Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 5 ноябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 311]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 13 мартдаги ПФ-5963-сон «Ўзбекистон Республикасининг қурилиш соҳасида ислоҳотларни чуқурлаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ҳамда 2020 йил 27 ноябрдаги ПФ-6119-сон «Ўзбекистон Республикаси қурилиш тармоғини модернизация қилиш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2021 — 2025 йилларга мўлжалланган стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармонларига мувофиқ буюраман:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. ШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2015 йил 27 октябрдаги 153-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 1.02.09-15 «Қурилиш учун муҳандислик геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВазир в.б. Ш. ХИДОЯТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 17 октябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish01/2-74-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИқтисодиёт ва молия вазири Д. КУЧКАРОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 30 август
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 18 сентябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 17 сентябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭнергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 30 сентябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭкология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 2 октябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТоғ-кон саноати ва геология вазири Б. ИСЛАМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024 йил 17 сентябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 17 октябрдаги 01/2-74-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) қурилиш майдонларини танлаш, қурилиш объектларини лойиҳалаш, бино ва иншоотларни қуриш ҳамда реконструкция қилишда шаҳарсозлик ҳужжатларини тайёрлаш учун муҳандислик-геологик изланишларни ўтказишга оид талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.07-19 «Қурилиш учун муҳандислик техник изланишлар. Асосий қоидалар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-19 «Бино ва иншоотлар асослари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.03.11-96 «Қурилиш конструкцияларини коррозиядан ҳимоя қилиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 3.01.02-23 «Қурилишда хавфсизлик техникаси»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.03.02-23 «Ҳудудларни ривожлантириш ва қуришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатларининг таркиби ва мазмуни»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻz DSt 8.002:2009 «Ўлчовларни ягоналигини таъминлашнинг давлат тизими. Ўлчов воситаларини давлат ва идоравий назорати. Асосий қоидалар» (расмий манба: «Государственная система обеспечения единства измерений Республики Узбекистан. Метрологический контроль и надзор. Основные положения»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻz DSt 788:97 «Грунтлар. Ўтказувчанлик коэффициентини лаборатория шароитида аниқлаш усуллари (тузатмалар билан)» (расмий манба: «Грунты. Методы лабораторного определения коэффициента фильтрации»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻz DSt ASTM D2850:2022 (ASTM D2850-15, IDT) «Ёпишқоқ тупроқларда зичланмаган ва қуруқ ҳолатда учоқли сиқишни синов учун стандарт синов усули»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻz DSt ASTM D 6913:2022 (ASTM D6913/D6913M-17, IDT) «Тупроқни гранулометрик таҳлил қилиш учун стандарт синов усули»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻz DSt ASTM D2216:2021 (ASTM D2216-19, IDT) «Тупроқ ва тоғ жинсларининг масса бўйича сув (намлик) миқдорини лабораторияда аниқлашнинг стандарт синов усуллари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻz DSt ASTM D 7263:2022 (ASTM D 7263-21, IDT) «Тупроқ намуналарининг зичлиги ва солиштирма оғирлигини лабораторияда аниқлашнинг стандарт синов усуллари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻz DSt ASTM D 2435:2022 (ASTM 2435 − 11, IDT) «Қўшимча юкланишдан фойдаланган ҳолда тупроқларнинг бир ўлчовли консолидация хусусиятлари 1 Стандарт синов усуллари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻz DSt ASTM D 3080:2022 (ASTM D3080-11, IDT) «Консолидацияланган дренажланган шароитларда тупроқларнинг тўғридан-тўғри кесиш синови»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻz DSt ASTM D2166/D2166M:2022 (ASTM D2166/D2166M-16, IDT) «Бирлаштирувчи тупроқнинг сиқиш кучи учун стандарт синов усули»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 12071-2014 «Грунтлар. Намуналарни чиқариб олиш, қадоқлаш, ташиш ва сақлаш» (расмий манба: «Грунты. Отбор, упаковка, транспортирование и хранение образцов»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 12248.3-2020 «Грунтлар. Мустаҳкамлик ва деформацияланиш тавсифларини лаборатория шароитида аниқлаш усуллари» (расмий манба: «Грунты. Методы лабораторного определения характеристик прочности и деформируемости»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 12536-2014 «Грунтлар. Гранулометрик (донадор) ва микроагрегатлар таркибини лаборатория шароитида аниқлаш» (расмий манба: «Грунты. Методы лабораторного определения гранулометрического (зернового) и микроагрегатного состава»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 18164-72 «Ичимлик суви. Қуруқ қолдиқ таркибини аниқлаш усули» (расмий манба: «Вода питьевая. Метод определения содержания сухого остатка»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 19912-2012 «Грунтлар. Статик ва динамик зондлаш орқали дала шароитида синаш усуллари» (расмий манба: «Грунты. Метод полевых испытаний статическим и динамическим зондированием»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 20276-2012 «Грунтлар. Деформацияланиш тавсифларни дала шароитида аниқлаш усуллари» (расмий манба: «Грунты. Методы полевого определения характеристик деформируемости»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 20522-2012 «Грунтлар. Синов натижаларини статистик қайта ишлаш усуллари» (расмий манба: «Грунты. Методы статистической обработки результатов испытаний»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 21.302-2013 «Қурилиш учун лойиҳавий ҳужжатлар тизими. Муҳандислик-геологик қидирувлар бўйича ҳужжатларни шартли график белгилаш» (расмий манба: «Система проектной документации для строительства. Условные графические обозначения в документации по инженерно-геологическим изысканиям»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 22733-2016 «Грунтлар. Максимал зичликни лаборатория шароитида аниқлаш усули» (расмий манба: «Грунты. Метод лабораторного определения максимальной плотности»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 23278-2014 «Грунтлар. Ўтказувчанликни дала шароитида синаш усуллари» (расмий манба: «Грунты. Методы полевых испытаний проницаемости»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 23740-2016 «Грунтлар. Органик моддалар миқдорини лаборатория шароитида аниқлаш усуллари» (расмий манба: «Грунты. Методы лабораторного определения содержания органических веществ»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 25100-2020 «Грунтлар. Классификация» (расмий манба: «Грунты. Классификация»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 30672-2019 «Грунтлар. Дала тадқиқотлари. Умумий қоидалар» (расмий манба: «Грунты. Полевые испытания. Общие положения»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 31861-2012 «Сув. Намуна олиш учун умумий талаблар» (расмий манба: «Вода. Общие требования к отбору проб»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 31957-2012 «Сув. Карбонатлар ва бикарбонатларнинг ишқорийлиги ва масса концентрациясини аниқлаш усуллари» (расмий манба: «Вода. Методы определения щелочности и массовой концентрации карбонатов и гидрокарбонатов»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 33045-2014 «Сув. Азот ўз ичига олган моддаларни аниқлаш усуллари» (расмий манба: «Вода. Методы определения азотсодержащих веществ»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 3351-74 «Ичимлик суви. Мазаси, ҳиди, ранги ва лойқаликни аниқлаш усуллари» (расмий манба: «Вода питьевая. Методы определения вкуса, запаха, цветности и мутности»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 4011-72 «Ичимлик суви. Умумий темирнинг масса концентрациясини ўлчаш усуллари» (расмий манба: «Вода питьевая. Методы измерения массовой концентрации общего железа»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 4151-72 «Ичимлик суви. Умумий қаттиқликни аниқлаш усуллари» (расмий манба: «Вода питьевая. Методы определения общей жесткости»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 4245-72 «Ичимлик суви. Хлоридлар таркибини аниқлаш усули» (расмий манба: «Вода питьевая. Методы определения содержания хлоридов»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 4386-89 «Ичимлик суви. Фторидларнинг масса концентрациясини аниқлаш усуллари» (расмий манба: «Вода питьевая. Методы определения массовой концентрации фторидов»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 4389-72 «Ичимлик суви. Сульфатлар таркибини аниқлаш усули» (расмий манба: «Вода питьевая. Методы определения содержания сульфатов»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 4974-2014 «Ичимлик суви. Марганец таркибини фотометрик усул билан аниқлаш» (расмий манба: «Вода питьевая. Определение содержания марганца фотометрическими методами»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 5180-2015 «Грунтлар. Физик хусусиятларни лаборатория шароитида аниқлаш усуллари» (расмий манба: «Грунты. Методы лабораторного определения физических характеристик»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 5686-2020 «Қозиқлар. Дала шароитида синаш усули» (расмий манба: «Сваи. Методы полевых испытаний»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 9.602-2016 «Коррозия ва қаришдан ҳимоя қилишнинг ягона тизими. Ерости иншоотлари. Коррозиядан ҳимоя қилиш учун умумий талаблар» (расмий манба: «Единая система защиты от коррозии и старения. Сооружения подземные. Общие требования к защите от коррозии»);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМСН 2.03.02-2002 (№2.03.02-2002; 01.01.2005й.) «Ҳудудларни, бино ва иншоотларни хавфли геологик жараёнлардан муҳандислик муҳофазаси. Асосий қоидалар» (расмий манба: «Инженерная защита территорий, зданий и сооружений от опасных геологических процессов. Основные положения»).