстиришга ва бўрдоқига ҳайвонлар келиб тушиши	1110, 1120	6010
5.	Мол етказиб берувчилардан турли товар-моддий захиралар келиб тушиши (1510-ҳисобварағи қўлланилганда)	1510	6010
6.	Мол етказиб берувчилардан товар-моддий захираларни харид қилишда ҚҚС суммасини ҳисобга олиниши	4410	6010
7.	Ташкилот томонидан асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжалик, умумий ишлаб чиқариш ва бошқарув эҳтиёжлари учун мол етказиб берувчиларнинг бажарган иш ва хизматлари (жумладан: энергия, газ, буғ, сув) қабул қилиниши	2010, 2310, 2510, 2710, 9420	6010
8.	Яроқсиз маҳсулотни тузатиш ва кафолатли таъмирлаш бўйича мол етказиб берувчиларнинг кўрсатган хизматларининг қабул қилиниши	2610	6010
9.	Мол етказиб берувчилардан келгуси давр харажатларига тегишли бўлган иш ва хизматлар қабул қилиниши	3190	6010
10.	Мол етказиб берувчилардан товарлар келиб тушиши	2910-2990	6010
11.	Маҳсулотлар, товарлар, иш ва хизматларни сотишда мол етказиб берувчилар ва пудратчилар кўрсатган иш ва хизматлар қабул қилиниши	9410	6010
12.	Табиий офатларни тугатиш бўйича мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг хизматлари қабул қилиниши	9720	6010
13.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга бўлган қарзлар банкдаги ҳисобварақлардан тўланиши	6010	5110-5530
14.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг ҳисобварақларини тўлашда олдиндан берилган бўнакларнинг ҳисобга олиниши	6010	4310-4330
15.	Даъво муддати тугаган кредиторлик қарзлари ҳисобдан чиқарилиши	6010	9360
16.	Кредиторлик қарзини тўлаш учун мол етказиб берувчига оддий вексель берилиши	6010	6020

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар бўйича жорий мажбуриятлар (6100)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

258. Ташкилотнинг ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган жорий мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6110 «Ажратилган бўлинмаларга тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

259. 6110 «Ажратилган бўлинмаларга тўловлар» ҳисобварағида ташкилотнинг умумий балансига қўшиладиган филиаллар ва ваколатхоналарнинг жорий мажбуриятлари (хўжалик ичидаги ёки баланс ичидаги ҳисоб-китоблар) ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6110 «Ажратилган бўлинмаларга тўловлар» ҳисобварағининг кредитида турли хилдаги операциялар бўйича ажратилган бўлинмалар олдидаги жорий мажбуриятлар товар-моддий захиралар, пул маблағлари, харажат ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

260. 6120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар» ҳисобварағида шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига жорий мажбуриятлар (баланслараро ҳисоб-китоблар ёки ташкилотлар орасидаги ҳисоб-китоблар) ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар» ҳисобварағининг кредитида турли хилдаги операциялар бўйича шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари олдидаги жорий мажбуриятлар товар-моддий захиралар, пул маблағлари, харажатлар ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6110 «Ажратилган бўлинмаларга тўловлар» ва 6120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир ажратилган бўлинма, шуъба ва қарам хўжалик жамияти бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

261. Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўланадиган ҳисобварақларнинг (6100) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ажратилган бўлинмалардан, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан товар-моддий захиралар олиниши	0710-0890, 1010-1120, 2810-2990	6110, 6120
2.	Ажратилган бўлинмалардан, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан товар-моддий захиралар олиниши операциясини 1510-ҳисобварағини қўллаган ҳолда ҳисобга олиниши	1510	6110, 6120
3.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинган товар-моддий захиралар қийматидаги фарқларнинг ҳисобга олиниши	1610	6110, 6120
4.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжалик, умумий ишлаб чиқариш ва бошқарув эҳтиёжлари бўйича кўрсатган хизматлари қабул қилиниши	2010, 2310, 2510, 2710, 9420	6110, 6120
5.	Ажратилган бўлинмалардан олинган ярим тайёр маҳсулотларнинг қабул қилиниши	2110	6110
6.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари кўрсатган хизматлар келгуси давр харажатлари таркибида ҳисобга олиниши	3190	6110, 6120
7.	Ажратилган бўлинмалардан кассага нақд пул келиб тушиши (йўлланмалар учун)	5010	6110
8.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан пул маблағлари келиб тушиши	5110-5530	6110, 6120
9.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан пул эквивалентлари келиб тушиши	5610	6110, 6120

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Кечиктирилган жорий мажбуриятлар (6200)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

262. Вақтинчалик фарқлар натижасида вужудга келадиган кечиктирилган жорий мажбуриятлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6240 «Солиқлар ва йиғимлар бўйича кечиктирилган мажбуриятлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи мажбуриятлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6290 «Бошқа кечиктирилган мажбуриятлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

263. 6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағида қопланиш даври давомида даромадга тақсимланадиган облигацияларнинг дисконт (чегирма)лари бўйича ташкилотнинг кечиктирилган узоқ муддатли даромадларининг жорий қисми акс эттирилади. Ушбу ҳисобварақ фақат облигацияларни сотиб олувчи томонидан қўлланилади. Облигациялар дисконт билан сотиб олинганда, дисконт суммаси 6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи кредитида, тўланган сумма эса пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитида ва қисқа муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ёки узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида акс эттирилади. Облигациялар дисконт (чегирма)ларининг жорий қисмини даромадларга ўтказишда 9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар» ҳисобварағи кредитланади ва 6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи дебетланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигациянинг тури ва қоплаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

264. 6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи қопланиш даври давомида даромадга тақсимланадиган облигациялар мукофоти (устамаси) бўйича ташкилотнинг узоқ муддатли кечиктирилган даромадларининг жорий қисмини акс эттиради. Ушбу ҳисобварақ фақат облигация сотувчиларда қўлланилади. Облигациялар мукофот билан сотилганда, мукофот (устама) суммаси 6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи, облигациянинг номинал қиймати эса 6830 «Тўланадиган облигациялар» (қисқа муддатли) ёки 7830 «Тўланадиган узоқ муддатли облигациялар» ҳисобварақларининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Облигацияларнинг мукофот (устама)лари жорий қисмини даромадларга ўтказишда 9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар» ҳисобварағи кредитланади ва 6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи дебетланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигациянинг тури ва қоплаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

265. 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағида ҳисобот даврида бўнак сифатида олинган (ҳисобланган), аммо келгуси даврларга тегишли бўлган даромадлар акс эттирилади. Кечиктирилган даромадлар ижара тўловлари, чипталарнинг сотилиши; журналларга обуна тўлови ва бошқа кўринишларда бўлиши мумкин. Ҳали етказиб берилмаган тайёр маҳсулотлар, товарлар, бажарилмаган ишлар ва кўрсатилмаган хизматлар учун пул маблағлари келиб тушганда 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда кредитланади. Келгуси ҳисобот даврига тегишли даромадлар тайёр маҳсулотлар, товарлар сотилганда, ишлар бажарилганда ва хизматлар кўрсатилганда даромад сифатида тан олинади ва 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағининг дебетидан 9010 «Тайёр маҳсулотларни сотишдан даромадлар», 9020 «Товарларни сотишдан даромадлар» ва 9030 «Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар» ҳисобварақларининг кредитига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир даромад тури бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

266. 6240 «Солиқлар ва йиғимлар бўйича кечиктирилган мажбуриятлар» ҳисобварағида қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тўланиши кечиктирилишига рухсат этилган солиқлар бўйича бюджет олдидаги қарзларнинг жорий қисми акс эттирилади. 6240 «Солиқлар ва йиғимлар бўйича кечиктирилган мажбуриятлар» ҳисобварағининг кредитида кечиктирилган жорий тўловлар суммаси бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (6400), суғурта ва давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (6500) билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади.

LexUZ шарҳи

Қаранг: Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 11-боби.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6240 «Солиқлар ва йиғимлар бўйича кечиктирилган мажбуриятлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кечиктирилган солиқ ва йиғимлар тури бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

267. 6250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи мажбуриятлари» ҳисобварағида вақтинчалик фарқлар натижасида юзага келган кечиктирилган фойда солиғи суммаси акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғига доир мажбуриятларнинг тегишли жорий қисми 7250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи узоқ муддатли мажбуриятлари» ҳисобварағидан 6250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи мажбуриятлари» ҳисобварағига ўтказилади. Кейинчалик вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи вужудга келишига қараб 6250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи мажбуриятлари» ҳисобварағи 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» ҳисобварағи билан боғланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

268. 6290 «Бошқа кечиктирилган мажбуриятлар» ҳисобварағида ташкилотнинг 6210 — 6250 — ҳисобварақларида кўрсатилмаган бошқа кечиктирилган мажбуриятлари акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

269. Кечиктирилган жорий мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6200) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Облигациялар дисконт билан сотиб олинганда дисконт суммаси ҳисобга олиниши	0600, 5800	6210, 5110-5530
2.	Жорий облигациялар дисконти ҳисобдан чиқарилиши	6210	9530
3.	Кечиктирилган дисконтнинг узоқ муддатли қисми жорий қисмга ўтказилиши	7210	6210
4.	Облигациялар мукофот билан сотилганда, мукофот суммаси ҳисобга олиниши	5110-5530	6220
5.	Жорий облигациялар мукофотининг ҳисобдан чиқарилиши	6220	9530
6.	Кечиктирилган мукофотларнинг узоқ муддатли қисми жорий қисмга ўтказилиши	7220	6220
7.	Келгусида жўнатиладиган товар-моддий захиралар, кўрсатиладиган хизматлар, бажариладиган ишлар учун пул маблағлари келиб тушиши	5110-5530	6230
8.	Кечиктирилган даромадларнинг тайёр маҳсулотлар, товарлар сотилганда, ишлар бажарилганда ва хизматлар кўрсатилиши билан даромадга қўшилиши	6230	9010, 9020, 9030
9.	Ижара бўйича кечиктирилган даромад суммаси тегишли даврда даромадга қўшилиши	6230	9350, 9550
10.	Солиқлар ва йиғимлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятларнинг жорий қисми ҳисобот даврида бюджетга тўлаш учун ҳисобдан чиқарилиши	7240	6240
11.	Вақтинчалик фарқлар бўйича фойда солиғи бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар жорий қисмига ўтказилиши	7250	6250

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олинган бўнаклар (6300)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

270. Олинган бўнаклар бўйича жорий мажбуриятлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар — жорий қисми»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6320 «Акцияга обуначилардан олинган бўнаклар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6390 «Бошқа олинган бўнаклар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

271. Ташкилот харидор ва буюртмачиларга маҳсулот ва товарларни етказиб бериш, шунингдек, иш бажариш ёки хизмат кўрсатиш учун улардан бўнак тўловини (олдиндан тўлашни) талаб қилиши мумкин. Бундай ҳолатда бўнак товар-моддий захираларни етказиб бериш, ишларни бажариш ва хизматларни кўрсатиш бўйича шартноманинг бажарилиши ҳамда харидор ва буюртмачилардан келгусидаги тўловларнинг келиб тушишига кафолат сифатида хизмат қилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бундай бўнаклар пул маблағини олган ташкилот учун маҳсулот ва товарларни етказиб бериш ҳамда ишларни бажариш ёки хизматларни кўрсатиш амалга оширилишига қадар мажбурият бўлиб ҳисобланади. Олинган бўнакларга қуйидагилар мисол бўлади: ташкилот томонидан газ, сув, ёритиш ва бошқа маиший хизматлар, шунингдек, товар-моддий захираларни етказиб бериш учун олдиндан олинган тўловлар.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олинган бўнак суммалари, шунингдек, қисман тайёр ҳолдаги маҳсулот (иш, хизмат) учун қабул қилинган тўловлар суммаси олинган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6300) кредити ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида акс эттирилади. Буюртмачиларга ишлар тугатиб топширилганда ва хизматлар кўрсатилганда, шунингдек, харидорларга маҳсулот юклаб жўнатилганда, олинган бўнаклар харидор ва буюртмачиларнинг мажбуриятларини камайтиради ва олинган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6300) дебети ва олинадиган ҳисобварақлар (4000) кредитига олиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олинган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (6300) бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир олинган бўнаклар тури бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

272. Олинган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6300) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Бўнаклар олиниши	5010-5530	6310-6390
2.	Маҳсулотлар, товарларни етказиб бериш, иш бажариш ва хизмат кўрсатиш, шунингдек, асосий воситалар ва бошқа активларни сотишда илгари олинган бўнакларнинг ҳисобга олиниши	6310-6390	4010
3.	Илгари олинган бўнакларнинг қайтарилиши	6310-6390	5010-5530
4.	Илгари олинган бўнаклар банк кредитлари ва бошқа ташкилотларнинг қарзлари ҳисобидан қайтарилиши	6310-6390	6810-6840, 7810-7840
5.	Даъво билдириш муддати давомида фойдаланилмаган бўнак суммалари ҳисобдан чиқарилиши	6310-6390	9390

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (6400)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

273. Бюджетга тўловлар бўйича ташкилотнинг жорий мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

274. 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» ҳисобварағининг кредитида бюджетга тўланиши керак бўлган мажбурият суммаси олинадиган ҳисобварақлар, давр харажатлари, солиқлар ва йиғимларни тўлаш учун фойданинг ишлатилиши, иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китобларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Якуний ҳисоб-китобда, солиқлар ва йиғимлар бўйича бюджетга илгари ўтказилган бўнак тўловлари 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» ҳисобварағининг дебетида бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (4400) билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Бюджетга ҳақиқатда ўтказилган суммалар 6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» ҳисобварағининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6410 «Бюджетга тўловлар бўйича қарзлар (турлари бўйича)» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир солиқ турлари бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

275. Бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6400) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Давр харажатларига тааллуқли хар хил ажратмалар, солиқлар ва йиғимлар бўйича бюджетга қарзлар	9430	6410
2.	Тайёр маҳсулотларни, товарларни сотишда, ишларни бажариш ва хизматларни кўрсатиш, шунингдек, асосий воситалар ва бошқа активларни сотиш ва турли чиқаришда ҚҚС ва акциз суммаси ҳисобланиши	4010	6410
3.	Бюджетдан маблағлар қайтарилиши ёки келгуси тўловлар ҳисобига ўтказилиши (якуний ҳисоб-китоблар ва бошқалар)	5110, 5210, 5530, 4410	6410
4.	Жисмоний шахсларнинг иш ҳақидан даромад солиғи суммаси ушлаб қолиниши	6710	6410
5.	Ҳисобланган дивиденддан даромад солиғи суммаси ушлаб қолиниши	6610	6410
6.	Фойдадан бюджетга тўловлар ҳисобланиши	9810-9890	6410
7.	Бюджетга тўловлар ўтказиб берилиши	6410	5010-5530
8.	Моддий ресурслар, товарлар, ишлар ва хизматларга тегишли бўлган ҚҚС суммаси ҳисобга олиниши	6410	4410
9.	Олинган кредитлар ва қарзлар ҳисобидан бюджетга қарзлар тўланиши	6410	6810-6840, 7810-7840

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Суғурта ва давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар бўйича жорий қарзлар (6500)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

276. Ташкилот мулки ва ходимларини суғурта қилиш, давлат ижтимоий суғуртаси, ташкилот ходимларининг нафақа таъминоти ва тиббий суғуртаси, давлат мақсадли жамғармаларига ажратмалар, шунингдек, учинчи шахслар мулкий манфаатларига келтирилган зарарлар учун фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш бўйича қарзлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6510 «Суғурта бўйича тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6520 « Давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

277. 6510 «Суғурта бўйича тўловлар» ҳисобварағи ташкилотнинг мулки ва ходимини суғурталаш бўйича қарзлари тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

278. 6520 «Давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар» ҳисобварағи ташкилотнинг давлат мақсадли жамғармалари олдидаги ажратмалар бўйича қарзлари тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

279. Суғурта тўловлари ва давлат мақсадли жамғармаларига ажратмалар бўйича қарз суммалари суғурта ва давлат мақсадли жамғармалари бўйича қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6500) кредитида харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Суғурта тўловлари ва давлат мақсадли жамғармаларига ажратмалар бўйича қарз суммаларининг тўланиши суғурта ва давлат мақсадли жамғармалари бўйича қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6500) дебетда пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Суғурта ва давлат мақсадли жамғармалари бўйича қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (6500) бўйича аналитик ҳисоб суғуртачилар ва алоҳида суғурта шартномалари, шунингдек, ташкилот тўловчи деб ҳисобланган ҳар бир давлат мақсадли жамғармалари бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

280. Суғурта ва давлат мақсадли жамғармалари бўйича қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6500) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Капитал қўйилмалар билан боғлиқ суғурта тўловлари бўйича қарз суммалари	0810-0890	6510
2.	Суғурта бўйича ҳисобланган тўловлар ташкилот харажатларига ўтказилиши	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	6510
3.	Ҳисобланган суғурта тўловлари суммаси банкдаги ҳисобварақлардан тўланиши	6510	5110-5530
4.	Ташкилот ходими ҳисобидан давлат мақсадли жамғармаларига ажратмалар қилиниши	6710	6520
5.	Ташкилот ходими ҳисобидан давлат мақсадли жамғармаларига ажратмалар қилиниши	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	6520
6.	Давлат мақсадли жамғармаларига ҳисобланган суммалар ўтказиб берилиши	6520	5110-5530

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Таъсисчиларга бўлган жорий қарзлар (6600)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

281. Ташкилотнинг таъсисчилар олдида дивидендлар бўйича ва чиқиб кетаётган таъсисчилар олдида уларнинг улушлари, шунингдек, таъсисчиларга таъсис ҳужжатларига киритилган ўзгартиришлар давлат рўйхатидан ўтказилгунга қадар улар киритган улушлар бўйича жорий мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6610 «Тўланадиган дивидендлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6620 «Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарз»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6630 «Таъсисчиларнинг устав капиталини ошириш бўйича улушлари».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ташкилот раҳбарияти томонидан акцияларга дивидендлар тўлаш тўғрисида қарор эълон қилинганидан сўнг, дивиденд суммаси жорий мажбурият сифатида акс эттирилади. Дивидендлар акциялар бўйича қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тақсимланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