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-боб. Атама ва таърифлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Мазкур ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик съёмка — ҳудудларнинг табиий муҳандис-геологик шароитларини комплекс ўрганиш ва хариталаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфизик-геологик жараёнлар — геологик муҳит кўрсаткичларининг табиий омиллар таъсирида вақт ва маконда ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик жараёнлар — геологик муҳит кўрсаткичларининг техноген омиллар таъсирида вақт ва маконда ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishстационар кузатувлар — ҳудуднинг муҳандислик-геология ва гидрогеологик шароитлари кўрсаткичларининг ҳолат ўзгаришларини доимий (ёки даврий) кузатиш (ўлчашлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishторф — ботқоқ ўсимликларининг кислородсиз, юқори даражадаги намлик шароитида табиий қуриши ва чала чиришидан ҳосил бўлган, таркибида 50 фоиздан ортиқ (массаси бўйича) органик моддалар бўлган грунт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishторфлашган грунт — таркибида 10 дан 50 фоизгача (массаси бўйича) торф бўлган қум ва гилли грунт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсолифлюкция — музлаш ва эришнинг бир неча марта кетма-кет такрорланиши таъсирида тоғ жинслари суюқ массага айланиб ўз оғирлиги таъсирида қия тоғ ёнбағирларида эримаган тоғ жинслар устидан пастга қараб оқа бошлаши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмонолит — табиий ҳолати бузилмаган грунт намунаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕОСС — ерости сувлари сатҳи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСМҲ — сейсмик микроҳудудлаштириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-боб. Асосий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Муҳандислик-геология изланишлар, лойиҳалаштирилаётган қурилиш ҳудуди (майдон, ҳудуд, йўналиш)нинг муҳандис-геологик шароитларини комплекс ўрганиш ва ушбу шароитларнинг лойиҳаланаётган объект билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсири натижасида ўзгариш эҳтимолини баҳолаш, шунингдек қурилиш майдонининг муҳандислик муҳофазаси ва атроф-муҳит хавфсизлигини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Муҳандислик-геология изланишлар ШНҚ 1.02.07-19 ва мазкур ШНҚнинг талабларига риоя қилган ҳолда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Муҳандислик-геология изланишлари учун техник топшириқ таркиби ШНҚ 1.02.07-19 талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Изланишлар дастуридаги муҳандислик-геология ишларининг таркиби ва ҳажми, техник топшириқ асосида, лойиҳа босқичлари, қурилиш тури, мақсади, бино ва иншоотларнинг хавф-хатар тоифалари (кейинги ўринларда бино ва иншоотларнинг тоифалари), тадқиқот ҳудудининг майдони, уни ўрганилганлик даражаси ва муҳандислик-геология шароитининг мураккаблигидан келиб чиққан ҳолда мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Муҳандислик-геология изланишлар дастур ёки кўрсатма асосида амалга оширилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Оддий муҳандис-геологик шароитларда, бино ва иншоотларнинг тоифалари таснифи бўйича I-тоифали бино ва иншоотларнинг лойиҳаларини асослашда муҳандислик-геология изланишларни амалга ошириш учун тузиладиган дастур ўрнига кўрсатма тузишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Муҳандислик-геология изланишларини комплекс равишда олиб борилганда, айрим иш турлари (бурғилаш намуналар олиш) такрорланмаслиги учун, дастурни бошқа муҳандислик изланишлар (муҳандислик экологик) дастурлари билан мувофиқлаштирилган ҳолда тузиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Муҳандислик-геология изланишлари дастурининг таркиби ШНҚ 1.02.07-19 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Муҳандислик-геология изланишларини амалга оширишда қўлланиладиган ўлчов воситалари Oʻz DSt 8.002:2009га мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Муҳандислик-геология изланишларни ШНҚ 3.01.02-23 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-боб. Муҳандислик-геология изланишларининг таркиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Муҳандислик-геология изланишлари таркибига умумий техник талабларни белгилайдиган қуйидаги асосий иш турлари ва изланишлар комплекси кириши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаввалги йиллардаги изланишлар ва тадқиқотлар материалларини йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерни масофадан зондлаш маълумотларининг дешифровкаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаэровизуал, йўналишли кузатувларни ўз ичига олган кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтоғ ковламалари ва бур-қудуқларни ковлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеофизик тадқиқотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни дала шароитида ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик тадқиқотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishстанционар (доимий) кузатувлар (геологик муҳит таркибий қисмини локал мониторинги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар, ерусти ва ерости сувларини лаборатория шароитларида ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнларни ўрганиш ва баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмик ва сейсмотектоник изланишлар, сейсмик микроҳудудлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик съёмка;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик шароитлар ўзгаришини прогнозлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеотехник тадқиқотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд бино ва иншоотлар пойдевори асосидаги грунтларни ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishматериалларни камерал қайта ишлаб техник ҳисобот тузиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Қурилиши лойиҳаланаётган ҳудудларнинг муҳандис-геологлик ва гидрогеологик шароитлари тўғрисидаги маълумотларни йиғиш, таҳлил қилиш, умумлаштириш ишлари лойиҳаолди ва лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқишнинг барча босқичларида, аввалги босқич натижаларини ҳисобга олган ҳолда олиб борилиши ва қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвазирликлар, идоралар фондлари ва архивларида мавжуд бўлган, ҳар хил мақсадларга мўлжалланган объектлар учун бажарилган муҳандислик-геология изланишлари, гидрогеологик, геофизик, сейсмологик тадқиқотлар, стационар кузатувлар тўғрисидаги техник ҳисоботларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик съёмка ишлари (маълум бир ҳудуд учун мавжуд бўлган энг йирик масштабдаги геологик хариталар), муҳандислик-геология хариталаш, минтақавий тадқиқотлар, доимий режим кузатув натижаларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуднинг аэрокосмик съёмкасини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуднинг табиий, техноген шароитлари, уларнинг таркибий қисмлари тўғрисидаги маълумотларни умумлаштирадиган илмий тадқиқот ишлари ва илмий-техник адабиётларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўрганилаётган ҳудуднинг иқлимини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтадқиқот ҳудудининг гидрографик тармоғини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрельеф тавсифини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтадқиқот ҳудудининг геоморфологик хусусиятларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтадқиқот ҳудудининг геологик тузилишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтадқиқот ҳудудининг гидрогеологик шароитларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфизик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни таркиби ва физик-механик хусусиятларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларини таркибини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехноген таъсирлар ва ҳудуднинг хўжалик жиҳатдан ўзлаштирилгандаги оқибатлар тўғрисидаги маълумотларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Мазкур ШНҚнинг 15-бандида келтирилган маълумотлар таркибига грунт қурилиш материаллари мавжудлиги, маҳаллий қурилиш материаллари разведка натижалари (ишлаб чиқаришдаги қаттиқ чиқиндилар), бино ва иншоотлар деформацияси ва уларнинг асосидаги грунтларни текшириш натижалари, қидирув ҳудудидаги бошқа бино ва иншоотлар қурилиш тажрибаси ҳамда ҳудудда содир бўлган фавқулодда вазиятлар тўғрисида маълумотлар ҳам киритилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Қурилган (ўзлаштирилган) ҳудудларда изланишлар олиб борилганда аввалги йиллардаги мавжуд топографик режаларни, объект қурилгунигача тузилган, вертикал текислаш бўйича материаллар, иншоотлар ва биноларнинг ерости қисмлари ва ерости иншоотларининг муҳандислик тайёрлаш ва қуриш маълумотлари йиғилиши, таққосланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Техник топшириқда кўрсатилган қурилиш майдони (ҳудуд, йўналиш чизиғи) чегараси доирасида ва қўшни ҳудудлар зонасида аввалги йилларда бажарилган изланиш маълумотларидан (тоғ ковламаларининг баёни, грунтларни дала ва лаборатория шароитларида ўрганиш натижалари) фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Аввалги йилларда изланиш материалларидан фойдаланиш имкониятини (агар изланиш якунланишидан лойиҳалаш бошланишигача 2-3 йилдан кўп вақт ўтган бўлса) ҳудуднинг геологик муҳит ўзгарганлигини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши, бунда ўзгаришларни муҳандислик-геология изланишлар дастури тузилгунга қадар ўтказиладиган кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текшириш натижаларига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГидрогеологик шароитларнинг (ерости сувлари сатҳи, таркиби) ўзгарганлик ўрганилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Аввалги йилларда бажарилган барча изланишлар маълумотларидан геологик муҳитнинг техноген таъсирлар натижасида ўзгариш динамикасини тиклаш учун фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Йиғилган материаллар асосида ўрганилаётган ҳудуднинг муҳандис-геологик шароитлари тўғрисида ишчи гипотеза тузилиши ва бу шароитларнинг мураккаблик даражаси белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу маълумотларга асосан қурилиш объектининг изланишлар дастурида, ишларининг таркиби, ҳажми, уларни бажариш услуби ва технологияси белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасини алоҳида омиллар мажмуаси бўйича (уларнинг асосий лойиҳа ечимига таъсири ҳисобга олинган ҳолда) белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Ерни масофадан туриб зондлаш маълумотларининг дешифровкаси, аэровизуал кузатувларини катта ҳудудларнинг муҳандис-геологик шароитларини ҳамда уларнинг ўзгариш динамикасини ўрганиш ва баҳолашда қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Аэро, космик суратларни дешифровкаси ва аэровизуал кузатувлари муҳандислик-геология ишларидан аввал ва қуйидагилар учун амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўртламчи давр тоғ жинслари ётқизиқлари генетик турларининг тарқалиш чегараларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтектоник тузилмалар ва тоғ жинсларининг серёриқ зоналарини аниқлаш ва қидириб топиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари тарқалиш чегараларини, уларнинг тўйиниш, транзит ва бўшаниш зоналарини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфизик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар тарқалган ҳудудларни аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishландшафтлар тури ва чегараларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеоморфологик элементлар чегараларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик шароитларнинг ўзгариш динамикасини кузатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехноген таъсирларнинг, ҳудудни хўжалик жиҳатдан ўзлаштиришнинг, рельефни, грунт ва ўсимликлар қопламини ўзгартиришнинг оқибатларини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Ерни масофадан туриб зондлаш маълумотларининг дешифровкасини аввалги йилларда бажарилган изланишларнинг материалларини йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш даврида (дастлабки дешифровка), муҳандис-геологик съёмка ёки кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширувлар жараёнларида ердан туриб йўналиш кузатувлар олиб борилган даврда (дастлабки дешифровка натижаларига аниқлик киритиш), изланишлар маълумотларини хона шароитида қайта ишлаб техник ҳисобот тузиш даврида, муҳандислик-геология изланишларининг таркибига кирувчи бошқа ишлар натижаларидан фойдаланган ҳолда амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Муҳандис-геологик кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишлар қуйидаги мақсадларда амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаввалги йилларда бажарилган изланишлар маълумотларини назорат қилиш, уларга аниқлик ва қўшимчалар киритиш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаввалги йилларда бажарилган изланишлар маълумотларининг мавжуд ёки етарли бўлмаган ҳолда дастурини тузишда ўрганилаётган ҳудуднинг умумий муҳандис-геологик шароитларини аниқлаш ва қиёсий баҳолаш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик жараёнларнинг тарқалиши ва ривожланганлигини аниқлаш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўзлаштирилган ҳудудларда муҳандис-геологик шароитларнинг, шунингдек гидрогеологик шароитларнинг ўзгаришини, бино ва иншоотлар деформациясининг хусусияти ва сабабларини кўрсатиб бериш учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Табиий очилмалар мавжуд ёки етарли бўлмаган ҳолларда қўшимча дала ишларини амалга оширилиши (аэровизуал кузатувлар, алоҳида ковламаларни ковлаш, геофизик тадқиқотлар, зондлаш, грунтлар, ерости сувлари намуналарини олиш ва уларнинг лаборатория таҳлили) изланишлар дастурида асосланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Ҳудуднинг кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширувлари қуйидаги вазифаларни ечиш учун амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishизланиш ишлари ўтказиладиган ҳудудни кўздан кечириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрельефни визуал баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд очилмаларнинг, карьерлар, қурилиш ковламалари тавсифини ёзиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбулоқлар ёки ерости сувлари ер юзасига чиқадиган жойлар тавсифини ёзиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик ва экологик шароитларнинг геоботаник индикаторлари тавсифини ёзиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеодинамик жараёнларнинг ташқи кўринишини ёзиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текшириш йўналишлари аэрофото ва съёмканинг бошқа турлари натижасида ажратилган асосий контурларни кесиб ўтиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Ҳудуднинг кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текшириш йўналиш кузатувлари йўли билан амалга оширилиши ва улар бошқа дала ишларидан аввал бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Йўналиш кузатувларини ўрганилаётган ҳудуд муҳандис-геологик шароитларининг асосий ҳолатларини аниқлаш ва ўрганиш учун кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширувлар муҳандис-геологик съёмкасини бажариш жараёнларида амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Йўналиш кузатувларини аввалги йилларда бажарилган изланишларнинг материалларини йиғиш ва қайта ишлаш натижаларини кўрсатувчи, мўлжалланаётган муҳандис-геологик съёмкаси масштабидан кичик бўлмаган масштабдаги топография режалар ва хариталардан (схематик муҳандислик-геология ва бошқа хариталар) фойдаланган ҳолда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Йўналиш кузатувлари давомида айрим нуқталар (грунтларнинг табиий ва сунъий очилмалари ҳамда карьерлар, хандақлар (котлованлар), ҳар хил чуқурлар кўринишидаги сунъий очилмалар, табиий булоқлар ва қудуқлар, геоморфологик элементлар, шунингдек уларни мураккаблаштирувчи рельефнинг шакллари, физик-геологик жараёнлар оқибатида ҳосил бўлган кўринишлар, шикастланган бино ва иншоотлар)ни ҳам кузатиб тасвирлаб бориш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙўналиш кузатувлари давомида грунтлар ва ерости сувларидан намуналарни олиш, хавфли физик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар, фавқулодда вазиятлар содир бўлгани тўғрисида маълумотларни олиш, комплекс ишларни амалга ошириш учун мўлжалланган ҳудудларнинг жойларини аниқлаш ҳамда дастлабки аэро ва космик дешифровка натижаларига аниқлик киритиш ишларини амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Ҳудуднинг ўзлаштирилиши қийин ва ноқулай бўлган қисмларини (хавфли физик-геологик ва муҳандислик-геология жараёнларнинг, бўшанг ва бошқа ўзига хос хусусиятли грунтлар мавжудлиги, ерости сувлари ер юзига яқин жойлашганлиги, грунтлар литологик таркибининг хилма-хиллиги, рельефнинг ўйдим-чуқурлиги) ўрганиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Йўналишларнинг асосан геоморфологик элементлар ва геологик тузилмалар чегараларига, тектоник тузилмалар йўналишига кўндаланг равишда ҳамда эрозия ва гидрография тармоқлари элементлари, чизиқли иншоотлар йўналишлари, шунингдек физик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар йўналишлари бўйлаб, ерни масофадан туриб зондлаш маълумотларининг дешифровкаси ва аэровизуал кузатувлар натижаларини ҳисобга олган ҳолда белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Изланишларни комплекс равишда ҳудуднинг йўналиш кузатувлари, муҳандислик-геология, муҳандислик экология кузатувларини ўз ичига олган ҳолда амалга ошириш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Йўналишлар сонини ишлар таркиби ва ҳажмини изланишларнинг моҳияти ва ўрганилаётган ҳудуд муҳандис-геологик шароитларининг мураккаблигига боғлиқ ҳолда белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Ўзлаштирилган ҳудудда йўналиш кузатувларини амалга оширганда қўшимча равишда геологик муҳит ўзгаришига олиб келувчи ёки унинг оқибати ҳисобланувчи ботқоқланиш, сув босиши, ер юзасининг чўкиши ривожланиши, газонлар ва дарахт экилган жойларнинг суғорилганлиги ҳамда бошқа омилларни аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Йўналиш кузатувлари натижаларига кўра батафсил изланиш ва тадқиқотларни амалга ошириш, таянч геология-гидрогеология кесимларини тузиш, асосий литогенетик турларининг таркиби, ҳолати ва хусусиятлари, сув ости горизонтларининг гидрогеологик параметрларини аниқлаш учун асосий ҳудудларнинг жойлашувини белгилаб олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Белгилаб олинган нуқталарда тоғ ковламаларини ковлаш ишлари комплекси, геофизик, дала ва лаборатория тадқиқотларини бажариш ҳамда стационар кузатувлар олиб бориш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Тоғ ковламалари ва бур-қудуқларни ковлаш ишлари қуйидаги мақсадларда амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуднинг геологик-литологик тузилишини, унда тарқалган грунтлар ва ерости сувларини тарқалиш шароитларини аниқлаш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик кесимларни, грунтлар ва ерости сувларининг ётиш шароитларини белгилаш ёки аниқлик киритиш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сув сатҳининг жойлашиш чуқурлигини аниқлаш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни таркиби, ҳолати ва хусусиятини аниқлаш ҳамда ерости сувларини кимёвий таҳлил қилиш ва улардан намуналар олиш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар хусусиятларини дала шароитида ўрганиш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеофизик тадқиқотлар ўтказиш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувли горизонтларнинг ҳамда аэрация зонасининг гидрогеологик параметрларини аниқлаш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishстационар кузатувлар (геологик муҳит таркибий қисмларининг локал мониторинги)ни бажариш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфизик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар намоён бўлган зоналарни аниқлаш ва чегаралаш учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Муҳандис-геологик ковламаларининг қўлланилиш шарт-шароитлари мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Муҳандис-геологик бур-қудуқларининг бурғилаш усуллари, грунт турига қараб улардан фойдаланиш шартлари мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Ковлаш ва намуна олиш ишлари қуйидагилар учун амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геология кесимни аниқлаш ёки грунтларнинг ётиш шароитларини аниқлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаркиби, ҳолати, физик, механик хусусиятлари ва бошқа хусусиятларини лаборатория шароитида аниқлаш учун бузилган ва бузилмаган тузилишдаги грунтлардан, шунингдек уларнинг физик хусусиятлари ва кимёвий таркибини аниқлаш учун ерости сувларидан намуналар олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕОССнинг ҳолатини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик ва муҳандис-геологик жараёнларнинг намоён бўлиш зоналарини аниқлаш ва белгилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий шароитда грунт хусусиятларини аниқлашда дала тадқиқотларини ўтказиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик ва геофизик тадқиқотлар ўтказиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик муҳит таркибий қисмларининг маҳаллий мониторингини ўтказиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Ковламалар ва бур-қудуқлар (шурф, дудкалар, бур-қудуқлар) асосан механизациялашган тарзда ковланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Шурф ва бур-қудуқларни қўлда ковлашга, юриш (чиқиш) қийин бўлган ва тор жойларда (ертўлалар, бино ва иншоотлар ичида, тоғларда, тик қияликлар (ёнбағирлар)да, ботқоқликларда, музлаган сув ҳавзаларида) йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Дастурда режалаштирилган бур-қудуқларни бурғилаш усуллари, грунт қатламлари орасидаги чегараларни аниқ белгилаш (0,25 m дан ошмайдиган хатоликда), грунтларнинг таркиби, ҳолати, тузилиши ва табиий шароитда қоятош грунтларнинг дардланганлигини ўрганиш имкониятини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Шнек билан бурғилашни, грунт қатламлари орасидаги контакт (чегара 0,5 — 0,75 m ва ундан катта)ларни аниқлашда хатоликлар бўлгани сабабли изланишлар дастурида асослаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Муҳандис-геологик ковламаларидан ва табиий ётқизиқлардан грунт намуналарини олиш, шунингдек уларни қадоқлаш, лабораторияга етказиб бериш ва сақлаш ГОСТ 12071-2014 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Дастурда лойиҳалаштирилаётган бино ва иншоотларнинг тоифалари, конструктив хусусиятлари, грунт хусусиятлари ва уларнинг маконда ўзгарувчанлик хусусиятига кўра грунт намунасини олиш схемаси ГОСТ 20522-2012 талабларига мувофиқ асосланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Грунт намунасини олиш схемасида бур-қудуқлар сони ва грунтдан намуна олиш оралиғи кўрсатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Лаборатория тадқиқотлари учун сув намуналарини олиш, сақлаш ва ташиш ГОСТ 31861-2012 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Бурғилаш жараёнида юзага келиши мумкин бўлган газ чиқиш ҳолатини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУлар аниқланганда муҳандислик-экологик изланишлар таркибида газ-геокимёвий тадқиқотларни амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Ишлар тугаллангандан сўнг барча тоғ ковламалари кўмилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Шурф, хандақ ва дудкалар гилли грунт билан шиббалаб тўлдирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Бур-қудуқлар табиий муҳит ифлосланишининг ва физик-геологик, муҳандис-геологик жараёнлар фаоллашишининг олдини олиш учун гил ёки цемент-қумли аралашма билан беркитилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Геофизик тадқиқотлари муҳандислик-геология изланишларнинг барча босқичларида, муҳандислик геология ишлари билан уйғунлаштирилган ҳолда қуйидагиларни аниқлаш учун бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлитологик тузилиши, ёрилиш даражаси, анизотропия ва грунтларнинг ҳолати (эриган, музлатилган) ўзгариши туфайли харитада ва