282. 6610 «Тўланадиган дивидендлар» ҳисобварағи ҳисобланган дивиденд суммасига 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

283. 6620 «Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарз» ҳисобварағининг кредитида ташкилотнинг чиқиб кетаётган таъсисчиси улушлари бўйича ҳисобланган мажбуриятлари суммаси 8330 «Пай ва улушлар», 8610 «Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий», 8610 «Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий» ҳисобварақлари билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Таъсисчи таъсисчилар таркибидан чиқарилганда асосий воситалар билан ҳисоб-китоб қилиш таъсисчи (иштирокчи)лар йиғилишининг қарорига асосан ёки таъсис ҳужжатларига мувофиқ қуйидагича акс эттирилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет 6620 «Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарз» — чиқиб кетаётган иштирокчиларнинг улуши бўйича ташкилотнинг қарзи суммасига;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

дебет бошқа жорий дебиторлик қарзларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (4800) — берилаётган асосий воситалар қиймати билан чиқиб кетаётган иштирокчиларнинг улушлари бўйича ташкилотнинг қарзи суммаси ўртасидаги фарқ сифатида чиқиб кетаётган иштирокчилар томонидан қопланиши лозим бўлган суммага;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

кредит 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» — чиқиб кетаётган иштирокчиларнинг улуши бўйича ташкилотнинг қарзини ҳисоб-китоб қилиш учун бериладиган асосий воситалар қиймати суммасига.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бунда, берилаётган асосий воситалар қиймати чиқиб кетаётган иштирокчиларнинг улушлари бўйича қарзлари суммасидан ошиб кетса, фарқ чиқиб кетаётган иштирокчилар томонидан қопланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

284. 6630 «Таъсисчиларнинг устав капиталини ошириш бўйича улушлари» ҳисобварағида таъсис ҳужжатларига киритилган ўзгартиришлар давлат рўйхатидан ўтказилгунга қадар улар киритган улушлар бўйича ташкилотнинг таъсисчилар олдидаги мажбуриятлари активларни ҳисобга олувчи тегишли ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

285. 6610 «Тўланадиган дивидендлар», 6620 «Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарз», «6630 «Таъсисчиларнинг устав капиталини ошириш бўйича улушлари» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоб (кўрсатувчига акциялардан ташқари) ҳар бир таъсисчи бўйича алоҳида юритилади. Таъсисчиларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6600) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Акциядорларга дивидендлар ҳисобланиши	8710, 8720	6610
2.	Дивидендларни тўлаш манбаида ушлаб қолинадиган даромад солиғининг ҳисобланиши	6610	6410
3.	Ҳисобланган дивидендларнинг тўланиши	6610	5010-5530
4.	Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарзнинг ҳисобланиши	8330, 8610, 8620	6620
5.	Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарзнинг тўланиши	6620	5010-5530
6.	Таъсис ҳужжатларига киритилган ўзгартиришлар давлат рўйхатидан ўтказилгунга қадар таъсисчилардан улушларнинг келиб тушиши	активларни ҳисобга олиш ҳисобварақлари	6630
7.	Таъсис ҳужжатларига киритилган ўзгартиришлар давлат рўйхатидан ўтказилгандан кейин олдин олинган қўшимча улушлар суммаларининг ҳисобга олиниши	6630	4610

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар (6700)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

286. Ташкилотнинг ходимларга иш ҳақи тўлаш (иш ҳақининг барча турлари, мукофотлар, ёрдам, ишлайдиган пенсия олувчиларга ҳисобланган пенсия ва бошқа тўловлар) бўйича жорий қарзлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6710 «Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6720 «Депонентланган иш ҳақи».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

287. 6710 «Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар» ҳисобварағининг кредитида иш ҳақи, ижтимоий суғурта бўйича нафақалар, пенсиялар ва бошқа шу каби суммалар акс эттирилади. 6710 «Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар» ҳисобварағининг дебетида ҳисобланган иш ҳақини тўлаш ва ундан ушланмалар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

288. Ҳар йилги ва қўшимча таътил бўйича суммаларни ҳисоблашда ушбу суммалар иш ҳақи жамғармасига жорий ойга тўғри келадиган таътил кунлари суммаси миқдорида киритилади. Таътилнинг бир қисми кейинги ойга ўтган ҳолларда, ушбу кунлар учун ходимларга тўланган суммалар жорий ойда берилган бўнак суммаси каби акс эттирилади ва 4290 «Ходимларга берилган бошқа бўнаклар» ҳисобварағининг дебетида ва 5010 «Миллий валютадаги пул маблағлари» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

289. 6720 «Депонентланган иш ҳақи» ҳисобварағида ходимларнинг олинмаган иш ҳақи бўйича қарзлари акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6710 «Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китоблар» ва 6720 «Депонентланган иш ҳақи» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоб ташкилотнинг ҳар бир ходими бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

290. Иш ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб-китобларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6700) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Капитал қўйилмалар соҳасида банд бўлган ходимларга иш ҳақи ҳисобланиши	0810-0890	6710
2.	Товар-моддий захираларни тайёрлаш ва сотиб олиш операциялари бўйича иш ҳақи ҳисобланиши	1010-1120, 2910-2990	6710
3.	Товар-моддий захираларни тайёрлаш ва сотиб олиш операциялари бўйича иш ҳақи ҳисобланиши (1510-ҳисобварақ қўлланилганда)	1510	6710
4.	Асосий ишлаб чиқариш, ёрдамчи ишлаб чиқариш, умумий ишлаб чиқариш цехлари, яроқсиз маҳсулотни тўғрилаш ва хизмат кўрсатувчи хўжаликлар ишчиларига иш ҳақи суммалари ҳисобланиши	2010, 2310, 2510, 2610, 2710	6710
5.	Маҳсулот сотишда, бошқарув ва бошқа операцияларда банд бўлган ходимларга иш ҳақи ҳисобланиши	9410-9430	6710
6.	Келгуси давр харажатларига киритиладиган ишлар учун иш ҳақи ҳисобланиши (мавсумий тармоқларда ва бошқалар)	3190	6710
7.	Асосий воситаларни ҳисобдан чиқариш жараёнлари бўйича ҳисобланган иш ҳақи	9210	6710
8.	Ортиқча тўланган суммалар (иш ҳақи ва бошқалар) кассага қайтарилиши	5010	6710
9.	Табиий офатлар, ёнғинларни бартараф қилиш билан боғлиқ бўлган ишчиларга иш ҳақи ҳисобланиши	9720	6710
10.	Ходимларга бир марталик мукофот ҳисобланиши	9430	6710
11.	Маҳсулот, иш, хизматлар қиймати ташкилот ишчиларидан ушлаб қолиниши	6710	4790
12.	Ходимларга ҳисобланган суммалар кассадан тўланиши (иш ҳақи, мукофотлар ва бошқалар)	6710	5010
13.	Ҳисобдор шахсларнинг қайтармаган бўнак суммалари ушлаб қолиниши	6710	4220-4290
14.	Акцияларга обуна бўйича мажбуриятлар қопланиши	6710	4610
15.	Кредитга сотиб олинган товарлар учун ҳисоб-китоблар бўйича навбатдаги тўловлар ишчилардан ушлаб қолиниши	6710	4710
16.	Айбдор ишчиларнинг иш ҳақи суммасидан етказилган моддий зарарлар суммаси ушлаб қолиниши	6710	4730

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қисқа муддатли кредитлар ва қарзлар (6800)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

291. Ташкилот томонидан сўмда ва чет эл валютасида олинган қисқа муддатли (12 ой муддатгача) кредит ва қарзларнинг ҳолатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6810 «Қисқа муддатли кредитлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6820 «Қисқа муддатли қарзлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6830 «Тўланадиган облигациялар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6840 «Тўланадиган векселлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

292. 6810 «Қисқа муддатли кредитлар» ҳисобварағида ташкилотнинг қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ олган қисқа муддатли кредитлари ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олинган қисқа муддатли кредитларнинг суммалари 6810 «Қисқа муддатли кредитлар» ҳисобварағининг кредитида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қайтарилган қисқа муддатли кредитлар суммаси 6810 «Қисқа муддатли кредитлар» ҳисобварағининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6810 «Қисқа муддатли кредитлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кредитни тақдим этган банк, кредит суммаси, муддати бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

293. 6820 «Қисқа муддатли қарзлар» ҳисобварағида Ўзбекистон Республикаси ва чет элдаги қарз берувчилардан (банкдан ташқари) 12 ойдан кўп бўлмаган муддатга олинган қарзлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қарз берувчилардан (банкдан ташқари) тушган маблағлар пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебети ва 6820 «Қисқа муддатли қарзлар» ҳисобварағининг кредити бўйича қайд қилиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олинган қарзларни қайтариш 6820 «Қисқа муддатли қарзлар» ҳисобварағининг дебетида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6820 «Қисқа муддатли қарзлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб қарз берувчилар ва қарзларни қайтариш муддати бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

294. 6830 «Тўланадиган облигациялар» ҳисобварағида тўлов муддати 12 ойдан ортиқ бўлмаган облигацияларни муомалага чиқариш ҳисобига ташкилотга жалб этилган маблағлар ҳисобга олинади. Агар маблағларни жалб қилиш облигацияларни номинал қийматидан юқори баҳога сотиш йўли билан амалга оширилса, облигацияларни сотиш баҳоси билан номинал қиймати ўртасидаги фарқ 6220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағининг кредитида ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6830 «Тўланадиган облигациялар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигация тури ва уни қоплаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

295. 6840 «Тўланадиган векселлар» ҳисобварағида қоплаш муддати 12 ойдан ортиқ бўлмаган берилган векселлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ташкилотда берилган векселларни ҳисобга олиш операциялари 6840 «Тўланадиган векселлар» ҳисобварағининг кредитида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Вексель бўйича операциялар натижасида қарз берувчидан олинган пул маблағларининг ташкилот томонидан қайтарилиши 6840 «Тўланадиган векселлар» ҳисобварағининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6840 «Тўланадиган векселлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб векселлар ҳисобини амалга оширадиган банклар, вексель ушловчилар ва ҳар бир вексель бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

296. Қисқа муддатли кредитлар ва қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6800) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Қисқа муддатли кредитлар ва қарзлар олиниши	5110-5530	6810-6820
2.	Қисқа муддатли кредитлар ва қарзлар ҳисобига товар-моддий захираларнинг харид қилиниши	1010-2910	6810-6820
3.	Қисқа муддатли кредитлар ва қарзлар ҳисобидан мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг қарзи тўланиши	6010	6810-6820
4.	Қисқа муддатли кредитлар ва қарзлар қайтарилиши	6810-6820	5110-5530
5.	Қисқа муддатли кредитлар ва қарзлар ажратилган бўлинмалар ҳисобидан қайтарилиши	6810-6820	6110
6.	Берилган вексель ва облигациялар эвазига қисқа муддатли қарз олиниши	5110-5530	6830-6840
7.	Берилган вексель ва облигациялар қопланиши	6830-6840	5110-5530

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бошқа жорий кредиторлик қарзлар (6900)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

297. Бошқа кредиторлар билан операциялар бўйича жорий қарзлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6910 «Тўланадиган оператив ижара»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6920 «Ҳисобланган фоизлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6930 «Роялти бўйича қарзлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6940 «Кафолатлар бўйича қарзлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6960 «Даъволар бўйича тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6970 «Ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6990 «Бошқа мажбуриятлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

298. 6910 «Тўланадиган оператив ижара» ҳисобварағида ташкилотнинг оператив ижара бўйича ижарага берувчи олдидаги мажбурияти акс эттирилади. Ҳисобланган ижара суммаси 6910 «Тўланадиган оператив ижара» ҳисобварағининг кредитида, ижарага берувчига тўланган сумма эса ушбу ҳисобварақнинг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6910 «Тўланадиган оператив ижара» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир оператив ижара шартномаси бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

299. 6920 «Ҳисобланган фоизлар» ҳисобварағида кредиторлар томонидан берилган қарзлар ва кредитлар бўйича ҳисобланган фоизлар акс эттирилади. Тўланиши лозим бўлган фоизлар бўйича ҳисобланган суммалар 6920 «Ҳисобланган фоизлар» ҳисобварағининг кредитида, фоизлар бўйича қарзларни тўлаш эса ушбу ҳисобварақнинг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6920 «Ҳисобланган фоизлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кредитор бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

300. 6930 «Роялти бўйича қарзлар» ҳисобварағида ташкилотнинг бошқа ташкилотлардан фойдаланиш учун активларнинг олиниши натижасида вужудга келган роялти тўловлари бўйича ташкилотнинг мажбуриятлари ҳисобга олинади. Роялти бўйича ҳисобланган қарзлар 6930 «Роялти бўйича қарзлар» ҳисобварағининг кредитида харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6930 «Роялти бўйича қарзлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кредитор бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

301. 6940 «Кафолатлар бўйича қарзлар» ҳисобварағида ташкилотнинг сотилган маҳсулотларга кафолатли хизмат кўрсатиш бўйича харидорлар олдидаги мажбуриятлари акс эттирилади. Агар ташкилот маҳсулотини сотиш вақтида харидорга кафолатли муддат берса, ушбу мажбурият бутун кафолат муддати давомида мавжуд бўлади. Кафолат суммаси маҳсулот сотиш амалга оширилган даврда харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида акс эттирилади. Ташкилот ўз тажрибасидан келиб чиққан ҳолда, келгуси даврларга бериладиган кафолат суммаси қанчага тўғри келиши, яъни товар ёки хизматнинг бир бирлигига тўғри келадиган ўртача хизмат қийматини ҳисоблаб чиқиши ва ушбу суммани 6940 «Кафолатлар бўйича қарзлар» ҳисобварағининг кредитида харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттириши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6940 «Кафолатлар бўйича қарзлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб кафолат билан сотилган хар бир маҳсулот, иш ва хизматларнинг турлари бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

302. 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» ҳисобварағида 12 ой давомида тўланиши лозим бўлган узоқ муддатли қарз мажбуриятларининг жорий қисми акс эттирилади. Узоқ муддатли мажбуриятлар жорий қисмга ўтказилганда 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» ҳисобварағи тўланадиган суммага узоқ муддатли мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда кредитланади ва узоқ муддатли мажбуриятларнинг бошланғич суммасини камайтиради. Шунингдек, ушбу ҳисобварақда молиявий ижара бўйича ижарага берувчи олдидаги узоқ муддатли мажбуриятларнинг жорий қисми ҳам акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб узоқ муддатли мажбуриятларнинг турлари, қайтарилиш муддатлари бўйича Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги ва унинг ташқарисидаги узоқ муддатли мажбуриятларни ажратган ҳолда алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

303. 6960 «Даъволар бўйича тўловлар» ҳисобварағи харидорлар, буюртмачилар ва бошқа ташкилотлар томонидан билдирилган даъволар, шунингдек, тан олинган (ёки эътироф этилган) жарималар, пенялар ва неустойкалар бўйича ташкилотнинг қарзи тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун фойдаланилади. Даъволар асосан шартнома мажбуриятларини бажармаганликдан келиб чиқиб, 6960 «Даъволар бўйича тўловлар» ҳисобварағининг кредитида харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

304. 6960 «Даъволар бўйича тўловлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кредитор ва даъво бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

305. 6970 «Ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар» ҳисобварағи ташкилот ишчиларига маъмурий-хўжалик ва операцион харажатлар, шунингдек, хизмат сафарлари учун берилган ҳисобдорлик суммалари билан ҳақиқий сарфланган суммалари ўртасидаги фарқ натижасида келиб чиқадиган қарзлар тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

306. Агар сарфланган сумма ҳисобдорлик бўйича берилган суммадан ошса, ташкилотнинг ҳисобдор шахс олдидаги қарзи вужудга келади ва ушбу сумма 6970 «Ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар» ҳисобварағининг кредитида кўрсатилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

6970 «Ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳисобдор шахсларнинг ҳар бири бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

307. 6990 «Бошқа мажбуриятлар» ҳисобварағи нотижорат операциялар бўйича жисмоний ва юридик шахслар (ўқув юртлари, илмий ташкилотлар ва бошқалар) олдидаги суд органларининг ижроия ҳужжатлари ёки қарорлари асосида ташкилот ишчиларининг иш ҳақидан турли ташкилот ва алоҳида шахслар фойдасига ушлаб қолинган суммалар бўйича ташкилотнинг жорий мажбуриятлари акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

308. 6990 «Бошқа мажбуриятлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб бошқа мажбуриятларнинг ҳар бир тури бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