кесимда геологик чегараларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтектоник фаолият, нураш жараёнлари, карст шаклланиши жараёнлари, кўчки жараёнлари, техноген таъсирлар натижалари билан боғлиқ локал номутаносибликларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик ва муҳандис-геологик жараёнларни аниқлаш ва уларнинг вақт ўтиши билан ўзгаришини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмассивдаги грунтларнинг таркиби, ҳолати, хусусиятларини (шу жумладан, грунтларнинг емирилиш даражаси ёки коррозион фаоллигини) баҳолаш ва уларнинг ўзгаришини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт массиви (тоғ жинсларининг зичлиги камайган ва нураш зоналари)нинг деформация-зўриқиш ҳолати ва унинг ўзгаришини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари фильтрация оқимлари сатҳини, тезлигини, йўналишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд, ташландиқ коммуникациялар ва уларнинг тешилган жойларини қидириб топишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар қатламида ҳамда асфальт, бетон ва бошқа қопламалар остидаги бўшлиқларни қидириб топишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСМҲни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Геофизик тадқиқотларнинг вазифалари, усуллари ва иш ҳажми мазкур ШНҚнинг 4, 5 ва 9-иловаларига мувофиқ танланиши ва дастурда асослаб берилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Муҳандислик-геофизик тадқиқотлар натижаларини дешифровка қилишнинг ишончлилиги ва аниқлигини таъминлаш учун геологик муҳитни ўрганиш билан бир вақтда бошқа турдаги ишлар мажмуаси (бурғилаш, зондлаш, дала ва лаборатория усуллари билан грунтларнинг хусусиятларини аниқлаш) билан параметрик ўлчовлар амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Тадқиқот майдонининг литологик чегаралари билан геофизик параметрларининг ўзгариши чегараларини таққослаш, шунингдек грунтларнинг геофизик ва физик-механик хусусиятлари ўртасидаги корреляция алоқаларини ўрнатиш учун параметрик ўлчовлар муҳандис-геологик бур-қудуқлар яқинида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Грунтларни дала шароитида ўрганиш қуйидаги мақсадларда амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геология кесимларни ажратиш, оқувчан ва оқувчан қайишқоқ гилли грунтларнинг, бўшанг қумларнинг, ўзига хос грунтларнинг линзалари ва қатламларини чегаралаш учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий вужудга келган шароитда грунтларнинг физик, деформация ва мустаҳкамлик хусусиятларини аниқлаш учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Грунтларни дала шароитида қуйидаги усуллар ёрдамида ўрганиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдинамик зондлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishстатик зондлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishстатик юклар билан штамплаш (шурфларда, бур-қудуқларда, конларда, штольняларда ва хандақларда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishясси дилатометр;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпрессиометр (радиал, қанотли, сектор юкни қўллаш билан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishайланма кесиш усули;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшурфларда ҳамда катта ўлчамли монолитларда грунт целикларини кесиш (тош устунларини ерости ковламалар ва хандақлардаги массив ва ёриқлар бўйлаб силжиш синовларини ўтказиш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқ синовлари (натурал қозиқ устуни билан, эталон, қозиқ-зондлари).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Грунтларнинг дала тадқиқотлари ГОСТ 30672-2019 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Грунтларнинг дала шароитида тадқиқ қилиш усулларини танлаш мазкур ШНҚнинг 6-иловасига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Грунтларни дала шароитида тадқиқ қилиш, грунтларнинг хусусиятларини аниқлашнинг бошқа усуллари билан (лаборатория, геофизика) биргаликда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. Табиий дисперс, техноген, музлаган грунтларни статик ва динамик зондлаш ГОСТ 19912-2012 талабларига мувофиқ бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Статик ва динамик зондлаш натижалари асосида грунтларнинг физик, механик хусусиятларини аниқлаш тўғридан-тўғри усуллар билан ёки мазкур ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ грунтларнинг хусусиятлари билан грунтларнинг айрим турларини зондлаш натижасида олинган параметрларни боғлайдиган минтақавий корреляцион боғлиқликлар (жадваллар) ёрдамида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Қумларни суюлиш эҳтимолини тахминий баҳолаш учун мазкур ШНҚнинг 7-иловасининг 8-жадвалига мувофиқ динамик зондлашдан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Қозиқларнинг юк кўтариш қобилиятини ҳисоблаш учун грунтларнинг хусусиятлари статик зондлаш ва қозиқлар (натурал, эталон, қозиқ-зондлари ГОСТ 5686-2020 талабларига мувофиқ) ёрдамида грунт синовлари билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Йирик бўлакли, қум ва гил грунтлардан ташкил топган массивдаги грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятларини ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ грунт устунларини кесиш (йирик монолитларни кесиш) усули билан аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Йирик бўлакли грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятларини ШНҚ 2.02.01-19 талабларига мувофиқ ҳисоблаш йўли билан аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Оқувчан ва оқувчан қуюшқоқли органик-минерал ва гилли грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятларини ГОСТ 20276-2012 талабларига мувофиқ айланма кесиш усули билан аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Билвосита усуллар (статик ва динамик зондлаш) билан олинган грунтларнинг дала шароитида тадқиқ қилиш натижалари тўғридан-тўғри усуллар (штамп, шурфда грунт устунларини бутун кесиш) натижасида олинган қийматлар билан аниқлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Аниқлаштириш билвосита усуллар билан олинган хусусиятлардан тўғридан-тўғри усуллар билан олинган хусусиятларга ўтиш коэффициентларини қўллаш орқали амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Изланишлар дастурида асосланганда грунтларни дала шароитида тадқиқ қилишнинг мазкур ШНҚнинг 6-иловасида келтирилмаган бошқа усуллари (грунтларни котлованда тажриба йўли билан намлаш, массивдаги грунтнинг кучланиш ҳолатини ўлчаш, намуна олувчи (SPT усули) билан грунтларни динамик зондлаш ва бошқалар)ни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Гидрогеологик тадқиқотлар муҳандислик-геология изланишлари доирасида ерости сувлари таъсирини ҳисобга олишни талаб қиладиган лойиҳавий қарорларни асослаш учун амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Гидрогеологик тадқиқотлар вазифаларига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг пайдо бўлишини, озиқланишини ҳамда оқим йўналишларини, ерусти ва ерости сувларининг ўзаро боғлиқлигини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик параметрлари ва хусусиятларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг физик хусусиятларини, кимёвий таркиби ва агрессивлигини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоотларни қуриш ва улардан фойдаланиш жараёнида гидрогеологик шароитларнинг ўзгаришини баҳолаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Гидрогеологик тадқиқотлар доирасида ҳал қилинадиган вазифаларга кўра қуйидаги иш турлари амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфонд материалларини йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик бур-қудуқларни бурғилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари режимини кузатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтажриба-фильтрация ишлари (изланишларни ўтказишда, гидрогеологик ҳисоб-китобларни);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидроизогипс (гидроизопез) ва ерости сувлари чуқурликларининг хариталарини қуриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўзига хос гидрогеологик тадқиқотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик ҳисоб-китоблар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик шароитларнинг ўзгариш прогнози ва ҳимоя чоралари учун ерости сувларини ҳисобга олиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш (дренаж, экранлар, пардалар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Муҳандислик-геология ва гидрогеологик бур-қудуқларни бурғилаш жараёнида ҳар бир сув қатламлари учун қуйидагиларни бажариш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув пайдо бўлиш чуқурлигини ўлчаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбарқарор сув сатҳини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфизик хусусиятлари ва кимёвий таркибини аниқлаш учун сув намуналарини олиш (бур-қудуқларни помпалагандан сўнг).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Гидрогеологик бур-қудуқлар фильтр билан жиҳозланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚоятош тоғ жинсларида, синов оралиғида фильтр ўрнатмасдан гидрогеологик ишларни бажаришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Фильтр ўрнатиш оралиғида гидрогеологик бур-қудуқни бурғилашда доимий колматацияга олиб келувчи эритма ва реактивлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Гидрогеологик бур-қудуқларни бурғулаш жараёнида сув сатҳининг барқарор ҳолатини аниқлаш учун бурғилашни тўхтатиш, сувни насос билан ҳайдаб уни сатҳни тўлиқ тикланишини кузатиш билан амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Қумли грунтларда ва дарзланган тоғ жинсларида барқарор сув сатҳини, бур-қудуқ тубини тозалаб, сув сатҳи тиклангунча 1-2 h вақт ўтганидан сўнг аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Гил грунтларда алоҳида муҳандислик-геология бур-қудуқлар сатҳининг ўрнатилишини кузатиш даври учун фильтрлар билан жиҳозланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Ерости сувларининг сатҳи, ҳарорати ва таркибининг ўзгариш режимини ўрганиш гидрогеологик бур-қудуқларда ва қудуқларда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Тажриба-фильтрация ишлари қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 23278-2014 талабларига мувофиқ бур-қудуқлардан сув тортишни, бур-қудуқларга босим орқали сув тўлдириш ва қуйишни, шурфларга сув қуйишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сув сатҳини мунтазам кузатишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сарфини ўлчаш, бур-қудуқларнинг ичидаги суюқликни солиштирма электр қаршилигини ўлчаш (ресистивиметрияси)ни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Филтрланиш хусусиятларини ўрганиш (ностационар филтрлаш прогнози билан боғлиқ бўлмаган тадқиқотларда) камида уч кун давомида учта кузатув бур-қудуқлари билан тажриба сув тортиб олиш ва тўлдириш усулида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚўшимча тадқиқот тури сифатида 8 h давомидаги якка сув тортиб олиш ва тўлдириш усулидан фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда, бур-қудуқлардан сув тортиб олиш ва тўлдириш турлари ва давомийлиги мазкур ШНҚнинг 10-иловасига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Филтрланиш хусусияти босимсиз ҳамда қатлам тузилиши турдош бўлмаган шароитларда, гидрогеологик параметрларни аниқлаш учун камида бешта кузатув бур-қудуқлар билан тажриба сув тортиб олиш ва тўлдириш усули қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Сув миқдори (дебит)ни танлаш, кузатувлар давомийлиги, кузатув қудуқларини конструкцияси ва жойлаштирилиши дастурда асосланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Ҳар бир сув ташувчи қатлам учун қурилиш майдонининг чизиқ бўйича ўлчамлари 100 m дан ортиқ бўлган ҳолда, камида иккита тўп (куст) сув тортиб олиш (тўлдириш) тажрибаси ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Кичик ўлчамли ҳудудларда бир тўп (куст) жиҳозланиши, ҳар хил бур-қудуқдан иккита сув тортиб олиш ва тўлдириш тажрибаси ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Ҳар хил горизонтларнинг тўп (куст) тажрибасига қўшимча сифатида якка сув сув тортиб олиш ва тўлдириш ўтказилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Бир жинсли қумли қатламнинг ўтказувчанлик аэрация зонасини аниқлаш учун, ерости сувлари шурф тубидан 2 m дан ортиқ чуқурликда ва бу зонада гилли қатламларнинг йўқлигида шурфга сув тўлдириш (налив) усулини қўллаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Аэрация зонасида сув ўтказмайдиган қатламда ётган қум қатламининг ўтказувчанлиги ва гравитацион ҳажми катта диаметрли бур-қудуққа узоқ муддатли тўлдириш орқали иккита кузатув бур-қудуғи ёрдамида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Тоғ жинсларининг фильтрацияси турли хиллигини баҳолаш қуйидаги усуллар ёрдамида бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishякка сув тортиб олиш ва тўлдириш, босим остида тўлдириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбур-қудуқ туби орқали (олдиндан тозаланган) интервал тартибда якка сув тортиб олиш ва тўлдириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сув оқимини, солиштирма қаршилигини ўлчаш (геофизик усуллар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатиш бур-қудуқларини ярусли жойлаштириш йўли билан тўп (куст) сув тортиб олиш ва тўлдириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. Гидроизогипс (гидроизопьез) хариталар ва ерости сувларининг чуқурлиги хариталари муҳандислик-геология ва гидрогеологик бур-қудуқларни бурғилаш даврида ерости сувлари барқарор ҳолатга келганлигини аниқлаш асосида ҳамда аввалги йилларда муҳандислик изланишлар натижалари ва бошқа архив материаллари ёрдамида тузилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. Аввалги йиллардаги изланиш материаллари ва бошқа мавжуд архив материалларидан фойдаланиш имконияти ҳудуднинг гидрогеологик шароитидаги ўзгаришларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish98. Хариталар ушбу изланишлар ва архив материалларидан фойдаланган ҳолда қурилиш майдонини ўз ичига олган ва ундан катта бўлган ҳудуд учун тузилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish99. Гидроизогипс харитасидаги изолинияларнинг локал қуюқлашиши ва деформацияси, шунингдек кесимлардаги эркин юза ёнбағирларининг ўзгариши уларнинг сабабларини тушунтирилиши билан бирга олиб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish100. Агар харита масштаби 1:10000 ёки ундан катта бўлса, улардаги мавжуд ва режалаштирилган бино ва иншоотларнинг контурлари чизилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Чизиқли объектларни лойиҳалаш бўйича муҳандислик-геология изланишларини амалга оширишда, агар топшириқда ушбу талаб мавжуд бўлса, гидроизогипс ва ерости сувлари чуқурликларининг хариталарини тузмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish102. Махсус гидрогеологик тадқиқотлар IV-тоифали техник мураккаб ва ноёб объектлар ва мураккаб гидрогеологик шароитларда III-тоифали объектларни лойиҳалаштириш учун қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмасса алмашинувини ва намлик узатилишини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот ва қияликларнинг барқарорлигига ерости сувларининг таъсирини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сатҳини пасайтириш вақтида чўкиш деформацияларни ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарст-суффозион жараёнларнинг гидродинамикасини ўрганишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари балансини, режимини, ерусти ва ерости сувлари ўртасидаги алоқани ўрганишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishматематик гидрогеологик моделлаштиришни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish103. Муҳандислик-геология изланишларида сувли қатламларнинг гидрогеологик параметрлари ва хусусиятларини аниқлаш усулларини танлаш мазкур ШНҚнинг 8-иловасига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish104. Лаборатория усуллари билан грунтларнинг сув ўтказувчанлик коэффициентини Oʻz DSt 788:97 талабларига мувофиқ техник топшириқда кўрсатилганда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish105. Гидрогеологик ҳисоб-китоблар қуйидагиларни лойиҳалашда бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдастлабки ҳисоб-китобларга кўра, қурилиши табиий тебранишлар амплитудасидан ошиб кетиши ва ерости сувларининг ўзгаришига олиб келиши мумкин бўлган иншоотларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидротехник иншоотларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishядро энергиясидан фойдаланиш иншоотларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчиқиндиларни сақлаш иншоотларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдренажини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сатҳини туширишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфилтрланишга қарши экранларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмелиоратив тизимларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувга тўйинган кўчки қияликларда (ёки кўчкилар жараёнлари таъсир зонасида) қурилишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиши суффозион ва карст-суффозион деформацияларнинг қайта тикланишига олиб келиши мумкин бўлган иншоотларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости қисми билан ерости сувлари оқимининг 2/3 ёки ундан ортиғини очадиган иншоотларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish106. Гидрогеологик ва гидрогеомеханик ҳисоб-китоблар учун дастурий таъминот тадқиқот вазифасига мувофиқлиги билан белгиланиши, бунда ҳисоб-китоб натижалари бўйича ҳисобот ҳужжатлари математик модель ва дастур алгоритмининг тавсифини ўз ичига олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish107. Ҳудудни сув босиши тўғрисида хулоса топографик харита, гидроизогипс харитаси, ерости сувлари чуқурлиги харитаси ва гидрогеологик ҳисоб-китоблар прогнози натижалари, чизиқли иншоотлар учун топографик харита ва муҳандислик-геология кесимлар асосида тузилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish108. Стационар кузатувлар қуйидагиларни ўрганиш учун бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли физик-геологик жараёнлар (карст, сурилмалар, селлар, глетчерлар, криоген жараёнлар, сув омборлари, дарёлар, кўллар қирғоқларининг емирилиши, тоғ жинсларини нураши ва бошқалар) ривожланишининг динамикасини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари сатҳининг кўтарилиши, ерости ишловидаги ҳудудлар сатҳининг деформацияси, ҳудудларнинг чўкиши ва чўкувчанлиги, сейсмик фаоллик натижаларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ҳолат ва хусусиятларининг ўзгаришини, ерости сувларининг сатҳи, ҳарорати ва гидрокимёвий режимини, грунтларнинг мавсумий музлаш ва эриш чуқурлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлар пойдевор асоси грунтларининг чўкиши, кўпчиши, муҳандислик ҳимоя иншоотлари ҳолатларини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish109. Стационар кузатувлар, мураккаб муҳандис-геологик шароитларда ва масъул бино ва иншоотлар учун, уларни лойиҳаолди ҳужжатлар ёки лойиҳалаш босқичида бошлаб ва кейинги изланишлар даврида давом эттириб, (агар хавфли физик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнларнинг ривожланиш эҳтимоли бўлса), объектларни қуриш ва улардан фойдаланиш даврида (геологик муҳит кўрсаткичларининг локал мониторинги) амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish110. Стационар кузатувлар геологик муҳит алоҳида кўрсаткичларининг макон ва вақтда ўзгаришининг миқдорий кўрсаткичларини олишни таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish111. Стационар кузатувларни махсус жиҳозланган пунктлар (майдонлар, ҳудудлар, постлар, станциялар)да олиб бориш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиш тугаллангандан кейин ҳам кузатувларни давом эттиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish112. Стационар кузатувларни олиб боришнинг энг самарали воситалари сифатида ўлчовлар даврий равишда битта нуқтада ёки битта профилда олиб бориладиган геофизик режим тадқиқотларидан, маҳкамланган датчик ва қабул қилувчи ускуналар ёрдамида ўлчашлардан ҳамда махсус жиҳозланган гидрогеологик бур-қудуқларда ўтказиладиган режим кузатувлардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish113. Кузатувлар таркиби (турлари, кузатув пунктларини жойлаштириш), ишлар ҳажми (пунктлар сони, стационар кузатувларнинг даврийлиги ва давомийлиги), стационар кузатувларни олиб бориш усуллари (визуал ёки инструментал) ва кузатувлар аниқлигини изланишлар дастурида, табиий ва техноген шароитлар, ўрганилаётган ҳудуднинг майдони, бино ва иншоотларнинг тоифалари ва лойиҳалаш босқичларига боғлиқ равишда асослаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish114. Изланишларнинг аввалги босқичларида ташкил этилган кузатувлар тармоғи мавжуд бўлса, бу тармоқдан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТармоқ амалда бўлган даврдаги олинган ўлчовлар натижаларига кўра кенгайтириш (камайтириш), кузатувлар частотасига (даврийлигига), ўлчовлар аниқлигига ва бошқа параметрларга аниқлик киритиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish115. Кузатувлар муддати бир гидрологик йилдан ёки жараённинг давом этиш мавсумидан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКузатувлар частотаси (даврийлиги) эса кузатувлар муддати давомида геологик муҳит кўрсаткичларининг экстремал (максимал ва минимал) қийматларини қайд қилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish116. Геодезик усуллар билан, гидрометеорологик омиллар таъсирида номоён бўладиган аниқ миқдорий кўрсаткичларини аниқлаш зарурати билан боғлиқ геологик муҳитнинг алоҳида олинган кўрсаткичлари ўзгаришининг стационар кузатувларини ШНҚ 1.02.08-19 га мувофиқ муҳандислик-геодезия ёки ШНҚ 1.02.10-23 талабларига мувофиқ муҳандислик-гидрометеорология изланишларини амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish117. Грунтларнинг лаборатория тадқиқотларини бажаришда қуйидагилар аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 25100-2020 бўйича грунтларни таснифлаш хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг чуқурлик ва майдон бўйлаб бир хилда тузилганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт қатламларининг физикавий ва механик хусусиятларини ГОСТ 20522-2012 талаблари бўйича норматив ва ҳисобланган қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектларни қуриш ва улардан фойдаланиш даврида грунтларнинг ҳолати ва хусусиятларининг ўзгариши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish118. Муҳандислик-геология изланишларида грунтларнинг таркибини, физик ва механик хусусиятларини лабораторияда аниқланиш турлари мазкур ШНҚнинг 11-иловасига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish119. Ерости ва усти сувларининг ҳамда гилли грунтларнинг кимёвий таркибини лаборатория тадқиқотлари қуйидагилар учун амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфизик хусусиятлари ва кимёвий таркиби бўйича ерости сувларининг турини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг геологик ва муҳандис-геологик жараёнларнинг ривожланишига таъсирини баҳолаш (карст, кимёвий