309. Бошқа кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6900) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Оператив ижара бўйича ҳисобот даврида тўланиши лозим бўлган ижара тўловлари ҳисобланиши	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	6910
2.	Оператив ижара бўйича қарз тўланиши	6910	5010-5530
3.	Молиявий ижара бўйича фоиз ҳисобланиши	9610	6920
4.	Қарзлар бўйича фоизлар ҳисобланиши	9610	6920
5.	Қарзлар бўйича ҳисобланган фоизлар тўланиши	6920	5110-5530
6.	Роялти ҳисобланиши	9690	6930
7.	Ҳисобланган роялти тўланиши	6930	5110-5530
8.	Кафолатли хизмат бўйича қарз ҳисобланиши	9430	6940
9.	Кафолатли хизмат бўйича ҳақиқий харажатлар ҳисобдан чиқарилиши	6940	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар
10.	Узоқ муддатли мажбуриятларнинг жорий қисмга ўтказилиши	7810-7920	6950
11.	Узоқ муддатли мажбуриятларнинг жорий қисми бўйича тўлов амалга оширилиши	6950	5110-5530
12.	Тан олинган даъволар (хатолар, йўлдаги камомад, маҳсулот сифатининг мувофиқ келмаслиги ва бошқалар) бўйича қарзлар ҳисобланиши	9430	6960
13.	Товар-моддий захиралардаги арифметик хатолардан келиб чиққан даъволар бўйича қарзлар (ҳисоб-китоб ҳужжатларидагидан ҳақиқатда кам етказиб берилганда) ҳисобланиши	1010-2990	6960
14.	Шартнома мажбуриятларига риоя қилмаганлик учун жарималар, пенялар, неустойкалар суммалари бўйича қарзлар (тан олинган ёки арбитраж томонидан эътироф этилган ҳажмда) ҳисобланиши	9430	6960
15.	Асосий ишлаб чиқариш, ёрдамчи ишлаб чиқариш, умумий ишлаб чиқариш ва бошқарув эҳтиёжлари, хизмат кўрсатувчи хўжаликларга тааллуқли харажатларни амалга оширганлиги учун ҳисобдор шахсларга қарзлар ҳисобланиши	2010, 2310, 2510, 2710, 9420	6970
16.	Яроқсиз маҳсулот билан боғлиқ бўлган турли харажатлар (қайтариб олиб келиш ва бошқа) тўлови учун ҳисобдор шахсларга қарзлар ҳисобланиши	2610	6970
17.	Сотиб олинган товарлар учун ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар ҳисобланиши	2910-2990	6970
18.	Маҳсулотни сотиш билан боғлиқ бўлган (транспорт ва бошқа) харажатларни амалга оширганлиги учун ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар ҳисобланиши	9410	6970
19.	Табиий офатларнинг олдини олиш ёки бартараф қилиш билан боғлиқ бўлган турли харажатларнинг тўлови учун ҳисобдор шахсларга бўлган қарзлар ҳисобланиши	9720	6970
20.	Капитал қўйилмаларда турли ташкилотлар хизматлар кўрсатди	0810-0890	6990
21.	Турли ташкилот ва шахслардан турли товар-моддий захираларни сотиб олинди ва ҳар хил хизматлар қабул қилиниши	1510	6990
22.	Турли ташкилотлар асосий, ёрдамчи, умумий ишлаб чиқариш цехлари ва хизмат кўрсатиш хўжаликларига хизматлар кўрсатишди	2010, 2310, 2510, 2710	6990
23.	Яроқсиз маҳсулотни тузатиш билан боғлиқ бўлган харажатлар бўйича истеъмолчиларга бўлган қарз	2610	6990
24.	Бошқа шахслардан товарлар келиб тушди	2910-2990	6990
25.	Асосий воситаларни ҳисобдан чиқаришда кўрсатган хизматлари учун бошқа ташкилотларга бўлган қарз	9210	6990
26.	Бошқа шахслардан пул эквивалентлари келиб тушди	5610	6990
27.	Бошқа шахслардан ўтказмалар келиб тушди	5710	6990
28.	Бошқа шахслардан қимматли қоғозлар сотиб олинди	0610, 5810	6990
29.	Турли ташкилотларнинг ижтимоий соҳа объектларини сақлаш бўйича кўрсатган хизматлари ҳисобланди	2710	6990
30.	Сотиб олинган акцияларни сақлаганлиги учун депозитарийга бўлган қарз ҳисобланди	9690	6990

(309-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2-§. Узоқ муддатли мажбуриятлар

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

310. Ушбу параграфнинг ҳисобварақлари ташкилотнинг юридик ва жисмоний шахслар олдидаги узоқ муддатли мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

311. Ушбу параграфдаги ҳисобварақларда чет эл валютасидаги мажбуриятлар Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (22-сонли БҲМС) «Чет эл валютасида ифодаланган активлар ва мажбуриятларнинг ҳисоби»га (рўйхат рақами 3587, 2024 йил 19 декабрь) мувофиқ ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга узоқ муддатли тўловлар (7000)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

312. Ташкилотнинг мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга қабул қилинган товар-моддий захиралар, бажарилган ишлар, кўрсатилган хизматлар, шунингдек, юк ташиш бўйича олинган хизматлар учун вужудга келган узоқ муддатли мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга узоқ муддатли тўловлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7020 « Берилган узоқ муддатли векселлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

313. 7010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга узоқ муддатли тўловлар» ҳисобварағининг кредитида ҳақиқатда келиб тушган товар-моддий захиралар ва бошқа активлар, қабул қилинган иш ва хизматларнинг қиймати ушбу қийматликлар ёки тегишли харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда кўрсатилади. Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир мол етказиб берувчилар ва пудратчилар бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

314. 7020 «Берилган узоқ муддатли векселлар» ҳисобварағининг кредитида сотиб олинган товар-моддий захиралар ва бошқа активлар, қабул қилинган иш ва хизматлар учун векселлар билан таъминланган узоқ муддатли мажбуриятлар ҳисобга олинади ва улар қопланиш давригача бухгалтерия ҳисобида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7020 «Берилган узоқ муддатли векселлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб берилган векселларнинг ҳар бир тури бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

315. Мол етказиб берувчиларга тўланадиган узоқ муддатли мажбуриятлар жорий қисмга ўтказилганда 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўловлар», 6020 «Берилган векселлар» ҳисобварақлари кредитланиб, 7010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга узоқ муддатли тўловлар», 7020 «Берилган узоқ муддатли векселлар» ҳисобварақлари дебетланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

316. Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган узоқ муддатли ҳисобварақларнинг (7000) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ташкилотга ўрнатиладиган асбоб-ускуналар келиб тушиши	0710, 0720	7010
2.	Капитал қўйилмалар учун мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг бажарган ишлари ва кўрсатган хизматлари юзасидан берилган ҳисобварақлар тўловга қабул қилиниши	0810-0890	7010
3.	Мол етказиб берувчилардан материаллар келиб тушиши	1010-1090	7010
4.	Мол етказиб берувчилардан ўстиришга ва бўрдоқига боқиладиган ҳайвонлар келиб тушиши	1110, 1120	7010
5.	Мол етказиб берувчилардан турли товар-моддий захиралар келиб тушиши (1510-ҳисобварақ қўлланилганда)	1510	7010
6.	Мол етказиб берувчилардан товар-моддий захиралар сотиб олинганда тўланган ҚҚС суммаси ҳисобга олиниши	4410	7010
7.	Ташкилот томонидан асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжалик, умумий ишлаб чиқариш ва бошқарув эҳтиёжлари учун мол етказиб берувчиларнинг бажарган иш ва хизматлари (жумладан: энергия, газ, буғ, сув) қабул қилиниши	2010, 2310, 2510, 2710, 9420-9430	7010
8.	Яроқсиз маҳсулотни тузатиш ва кафолатли таъмирлаш бўйича мол етказиб берувчиларнинг кўрсатган хизматлари	2610	7010
9.	Келгуси давр харажатларига тегишли бўлган мол етказиб берувчилардан олинган иш ва хизматлар	3190	7010
10.	Мол етказиб берувчилардан товарлар келиб тушиши	2910-2990	7010
11.	Маҳсулотлар, товарлар, иш ва хизматларни сотиш жараёнида мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг кўрсатган иш ва хизматлари	9410	7010
12.	Табиий офатларни тугатишда мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг хизматлари	9720	7010
13.	Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларнинг қарзлари узоқ муддатли қисмдан жорий қисмга ҳисобдан чиқарилиши	7010	6010
14.	Даъво муддати тугаган кредиторлик қарзлари ҳисобдан чиқарилиши	7010	9390

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар (7100)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

317. Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7110 «Ажратилган бўлинмаларга бўлган узоқ муддатли қарзлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарзлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

318. 7110 «Ажратилган бўлинмаларга бўлган узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварағида ташкилотнинг умумий балансга қўшиладиган филиаллар, ваколатхоналар, бўлимлар ва бошқа ажратилган бўлинмалар олдидаги узоқ муддатли мажбуриятлар (хўжалик ичидаги ёки баланс ичидаги ҳисоб-китоблар) ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7110 Ташкилотнинг турли хилдаги операциялар бўйича ажратилган бўлинмалар олдидаги узоқ муддатли мажбуриятлари «Ажратилган бўлинмаларга бўлган узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварағининг кредитида товар-моддий захиралар, пул маблағлари, харажатлар ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

319. 7120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварағида ташкилотнинг шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари олдидаги узоқ муддатли мажбуриятлари (баланслараро ёки ташкилотлар орасидаги ҳисоб-китоблар) ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварағининг кредитида турли хилдаги операциялар бўйича шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари олдидаги жорий мажбуриятлар товар-моддий захиралар, пул маблағлари, харажат ва бошқаларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7110 «Ажратилган бўлинмаларга бўлган узоқ муддатли қарзлар», 7120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига бўлган узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир ажратилган бўлинма, шуъба ва қарам хўжалик жамияти бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

320. Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўловлар бўйича узоқ муддатли мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (7100) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ажратилган бўлинмалардан, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан товар-моддий захиралар қабул қилиниши	0710-0890, 1010-1120, 2810-2990	7110, 7120
2.	Ажратилган бўлинмалардан, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан товар-моддий захиралар олиниши операциясини 1510-ҳисобварағини қўллаган ҳолда ҳисобга олиниши	1510	7110, 7120
3.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан олинган товар-моддий захиралар қийматидаги фарқнинг ҳисобга олиниши	1610	7110, 7120
4.	Асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжалик, умумий ишлаб чиқариш ва бошқарув эҳтиёжлари учун ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари кўрсатган хизматлар ҳисобга олиниши	2010, 2310, 2510, 2710, 9420-9430	7110, 7120
5.	Ажратилган бўлинмалардан олинган ярим тайёр маҳсулотлар қабул қилиниши	2110	7110
6.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг келгуси давр харажатлари таркибида ҳисобга олинадиган хизматлари	3190	7110, 7120
7.	Ажратилган бўлинмалардан кассага нақд пул келиб тушиши (йўлланмалар учун)	5010	7110
8.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан пул маблағлари келиб тушиши	5110-5530	7110, 7120
9.	Ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларидан пул эквивалентлари келиб тушиши	5610	7110, 7120

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Кечиктирилган узоқ муддатли мажбуриятлар (7200)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

321. Ташкилотнинг узоқ муддатга кечиктирилган мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7240 «Солиқлар ва йиғимлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи узоқ муддатли мажбуриятлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7290 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

322. 7210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи қопланиш даври давомида даромадга тақсимланадиган облигацияларнинг дисконти (чегирмаси) бўйича ташкилотнинг узоқ муддатли кечиктирилган даромадларини акс эттиради. Ушбу ҳисобварақ фақат облигация сотиб олувчиларда қўлланилади. Облигациялар дисконт билан сотиб олинганда, дисконт суммаси 7210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи ва тўланган сумма пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг кредитида узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Облигациялар бўйича дисконт (чегирма)лар жорий қисмга ўтказилганда 7210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи дебетланади ва 6210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7210 «Дисконт (чегирма)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигациянинг тури ва қоплаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

323. 7220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи қопланиш даври давомида даромадга тақсимланадиган облигацияларнинг мукофоти (устамаси) бўйича ташкилотнинг узоқ муддатли кечиктирилган даромадларини акс эттиради. Ушбу ҳисобварақ фақат облигация сотувчиларда қўлланилади. Облигациялар мукофот билан сотилганда 7220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи ва 7830 «Тўланадиган узоқ муддатли облигациялар» ҳисобварағи пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда кредитланади. Облигациялар бўйича мукофот (устама)лар жорий қисмга ўтказилганда 7220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи дебетланади ва 6220 «Мукофот (устама)лар шаклидаги кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7220 «Мукофот (устама)лар шаклидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигациянинг тури ва қоплаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

324. 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи товарлар, ишлар ва хизматлар учун пул маблағларини олиш ва товарларни етказиб бериш, ишларни бажариш ва хизматларни кўрсатиш муддатлари орасидаги фарқ билан боғлиқ ташкилот мажбуриятлари тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун фойдаланилади. 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағининг кредитида келгуси даврга тегишли бўлган даромадлар суммаси пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда, дебетида эса тегишли давр келганда 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағига ўтказилган даромадлар жорий қисмининг суммаси акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир даромад тури бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

325. 7240 «Солиқлар ва йиғимлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар» ҳисобварағида қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тегишли ҳукумат идораларининг қарори бўйича бир неча йилга кечиктириб тўлашга рухсат этилган солиқ бўйича бюджет олдидаги узоқ муддатли қарзлар акс эттирилади. 7240 «Солиқлар ва йиғимлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар» ҳисобварағининг кредитида узоқ муддатли кечиктирилган тўловлар суммаси бюджетга тўловлар бўйича қарзларни (6400), суғурта ва давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар бўйича қарзларни (6500) ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7240 «Солиқлар ва йиғимлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кечиктирилган солиқ ва тўловлар тури бўйича ва қопланиш муддати бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

326. 7250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи узоқ муддатли мажбуриятлари» ҳисобварағида вақтинчалик фарқлар натижасида юзага келадиган кечиктирилган фойда солиғи суммаси акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Фойда солиғи бўйича харажатлар ҳисоб даромадидан келиб чиққан ҳолда ҳисобланади, тўланадиган фойда солиғи эса солиқ солинадиган даромаддан келиб чиқиб ҳисобланади. Ҳисоб даромад ва солиқ солинадиган даромадни аниқлашдаги ёндашувлардаги фарқ молиявий ҳисоботда акс эттирилиши лозим. Ташкилотнинг ҳисоб сиёсатига мувофиқ ҳисоб маълумотлари бўйича ҳисобланган фойда солиғи бўйича харажатлар ташкилот томонидан даромадни олиш давомида амалга оширилган деб қаралиб, тегишли даромадлар ва харажатлар юзага келган даврда ҳисобланади ва Ташкилотнинг Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботда (2-шакл) акс эттирилади. Бунда ҳисоб даромадидан келиб чиқиб ҳисобланган фойда солиғи ва солиққа тортиладиган даромаддан келиб чиқиб ҳисобланган тўланадиган фойда солиғи ўртасидаги фарқ вақтинчалик фарқ сифатида юритилади ва 7250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи узоқ муддатли мажбуриятлари» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи мажбуриятларининг тегишли жорий қисми 7250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи узоқ муддатли мажбуриятлари» ҳисобварағининг дебетидан 6250 «Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи мажбуриятлари» ҳисобварағининг кредитига ўтказилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

327. 7290 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлар» ҳисобварағида 6210 — 6250 ҳисобварақларида кўрсатилмаган ташкилотнинг бошқа узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятлари акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

328. Кечиктирилган узоқ муддатли мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (7200) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Дисконт билан сотилган облигацияларнинг дисконт суммаси	5110-5530	7210
2.	Кечиктирилган дисконтнинг узоқ муддатли қисми жорий қисмга ўтказилиши	7210	6210
3.	Облигациялар мукофот билан сотилганда ҳисобланган мукофот суммаси	5110-5530	7220
4.	Кечиктирилган мукофотнинг узоқ муддатли қисми жорий қисмга ўтказилиши	7220	6220
5.	Келгусида жўнатиладиган товар-моддий захиралар, кўрсатиладиган хизматлар, бажариладиган ишлар учун олдиндан пул маблағлари келиб тушиши	5110-5530	7230
6.	Узоқ муддатли кечиктирилган даромадларнинг ҳисобот даврига тааллуқли жорий қисми ҳисобдан чиқарилиши	7230	6230
7.	Солиқлар ва йиғимлар бўйича узоқ муддатли кечиктириш берилиши	6410, 6510-6530	7240
8.	Бюджетга тўловлар учун ҳисобот давридаги солиқлар ва йиғимлар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган мажбуриятларнинг жорий қисми ҳисобдан чиқарилиши	7240	6240
9.	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғи узоқ муддатли мажбуриятлари	9810	7250
10.	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиғининг узоқ муддатли қисмини жорий қисмга ўтказилиши	7250	6250

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Харидорлардан ва буюртмачилардан олинган бўнаклар-узоқ муддатли қисми (7300)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

329. Маҳсулот ва товарларни етказиб бериш, шунингдек, иш бажариш ёки хизмат кўрсатиш учун олинган бўнаклар бўйича узоқ муддатли мажбуриятлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 7310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

маҳсулот ва товарларни етказиб бериш, шунингдек, иш бажариш ёки хизмат кўрсатиш бўйича олинган бўнаклар

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ташкилот харидор ва буюртмачиларга маҳсулот ва товарларни етказиб бериш, шунингдек, иш бажариш ёки хизмат кўрсатиш учун улардан бўнак тўловини (олдиндан тўлашни) талаб қилиши мумкин. Бундай ҳолатда бўнак товар-моддий захираларни етказиб бериш, ишларни бажариш ва хизматларни кўрсатиш бўйича шартноманинг бажарилиши ҳамда харидор ва буюртмачилардан келгусидаги тўловларнинг келиб тушишига кафолат сифатида хизмат қилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олинган бўнак суммалари, шунингдек, қисман тайёр маҳсулот (иш, хизмат) учун олинган тўловлар суммаси 7310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар — узоқ муддатли қисми» ҳисобварағининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Харидорлар ва буюртмачилардан олинган узоқ муддатли бўнаклар суммасининг жорий қисмга ўтказилиши 7310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар — узоқ муддатли қисми» ҳисобварағининг дебети, 6310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7310 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнаклар — узоқ муддатли қисми» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб олинган бўнаклар тури бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

330. Харидорлар ва буюртмачилардан олинган бўнакларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (7300) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Узоқ муддатли бўнаклар олиниши	5010-5530	7310
2.	Узоқ муддатли бўнаклар суммаси жорий қисмга ўтказилиши	7310	6310
3.	Илгари олинган узоқ муддатли бўнаклар қайтарилиши	7310	5010-5530
4.	Олдин олинган бўнаклар банк кредитлари ва бошқа ташкилотларнинг қарзи ҳисобига қайтарилиши	7310	6110-6190, 7110-7190

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Узоқ муддатли кредитлар ва қарзлар (7800)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

331. Ташкилотнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги ва чет элдаги банклар ва қарз берувчилардан сўмда ва чет эл валютасида олган узоқ муддатли (12 ойдан узоқ муддатга) кредит ва қарзларининг ҳолатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7810 «Узоқ муддатли кредитлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7820 «Узоқ муддатли қарзлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7830 «Тўланадиган узоқ муддатли облигациялар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7840 «Тўланадиган узоқ муддатли векселлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

332. Олинган узоқ муддатли кредитлар суммаси 7810 «Узоқ муддатли кредитлар» ҳисобварағининг кредитида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Узоқ муддатли банк кредитини жорий қисмга ўтказишда, тегишли суммага 7810 «Узоқ муддатли кредитлар» ҳисобварағи дебетланади ва 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисми» ҳисобварағи кредитланади бунда узоқ муддатли банк кредитининг бошланғич қиймати камайтирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Узоқ муддатли кредитларнинг аналитик ҳисоби уларга берилган кредитларнинг турлари ва муддатлари, банклар бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

333. 7820 «Узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварағида ташкилотнинг Ўзбекистон Республикаси ва чет элдаги қарз берувчилардан (банкдан ташқари) 12 ойдан узоқ муддатга олган қарзлари ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қарз берувчилардан (банкдан ташқари) келиб тушган маблағлар пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебети ва 7820 «Узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Узоқ муддатли қарзлар жорий қисмга ўтказилганда 7820 «Узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварағи дебетланади ва тўланадиган сумма узоқ муддатли қарзларнинг бошланғич суммасини ушбу миқдорга камайтириб, 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисм» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7820 «Узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир қарз берувчи ва қарзларни тўлаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

334. 7830 «Тўланадиган узоқ муддатли облигациялар» ҳисобварағида тўлов муддати 12 ойдан кўп бўлган облигацияларни сотиш ҳисобига ташкилотга жалб этилган маблағлар ҳисобга олинади. Агар маблағларни жалб қилиш облигацияларни номинал қийматидан юқори баҳога сотиш йўли билан амалга оширилса, унда облигацияларни сотиш баҳоси билан номинал қиймати ўртасидаги фарқ 7220 «Мукофот (устама)лар кўринишидаги узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағининг кредитида ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Узоқ муддатли тўланадиган облигациялар жорий қисмга ўтказилганда, тўланадиган сумма узоқ муддатли тўланадиган облигацияларнинг бошланғич суммасини ушбу миқдорга камайтириб, 7830 «Тўланадиган узоқ муддатли облигациялар» ҳисобварағи дебетланади ва 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисм» ҳисобварағининг кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7830 «Тўланадиган узоқ муддатли облигациялар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир облигация тури ва тўлаш муддати бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

335. 7840 «Тўланадиган узоқ муддатли векселлар» ҳисобварағида қарз берувчиларга 12 ойдан ортиқ муддатда қайтариш учун берилган векселлар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Берилган векселлар ташкилотда 7840 «Тўланадиган узоқ муддатли векселлар» ҳисобварағининг кредитида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Узоқ муддатли тўланадиган векселлар жорий қисмга ўтказилганда, тўланадиган сумма узоқ муддатли тўланадиган векселларнинг бошланғич суммасини ушбу миқдорга камайтириб,7840 «Тўланадиган узоқ муддатли векселлар» ҳисобварағи дебетланади ва 6950 «Узоқ муддатли мажбуриятлар — жорий қисм» ҳисобварағининг кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7840 «Тўланадиган узоқ муддатли векселлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб векселлар ҳисобини амалга оширадиган банклар, вексель эгалари ва ҳар бир вексель бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

336. Узоқ муддатли кредитлар ва қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (7800) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Узоқ муддатли кредитлар ва қарзлар олиниши	5110-5530	7810-7820
2.	Узоқ муддатли кредитлар ва қарзлар ҳисобига олинган товар-моддий захиралар қабул қилиниши	1010-2910	7810-7820
3.	Узоқ муддатли кредитлар ва қарзлар ҳисобидан бўнаклар берилиши	4310-4330, 4410, 4510-4520	7810-7820
4.	Узоқ муддатли кредитлар ва қарзлар ҳисобидан мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга бўлган қарз тўланиши	6010	7810-7820
5.	Берилган вексель ва облигациялар эвазига узоқ муддатли қарз олиниши	5110-5530	7830-7840
6.	Узоқ муддатли кредитлар, қарзлар, облигациялар ва векселларни жорий қисмга ўтказилиши	7810-7840	6950

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бошқа узоқ муддатли кредиторлик қарзлар (7900)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

337. Ташкилотнинг турли жисмоний ва юридик шахслар олдидаги молиявий ижара, нотижорат операциялар (ўқув юртлари, илмий ташкилотлар ва бошқалар), транспорт ташкилотларининг кўрсатган хизматлари бўйича, суд идораларининг қарорларига ва бошқа ҳужжатларга асосан турли ташкилотлар ва алоҳида шахслар манфаати учун ташкилот ишчиларининг иш ҳақидан ушланган суммалар бўйича узоқ муддатли мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7910 «Тўланадиган молиявий ижара»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7920 «Кредиторларга бўлган бошқа узоқ муддатли қарзлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

338. 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» ҳисобварағида ижарага олинган узоқ муддатли активлар учун ижарага берувчи билан ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ташкилотга келиб тушган узоқ муддатли активлар учун ижарага берувчи олдидаги қарзлар 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» ҳисобварағининг кредитида ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

339. Ташкилотнинг турли кредиторларга бўлган узоқ муддатли қарзлари 7920 «Кредиторларга бўлган бошқа узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварағининг кредитида товар-моддий захиралар ва харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

7920 «Кредиторларга бўлган бошқа узоқ муддатли қарзлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир кредитор бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

340. Кредиторларга бўлган бошқа узоқ муддатли қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (7900) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ижара шартлари асосида молиявий ижарага келиб тушган асосий воситалар учун ижарага берувчи олдидаги қарз	0310	7910
2.	Молиявий ижара бўйича тўловларни жорий қисмга ўтказилиши	7910	6950
3.	Турли ташкилотлар ва шахслардан товар-моддий захиралар сотиб олиниши	1010-2990	7920
4.	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни сотиб олишда ва капитал қўйилмаларда турли ташкилотларнинг кўрсатган хизмати	0710-0720, 0810-0890	7920
5.	Турли ташкилотлар умумий ишлаб чиқариш ва маъмурий йўналишдаги асосий, ёрдамчи цехларга хизмат кўрсатувчи хўжаликлар бўйича яроқсиз маҳсулотни тузатиш бўйича хизматлар кўрсатиши	2010, 2310, 2510, 2610, 2710, 9420	7920
6.	Асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетишида кўрсатган хизматлари учун турли ташкилотлар олдидаги қарз	9210, 9220	7920
7.	Турли ташкилот ва шахслардан пул эквивалентлари келиб тушиши	5610	7920
8.	Бошқа шахслардан пул ўтказмалари келиб тушиши	5710	7920
9.	Бошқа шахслардан қимматли қоғозлар сотиб олиниши	0610, 5810	7920
10.	Ижтимоий соҳа объектларини сақлаш учун турли ташкилотларнинг кўрсатган хизматлари	9430	7920

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3-боб. Хусусий капитал

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

341. Ушбу бобнинг ҳисобварақлари ташкилотнинг хусусий капитали ҳолати ва ҳаракати, шунингдек, қонунчилик ҳужжатлари ва (ёки) таъсис ҳужжатларига мувофиқ, ташкил этилган резервлар ва фондлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

342. Хусусий капитал ташкилотнинг активлари ва мажбуриятлари ўртасидаги фарқдир. Хусусий капитал мулк эгаси томонидан амалга оширилган қўшимча инвестициялар, фаолият натижаларига боғлиқ ҳолда кўпайиши ёки камайиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Устав капитали (8300)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

343. Ташкилот устав капиталининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8310 «Оддий акциялар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8320 «Имтиёзли акциялар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8330 «Пай ва улушлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

344. Устав капитали таъсис ҳужжатида белгиланган доирадаги фаолиятни таъминлаш учун таъсисчиларнинг (иштирокчиларнинг) ташкилот мулкига қўйган маблағлари (улушлари, акциялар номинал қийматида ва ҳоказолар)нинг пул ифодасидаги йиғиндисидир. Устав капиталини шакллантириш жараёни ташкилотнинг ташкилий-ҳуқуқий шаклига мувофиқ қонунчилик ҳужжатлари билан тартибга солинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Устав капитали рўйхатдан ўтказилган ҳажмда ёки тўланган акцияларнинг номинал қиймати йиғиндиси миқдорида акс эттирилади. Устав капиталининг ҳажми рўйхатдан ўтказилган таъсис ҳужжатларидаги суммадан ошиб кетиши мумкин эмас. Ташкилот устав капиталининг кўпайиши ёки камайиши фақат таъсисчиларнинг қарори асосида ва таъсис ҳужжатларига тегишли ўзгартиришлар киритилгандан кейингина амалга оширилиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Акциядорларга ташкилот устав капиталидаги улушининг қайтарилиши устав капитали миқдорини камайтирмайди ва бу операция айнан акциядорлик жамиятининг сотиб олинган хусусий акциялари каби 8610 «Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий» ва 8620 «Сотиб олинган хусусий акциялар — имтиёзли» ҳисобварақларининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

345. 8310 «Оддий акциялар» ҳисобварағи оддий акцияларни ўзида мужассамлаштирган акциядорлик капиталининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Акциядорлик жамияти давлат рўйхатидан ўтказилгандан кейин унинг устав капитали эмиссия рисоласида рўйхатга олинган суммада 8310 «Оддий акциялар» ҳисобварағининг кредити ва 4610 «Устав капиталига улушлар бўйича таъсисчиларнинг қарзлари» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади. Ташкилотнинг акциядорлик капитали ҳисобда рўйхатдан ўтган, лекин эмиссияси тугалланмаган миқдорда ҳисобга олиниши сабабли эълон қилинган (чиқаришга рухсат берилган), чиқарилган (акциядорлар томонидан обуна амалга оширилган) ва муомаладаги оддий акцияларнинг ҳар бир эмиссияси бўйича алоҳида аналитик ҳисоб юритиш талаб этилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Акциядорлик жамиятлари муомалага қўшимча акциялар чиқариш ёки муомаладаги акцияларнинг номинал қийматини ошириш йўли билан ўз устав капиталини ошириши мумкин. Акциядорлик жамиятлари устав капитали миқдори акциялар номинал қийматининг пасайиши, ташкилотлар томонидан акцияларнинг бир қисми акция эгаларидан сотиб олиниши натижасида камайиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Акциялар ликвидлилигини ошириш мақсадида уларни майдалашни амалга ошириш, яъни, уларнинг номинал қийматини мутаносиб равишда камайтириб умумий миқдорини кўпайтириш усули қўлланилади. Акцияларни майдалаш натижалари акциядорлар капиталининг ҳажмига таъсир кўрсатмай, фақатгина янги муомаладаги акцияларнинг номинал қиймати ва миқдорини кўпайтириши сабабли ушбу операциялар бўйича бухгалтерия ёзувлари амалга оширилмайди. Ушбу операцияларни 8310 «Оддий акциялар» ҳисобварағига очилган аналитик ҳисоб регистрларида қайд қилиш зарур.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

346. 8320 «Имтиёзли акциялар» ҳисобварағи имтиёзли акция кўринишида чиқарилган акциядорлик капиталининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Акциялар 8310 «Оддий акциялар» ва 8320 «Имтиёзли акциялар» ҳисобварақларида номинал қийматлари бўйича ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8310 «Оддий акциялар» ва 8320 «Имтиёзли акциялар» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоб ташкилотнинг таъсисчилари ва капиталнинг шаклланиш босқичи бўйича маълумотларнинг шаклланишини таъминлаши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

347. 8330 «Пай ва улушлар» ҳисобварағи ташкилотнинг ташкилий-ҳуқуқий шаклларига асосан қатнашувчиларнинг улушларини ўзида мужассамлаштирган устав капиталининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Давлат иштирокидаги корхоналар давлат томонидан ажратилган асосий ва айланма маблағлардан ташкил қилинган устав капиталини белгиланган тартибда шакллантиради.

(347-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ташкилот рўйхатдан ўтгандан кейин унинг устав капитали таъсисчиларнинг таъсис ҳужжатларида белгиланган пай ва улушларидан ташкил топади ва 8330 «Пай ва улушлар» ҳисобварағининг кредитида ҳамда 4610 «Устав капиталига улушлар бўйича таъсисчиларнинг қарзлари» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8330 «Пай ва улушлар» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ташкилотнинг ҳар бир таъсисчиси бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

348. Устав капиталини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (8300) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Таъсис ҳужжатларида кўзда тутилган суммада, (ташкилот рўйхатдан ўтказилгандан кейин) устав капитали тасдиқланиши	4610	8310-8330
2.	Фойданинг бир қисми устав капиталини кўпайтиришга йўналтирилиши:
	а) ҳисобланган дивидендлар миқдорида;	8710	6610
	б) устав капиталини кўпайтиришга йўналтирилган фойда миқдорида.	6610	8310-8330
3.	Устав капитали тўпланган капитал миқдоригача камайтирилиши	8310-8330	4610
4.	Ташкилот таъсисчиларига улушлари қайтарилиши	8330	6620
5.	Акциядорлардан сотиб олинган ва бекор қилинган хусусий акциялар устав капиталининг камайтирилишига ҳисобдан чиқарилиши: а) номинал қийматдан юқори баҳода сотиб олиш:
	номинал қийматига;	8310, 8320, 8410,	8610, 8620
	номинал қийматидан ошган суммага;	9690	8610, 8620
	б) номинал қийматидан паст нархда сотиб олиш:
	сотиб олиш қийматига;	8310, 8320	8610, 8620
	номинал қийматидан паст суммага.	8310, 8320	9590

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қўшилган капитал (8400)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

349. Оддий ва имтиёзли акцияларни сотишдан олинган суммаларнинг акциялар номинал қийматидан ошган миқдори кўринишидаги қўшилган капитал мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8410 «Эмиссия даромади»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8420 «Устав капиталини шакллантиришдаги курс фарқи».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

350. 8410 «Эмиссия даромади» ҳисобварағи акцияларни дастлабки сотишда номинал қийматидан юқори баҳода олинган маблағлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади. Ушбу маблағлар келиб тушганда 8410 «Эмиссия даромади» ҳисобварағи кредитланиб, хусусий акцияларни бекор қилишда сотиб олиш қиймати ва номинал қиймати ўртасидаги фарқ қопланганда эса ушбу ҳисобварақ дебетланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8410 «Эмиссия даромади» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб оддий ва имтиёзли акциялардан олинган даромадлар бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

351. 8420 «Устав капиталини шакллантиришда курс фарқи» ҳисобварағи устав капиталини шакллантириш жараёнида вужудга келадиган курс фарқларини ҳисобга олиш учун фойдаланилади. Устав капиталини шакллантириш учун берилган чет эл валютаси маблағларини тан олиш устав капиталига улушларни киритиш санасидаги чет эл валютасининг сўмга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг курси (бундан буён матнда Марказий банкнинг курси деб юритилади) бўйича амалга оширилади. Чет эл валютаси маблағларини ва бошқа мулкларни тан олиш қиймати рўйхатдан ўтказиш санасидаги таъсис ҳужжатларида белгиланган баҳолардан фарқ қилиши мумкин. Хўжалик юритувчи субъект устав капиталини шакллантиришда Марказий банкнинг курсларининг ўртасида таъсис ҳужжатлари рўйхатдан ўтказилган санада ва устав капиталига маблағлар ҳақиқатда киритилган санада вужудга келадиган ижобий курс фарқи бухгалтерия ҳисобида қўшилган капитал сифатида 8420 «Устав капиталини шакллантиришдаги курс фарқи» ҳисобварағида акс эттирилади. Хўжалик юритувчи субъект устав капиталини шакллантиришда таъсис ҳужжатлари рўйхатдан ўтказилган санада ва устав капиталига маблағлар ҳақиқатда киритилган санада Марказий банк курсларининг ўзгариши натижасида вужудга келадиган салбий курс фарқи 8420 «Устав капиталини шакллантиришдаги курс фарқи» ҳисобварағи дебетида устав капиталини шакллантиришда олдин вужудга келган ижобий курс фарқи суммалари доирасида акс эттирилади. Устав капиталини шакллантиришда ижобий курс фарқи суммасидан ошган салбий курс фарқи суммаси 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади. Курс фарқларининг бу тартибда ҳисобдан чиқарилиши таъсис ҳужжатларида олдиндан келишилган, устав капиталидаги таъсисчиларнинг улушининг ўзгармаслигига имкон беради.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8420 «Устав капиталини шакллантиришда курс фарқи» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир таъсисчи бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

352. Қўшилган капитални ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (8400) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Бирламчи эмиссия акцияларнинг номинал ва эмиссия қийматлари ўртасидаги фарқ сифатида қўшимча тўланган капитал маблағлари келиб тушиши	5010-5530	8410
2.	Қўшилган капитал маблағлари хусусий акцияларни бекор қилишда сотиб олиш ва номинал қийматлари ўртасидаги фарқни қоплашга ишлатилиши	8410	8610, 8620
3.	Устав капиталининг шаклланиш жараёнида вужудга келган ижобий курс фарқи ҳисобга олиниши	Мол-мулкни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	8420

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Резерв капитали (8500)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

353. Ташкилот таъсис ҳужжатларига асосан фойда ҳисобидан шакллантириладиган резерв капитали (фонди), мулкни қайта баҳолашдан юзага келадиган резервлар, пул маблағларидан ташқари текинга олинган мулклар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8510 «Узоқ муддатли активларни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8520 «Резерв капитали (фонди)»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8530 «Текинга олинган мулк».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

354. 8510 «Узоқ муддатли активларни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар» ҳисобварағида мулкларни қайта баҳолаш натижасида вужудга келган ўзгаришлар ҳисобга олинади. Мулкларни қайта баҳолаш натижасида резерв капиталининг шаклланиши ва тўлдирилиши 8510 «Узоқ муддатли активларни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар» ҳисобварағининг кредитида қайта баҳолаш натижасида қиймати ошган мулкларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Агар қайта баҳолаш натижасида мулкларнинг қиймати камайса, камайган сумма ўша мулкнинг навбатдаги қиймати ошиши ҳисобига тўлдирилади ва у 8510 «Узоқ муддатли активларни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади. Шу мулкнинг аввалги қайта баҳолашдаги қийматидан ошган арзонлаштирилган сумма харажат сифатида тан олинади ва 9430 «Бошқа операцион харажатлар» ҳисобварағида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

355. Мулкни қайта баҳолаш бўйича жамланган сумманинг таъсисчилар ўртасида тақсимланиши 8510 «Узоқ муддатли активларни қайта баҳолаш бўйича тузатишлар» ҳисобварағининг дебетида 6620 «Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарз» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

356. 8520 «Резерв капитали (фонди) « ҳисобварағи ташкилот томонидан таъсис ҳужжатлари ва қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ташкил этилган резерв капиталининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Резерв капитали (фонди) маблағлари ташкилот зарарларини қоплаш ва бошқа қоплаш манбалари бўлмаган бошқа мақсадларга сарфланиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Резерв капитали (фонди)нинг шаклланиши 8520 «Резерв капитали (фонди)» ҳисобварағининг кредитида 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари) « ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

357. 8530 «Текинга олинган мулклар» ҳисобварағи ташкилот томонидан текинга олинган мулкни ҳисобга олиш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Текинга олинган мулклар 8530 «Текинга олинган мулклар» ҳисобварағининг кредитида ташкилот мулкларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Текинга олинган мулкларни солиққа тортиш тартиби солиқ тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари билан тартибга солинади.