суффозия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг шўрланиш даражасини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари ва грунтларнинг ерости сувлари билан ўзаро таъсир зонасида жойлашган иншоотлар материалларига агрессив таъсир кўрсатиш даражасини баҳолаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish120. Сувнинг физик хоссаларини ва кимёвий таркибини аниқлаш учун мазкур ШНҚнинг 12-иловасида келтирилган стандартлари талабларига кўра лаборатория таҳлиллари ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish121. Сув қатламининг тўлиқ гидрокимёвий тавсифини олиш учун, сувнинг тўлиқ ёки махсус кимёвий таҳлилини бўлиши, сувни тўлиқ кимёвий таҳлил қилиш кўрсаткичлари таркиби мазкур ШНҚнинг 12-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСувни махсус кимёвий таҳлил қилиш кўрсаткичлари топшириққа асосан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish122. Ерости сувлари ва грунтларнинг кимёвий таркиби тўғрисидаги маълумотларга кўра, уларнинг бетон конструкцияларга ва темир-бетон конструкцияларга бўлган таъсир даражасини баҳолаш ҚМҚ 2.03.11-96 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish123. Грунтларнинг ерости (сувости қисмида) пўлат конструкцияларга нисбатан коррозив агрессивлиги ГОСТ 9.602-2016 талаблари бўйича аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish124. Хавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнларни ўрганиш шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш схемаларини асослаш, уларни лойиҳасини ишлаб чиқиш, қурилиш майдонини (йўналиш) танлаш (инвестицияларнинг техник-иқтисодий асослари), архитектура ва қурилиш лойиҳалари, қурилиш, капитал қурилиш объектларини реконструкция ва фойдаланиш, бино, иншоотлар ва муҳандислик муҳофазаси схемаларини (лойиҳаларини) ишлаб чиқишда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish125. Муҳандислик-геология изланишлари хавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнларнинг тарқалиши ва ривожланишига мойил бўлган ҳудудларда қуйидагилар таъминланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнларнинг режалаштирилган қурилиш майдонларига таъсир қилиш имкониятларини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishривожланган хавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар ҳудудлари чегараларини аниқлаган ҳолда қурилиш ҳудудининг харитасини тузиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар ҳудудга етказган зарар даражасини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнларнинг шаклланиши ва ривожланиши шартларининг тавсифлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий шароитда ва лойиҳалаштирилган иншоотларни қуриш ва улардан фойдаланиш даврида хавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар ривожланишининг сифат ва миқдорий прогнозини ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинолар ва иншоотларни қуриш ва улардан фойдаланиш жараёнида хавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнларнинг ривожланишини мониторинг қилиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish126. Хавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнларни ўрганиш натижасида ШНҚ 1.02.07-19 талабларига мувофиқ зарур маълумотлар олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish127. Сейсмологик ва сейсмотектоник изланишлар сейсмик минтақаларда (сейсмиклиги 6 балл ва ундан юқори бўлган) ҳар хил турдаги ва мақсаддаги иншоотлар учун ишларни бажариш қоидаларини белгилайдиган меъёрий ҳужжатларга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish128. СМҲ, сейсмик таъсирнинг такрорланиш даврига қараб, сейсмиклиги 7 балл ва ундан юқори бўлган сейсмик минтақаларда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish129. Агар майдон ҚМҚ 2.01.03-19 талабларига мувофиқ сейсмик хусусиятларига кўра III-тоифали грунтлардан иборат бўлса, сейсмиклиги меъёрий 6 балл бўлганда СМҲ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish130. Сейсмик минтақаларда муҳандислик-геология изланишларини амалга оширишда, сейсмиклик билан боғлиқ бўлган иккиламчи таъсирларнинг намоён бўлиш имкониятини ҳисобга олиш керак (масалан, нишаб жараёнларни фаоллашиши, грунтни суюлиши ва бошқалар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish131. Лойиҳалаштирилаётган ҳудуд (майдон, йўналиш)нинг муҳандис-геологик шароитларини ҳозирги ҳолатини ўрганиш ва хариталаштириш учун турли хилдаги ишлар ва тадқиқотлар мажмуасини ўз ичига олган муҳандис-геологик съёмка амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish132. Муҳандис-геологик съёмка аниқлиги (масштаби), унинг таркибидаги изланишларнинг чуқурлиги, ишларнинг ҳажми ва турлари, шаҳарсозлик фаолияти турига, муҳандис-геологик шароитларининг мураккаблигига, ўрганилганлигига, лойиҳалаштирилаётган бино ва иншоотларнинг тоифалари ва уларнинг ўлчамларига қараб ШНҚ 1.02.07-19 талабларига кўра дастурда асосланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish133. Муҳандис-геологик съёмка давомида қуйидагилар ўрганилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуд (майдон, йўналиш)нинг рельеф;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт массивининг геологик тузилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмик минтақалардаги сейсмотектоник хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуднинг геоморфологик ва гидрогеологик шароитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг таркиби, ҳолати ва хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик ва муҳандис-геологик жараёнлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish134. Муҳандис-геологик съёмка натижаси, муҳандис-геологик ҳудудлаштириш ва муҳандис-геологик шароитлар хариталари (умумий, махсус) бўлиб, улар шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштиришда, қурилиш майдонларини танлашда (инвестицияларни асослашда), бино ва иншоотларни лойиҳалашда, қуришда ҳисобга олинадиган муҳандислик-геология омилларни акс эттириши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish135. Хариталар съёмка масштабига мос келадиган масштабда, ёки майда масштабда (агар топшириқ бўйича талаб қилинса ёки дастурда асосланган бўлса) тузилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1:10 000 ва ундан каттароқ миқёсдаги хариталарда, мавжуд ва лойиҳалаштирилган бино ва иншоотларнинг жойлашуви кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish136. Муҳандис-геологик шароитларнинг умумий хариталарида ҳудуднинг муҳандис-геологик шароитининг мураккаблигини белгилайдиган қуйидагилар акс эттирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеоморфологик (рельеф, унинг хусусияти, шакллари ва генезиси);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик (пайдо бўлиш шароити, грунтларнинг тузилиши, физик-механик хусусиятлари, уларнинг тарқалиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик (ерости сувларининг мавжудлиги, тарқалиши, табиати ва кимёвий таркиби);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеодинамик (хавфли эндоген геологик жараёнлар, тектоник ёриқлар, биринчи навбатда фаол ёриқлар ва вулқонлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик (экзоген геологик ва муҳандис-геологик жараёнларнинг тарқалиши, абадий музлик ва ўзига хос грунтлар) ва техноген.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish137. Муҳандис-геологик махсус хариталарда (кўчкилар харитаси, ҳудуднинг карст харитаси, тоғ жинсларини ер юзига чиққан жойлари харитаси, гидрогеологик харита, батафсил сейсмик ҳудудлаштириш харитаси, СМҲ) ҳар қандай омиллар ва хусусиятлар акс эттирилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандис-геологик хариталарни тузишда қўлланиладиган шартли белгилар ГОСТ 21.302-2013 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish138. Мавжуд бино ва иншоотлар пойдевори асосининг грунтларини ўрганиш ишларини бино ва иншоотлар кенгайтирилаётганда, реконструкция қилинаётганда ва техник қайта жиҳозланаётганда, янги, мавжуд бино ва иншоотлар яқинида (таъсир доирасида) қурилаётганда ҳамда бино ва иншоотлар деформация ва аварияга учраган ҳолларда амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish139. Мавжуд бино ва иншоотлар пойдевори асосининг грунтларини ўрганиш давомида корхоналар, бинолар ва иншоотларни қуриш ва улардан фойдаланиш даврида муҳандис-геологик шароитларнинг ўзгаришини, шу жумладан рельефнинг ўзгаришини, геологик тузилишини, гидрогеологик шароитларини, грунтларнинг таркиби, ҳолати ва хусусиятларини, муҳандислик ва геологик жараёнларнинг фаоллигини аниқлаш билан бирга қуйидаги вазифаларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг пойдеворига тушадиган муваққат ва доимий оғирликлар ортиши билан уларнинг устига қўшимча қаватлар қуриш эҳтимолини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформациялар сабабларини аниқлаш ва уларнинг келажакда ривожланишининг олдини олиш чора-тадбирларини белгилаш ҳамда бино ва иншоотлардан фойдаланишнинг нормал шароитларини тиклашни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлар асоси грунтларининг ҳолатини, уларнинг қурилиши тўхтатилгандан узоқ вақт ўтгандан кейин бино ва иншоотларнинг устига қўшимча қаватлар қуриш эҳтимоли ва шароитларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд бино ва иншоотлар ва улар ёнига қуриладиган қўшимча бино ва иншоотлар орасидаги жойнинг ҳолатини аниқлаш ва уларнинг барқарор туришини таъминловчи чора-тадбирларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishертўла ва бошқа ерости иншоотларини сув босиш сабабларини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish140. Мавжуд бино ва иншоотлар пойдевори асосининг грунтларини ўрганиш даврида муҳандис-геологик шароитларнинг бино ва иншоотлар қурилиши, улардан фойдаланиш даврида ўзгаришини аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲудуднинг рельефи, геологик тузилиши, гидрогеологик шароитлари, грунтларнинг таркиби, ҳолати, физик, механик ва кимёвий хусусиятлари, муҳандис-геологик жараёнлар фаоллигининг ўзгаришини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish141. Шаҳарсозлик ҳужжатларини тайёрлаш ва қурилиш майдонларини танлаш учун муҳандислик-геология изланишларнинг дастлабки босқичида прогноз ишлари амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish142. Прогноз табиий (геологик) ўхшашликлар усуллари ёрдамида амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқиёсий-геологик усулда (ҳудудда режалаштирилган техноген таъсир натижасида олдиндан маълум бўлган муҳандис-геологик шароитлар мажмуасидаги ўзгаришларни прогноз қилиш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик ўхшашликлар усулида (ўхшаш техноген фаолият олиб борилаётган муҳандислик ва геологик шароитлар бўйича бир хил турдаги ҳудуд билан қиёсий таҳлил).