LexUZ шарҳи

Қаранг: Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 299-моддаси, 304, 378-моддалари.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

358. Резерв капиталини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (8500) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Мулк қийматини қайта баҳолаш натижасида резерв капитали ҳажмининг кўпайиши:
	а) асосий воситалар;	0110-0199	8510
	б) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар;	0310
	в) ўрнатиладиган асбоб-ускуналар;	0710-0720
	г) тугалланмаган қурилиш;	0810
	д) узоқ муддатли инвестициялар.	0610-0690
2.	Мулк қийматининг ўтган қайта баҳолаш қийматининг оширилган миқдоригача камайтирилиши натижасида резерв капиталининг камайиши:
	а) асосий воситалар;	8510	0110-0199
	б) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар;		0310
	в) ўрнатиладиган асбоб-ускуналар;		0710-0720
	г) тугалланмаган қурилиш;		0810
	д) узоқ муддатли инвестициялар.		0610-0690
3.	Ўтган қайта баҳолаш қийматидан ошган суммага:
	а) асосий воситалар;	9430	0110-0199
	б) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар;		0310
	в) ўрнатиладиган асбоб-ускуналар;		0710-0720
	г) тугалланмаган қурилиш;		0810
	д) узоқ муддатли инвестициялар.		0610-0690
4.	Асосий воситалар эскиришини қайта баҳолаш:
	а) қиймати оширилиши	8510	0211-0299
	б) қиймати камайтирилиши.	0211-0290	8510
5.	Резерв капиталида қайд қилинган кам чиққан ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг қайта баҳолаш натижаси (қолдиқ) суммаси	8510	9220
6.	Таъсис ҳужжатларига мувофиқ ва жорий йилнинг тақсимланмаган фойда суммаси қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ўрнатилган тартибда резерв капиталига (фондига) йўналтирилиши	8710	8520
7.	Ташкилотни тугатиш натижасида резерв капитали (фонди) ҳисобидан таъсисчиларга даромад (дивиденд)лар ҳисобланиши	8530	6610, 6620
8.	Резерв капитали (фонди) суммаси жорий ҳисобот йилида фойда олинмаганлиги ёки фойда суммаси етарли бўлмаганлиги сабабли имтиёзли акцияларга даромад (дивиденд)лар ҳисоблаш учун йўналтирилиши	8520	6610
9.	Текинга олинган қимматли қоғозлар ҳисобга олиниши	0610, 5810	8530
10.	Текинга олинган:
	асосий воситалар;	0110-0190	8530
	ўрнатиладиган асбоб-ускуналар ҳисобга олиниши	0710-0720

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Сотиб олинган хусусий акциялар (8600)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

359. Кейинчалик қайта сотиш ёки бекор қилиш мақсадида сотиб олинган хусусий акцияларнинг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8610 «Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8620 «Сотиб олинган хусусий акциялар — имтиёзли».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

360. Сотиб олинган хусусий акцияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (8600) устав капиталини ҳисобга олувчи ҳисобварақларга (8300) нисбатан контр-пассив ҳисобварақ ҳисобланиб, акциядорлик жамиятларининг устав капитали миқдорини камайтиради ва балансда устав капитали суммасидан чегириладиган сумма сифатида кўрсатилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Эмитент томонидан сотиб олинган хусусий акцияларнинг қиймати 8610 «Сотиб олинган хусусий акциялар — оддий» ва 8620 «Сотиб олинган хусусий акциялар — имтиёзли» ҳисобварақларининг дебетида ҳақиқий сотиб олиш баҳосида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Сотиб олинган хусусий акциялар сотиб олиш баҳосидан юқори баҳода қайтадан сотилганда ўртадаги фарқ суммаси 9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари» ҳисобварағига кредитланади. Агарда сотиб олинган хусусий акция сотиб олиш баҳосидан паст баҳода қайта сотилса, ўртадаги фарқ суммаси 9690 «Молиявий фаолият бўйича харажатлар» ҳисобварағининг дебетида кўрсатилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Номинал қийматидан паст баҳода сотиб олинган хусусий акцияларни бекор қилишда ушбу қийматлар ўртасидаги фарқ 9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Агар бекор қилинган сотиб олинган хусусий акцияларнинг қиймати уларнинг номинал қийматидан юқори бўлса, фарқ 9690 «Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

361. Бошқа ташкилотлар (масъулияти чекланган жамиятлар, шерикчилик ва бошқалар) сотиб олинган хусусий акцияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (8600)дан ташкилот томонидан ўрнатилган тартибда бошқа қатнашувчиларга ёки учинчи шахсга бериш учун сотиб олинган устав капиталидаги улушни ҳисобга олиш учун фойдаланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

362. Сотиб олинган хусусий акцияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (8600) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Акциядорлардан уларга тегишли акциялар (қатнашчи улуши) сотиб олиш қийматида сотиб олиниши	8610, 8620	5110-5530, 6620
2.	Сотиб олинган хусусий акциялар (пайлар)ни сотиб олиш баҳосидан юқори баҳода қайта сотиш:
	сотиб олиш қийматига;	5010-5530	8610. 8620
	сотиб олиш қийматидан юқори фарқига.	5010-5530	9590
3.	Сотиб олинган хусусий акциялар (пайлар)ни сотиб олиш баҳосидан паст баҳода қайта сотиш:
	сотиш қийматига;	5010-5530	8610, 8620
	сотиб олиш қийматидан паст фарқига.	9690	8610, 8620
4.	Номинал қийматидан паст баҳода сотиб олинган хусусий акциялар (пайлар)ни бекор қилиш:
	сотиб олиш қийматига;	8310,8320	8610, 8620
	номинал қийматидан паст фарқига.	8310,8320	9590
5.	Номинал қийматидан юқори баҳода сотиб олинган акциялар (пайлар)ни бекор қилиш:
	номинал қийматига;	8310,8320	8610, 8620
	номинал қийматидан юқори фарқига.	9690	8610, 8620

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар) (8700)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

363. Ташкилотнинг барча йиллар бўйича фаолияти ва ҳисобот давридаги тақсимланмаган фойда ёки қопланмаган зарар суммасининг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8720 «Жамғарилган фойда (қопланмаган зарар)».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

364. 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» ҳисобварағида ташкилотнинг ҳисобот даврида фаолияти бўйича тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари) ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Соф фойда суммаси ҳисобот даврининг охирида якуний ёзув билан 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» ҳисобварағининг кредитига, зарар суммаси эса ушбу ҳисобварақнинг дебетига 9900 «Якуний молиявий натижа» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Тақсимланмаган фойда суммаси дивидендлар тўлаш учун йўналтирилганда 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарар)» ҳисобварағининг дебетида ва 6610 «Тўланадиган дивидендлар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Тақсимланмаган фойда суммасидан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда резерв капиталини (фондини) шакллантириш учун фойдаланиш мумкин, бунда 8710 «Ҳисобот давридаги тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар)» ҳисобварағи дебетланади ва 8520 «Резерв капитали (фонди)» ҳисобварағи кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳисобот давридаги тақсимланмаган фойдани тақсимлашдан кейин қолган сумма 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» ҳисобварағидан 8720 «Жамғарилган фойда (қопланмаган зарар)лар» ҳисобварағига ўтказилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

365. Тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар)ни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (8700) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ҳисобот даврида аниқланган якуний молиявий натижа тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар) ҳисобварағига ўтказилиши:
	фойда суммаси;	9910	8710
	зарар суммаси.	8710	9910
2.	Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси дивиденд тўлашга йўналтирилиши	8710	6610
3.	Тақсимланмаган фойда резерв капиталини шакллантиришга йўналтирилиши	8710	8520
4.	Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси қолдиғи жамғарилган фойдага ўтказилиши:
	фойда;	8710	8720
	зарар.	8720	8710

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мақсадли тушумлар (8800)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

366. Мақсадли молиялаштириш маблағларининг ҳолати ва ҳаракати, шунингдек, аъзолик бадаллари ва мақсадли йўналиш бўйича тадбирларни амалга ошириш учун мўлжалланган бошқа қайтарилмайдиган маблағларнинг келиб тушиши ва сарфланиши тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8810 «Грантлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8820 «Субсидиялар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8830 «Аъзолик бадаллари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8840 «Мақсадли фойдаланиладиган солиқ имтиёзлари»

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8890 «Бошқа мақсадли тушумлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

367. Ушбу мақсадли тушумларни ташкилотнинг хусусий капитали сифатида акс эттириш шартлари қуйидагилар ҳисобланади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

а) маблағларнинг мақсадли йўналиш бўйича ишлатилиши;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

б) маблағларни жалб қилиш билан боғлиқ харажатларнинг йўқлиги;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

в) белгиланган шартлар бажарилганда қайтариб берилмаслиги.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

368. Грант деганда ижтимоий хусусиятга эга мақсадлар, иқтисодиётни ривожлантириш, илмий-техник ва инновацион дастурларни бажариш учун ҳукумат, нодавлат, хорижий ҳамда халқаро ташкилотлар ва жамғармалар томонидан текин, гуманитар ёрдам сифатида бериладиган пул маблағлари ва моддий ресурслар тушунилади. Грант маблағлари қатъий равишда белгиланган мақсадларга ишлатилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

369. Ажратилган грант тўғрисида хабарнома олинганда ушбу грант суммаси 8810 «Грантлар» ҳисобварағининг кредитида 4890 «Бошқа дебиторларнинг қарзи» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Грант суммасидан молиялаштириладиган ва бюджетда кўзда тутилган пул маблағлари ёки мулкнинг қабул қилиниши пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (5110 — 5530), капитал қўйилма (0800), ўрнатиладиган ускуналар (0700), товар-моддий захираларни ва бошқа активларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида 4890 «Бошқа дебиторларнинг қарзи» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Чет эл валютасида олинган грант суммаси хўжалик операциялари амалга оширилган кундаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг курси бўйича миллий валютага ўтказилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

370. 8820 «Субсидиялар» ҳисобварағи ажратилган субсидиялар, яъни, иқтисодиётни ривожлантириш мақсадида белгиланган шартлар учун ташкилотларга давлат томонидан пул ёки натура кўринишида кўрсатилган ёрдам суммаси ва ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни умумлаштириш учун фойдаланилади. Давлат (ҳукумат) томонидан берилган ёрдам турли кўринишда (қўшимча бериш, субвенция ва бошқалар) бўлиши ва ҳар хил шартларга мувофиқ берилиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

371. 8830 «Аъзолик бадаллари» ҳисобварағида жамият аъзоларининг таъсис ҳужжатларида белгиланган аъзолик бадаллари акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Аъзолик бадалларининг келиб тушиши 8830 «Аъзолик бадаллари» ҳисобварағининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

372. 8840 «Мақсадли фойдаланиладиган солиқ имтиёзлари» ҳисобварағида мақсадли вазифаларни бажариш учун солиқ тўлашдан озод қилинган суммалар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Солиқ тўлашдан озод қилинган суммалар бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида 8840 «Мақсадли фойдаланиладиган солиқ имтиёзлари» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

373. 8890 «Бошқа мақсадли тушумлар» ҳисобварағининг кредитида бошқа мақсадларга мўлжалланган тушумлар пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мақсадли тушумларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (8800) бўйича аналитик ҳисоб мақсадли маблағларнинг йўналиши ва молиялаштириш манбалари бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

374. Мақсадли тушумларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (8800) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Ажратилган грант ва субсидиялар ҳақида хабарнома олиниши	4890	8810, 8820
2.	Грант ва субсидиялар бўйича маблағлар олиниши	5110-5530	4890
3.	Тегишли тузилмаларнинг қарорига мувофиқ берилган грант ва субсидия суммаси ташкилот устав капитали ҳажмини кўпайтиришга йўналтирилиши	8810, 8820	8310, 8320, 8330, 8420
4.	Тегишли тузилмаларнинг қарорига мувофиқ илгари берилган грант ва субсидия суммаси ташкилот резерв капитали ҳажмининг кўпайишига йўналтирилиши	8810, 8820	8530
5.	Аъзолик бадаллари ва бошқа мақсадли тушумлар келиб тушиши	5010-5530	8830
6.	Солиққа тортишдан озод қилиш натижасида вужудга келган бўш пул маблағлари ҳисобга олиниши	6410	8840
7.	Солиққа тортишдан озод қилиш бўйича имтиёзли даврнинг тугаши натижасида вужудга келган бўш пул маблағлари ҳисобдан чиқарилиши	8840	8530
8.	Бошқа мақсадли тушумлар келиб тушиши	5010-5530	8890

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари (8900)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

375. Харажатлар ва тўловларни харажатларга бир маромда олиб бориш мақсадида ўрнатилган тартибда резерв қилинган суммаларнинг ҳолати ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 8900 «Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари» ҳисобварағида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Резервларни ҳисоблаш операциялари 8910 «Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари» ҳисобварағининг кредитида ва харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Резерв қилинган суммалар ҳисобидан амалга оширилган ҳақиқий харажатлар ва тўловлар суммаси захиралар миқдорини камайтириб, 8910 «Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари» ҳисобварағининг дебетида харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

У ёки бу резервнинг ташкил қилиниши ва маблағларнинг фойдаланилиши вақти-вақти билан (йилнинг охирида албатта) меъёр, ҳисоблар ва бошқаларга асосан текширилиб турилади, зарурият туғилганда тўғриланади (корректура).

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

8910 «Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир резерв турлари бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

376. Келгуси харажатлар ва тўловлар резервларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (8900) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Келгуси харажатлар ва тўловларнинг резервлари ташкил қилиниши	Харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар	8910
2.	Ташкилотнинг ишлаб чиқариш цехлари ва хизмат кўрсатувчи хўжаликлар томонидан асосий воситаларни таъмирлаш учун ва бошқа бажарилган ишлар, хизматлар қиймати ҳисобга олиниши	8910	2010, 2310, 2510, 2710
3.	Ҳисобланган келгуси харажатлар захираларининг фойдаланилмай қолган суммаси ташкилот даромадига қўшилиши	8910	9390

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4-боб. Даромадлар ва харажатлар

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

377. Ушбу бобнинг ҳисобварақлари ҳисобот давридаги ташкилот фаолияти молиявий натижаларининг шаклланиши ва ишлатилиши тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

378. Молиявий натижаларни шакллантириш учун алоҳида даромадларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ва алоҳида харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ишлатилади. Маҳсулот (товар, иш, хизмат)ларни сотишдаги қўшилган қиймат солиғи, акциз ва бошқа тўловлар олинадиган ҳисобварақлар ёки пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг дебетида ва бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (6400) кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадлар (9000)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

379. Тайёр маҳсулот, товар, бажарилган иш ва кўрсатилган хизматларни сотишдан олинган даромадлар, шунингдек, сотилган товарларнинг қайтиши, сотиш ва баҳолардан чегирмалар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9010 «Тайёр маҳсулотларни сотишдан даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9020 «Товарларни сотишдан даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9030 «Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9040 «Сотилган товарлар (маҳсулотлар)нинг қайтиши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9050 «Харидорлар ва буюртмачиларга берилган чегирмалар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

380. 9010 «Тайёр маҳсулотларни сотишдан даромадлар», 9020 «Товарларни сотишдан даромадлар», 9030 «Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар» ҳисобварақларининг кредитида ташкилотнинг асосий фаолияти (тайёр маҳсулотлар, товарларни сотиш, ишлар бажариш, хизматлар кўрсатиш)дан даромадлар олинадиган ҳисобварақлар ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Бироқ, олдинги ҳисобот даврларида олинган, аммо жорий ҳисобот даврига тегишли бўлган даромад суммалари 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Маҳсулот, товар, иш, хизматларни сотишда 9010 «Тайёр маҳсулотларни сотишдан даромадлар», 9020 «Товарларни сотишдан даромадлар», 9030 «Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар» ҳисобварақларида сотишдан тушган соф тушум суммаси акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳисобот даврининг охирида 9010 «Тайёр маҳсулотларни сотишдан даромадлар», 9020 «Товарларни сотишдан даромадлар», 9030 «Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар» ҳисобварақлари 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағи билан ёпилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

381. 9040 «Сотилган товарлар (маҳсулотлар)нинг қайтиши» ҳисобварағи сотилган маҳсулот ва товарларнинг қайтишини ҳисобга олиш учун фойдаланилади. Бу ҳисобварақ асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (9000) гуруҳига контр-пассив ҳисобварақ ҳисобланади ва унинг дебет айланмаси маҳсулотлар ва товарлар сотишдан даромадни камайтиради. 9040 «Сотилган товарлар (маҳсулотлар)нинг қайтиши» ҳисобварағининг дебетида қайтарилган товарлар (маҳсулотлар) қиймати қуйидаги ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

харидорлар ва буюртмачилар томонидан қайтарилган товарлар (маҳсулотлар)нинг қиймати пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

қайтарилган товарлар (маҳсулотлар) бўйича бекор қилинган дебиторлик қарзлари суммаси олинадиган ҳисобварақлар билан;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

товарлар (маҳсулотлар) учун харидорлар ва буюртмачилардан олинган тўловлар ва бўнаклар бўйича вужудга келган қарз суммаси тўланадиган ҳисобварақлар билан.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бунда, олдин ҳисобланган қўшилган қиймат солиғи, акциз солиғи бўйича бюджетга тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи тегишли ҳисобварақларининг дебети ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар, олинадиган ҳисобварақларнинг кредитида ёзув амалга оширилади. Қайтарилган маҳсулотлар ва товарларнинг таннархи товар-моддий захираларни ҳисобга олувчи тегишли ҳисобварақларининг дебетида ва сотилган маҳсулотлар ва товарларнинг таннархини ҳисобга олувчи тегишли ҳисобварақларининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