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish143. Бино ва иншоотларни қуриш ва реконструкция қилиш учун лойиҳа ҳужжатларини тайёрлашда миқдорий прогноз тузилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish144. Миқдорий прогноз мавжуд усуллар ва тавсияларга мувофиқ, физик-математик моделлаштириш усулларидан фойдаланган ҳолда тузилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish145. Муҳандислик-геология тадқиқотлар натижаларига кўра, муҳандислик-геология шартларнинг ҳозирги ҳолатини баҳолаш билан бирга ушбу шароитларнинг мумкин бўлган ўзгаришлари прогнозини техник ҳисоботда кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish146. Маълумотларни хонаки қайта ишлашни дала ишларини бажариш жараёнида (дастлабки, жорий қайта ишлаш) ва улар тугаллангандан кейин ҳамда лаборатория ишлари бажарилгандан кейин амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish147. Дала ишлари жараёнида маълумотларни дастлабки хонаки қайта ишлаш амалга оширилиши ҳамда дала ишлари ва лаборатория тадқиқотлари тугагач якуний хона шароитида қайта ишлаш амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish148. Муҳандислик-геология ишларнинг тўлиқлиги ва сифати устидан назоратни таъминлаш ва олинган оралиқ натижаларга кўра дастурни ўз вақтида тузатиш учун материалларни дастлабки хона шароитида қайта ишлаш амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish149. Тадқиқот материалларини дастлабки қайта ишлаш жараёнида қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйўналиш (йўналиш) кузатувларининг ёзувларини тизимлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик ковламаларнинг тавсифини, табиий ва сунъий очилмаларнинг кесимларини текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни дала шароитида текшириш графикларини, тоғ ковламаларининг тавсифлари ва қайдномалари, лаборатория текширишлари учун олинган грунтлар ва сув намуналарининг тавсифлари ва қайдномаларини тартибга солиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геология ишларнинг айрим турларини (муҳандислик-геофизик, муҳандислик-геология ишларни олиб бориш, дала синовлари ва грунтларни дала лаборатория тадқиқотлари) ўзаро солиштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтоғ ковламаларининг баёнлари дастлабки муҳандислик-геология кесималари, фактик материаллар харитаси, дастлабки муҳандислик-геология ва гидрогеологик хариталар ва уларнинг тушунтириш хатларини тузиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish150. Ўрганилаётган ҳудуднинг (майдон, йўналиш) фактик материаллари харитасида қуйидагилар акс эттирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатув нуқталари ва кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишларнинг йўналишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геология ва гидрогеологик бур-қудуқлар, уларнинг рақамлари (мавжуд захира материаллари бўйича) оғиз белгиси (устья), бурғилаш чуқурлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни дала синовлари ва геофизик тадқиқотлар нуқталари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрақамланган муҳандислик-геология кесим чизиқлари ва геофизик профиллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган ва мавжуд бинолар ва иншоотларнинг тавсия этилган жойлашув чегаралари (лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш бўйича иккинчи босқичда бинолар ва иншоотларнинг контурлари умумий режага мувофиқ қўлланилиши лозим).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish151. Якуний хонаки ишлар жараёнида қуйидагилар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдастлабки материалларни аниқлаштириш ва қайта ишлаб чиқиш (дала ишлари ва лаборатория тадқиқотлари натижалари асосида);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishматнли ва график иловаларни ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геология изланишлари натижалари бўйича, ҳудуднинг муҳандис-геологик шароитлари тўғрисидаги барча керакли маълумотлар ва уларни ўз ичига олган техник ҳисоботларни тайёрлаш, бино ва иншоотларни қуриш ва улардан фойдаланиш вақтида мумкин бўлган ўзгартириш киритилишини прогноз қилиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish152. Муҳандис-геологик хариталар, кесималар ва муҳандис-геологик ковламаларнинг колонкаларини график шаклларда тасвирлашда, геоморфология, гидрогеология, тектоник, грунтлар қатламларининг ётиш элементларини шартли белгиларини ҳамда грунтлар ва уларнинг литологик хусусиятларини ГОСТ 21.302-2013 талабларига кўра қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-боб. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish153. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари лойиҳаланаётган қурилиш ҳудуди (майдони, йўналиш)нинг муҳандис-геологик шароитларини ўрганишни ва уларнинг қурилиш ва бино-иншоотлардан фойдаланиш даврида ўзгаришини прогноз қилишни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish154. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishминтақалар ва Ўзбекистон Республикаси ҳудудлари учун ҳар хил турдаги схемалар, концепциялар ва режа-дастурлар тузишда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкорхоналар, бино ва иншоотлар қурилишига инвестицияларни асослашни ишлаб чиқишда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish155. Ҳудуднинг муҳандислик-геология изланишлари материаллари, ишлаб чиқариш кучларининг тармоқларини жойлаштириш бош режаларини тузиш, ҳудудларни комплекс баҳолаш ва улардан фойдаланиш, қурилиш объектларини жойлаштириш, асосий транспорт ва муҳандислик коммуникациялари йўналишлари бўйича лойиҳавий ечимлар қабул қилиш ҳамда хавфли геологик ва муҳандис-геологик жараёнлардан муҳандислик ҳимоясининг умумий схемалари асосларини ишлаб чиқиш мақсадида ишлаб чиқилаётган лойиҳаолди ҳужжатлари учун мавжуд геологик, гидрогеологик ва бошқа хариталардан фойдаланиш асосида 1:100000-1:200000 ва ундан майда масштабдаги муҳандислик-геология ҳудудлаштириш хариталарини тайёрлашни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish156. Дарё энергетикаси ва сув ресурсларидан фойдаланиш схемаларини ишлаб чиқишни асослаш учун ўрганилаётган ҳудуд муҳандис-геологик шароитлари тўғрисидаги (кўздан кечириш (рекогносцировка) текширишлари натижасида қўшимча олинган ва йиғилган) материаллар, 1:25000-1:50000, створлар ҳудудларида эса 1:5000 дан майда бўлмаган масштаблардаги муҳандислик-геология хариталар тузиш учун етарли бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish157. Тузилаётган лойиҳаолди ҳужжатлар турлари учун аввалги йилларда йиғилган, аэрокосмик ва бошқа материаллар етарли бўлмаганда, кўздан кечириш (рекогносцировка) текширишлари ёки муҳандис-геологик съёмкалари бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish158. Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун муҳандислик-геология тадқиқотларга мос келадиган муҳандис-геологик съёмкалар ШНҚ 1.03.02-23 да шаҳарсозлик ҳужжатлари учун белгиланган масштабларда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish159. Қурилиш объектининг лойиҳаолди ҳужжатлари уч босқичда амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishинвестиция мақсадини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдастурни ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш объектига инвестициялар киритишни асослашни ишлаб чиқиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish160. Инвестиция мақсадини аниқлаш босқичида муҳандислик-геология изланишлари материаллари ташқи коммуникацияларни ривожлантириш ва объектни хавфли физик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлардан муҳандислик муҳофазаси заруратини ҳисобга олган ҳолда, қурилиш объектлари жойлаштирилиши мўлжалланган ҳудуднинг муҳандис-геологик шароитларини баҳолашни, чизиқли иншоотлар йўналишларини (магистраль қувурўтказгичлар, темир ва автомобиль йўллари) танлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish161. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун бажарилган муҳандислик-геология изланишлари, мавжуд геологик, гидрогеологик ва бошқа тегишли масштабдаги хариталар ҳамда аэро ва космос суратлардан фойдаланиш асосида 1:50000-1:200000 ва ундан кичик масштабдаги муҳандислик-геология хариталари тузиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish162. Материаллар етарли бўлмаганда ҳамда уларни янгилашда ушбу ШНҚнинг 28 — 39-бандларига кўра кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишлар бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish163. Кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишлар жараёнида бажариладиган ишларнинг таркиби ва ҳажми изланишлар дастурида асосланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish164. Инвестиция мақсадини аниқлаш босқичида бажарилган муҳандислик-геология изланишларининг материаллари асосида муҳандис-геологик ҳудудлаштириш харитаси тузилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish165. Дастурни ишлаб чиқиш босқичида минтақаларни ривожлантириш дастурлари ва схемаларида қабул қилинган ечимларни ҳисобга олган ҳолда, танлаб олинган ҳудудда, объектнинг муҳандислик муҳофазасига ва табиатни муҳофаза қилиш чора-тадбирларини ҳисобга олган ҳолда, инвестиция киритиш имкони баҳоланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish166. Дастурни тайёрлаш учун мавжуд материаллар асосида, майдоннинг муҳандис-геологик шароитларига таъсир этувчи ёндош ҳудудларни қўшган ҳолда, майдондан ташқаридаги коммуникациялар жойлашган қурилиш ҳудудининг муҳандислик-геология хариталари тузилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish167. Дастурни ишлаб чиқиш босқичида бажарилган муҳандислик-геология изланишлари материаллари асосида талаб қилинган масштабдаги муҳандислик-геология харитаси ва қурилиш объекти жойлаштирилиши мўлжалланган ҳудуднинг муҳандис-геологик шароитлари тўғрисида хулоса (техник ҳисобот) тузилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish168. Техник хулосада объектнинг муҳандислик муҳофазаси зарурлиги, табиатдан фойдаланиш шароитлари ва табиатни муҳофаза қилиш чора-тадбирларининг зарурлиги тўғрисида маълумотлар келтирилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish169. Корхоналар, бино ва иншоотлар қурилишига инвестицияларни асослаш учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари қуйидаги қурилиш объектининг геологик муҳитга таъсирини баҳолаш билан боғлиқ зарур маълумотлар ва материаллар олишни таъминлаши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдони (йўналиш)ни танлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўта йирик ва мураккаб бино-иншоотларнинг ҳажмий-режавий ва конструктив ечимларни қабул қилиш ва уларнинг муҳандислик муҳофазаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш объекти жойлаштирилиши мўлжалланган ҳудуднинг муҳандислик тармоқлари ва коммуникацияларига уланадиган жойгача чизиқли иншоотлар йўналишлари схемасини тузиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектнинг бош режаси схемасини (ажратилган ер ҳудудининг майдонини аниқлаш билан).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish170. Корхоналар, бинолар ва иншоотлар қурилишига инвестицияларни асослаб бериш учун муҳандислик-геология тадқиқотлар давомида ўтган йиллардаги тадқиқот материалларини йиғиш, қайта ишлаш ва муқобил ҳудудларнинг муҳандис-геологик шароитлари тўғрисидаги маълумотларни йиғиш ва қайта ишлаш, шунингдек аеро ва космик материалларнинг дешифровкасини амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish171. Ерни масофадан туриб зондлаш материалларининг дешифровкасини уч босқичда амалга ошириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдала ишларидан аввал дастлабки дешифровка қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдала шароитида дешифровка қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishматериалларни хона шароитида қайта ишлаш ва техник ҳисобот тузиш даврида дешифровка қилиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish172. Агар мавжуд материаллар ҳудудни баҳолаш бўйича ҳужжатларни асослаш учун етарли бўлмаса, кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишлар ёки майдоннинг муҳандис-геологик съёмка ишларини 1:25000-1:10000 масштабда мазкур ШНҚнинг 1-жадвалига мувофиқ ва чизиқли иншоотлар йўналишининг йўллари 1:50000-1:25000 масштабда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish173. Лойиҳалаштирилаётган объектларнинг хусусиятини ҳисобга олган ҳолда съёмка масштабини йириклаштириш ёки кичиклаштириш изланишлар дастурига асослаган ҳолда амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish174. Муҳандис-геологик шароитларининг мураккаблик даражаси II ва III бўлганда муҳандислик-геология изланишларини лойиҳа босқичи ҳажмида амалга оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish175. Муҳандис-геологик съёмка чегарасини, геоморфологик элементлар ва гидрография тармоқларининг ҳолати, физик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар ривожланиши ва қурилиш объектлари билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доираси чегарасини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish176. Ҳудуд доираси чегарасида тегишли масштабдаги муҳандис-геологик съёмкасини бажарганда кузатув нуқталари (ковламалар) миқдорини мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасига боғлиқ равишда, ўрганилаётган ҳудуд ёки унинг алоҳида олинган қисмининг (мавжуд тоғ жинслари очилмаларининг ҳисобига тоғ ковламалари миқдорини камайтиришни кўзда тутиб) очиқлик даражасини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги 1-жадвалга кўра аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | |||||