382. 9050 «Харидорлар ва буюртмачиларга берилган чегирмалар» ҳисобварағи шартнома шартларига мувофиқ берилган сотув чегирмалари, шунингдек, сотилган маҳсулот (товар, иш, хизмат)ларда аниқланган яроқсизликлар ва бошқалар натижасида берилган нарх чегирмаларни ҳисобга олиш учун фойдаланилади. Ушбу ҳисобварақ асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (9000) гуруҳига контр-пассив ҳисобварақ ҳисобланади ва унинг дебет айланмаси маҳсулотлар ва товарларни сотишдан, иш бажаришдан ва хизмат кўрсатишдан даромадларни камайтиради. 9050 «Харидорлар ва буюртмачиларга берилган чегирмалар» ҳисобварағининг дебетида сотув ва нархлардан берилган чегирмаларнинг суммаси тегишли олинадиган ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (9000) бўйича аналитик ҳисоб сотилган маҳсулотлар (товарлар), бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматларнинг ҳар бир тури бўйича алоҳида юритилади. Бундан ташқари, аналитик ҳисобни сотувнинг географик сегментлари (ҳудудлар) ва ташкилотни бошқариш учун зарур бўлган бошқа сегментлар бўйича юритиш мумкин.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

383. Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9000) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Жўнатилган маҳсулотлар, товарлар, бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар (ҚҚС, акцизлардан ташқари) учун харидорларга тақдим этилган ҳисоб-китоб ҳужжатларидаги суммага	4010, 4020	9010, 9020, 9030
2.	Маҳсулотлар, товарлар, ишлар ва хизматларни нақд пулга сотиш	5010, 5020	9010, 9020, 9030
3.	Ташкилот ходимига маҳсулот, товарлар, ишлар ва хизматлар (жумладан махсус кийимлар) сотилиши	4790	9010, 9020, 9030
4.	Дивидендлар маҳсулотлар, товарлар, ишлар ва хизматлар билан тўланиши	6610	9010, 9020, 9030
5.	Воситачилик операциялари бўйича воситачилик мукофотлари суммаси	4010	9010
6.	Маҳсулот, товарлар, ишлар ва хизматлар шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига сотилиши	4120	9010, 9020, 9030
7.	Кечиктирилган даромадлар суммаси улар тааллуқли бўлган ҳисобот даври келганда сотиш ҳажмига киритилиши	6230	9010, 9020, 9030
8.	Сотилган товарлар (маҳсулотлар)нинг қайтиши	9040	4010
9.	Сотишдан ва нархдан чегирмалар бериш	9050	4010
10.	Ҳисобот даврининг охирида 9040 «Сотилган товарлар (маҳсулотлар)нинг қайтиши» ҳисобварағининг ёпилиши	9010, 9020	9040
11.	Ҳисобот даврининг охирида 9050 «Харидорлар ва буюртмачиларга берилган чегирмалар» ҳисобварағининг ёпилиши	9010, 9020,9030	9050
12.	Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9010, 9020. 9030	9910

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Сотилган маҳсулот (товар, иш, хизмат)ларнинг таннархи (9100)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

384. Сотилган тайёр маҳсулотлар, товарлар, бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматларнинг таннархи тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9110 «Сотилган тайёр маҳсулотларнинг таннархи»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9120 «Сотилган товарларнинг таннархи»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9130 «Бажарилган иш ва кўрсатилган хизматларнинг таннархи»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9140 «Даврий ҳисобда товар-моддий захираларни сотиб олиш/харид қилиш»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9150 «Даврий ҳисобда товар-моддий захиралар бўйича тузатишлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

385. Тайёр маҳсулотлар, товарлар, ишлар, хизматлар сотилганда, сотилган тайёр маҳсулотлар, товарлар, ишлар, хизматларнинг таннархи 9110 «Сотилган тайёр маҳсулотларнинг таннархи», 9110 «Сотилган товарларнинг таннархи», 9130 «Бажарилган иш ва кўрсатилган хизматларнинг таннархи» ҳисобварақларининг дебетида тайёр маҳсулотларни (2800), товарларни (2900) ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

386. Ҳисобот даврининг охирида 9110 «Сотилган тайёр маҳсулотларнинг таннархи», 9120 «Сотилган товарларнинг таннархи», 9130 «Бажарилган иш ва кўрсатилган хизматларнинг таннархи» ҳисобварақлари 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағи билан ёпилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

387. Сотилган маҳсулот (товар, иш, хизмат)ларнинг таннархини ҳисобга олувчи ҳисобварақлардан (9100) амалда фойдаланиш ташкилотда қўлланиладиган товар-моддий захираларнинг ҳисоб усулига, яъни, товар-моддий захираларнинг узлуксиз ёки даврий ҳисобига боғлиқ.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

388. Товар-моддий захираларни узлуксиз ҳисобга олиш усули қўлланилганда ҳар бир маҳсулот ёки товарнинг таннархи унинг ишлаб чиқариш жараёнидаги ҳаракатига қараб харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларда тўпланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

389. Товар-моддий захираларни даврий ҳисобга олиш усулидан фойдаланилганда, ҳар бир маҳсулот (товар)нинг таннархи ҳисобот даври давомида вақтинчалик 9140 «Даврий ҳисобда товар-моддий захираларни сотиб олиш/харид қилиш» ҳисобварағида йиғилади, бироқ сотилган маҳсулотлар, товарларнинг ҳақиқий таннархини фақат товар-моддий захираларни инвентаризация қилингандан сўнг аниқлаш мумкин. 9150 «Даврий ҳисобда товар-моддий захиралар бўйича тузатишлар» ҳисобварағи ҳисобот даврининг охирида инвентаризация натижасида товар-моддий захираларнинг мавжудлигини акс эттириш учун фойдаланиладиган вақтинчалик ҳисобварақдир. Мазкур ҳисобварақнинг дебети бўйича товар-моддий захираларнинг камайиши, кредити бўйича товар-моддий захираларнинг ўсиши товар-моддий захираларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар (1000 — 2900) билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9150 «Даврий ҳисобда товар-моддий захиралар бўйича тузатишлар» ҳисобварағининг қолдиғи 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағига ўтказилиши орқали ёпилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

390. Сотилган маҳсулот (иш, хизмат)ларнинг таннархини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9100) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Сотилган тайёр маҳсулотларнинг таннархи	9110	2810 — 2830
2.	Чиқиб кетаётган ҳайвонларнинг таннархи	9110	1110, 1120
3.	Сотилган ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотларнинг таннархи	9110	2110
4.	Сотилган товарларнинг таннархи	9120	2910-2990
5.	Асосий, ёрдамчи ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатувчи хўжалик цехларининг бажарган ишлари ва кўрсатган хизматларининг таннархи	9130	2010, 2310, 2710
6.	Товар-моддий захираларни сотиб олиш (даврий ҳисобга олиш усулида)	9140	6010
7.	Ҳисобот даврининг охирида инвентаризация натижалари бўйича товар-моддий захиралар ҳисобварақлари бўйича сальдоларга тузатишлар қилинди:
	а) материал захираларнинг:
	ўсиши;	1010-1090	9150
	камайиши;	9150	1010-1090
	б) тугалланмаган ишлаб чиқаришнинг:
	ўсиши;	2010	9150
	камайиши;	9150	2010
	в) тайёр маҳсулотларнинг:
	ўсиши;	2810	9150
	камайиши;	9150	2810
	г) товарларнинг:
	ўсиши;	2910-2990	9150
	камайиши.	9150	2910-2990
8.	Ҳисобот даврининг охирида 9140 ҳисобварағининг ёпилиши	9910	9140
9.	Ҳисобот даври охирида 9150 ҳисобварағининг ёпилиши	9910 (9150)	9150 (9910)
10.	Сотилган маҳсулот (иш, хизмат)ларнинг таннархини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9100) ёпилиши	9910	9110, 9120, 9130

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетиши (9200)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

391. Ташкилотга тегишли асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетиши (тугатиш, сотиш, айирбошлаш, текинга бериш, улуш сифатида устав капиталига бериш, нодавлат нотижорат ташкилот мулкини шакллантиришда мулкий бадал сифатида бериш, молиявий ижара, шу жумладан лизинг шартномаси бўйича бериш, аниқланган камомад ёки йўқотиш, иштирокчининг юридик шахс иштирокчилари таркибидан чиқишида асосий воситалар билан ҳисоб-китоб қилиш ҳолларда) тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

давлат иштирокидаги корхоналарда қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ таъсисчиси (иштирокчи) билан келишган ҳолда;

Олдинги таҳрирга қаранг.

(391-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғига (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) асосан чиқарилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

бошқа ташкилотларда қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ёки таъсис ҳужжатларида назарда тутилган тартибда ва шартларда амалга оширилади.

(391-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

(391-банднинг еттинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғига (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) асосан чиқарилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

392. 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг дебети бўйича чиқиб кетган асосий восита объектларининг бошланғич қиймати, шунингдек, асосий воситаларнинг чиқиб кетиши билан боғлиқ бўлган харажатлар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредитига асосий воситалар объектларини сотишдан олинган тушумлар ва ҳисобдан чиқариш натижасида сотиш ва фойдаланиш мумкин бўлган баҳода келиб тушган материалларнинг қиймати, асосий воситаларнинг қайта баҳолаш натижалари суммаси (сальдо), шунингдек, чиқиб кетган асосий воситалар объектлари бўйича чиқиб кетиш вақтида ҳисобланган эскириш суммалари олиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий воситаларни сотишдан тушумлар 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредитида олинадиган ҳисобварақлар ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Жорий ҳисобот даврида асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммаси 9430 «Бошқа операцион харажатлар» ҳисобварағининг дебети ҳамда 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади. Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан олинган фойда суммаси 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг дебети ҳамда 9310 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий воситалар объектларини молиявий ижара шартномаси бўйича бериш натижасида 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағида юзага келадиган ва кечиктирилган даромадларга тегишли бўлган фойда суммаси 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» (жорий қисми) ёки 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» (узоқ муддатли қисми) ҳисобварағига ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий воситалар объектларининг камомади ёки йўқотиш ҳолларида қийматликлар камомади сифатида акс эттириладиган қолдиқ қиймати 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредити бўйича 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади. Аниқ айбдор аниқлангандан кейин камомад ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар суммаси 4730 «Моддий зарарни қоплаш бўйича ходимларнинг қарзи» ҳисобварағининг дебетига, аниқ айбдорлар аниқланмаган ҳолда эса 9430 «Бошқа операцион харажатлар» ҳисобварағининг дебетига 5910 «Камомадлар ва қийматликларнинг бузилишидан йўқотишлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда олиб борилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағи бўйича аналитик ҳисоб чиқиб кетаётган асосий воситаларнинг инвентарь объектлари бўйича алоҳида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

393. 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг дебетида чиқиб кетаётган активларнинг баланс қиймати, шунингдек, шу билан боғлиқ амалга оширилган харажатлар (комиссион мукофотлар ва ҳоказолар) акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредитига активларни сотишдан тушум, яъни сотилган мулк учун ташкилотга тегишли бўлган сумма олиб борилади. Номоддий активлар объектларининг сотилиши ва турли чиқиб кетишида 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредитига, шунингдек, ушбу объектлар бўйича чиқиб кетиш вақтигача ҳисобланган эскириш суммаси, номоддий активларнинг эскиришини ҳисобга олувчи тегишли ҳисобварақлар (0500) билан боғланган ҳолда ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммаси 9430 «Бошқа операцион харажатлар» ҳисобварағининг дебети ҳамда 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади. Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан олинган фойда суммаси 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағининг дебети ҳамда 9320 «Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

394. Асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетишини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9200) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Тугатиш, сотиш, айирбошлаш, текинга бериш, устав капиталига улуш сифатида бериш, молиявий ижара, шу жумладан лизинг шартномаси бўйича бериш, камомад ёки йўқолишининг аниқланиши, иштирокчининг юридик шахс иштирокчилари таркибидан чиқишида асосий воситалар билан ҳисоб-китоб қилиш натижасида чиқиб кетаётган асосий воситалар объектларининг бошланғич қийматини ҳисобдан чиқариш	9210	0110-0190
2.	Чиқиб кетаётган асосий воситалар бўйича эскиришнинг ҳисобдан чиқарилиши	0210-0290	9210
3.	Асосий воситаларнинг берилаётган объектининг қолдиқ қиймати бўйича қўшимча тўловсиз айирбошлаб олинган асосий воситалар объектининг кирим қилиниши	0100	9210
4.	Пул маблағлари ёки уларнинг эквивалентларини қўшимча тўлаб айирбошлаб олинган асосий воситалар объектининг кирим қилиниши	0100	6990 9210 (қолдиқ қийматига)
5.	Пул маблағлари ёки уларнинг эквивалентларини олган ҳолда айирбошлаб олинган асосий воситалар объектини кирим қилиниши	0100	4890 9210 (қолдиқ қийматига)
6.	Таъсис шартномасига ёки қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳужжатларга асосан асосий воситаларни бошқа ташкилотларнинг устав капиталига улуш сифатида белгиланган қиймат бўйича берилиши	0600	9210
7.	Чиқиб кетаётган асосий воситаларнинг қайта баҳолаш натижалари суммасини (сальдо) ҳисобдан чиқарилиши	8510	9210
8.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши билан боғлиқ ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг хизматлари ва харажатлари ҳисобдан чиқарилиши	9210	2310
9.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши бўйича операцияларда иштирок этаётган ишчиларга иш ҳақи ҳисобланиши	9210	6710
10.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши бўйича операцияларда иштирок этаётган ишчиларга ҳисобланган иш ҳақи суммасидан ижтимоий суғурта ажратмалари амалга оширилиши	9210	6520
11.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишида кўрсатилган хизматлар учун бошқа ташкилотларга бўлган қарз	9210	6990
12.	Асосий воситалар объектларини молиявий ижарага бериш натижасида ҳосил бўлган келгуси давр даромадлари ҳисобдан чиқарилиши	9210	6230, 7230
13.	Мавжуд асосий воситалар объектлари молиявий ижарасининг тўлиқ муддати давомида олинадиган ижара тўловлари суммаси (ижарага берувчида)	0920	9210
14.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан қолган материалларнинг кирим қилиниши	1010-1090	9210
15.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан банкка келиб тушган тушум (нақдсиз ҳисоб-китоблар бўйича)	5110	9210
16.	Асосий воситаларнинг сотилган (реализация) қиймати	4010	9210
17.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши бўйича ҳисобланган қўшилган қиймат солиғи суммасига	9210	6410
18.	Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларининг уларга сотилган асосий воситалар учун қарзи	4120	9210
19.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши бўйича операцияларнинг молиявий натижаларини аниқлаш:
19.	а) фойда; б) зарар.	9210 9430	9310 9210
20.	Чиқиб кетаётган узоқ ва қисқа муддатли инвестициялар (шу жумладан, инвентаризация жараёнида аниқланган камомадидан кўрилган зарар суммасига)	9220 (5910)	0600, 5800 (9220)
21.	Харидорларнинг уларга сотилган номоддий ва бошқа активлар учун қарзи	4010	9220
22.	Номоддий ва бошқа активлар шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига сотилиши	4120	9220
23.	Сотилган материалларнинг таннархи ҳисобдан чиқарилиши	9220	1010-1090
24.	Четга чиқарилган материаллар қийматидаги фарқлар ҳисобдан чиқарилиши	9220	1610
25.	Ўстиришда ва боқувда бўлган ҳайвонларнинг четга чиқарилиши	9220	1110, 1120
26.	Қимматли қоғозларни сотиш	9220	0610, 5810
27.	Бошқа активларнинг чиқиб кетиши бўйича операцияларнинг молиявий натижасини аниқлаш:
	а) фойда;	9220	9320
	б) зарар.	9430	9220

(394-банднинг жадвали Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Асосий фаолиятнинг бошқа даромадлари (9300)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

395. Асосий фаолиятнинг бошқа даромадлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9310 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9320 «Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9330 «Ундирилган жарима, пеня ва устамалар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9340 «Ўтган йиллар фойдалари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9350 «Оператив ижарадан даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9360 «Кредитор ва депонент қарзларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9370 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар даромадлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9380 «Қайтарилмайдиган молиявий ёрдам»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9390 «Бошқа операцион даромадлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

396. Ҳисобот даврининг охирида асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда суммаси 9310 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда» ҳисобварағининг кредитида 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

397. Ҳисобот даврининг охирида бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда суммаси 9320 «Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда» ҳисобварағининг кредитида 9220 «Бошқа активларнинг чиқиб кетиши» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

398. Хўжалик шартномаларининг шартларини бузганликлари учун қарздорлардан ундирилган жарималар, пеня, устамалар ва бошқа жарима турлари, шунингдек, етказилган зарарларни қоплаш бўйича даромадлар 9330 «Ундирилган жарима, пеня ва устамалар» ҳисобварағининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ёки олинадиган ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

399. Ҳисобот даврида аниқланган ўтган йиллар фойдалари 9340 «Ўтган йиллар фойдалари» ҳисобварағининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ёки тегишли олинадиган ҳисобварақларининг дебети билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

400. Мулкни оператив ижарага беришдан даромадлар 9350 «Оператив ижарадан даромадлар» ҳисобварағининг кредитида 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мулкни оператив ижарага бериш асосий фаолияти ҳисобланган ташкилотлар жорий ҳисобот даврига тегишли бўлган даромад суммаси бухгалтерия ҳисобида 4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган тўловлар» ҳисобварағининг дебетида ва 9030 «Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

(400-банд Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғига (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) асосан хатбоши билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

401. Даъво муддати ўтиб кетган кредитор ва депонент қарзларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар 9360 «Кредитор ва депонент қарзларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар» ҳисобварағининг кредитида кредитор ва депонент қарзларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

402. 9370 «Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар даромадлари» ҳисобварағида хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг маҳсулот ишлаб чиқариши, ишлар бажариши ва хизматлар кўрсатиши билан боғлиқ бўлмаган бошқа даромадлари ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

403. Пул маблағлари ва пул эквивалентлари кўринишида текинга олинган даромадлар 9380 «Қайтарилмайдиган молиявий ёрдам» ҳисобварағининг кредитида пул маблағлари ва пул эквивалентларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

404. Бошқа операцион фаолиятдан олинган даромадлар 9390 «Бошқа операцион даромадлар» ҳисобварағининг кредитида пул маблағлари ёки олинадиган тўловларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

405. Асосий фаолиятнинг бошқа даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9300) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда	9210	9310
2.	Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда	9220	9320
3.	Шартнома мажбуриятларига риоя этмаганлиги учун бошқа ташкилотларга тақдим этилган жарима, пеня ва устамалар суммаси	4860	9330
4.	Ҳисобот даврида аниқланган ўтган йилларнинг фойдалари	4010	9340
5.	Оператив ижара шартномаси бўйича ижара тўловлари суммаси	4820	9350
6.	Даъво муддати ўтиши билан кредиторлик қарзларини ҳисобдан чиқарилиши	6010	9360
7.	Кредиторлик қарзлар ва бошқаларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар	6910-6990	9360
8.	Инвентаризация натижасида аниқланган камомадлар бўйича баҳолардаги фарқлар моддий жавобгар шахс ҳисобига олиб борилиши	4730	9370
9.	Қайтарилмайдиган молиявий ёрдам	5110-5530	9380
10.	Асосий, ёрдамчи ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатувчи хўжаликлардаги, умумий ишлаб чиқариш омборларидаги материаллар, тугалланмаган ишлаб чиқаришнинг ортиқчалари кирим қилиниши	2010, 2310, 2510, 2710	9390
11.	Олдин ҳисобдан чиқарилган дебиторлик қарзларидан олинган даромадлар	Олинадиган ҳисобварақлар	9390
12.	Мулк суғуртаси бўйича суғурта ташкилотларидан келиб тушган суғурта тўловлари	4510	9390
13.	Шубҳали қарзлар бўйича сарфланмаган захира суммасининг ушбу захира ташкил қилинган йилдан кейинги йилнинг фойдасига қўшилиши	4910	9390
14.	Инвентаризация натижасида аниқланган ортиқча маҳсулотлар, товарларнинг кирим қилиниши	2810-2890, 2910-2990	9390
15.	Инвентаризация натижасида аниқланган тугалланмаган қурилишдаги, узоқ ва қисқа муддатли инвестициялардаги ортиқчалар	0810-0890, 0600, 5800	9390
16.	Харидорлар ва буюртмачилардан олинган талаб қилинмаган бўнак суммаларининг ҳисобдан чиқарилиши	6310-6390	9390
17.	Ҳисобот даврининг охирида асосий фаолиятнинг бошқа даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9310-9390	9910

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Давр харажатлар (9400)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

406. Ишлаб чиқариш жараёни билан бевосита боғлиқ бўлмаган сотиш харажатлари, бошқарув харажатлари, бошқа операцион харажатлар, шунингдек, келгусида солиқ солинадиган базадан чегириладиган ҳисобот даври харажатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9410 «Сотиш харажатлари»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9420 «Маъмурий харажатлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9430 «Бошқа операцион харажатлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

407. 9410 «Сотиш харажатлари» ҳисобварағида маҳсулотни сотиш бўйича харажатлар, яъни, маҳсулотни истеъмолчига етказиб бериш билан боғлиқ, транспорт воситаларига ортиш, маркетинг билан шуғулланувчи ходимлар ва бўлимларнинг харажатлари ва бошқалар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

408. Ҳисобот даврининг охирида 9410 «Сотиш харажатлари» ҳисобварағи 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда ёпилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

409. 9420 «Маъмурий харажатлар» ҳисобварағида ташкилотни бошқариш бўйича харажатлар, бошқарув ходимларининг иш ҳақи харажатлари, умумий бошқарув аҳамиятига молик асосий воситаларни таъмирлаш харажатлари, умумхўжалик аҳамиятидаги биноларнинг ижара тўловлари ва бошқа харажатлар ҳисобга олинади. Ҳисобот даврининг охирида 9420 «Маъмурий харажатлар» ҳисобварағи 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда ёпилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

410. 9430 «Бошқа операцион харажатлар» ҳисобварағида кадрлар тайёрлаш ва қайта тайёрлаш харажатлари, ахборот, аудиторлик ва маслаҳат хизматлари учун тўлов харажатлари, иш ҳақи ҳисоблашда ҳисобга олинмайдиган компенсациялаш ва рағбатлантириш аҳамиятига молик тўловлар, банк ва депозитарий хизматларининг тўловлари, зарарлар, жарималар, пенялар ва бошқа операцион фаолият жараёнида вужудга келадиган, ишлаб чиқариш жараёни, молиявий фаолият ва фавқулодда харажатлар моддаларининг белгилари бўлмаган бошқа харажатлар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

411. Ҳисобот даврининг охирида 9430 «Бошқа операцион харажатлар» ҳисобварағи 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда ёпилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

412. Давр харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9400) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Маҳсулотларни жўнатиш бўйича транспорт харажатлари	9410	6990
2.	Четдан реклама ва маркетинг хизматлари	9410	6010
3.	Савдо жараёнида ишлатилаётган асосий воситаларнинг эскириши	9410	0210-0299
4.	Савдо жараёнида ишлатилаётган номоддий активларнинг эскириши	9410	0510-0590
5.	Бошқарув ходимларининг иш ҳақи харажатлари	9420	6710
6.	Бошқарув аҳамиятига молик асосий воситаларнинг эскириши	9420	0210-0299
7.	Бошқарув биносининг ижара тўлови	9420	6910
8.	Бошқарув эҳтиёжлари учун материаллар сарфланиши	9420	1010-1090
9.	Транспорт ташкилотларининг хизмати	9420	6010
10.	Хизмат сафарлари ва вакиллик харажатлари	9420	4220, 4230
11.	Юридик шахснинг юқори ташкилоти ва бирлашмаларини сақлашга ажратмалар	9420	6120
12.	Банк ва аудиторлик хизматлари учун тўловлар	9430	6990
13.	Асосий воситалар ва бошқа активларнинг чиқиб кетишидан зарарлар	9430	9210, 9220
14.	Айбдор шахсни аниқлаш имкони бўлмаган ҳолдаги камомадлар ва йўқотишлар	9430	5910
15.	Шубҳали қарзлар бўйича захира ҳисобланиши	9430	4910
16.	Солиқ идоралари қарорига кўра жарима ҳисобланиши	9430	6410
17.	Ташкилот балансида бўлган олий ўқув юртларини сақлаш учун ажратмалар	9430	6110
18.	Ташкилот ходимлари учун дам олиш уйлари ва санаторийларга йўлланмалар тўланиши	9430	5110-5530
19.	Бекор қилинган буюртмалар бўйича харажатлар ҳисобдан чиқарилиши	9430	2010
20.	Ўтган йиллар операцияларидан кўрилган зарарлар	9430	Олинадиган ҳисобварақлар
21.	Хўжалик шартномаларини бузганлик учун жарималар	9430	6960
22.	Маҳаллий транспортдан фойдаланиш учун йўл ҳужжатлари тўланиши	9430	5110-5530
23.	Товар-моддий захираларнинг сотилиши бўйича баҳонинг камайиш натижалари ҳисобдан чиқарилиши	9430	3190
24.	Қуйидаги ишларда фойдаланилган асосий воситаларнинг эскириши ва номоддий активларнинг амортизацияси:
	а) янги турдаги маҳсулот ишлаб чиқариш учун мўлжалланган ишга тушириш ишларида;	9430	0210-0299,
	б) серияли ёки оммавий ишлаб чиқаришга мўлжалланмаган янги технологик жараёнларни ўзлаштиришга хизмат кўрсатишда		0510-0590
25.	Ҳисобот даври охирида давр харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9910	9410-9430

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Молиявий фаолият бўйича даромадлар (9500)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

413. Молиявий фаолият бўйича даромадлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9510 «Роялти кўринишидаги даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9520 «Дивидендлар кўринишидаги даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9550 «Молиявий ижарадан даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9560 «Қимматли қоғозларни қайта баҳолашдан даромадлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

414. Роялти кўринишида олинган даромадлар 9510 «Роялти кўринишидаги даромадлар» ҳисобварағининг кредитида 4850 «Олинадиган роялти» ёки пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

415. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ва ундан ташқарида бошқа ташкилотлар фаолиятида улуш билан иштирок этишдан олинган даромадлар, ташкилотга тегишли бўлган акциялар бўйича дивидендлар 9520 «Дивидендлар кўринишидаги даромадлар» ҳисобварағининг кредитида 4840 «Олинадиган дивидендлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

416. Узоқ муддатли ва жорий инвестициялар бўйича фоизлар кўринишидаги даромадлар 9530 «Фоизлар кўринишидаги даромадлар» ҳисобварағининг кредитида 4830 «Олинадиган фоизлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

417. 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» ҳисобварағида баланснинг монетар моддалари бўйича ижобий курс фарқларидан олинган даромадлар акс эттирилади. Чет эл валютасидаги операциялар бўйича ижобий курс фарқи, шу жумладан, бухгалтерия балансини тузиш санасига қарзларни қайта баҳолаш фарқлари 9540 «Валюталар курслари фарқидан даромадлар» ҳисобварағига ўтказилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

418. Мулкни молиявий ижарага беришдан олинган даромадлар 9550 «Молиявий ижарадан даромадлар» ҳисобварағининг кредитида 4830 «Олинадиган фоизлар», 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар», пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ва бошқа тегишли ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мулкни молиявий ижарага бериш асосий фаолияти ҳисобланган ташкилотлар жорий ҳисобот даврида ҳисобланган даромад суммаси бухгалтерия ҳисобида 4010 «Харидорлар ва буюртмачилардан олинадиган тўловлар» ҳисобварағининг дебетида ва 9030 «Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар» ҳисобварағининг кредитида акс эттирилади.

(418-банд Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2025 йил 26 августдаги 282-сонли буйруғига (рўйхат рақами 3593-1, 24.09.2025 й.) асосан хатбоши билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

419. Қимматли қоғозларни қайта баҳолашдан даромадлар 9560 «Қимматли қоғозларни қайта баҳолашдан даромадлар» ҳисобварағининг кредитида қисқа муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

420. 9590 «Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари» ҳисобварағида молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

421. Молиявий фаолият бўйича даромадларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9500) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Роялти бўйича олинадиган суммалар	4850	9510
2.	Бошқа ташкилотларда улушли қатнашишдан олинган даромадлар, ташкилотга тегишли бўлган акциялар бўйича дивидендлар	4840	9520
3.	Қарз мажбуриятлари бўйича фоизлар	4830	9530
4.	Баланснинг монетар моддаларини қайта ҳисоблашдан ижобий курс фарқлари	Пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар, олинадиган ҳисобварақлар, мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар ва бошқалар	9540
5.	Молиявий ижара шартномаси бўйича ҳисобланган фоизлар суммаси	4830	9550
6.	Қимматли қоғозларни қайта баҳолаш (қийматининг оширилиши)	5810	9560
7.	Ҳисобот даври охирида молиявий фаолият даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9510-9590	9910

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Молиявий фаолият бўйича харажатлар (9600)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

422. Молиявий фаолият бўйича харажатлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги ҳисобварақларда амалга оширилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9610 «Фоизлар кўринишидаги харажатлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9630 «Қимматли қоғозларни чиқариш ва тарқатиш бўйича харажатлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9690 «Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

423. Банклар, мол етказиб берувчиларнинг кредитлари ва қарзлар, молиявий ижара бўйича фоизлар ва бошқа фоиз тўлови харажатлари 9610 «Фоизлар кўринишидаги харажатлар» ҳисобварағининг дебетида 6920 «Ҳисобланган фоизлар» ёки пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

424. 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» ҳисобварағида салбий курс фарқи ва баланснинг монетар моддаларига доир операциялар бўйича зарарлар акс эттирилади. Чет эл валютаси операциялари бўйича салбий курс фарқлари, шу жумладан, бухгалтерия балансини тузиш санасига чет эл валютасидаги қарзларни қайта ҳисоблашдан фарқ 9620 «Валюталар курслари фарқидан зарарлар» ҳисобварағининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар, олинадиган ҳисобварақлар ва мажбуриятларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

425. Қимматли қоғозларни чиқариш ва тарқатиш билан боғлиқ харажатлар 9630 «Қимматли қоғозларни чиқариш ва тарқатиш бўйича харажатлар» ҳисобварағининг дебетида мажбуриятлар ва пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

426. 9690 «Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар» ҳисобварағида молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

427. Молиявий фаолият бўйича харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9600) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Кредитлар ва қарзлар бўйича фоизлар ҳисобланиши	9610	6920
2.	Асосий воситаларнинг молиявий ижара шартномаси бўйича фоизлар ҳисобланиши	9610	6920
3.	Баланснинг монетар моддаларини қайта баҳолашдан салбий курс тафовутлари	9620	хорижий валютадаги пул маблағларининг ҳисобварақлари, хорижий валютада олиш учун ҳисобварақлар, хорижий валютадаги мажбуриятларни ҳисобга олиш ҳисобварақлари ва бошқалар
4.	Қимматли қоғозларга инвестицияларни қайта баҳолаш (қийматининг камайтирилиши) натижасида кўрилган зарарлар ва бошқалар	9690	5810-5890
5.	Ҳисобот даври охирида молиявий фаолият бўйича харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9910	9610-9690

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Фавқулодда вазиятлардан олинган фойда (зарар) (9700)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

428. Ташкилотнинг одатий хўжалик фаолиятидан кескин фарқ қиладиган фавқулоддаги ҳодисалар (тасодиф, кутилмаган ва одатий бўлмаган зарар ва йўқотишлар) натижасида вужудга келадиган фойда ва зарарлар ҳисоби қуйидаги ҳисобварақларда юритилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9710 «Фавқулодда вазиятлардан олинган фойдалар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9720 «Фавқулодда вазиятлардан кўрилган зарарлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

429. Фавқулодда ҳодисалардан фойда 9710 «Фавқулодда вазиятлардан олинган фойдалар» ҳисобварағининг кредитида товар-моддий захираларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар, олинадиган ҳисобварақлар ёки пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

430. Фавқулодда ҳодисалардан зарар 9720 «Фавқулодда вазиятлардан кўрилган зарарлар» ҳисобварағининг дебетида узоқ муддатли ва жорий активларни ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳисобот даврининг охирида 9710 «Фавқулодда вазиятлардан олинган фойдалар», 9720 «Фавқулодда вазиятлардан кўрилган зарарлар» ҳисобварақлари 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда ёпилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9710 «Фавқулодда вазиятлардан олинган фойдалар», 9720 «Фавқулодда вазиятлардан кўрилган зарарлар» ҳисобварақлари бўйича аналитик ҳисоб фавқулодда вазиятлардан олинган фойда ва кўрилган зарарларнинг номлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

431. Фавқулодда вазиятлардан олинган фойда (зарар)ларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9700) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Фавқулодда ҳодиса (табиий офат) натижасида ускуналар, материаллар, товарлар кирим қилиниши	0710-0720, 1010-1090, 2910-2990	9710
2.	Табиий офатдан кейин ўтказилган инвентаризация натижасида аниқланган ускуналарнинг камомади	9720	0710-0720
3.	Табиий офат туфайли йўқотилган турли хил моддий қийматликлар ҳисобдан чиқарилиши	9720	1010-1090, 1110-1120
4.	Табиий офат туфайли тугалланмаган ишлаб чиқаришдаги йўқотишлар	9720	2010, 2110, 2310
5.	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларнинг табиий офатдан кўрган зарари ҳисобдан чиқарилиши	9720	2720
6.	Табиий офатлар натижасида тайёр маҳсулот, товарларнинг йўқотилиши	9720	2810-2890, 2910-2990
7.	9710 «Фавқулодда вазиятлардан олинган фойдалар» ҳисобварағининг ёпилиши	9710	9910
8.	9720 «Фавқулодда вазиятлардан кўрилган зарарлар» ҳисобварағининг ёпилиши	9910	9720

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Солиқ мажбуриятларини тўлаш учун фойданинг ишлатилиши (9800)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

432. Солиқ тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланган фойда солиғи бўйича йил давомида ҳисобланган бўнак тўловлари ва қайта ҳисоблаш бўйича ҳақиқатда фойдадан тўловларни ҳисобга олиш учун қуйидаги ҳисобварақлар фойдаланилади:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9810 «Фойда солиғи бўйича харажатлар»;

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

9820 «Фойдадан ҳисобланган бошқа солиқ мажбуриятлари бўйича харажатлар».

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

433. Йил давомида фойдадан солиқ ва бошқа солиқ мажбуриятлар бўйича ҳисобланган тўловлар 9810 «Фойда солиғи бўйича харажатлар», 9820 «Фойдадан ҳисобланадиган бошқа солиқ мажбуриятлари бўйича харажатлар» ҳисобварағининг дебетида бюджетга тўловлар бўйича қарзларни (турлари бўйича) ҳисобга олувчи ҳисобварақлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳисобот даври тугаши билан йиллик молиявий ҳисобот тузилганда 9810 «Фойда солиғи бўйича харажатлар», 9820 «Фойдадан ҳисобланган бошқа солиқ мажбуриятлари бўйича харажатлар» ҳисобварағи 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда ёпилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Солиқлар ва бошқа солиқ мажбуриятларини тўлаш учун фойданинг ишлатилишини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар бўйича аналитик ҳисоб солиқ мажбуриятлари турлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

434. Солиқлар ва бошқа солиқ мажбуриятларини тўлаш учун фойданинг ишлатилишини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9800) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Фойдадан бюджетга тўловлар бўйича йил давомида ҳисобланган суммалар	9810, 9820	6410
2.	Ҳисобот даврининг охирида солиқлар ва бошқа солиқ мажбуриятларини тўлаш учун фойданинг ишлатилишини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9910	9810, 9820

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Якуний молиявий натижа (9900)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

435. 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағи ҳисобот йилида ташкилот фаолияти якуний молиявий натижасининг шаклланиши тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади. Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар) асосий фаолиятдан, молиявий фаолиятдан ва фавқулодда даромадларни ушбу фаолият турлари бўйича харажатлар суммасига камайтирилишидан юзага келади. 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағининг дебетида ташкилотнинг харажат (зарар)лари, кредитида эса фойдалари акс эттирилади. Ҳисобот давридаги дебет ва кредит айланмаси таққосланиши ҳисобот даврининг соф фойдаси (зарари)ни кўрсатади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳар бир ҳисобот даври охирида 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағининг дебети ва кредити бўйича айланмалар йиғилади ва ҳисобот даврининг якуний молиявий натижасини ифодаловчи ушбу ҳисобварақ бўйича сальдо суммаси ҳисоблаб чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ҳисобот даврининг тугаши билан йиллик молиявий ҳисобот тузишда 9910 «Якуний молиявий натижа (фойда ёки зарар)» ҳисобварағи 8710 «Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда ёпилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

436. Якуний молиявий натижани ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг (9900) бошқа ҳисобварақлар билан боғланишига қуйидагилар мисол бўлиши мумкин:

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Ҳисобварақларнинг боғланиши
Т/р	Хўжалик операцияларининг мазмуни	Дебет	Кредит
1.	Асосий (операцион) фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9010, 9020, 9030	9910
2.	Сотилган маҳсулот (товар, иш, хизмат)лар таннархини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9910	9110-9150
3.	Асосий фаолиятнинг бошқа даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9310-9390	9910
4.	Давр харажатларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9910	9410-9440
5.	Молиявий фаолиятнинг даромадларини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9510-9590	9910
6.	Молиявий фаолият бўйича харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9910	9610-9690
7.	9710 «Фавқулодда вазиятлардан олинган фойдалар» ҳисобварағининг ёпилиши	9710	9910
8.	9720 «Фавқулодда вазиятлардан кўрилган зарарлар» ҳисобварағининг ёпилиши	9910	9720
9.	Солиқлар ва бошқа солиқ мажбуриятларини тўлаш учун фойданинг ишлатилишини ҳисобга олувчи ҳисобварақларнинг ёпилиши	9910	9810-9820
10.	Ҳисобот йилининг соф фойдаси	9910	8710
11.	Ҳисобот йилининг соф зарари	8710	9910

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5-боб. Балансдан ташқари ҳисобварақлар

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

437. Ушбу бобнинг ҳисобварақлари ташкилотга тегишли бўлмаган, лекин вақтинчалик фойдаланаётган ёки ихтиёрида бўлган (оператив ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар, масъул сақлашга ва қайта ишловга қабул қилинган моддий қийматликлар ва бошқа) мавжуд қийматликлар, шартли ҳуқуқ ва мажбуриятларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш, шунингдек, алоҳида хўжалик операциялари устидан назорат қилиш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақларда қийматликларнинг бухгалтерия ҳисоби оддий тизим бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Оператив ижарага олинган асосий воситалар (001)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

438. 001 «Оператив ижарага олинган асосий воситалар» ҳисобварағи ташкилот томонидан оператив ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш учун фойдаланилади. Ижарага олинган асосий воситалар 001 «Оператив ижарага олинган асосий воситалар» ҳисобварағида шартномада кўрсатилган баҳода юритилади. Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб ижарага берувчилар бўйича ва ҳар бир ижарага олинган асосий воситалар объектлари (ижарага берувчининг инвентарь рақамлари) бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Масъул сақлашга қабул қилинган товар-моддий захиралар (002)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

439. 002 «Масъул сақлашга қабул қилинган товар-моддий захиралар» ҳисобварағи масъул сақлашга қабул қилинган товар-моддий захираларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади. Товар-моддий захиралар 002 «Масъул сақлашга қабул қилинган товар-моддий захиралар» ҳисобварағида қабул қилиш-топшириш далолатномаси ёки ҳисобварақ-фактурада кўрсатилган баҳоларда ҳисобга олинади. Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб ташкилотлар, турлари, нави ва сақлаш жойи бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қайта ишловга қабул қилинган материаллар (003)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

440. 003 «Қайта ишловга қабул қилинган материаллар» ҳисобварағи ишлаб чиқарувчи ташкилотлар томонидан тўлов амалга оширилмайдиган ва қайта ишлаш учун берилган буюртмачининг хом ашё ва материалларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади. Хом ашё ва материалларни қайта ишлаш ёки қўшимча ишлов бериш (буюртмачининг хом ашё ва материалларининг қийматидан ташқари) харажатларининг ҳисоби харажатларни ҳисобга олувчи ҳисобварақларда юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қайта ишловга қабул қилинган буюртмачининг хом ашё ва материаллари 003 «Қайта ишловга қабул қилинган материаллар» ҳисобварағида шартномада кўрсатилган баҳоларда ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб буюртмачилар, хом ашё ва материалларнинг турлари, навлари ва уларни сақлаш жойлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Воситачилик шартномаси бўйича қабул қилинган товарлар (004)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

441. 004 «Воситачилик шартномаси бўйича қабул қилинган товарлар» ҳисобварағи шартномага мувофиқ воситачилик шартномаси бўйича қабул қилинган товарларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади. Ушбу ҳисобварақдан комиссионер ташкилотлар фойдаланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Воситачилик шартномаси бўйича қабул қилинган товарлар 004 «Воситачилик шартномаси бўйича қабул қилинган товарлар» ҳисобварағида қабул қилиш-топшириш далолатномаларида кўрсатилган нархларда ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб товарларнинг турлари ва ташкилот — комитентлар бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўрнатиш учун қабул қилинган ускуналар (005)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

442. 005 «Ўрнатиш учун қабул қилинган ускуналар» ҳисобварағи пудратчи ташкилотлар томонидан монтаж учун буюртмачидан олинган барча турдаги ускуналарнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади. Ушбу ҳисобварақдан пудратчи ташкилотлар фойдаланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ускуналар 005 «Ўрнатиш учун қабул қилинган ускуналар» ҳисобварағида буюртмачи томонидан тегишли ҳужжатларда кўрсатилган баҳода ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб алоҳида объектлар ёки агрегатлар бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қатъий ҳисобдаги бланкалар (006)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

443. 006 «Қатъий ҳисобдаги бланкалар» ҳисобварағи сақланаётган ва ҳисобдорлик асосида бериладиган қатъий ҳисобдаги бланкалар — патта дафтарчалари, гувоҳнома бланклари, дипломлар, турли абонементлар, талонлар, товарларни кузатиб борувчи ҳужжатларнинг варақлари ва шу кабиларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қатъий ҳисобдаги бланкаларга киритиладиган ҳужжатлар рўйхати, уларни сақлаш ва фойдаланиш тартиби ташкилот томонидан ўрнатилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Қатъий ҳисобдаги бланкалар 006 «Қатъий ҳисобдаги бланкалар» ҳисобварағида шартли баҳоларда ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб қатъий ҳисобдаги бланкаларнинг ҳар бир тури ва уларни сақлаш жойлари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Тўловга қобилиятсиз дебиторларнинг зарарга ўтказилиб ҳисобдан чиқарилган қарз (007)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

444. 007 «Тўловга қобилиятсиз дебиторларнинг зарарга ўтказилиб ҳисобдан чиқарилган қарзи» ҳисобварағи қарздорларнинг тўловга қобилиятсизлиги туфайли зарарга ҳисобдан чиқарилган дебиторлик қарзларининг ҳолати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади. Бундай қарз ҳисобдан чиқарилган пайтидан бошлаб беш йил давомида қарздорларнинг мулкий ҳолати ўзгарган вақтда қарзни ундириб олиш имкониятини кузатиб бориш учун балансдан ташқари ҳисобварақда ҳисобга олиниши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Олдин зарарга ҳисобдан чиқарилган қарзни ундириб олиш натижасида келиб тушган суммага пул маблағларини ҳисобга олувчи ҳисобварақлар 9390 «Бошқа операцион даромадлар» ҳисобварағи билан боғланган ҳолда дебетланади. Бир вақтнинг ўзида кўрсатилган суммага 007 «Тўловга қобилиятсиз дебиторларнинг зарарга ўтказилиб ҳисобдан чиқарилган қарз» ҳисобварағи кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир қарздор бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш — олинган (008)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

445. 008 «Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш — олинган» ҳисобварағи мажбурият ва тўловларнинг бажарилишини таъминлаш учун олинган кафолатларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Агар кафолатда сумма кўрсатилмаган бўлса, бухгалтерия ҳисобида ушбу сумма шартнома шартидан келиб чиқиб аниқланади. 008 «Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш — олинган» ҳисобварағида ҳисобга олинган таъминот суммаси қарзларнинг қопланиши доирасида ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир олинган таъминот бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш — берилган (009)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

446. 009 «Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш — берилган» ҳисобварағи мажбурият ва тўловларнинг бажарилишини таъминлаш бўйича берилган кафолатларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Агар кафолатда сумма кўрсатилмаган бўлса, бухгалтерия ҳисобида ушбу сумма шартнома шартларидан келиб чиқиб аниқланади. 009 «Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш — берилган» ҳисобварағида ҳисобга олинган таъминот суммаси қарзларнинг қопланиши доирасида ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир берилган таъминот бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар (010)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

447. 010 «Молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар» ҳисобварағи молиявий ижара шартномаси бўйича ижарага берилган асосий воситаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

010 «Молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар» ҳисобварағидан молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар ижара муддатининг тугашида эгасига қайтарилганда ёки бошқа сабабларга кўра қайтариб олинган ёки шартнома муддати тугагандан кейин ижарачи сотиб олган вақтдан бошлаб ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар бўйича алоҳида асосий воситаларнинг ҳисоб инвентарь карточкалари бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ссуда шартномаси бўйича олинган мулк (011)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

448. 011 «Ссуда шартномаси бўйича олинган мулк» ҳисобварағи ссуда шартномаси бўйича олинган мулкларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

011 «Ссуда шартномаси бўйича олинган мулк» ҳисобварағидан ссуда шартномаси бўйича олинган мулклар шартнома муддати тугаши билан эгасига қайтарилганда ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб ссуда шартномаси бўйича олинган мулкнинг ҳар бир объекти бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Келгуси даврларда солиқ солинадиган базадан чегириладиган харажатлар (012)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

449. 012 «Келгуси даврларда солиқ солинадиган базадан чегириладиган харажатлар» ҳисобварағида мазкур ҳисобот давридаги солиқ солинадиган базага киритиладиган, бироқ кейинги ҳисобот даврларидаги солиқ солинадиган фойдадан чегириладиган харажатлар акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақдаги аналитик ҳисоб солиқ солинадиган базадан чегириладиган харажатлар, уларнинг миқдори ва улар чегириладиган муддат тўғрисидаги ахборотни таъминлаши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Вақтинчалик солиқ ва божхона имтиёзлари (турлари бўйича) (013)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

450. 013 «Вақтинчалик солиқ ва божхона имтиёзлари (турлари бўйича)» ҳисобварағи вақтинчалик солиқ солишдан озод этилган, мақсадли ишлатилиши кўзда тутилмаган бўшаган маблағларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Бюджетга тўловнинг ҳар бир тури бўйича ҳисобланган бўшаган маблағлар суммаси 013 «Вақтинчалик солиқ ва божхона имтиёзлари (турлари бўйича)» ҳисобварағининг дебетида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

013 «Вақтинчалик солиқ ва божхона имтиёзлари (турлари бўйича)» ҳисобварағида ҳисобга олинган имтиёзлар бўйича ҳисобланган сумма «Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисобот»да акс эттирилмайди ва мос равишда молиявий натижаларнинг шаклланишига таъсир этмайди.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Вақтинчалик солиқ ва божхона имтиёзлари берилиши натижасида бўшаган маблағлар суммаси имтиёз берилган давр тугаши билан мазкур ҳисобварақдан ҳисобдан чиқарилади. Бунда, бўшаган маблағлар тўғрисидаги маълумот имтиёз муддатининг тугаши билан ҳисобдан чиқарилгандан кейин ташкилотда 5 йил давомида сақланиши лозим.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозлари (014)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

451. 014 «Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозлари» ҳисобварағи фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозларининг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Инвентарь ва хўжалик жиҳозларини фойдаланишга бериш вақтида уларнинг қиймати тўлиқ ишлаб чиқариш харажатлари ёки давр харажатларига олиб борилади ва бир вақтнинг ўзида 014 «Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозлари» ҳисобварағида акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Инвентарь ва хўжалик жиҳозлари кейинчалик фойдаланиш (ишлатиш)га яроқсиз бўлган ҳолда уларнинг 014 «Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозлари» ҳисобварағидан ҳисобдан чиқарилиши тегишли тартибда расмийлаштирилган ҳисобдан чиқариш далолатномаси асосида амалга оширилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозларининг сақланишини таъминлаш мақсадида мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб якка тартибда фойдаланувчилар ва цехлар омборлари оралиғида юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Оддий ширкат (биргаликдаги фаолият) шартномаси бўйича олинган мол-мулк (015)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

452. 015 «Оддий ширкат (биргаликдаги фаолият) шартномаси бўйича олинган мол-мулк» ҳисобварағи биргаликдаги фаолият ишончли вакилида оддий ширкат (биргаликдаги фаолият) шартномаси иштирокчиларига тегишли бўлган ва биргаликдаги фаолиятни амалга ошириш учун олинган, мол-мулкнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

015 «Оддий ширкат (биргаликдаги фаолият) шартномаси бўйича олинган мол-мулк» ҳисобварағидан мол-мулк оддий ширкат (биргаликдаги фаолият) шартномаси иштирокчиларидан оддий ширкат шартномаси бўйича олинган мол-мулк эгасига қайтарилаётганда ҳисобдан чиқарилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб оддий ширкат (биргаликдаги фаолият) шартномаси иштирокчиларига тегишли бўлган ҳар бир мулк объекти бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Фойдаланиш ҳуқуқи бўйича олинган номоддий активлар (016)

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

453. 016 «Фойдаланиш ҳуқуқи бўйича олинган номоддий активлар» ҳисобварағи ташкилот томонидан вақтинча фойдаланишга олинган номоддий активлар мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш учун фойдаланилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Номоддий активлардан фойдаланиш ҳуқуқини олиш билан боғлиқ операциялар ҳуқуқ эгаси ва фойдаланувчи ўртасида тузилган, ташкилотга номоддий активлардан фойдаланиш ҳуқуқини берадиган (масалан, ҳуқуқ эгаси томонидан ташкилотга товар белгисидан муайян муддат мобайнида, маълум ҳудудда фойдаланиш ҳуқуқи, маҳсулотлар ишлаб чиқариш автоматлаштирилган бошқарувининг технологик дастуридан фойдаланиш ҳуқуқи, саноат намуналаридан фойдаланиш ҳуқуқи ва бошқа ҳуқуқларнинг берилиши) лицензия шартномалари, муаллифлик шартномалари ва қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибга мувофиқ тузилган бошқа шунга ўхшаш шартномалар асосида номоддий активлардан фойдаланиш ҳуқуқини олиш бўйича операциялар 016 «Фойдаланиш ҳуқуқи бўйича олинган номоддий активлар» балансдан ташқари ҳисобварағининг дебети бўйича акс эттирилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Фойдаланиш ҳуқуқида олинган номоддий активлар 016 «Фойдаланиш ҳуқуқи бўйича олинган номоддий активлар» ҳисобварағида шартномада қабул қилинган баҳода ҳисобга олинади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Фойдаланиш ҳуқуқида олинган номоддий активлар қайтарилганда 016 «Фойдаланиш ҳуқуқи бўйича олинган номоддий активлар» балансдан ташқари ҳисобварағи кредитланади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Мазкур ҳисобварақ бўйича аналитик ҳисоб ҳуқуқ эгалари ва фойдаланиш ҳуқуқи бўйича олинган номоддий активларнинг ҳар бир объекти бўйича юритилади.

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2024 йил 14 ноябрдаги 191-сон буйруғига
2-ИЛОВА

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Ўз кучини йўқотган деб топилаётган идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

РЎЙХАТИ

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

1. Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2002 йил 9 сентябрдаги 103-сон «Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисоби миллий стандарти (21-сон БҲМС) «Хўжалик юритувчи субъектларнинг молия-хўжалик фаолияти бухгалтерия ҳисоби ҳисоботлар режаси ва уни қўллаш бўйича йўриқномани тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1181, 2002 йил 23 октябрь) (Ўзбекистон Республикаси вазирликлари, давлат қўмиталари ва идораларининг меъёрий ҳужжатлари ахборотномаси, 2002 й., 20-сон).

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

2. Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2003 йил 28 октябрдаги 122-сон «Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (21-сон БҲМС) «Хўжалик юритувчи субъектларнинг молия-хўжалик фаолияти бухгалтерия ҳисоби ҳисоботлар режаси ва уни қўллаш бўйича йўриқнома»га ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1181-1, 2003 йил 12 ноябрь) (Ўзбекистон Республикаси вазирликлари, давлат қўмиталари ва идораларининг меъёрий ҳужжатлари ахборотномаси, 2003 й., 21-22-сон).

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

3. Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2009 йил 28 апрелдаги 46-сон «Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (21-сонли БҲМС) «Хўжалик юритувчи субъектларнинг молиявий-хўжалик фаолияти бухгалтерия ҳисоби ҳисобварақлар режаси ва уни қўллаш бўйича йўриқнома»га ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1181-2, 2009 йил 25 май) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2009 йил, 22-сон, 261-модда).

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

4. Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2017 йил 28 апрелдаги 47-сон «Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (21-сон БҲМС) «Хўжалик юритувчи субъектларнинг молиявий-хўжалик фаолияти бухгалтерия ҳисоби ҳисобварақлар режаси ва уни қўллаш бўйича йўриқнома»га ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1181-3, 2017 йил 30 май) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2017 йил, 22-сон, 435-модда).

Hujjatga taklif yuborish

Audioni tinglash

Hujjat elementidan havola olish

5. Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2017 йил 23 октябрдаги 146-сон «Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (21-сон БҲМС) «Хўжалик юритувчи субъектларнинг молиявий-хўжалик фаолияти бухгалтерия ҳисоби ҳисобварақлар режаси ва уни қўллаш бўйича йўриқнома»нинг 2-иловаси 211-бандига ўзгартириш киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1181-4, 2017 йил 10 ноябрь) (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 13.11.2017 й., 10/17/1181-4/0239-сон).

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2024 й., 10/24/3593/1084-сон; 24.09.2025 й., 10/25/3593-1/0872-сон; 16.03.2026 й., 10/26/3593-2/0238-сон)

Ko‘rinish

Ko‘rinish