Муҳандис-геологик шароитнинг мураккаблик даражаси | 1 km2 га тўғри келадиган кузатув нуқталарининг сони (суратда), шу жумладан тоғ ковламалари сони (махражда) | ||||
Муҳандис-геологик съёмка масштаби | |||||
1:200 000 | 1:100000 | 1:50 000 | 1:25000 | 1:10 000 | |
I | 0,5 / 0,15 | 1 / 0,35 | 2,3 / 0,9 | 6 / 2,4 | 25 / 9 |
II | 0,6 / 0,18 | 1,5 / 0,5 | 3 / 1,4 | 9 / 3 | 30 / 11 |
III | 1,1 / 0,35 | 2,2 / 0,7 | 5,3 / 2 | 12 / 4 | 40 / 16 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish177. Изланишлар дастурида тоғ ковламаларининг бир қисмини зондлаш ва геофизик тадқиқотлар нуқталари билан алмаштиришга (бироқ 25 фоиздан ошмаслиги керак) йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish178. Тоғ ковламаларининг миқдорини аввал ковланган ковламаларни ҳисобга олган ҳолда белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАввал етарли миқдорда ковламалар ковланган ҳудудда, муҳандис-геологик шароитлар ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда, қўшимча равишда назорат ковламалари ковланиши лозим (аввалги ковламалардан 5 фоиздан кам бўлмаслиги керак).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish179. Тоғ ковламалари ва кузатув нуқталарининг миқдори мураккаб муҳандис-геологик шароитли ҳудудлар ва ҳар хил геоморфологик элементлар ва ландшафт турлари бириккан жойларда кўпайтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish180. Муҳандис-геологик съёмкаси олиб борилганда тоғ ковламаларининг чуқурлиги, лойиҳаланаётган объектнинг геологик муҳит билан ўзаро таъсири доирасидаги геологик тузилиш ва гидрогеологик шароитларни аниқлашни таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish181. Ўзига хос хусусиятга эга грунтлар (чўкувчан, кўпчувчан, шўрланган, ўта сиқилувчан, техноген ва бошқалар) тарқалган ҳудудларда ковламалар бу грунтларнинг қатламини тўлиқ кесиб ўтиши ёки бу грунтлар бино ва иншоотларнинг мустаҳкамлигига таъсир қилмайдиган чуқурликкача ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХавфли муҳандислик-геология ва табиий-геологик жараён ҳамда ҳодисалар тарқалган ҳудудларда ковламалар уларнинг фаол қатламидан 3 — 5 m чуқурроқ ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish182. Муҳандислик-геологик съёмкаси олиб борилганда қурилишнинг соҳавий хусусиятларини акс эттирувчи талабларни инобатга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish183. Муҳандис-геологик съёмкасининг таркибига кирувчи айрим изланиш ишларини уларни амалга оширишнинг умумий техник талабларига кўра бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish184. Лойиҳалаштирилаётган чизиқли иншоотлар йўналишлари бўйлаб бажариладиган муҳандислик-геология изланишларида кузатув нуқталарини, тоғ ковламаларини, йўналиш йўли чегарасида унинг ўқи бўйлаб, кўндаланг тушган створларда, сув ўтказгичлардан ўтиш жойларида ва бошқа чизиқли иншоотлар билан кесишган жойларда ҳамда рельефнинг хусусиятли элементларида (ёнбағир, жарликларнинг қирғоқлари, тальвеглар, ботқоқланган қисмлар) жойлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish185. Чизиқли иншоотлар йўналишлари учун изланишлар чизиғининг кенглиги, тоғ ковламалари чуқурлигини ва улар орасидаги ўртача масофани мазкур ШНҚнинг 2-жадвалида келтирилган талаблар инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish186. Чизиқли иншоотлар йўналишининг оптимал йўналишларини буюртмачи изланишлар бошлангунга қадар аниқлаши ва чизмада белгилаб бериши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал | ||||||
Чизиқли иншоотлар | Лойиҳаолди ҳужжатлари учун изланишлар | Лойиҳа учун изланишлар | Ковлама чуқурлиги, m | |||
Йўналиш йўли кенглиги, m | Йўналиш бўйлаб ковланадиган ковламалар орасидаги масофа (ўртача), m | Йўналиш йўли кенглиги, m | Йўналиш бўйлаб ковланадиган ковламалар орасидаги масофа (ўртача), m | |||
Темир йўл |
| 500 |
| 250 | 5 гача | Лойиҳада белгиланган сатҳни ҳисобга олган ҳолда грунтнинг норматив музлаш чуқурлигидан 2-3 m чуқурроқ |
Автомобиль йўли |
| 500 |
| 250 | 3 гача | |
Магистраль қувур ўтказгич |
| 500 |
| 250 | Қувурўтказгични ётқизишга мўлжалланган чуқурликдан 1 m чуқурроқ | |
Ер усти коммуникациялари учун эстакада |
| 200 — 400 |
| 100 — 200 | 3 — 7 | |
Кучланиши: 35 kW гача |
| 2000 |
| 500 | 3 — 5 | |
35 kW дан юқори ҳаво орқали электр узатиш ва алоқа йўллари |
| 1000 |
| 300 | 5 — 7 | |
Алоқа ва электр узатиш кабель йўллари |
| 2000 |
| 1000 | 2 | |
Сув элтгич, канализация, иссиқлик элтгич, газ элтгич |
| 500 |
| 300 | Қувурўтказгични ётқизишга мўлжалланган чуқурликдан (шпунт, қозиқоёқ учи) 1 m чуқурроқ | Грунтларнинг норматив музлаш чуқурлигидан 1-2 m чуқурроқ |
Суғориш (ирригация) канали |
| 500 |
| 250 | Сув ўтказмас қатламгача, бироқ 30 m дан чуқур эмас | |
Сув ҳайдашга ва коммуникацияларга мўлжалланган ерости коллектори |
| 200 — 300 |
| 50 — 100 | Коллекторни (шпунтни, қозиқоёқ учини) ётқизишга мўлжалланган чуқурликдан 2 m чуқурроқ | |
500Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ўзига хос хусусиятга эга грунтлар, хавфли муҳандислик-геология ва табиий-геологик жараён ва ҳодисалар тарқалган ҳудудларда ва индивидуал лойиҳалашда уч-бешта ковламалардан иборат алоҳида кўндаланг створлар тузилиши ҳамда ковламалар орасидаги масофани қисқартириш керак. Ковламалар чуқурлигини мазкур ШНҚнинг 181-банди талабларига кўра белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ҳаво орқали электр узатиш йўллари таянч устунларини ёки қозиқ оёқли пойдеворлардаги бошқа иншоотларни лойиҳалашда ковламалар чуқурлигини мазкур ШНҚнинг 357-банди талабларига кўра белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Битта йўлак (коридор)да бир нечта чизиқли иншоотлар йўналишлари ўтказилганда ковламалар миқдори ва чуқурлигини, изланишлар дастурида, чизиқли иншоотларнинг тегишли турлари учун максимал чуқурлик ва минимал масофалардан келиб чиқиб белгилаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish187. Муҳандис-геологик съёмкасининг ҳудуди ва майдонларининг чегаралари (вариантларини) ҳамда геоморфологик ва орогидрографик элементлар ҳолатини, муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасини, физик-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар ривожланишини ва қурилиш объектининг геологик муҳит билан ўзаро таъсир доирасини ҳисобга олган ҳолда белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish188. Муҳандис-геологик съёмкаси давомида тоғ ковламалари геоморфологик элементлар ва геологик жисмлар чегараларига нормал мосланган створларда (ўзгарувчанликнинг асосий йўналишлари бўйлаб), тектоник тузилмаларни ҳисобга олган ҳолда ҳамда сув ўтказгичлар ва чизиқли иншоотлар йўналишлари бўйлаб жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish189. Хавфли геологик жараёнлар ривожланадиган ва лойиҳа ечимларини танлашни белгилайдиган ўзига хос хусусиятга эга грунтлар тарқалган ҳудудларда, чизиқли иншоотлар йўналиши бўйлаб алоҳида кўндаланг жойлаштирилган уч-бешта бур-қудуқ жойлаштириш, шунингдек муҳандислик-геологик съёмка кенглигини ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish190. Муҳандислик-геофизик изланишлар қуйидаги масалаларни ечишда бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтоғ ковламалари орасидаги геологик тузилмани аниқлаш (тоғ жинсларининг юқори қисмини ҳолатини, тўртламчи давр ётқизиқларининг қалинлиги ва нураш қобиғини);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоятош ва бўшанг грунтларнинг кесимининг турли литологик таркиби ва ҳолатидаги қатламларга ажратиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёрилиш кучайган зоналар, тектоник ёриқлар, геодинамик зоналар ва фаол ёриқлар тузилмаларини ва чегараларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик шароитларни олдиндан баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик ва муҳандислик-геология жараёнларнинг чегараларини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish191. Геофизик кузатувларнинг профиллари ва нуқталари сони мазкур ШНҚнинг 5-иловасидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда муҳандислик-геология изланишлари билан белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТанланган аномал ҳудудларда кузатув тармоғи кўпайтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish192. Грунтларнинг физикавий ва механик хусусиятларини олдиндан баҳолаш учун мазкур ШНҚнинг 13-иловасида келтирилган ўхшаш грунтларга корреляцион боғлиқликлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish193. Дала шароитида грунтларни тадқиқ қилиш ишлари грунтларнинг физик, деформация ва мустаҳкамлик хусусиятларини массивда ўрганиш, грунтлар хусусиятларининг маконда ўзгаришини баҳолаш, геологик кесимларни ажратиш, бўшанг ва бошқа грунтлар линза ва қатламларини чегаралаш мақсадида ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзланишларнинг ушбу босқичида мазкур ШНҚнинг 7‑иловасига мувофиқ зондлаш ишлари амалга оширилиши, ушбу ишларнинг кўлами изланишлар олиб борилаётган майдонларда геотехник шароитларнинг мураккаблигини ҳисобга олган ҳолда изланишлар дастурида белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish194. Статик ва (ёки) динамик зондлаш нуқталарнинг сони ҳар бир геоморфологик элементлар бўйича камида олтитадан иборат бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish195. Гидрогеологик тадқиқотлар, грунтларнинг сув ўтказувчанлиги (фильтрация) коэффициентини аниқлаш учун бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish196. Бур-қудуқларни қазиш жараёнида ёки уларни қазиб бўлгандан сўнг сув тортиб олиш ва тўлдириш усулини қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБитта сувли горизонтда (бир турдаги грунтлар тарқалган ҳудудларда) камида олтита тажриба-синов сув тортиб олиш ва тўлдириш ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish197. Қурилиш объекти ва геологик муҳит таъсири доирасидаги ҳар бир сувли горизонтдан камида учтадан сув намунасини мазкур ШНҚнинг 12-иловасига кўра кимёвий таҳлил учун олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish198. Стационар кузатувларни мураккаб муҳандис-геологик шароитларда, улар лойиҳа ечимини қабул қилишда ҳал қилувчи роль ўйнаган ҳолларда ҳамда муҳандис-геологик шароитлар айрим омилларининг вақт мобайнида ўзгаришини ўрганиш учун мазкур ШНҚнинг 108 — 116-бандларига кўра ташкил қилиш ва бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish199. Грунт хусусиятларини аниқлашнинг лаборатория усулларини ГОСТ 25100-2020 талабларига кўра таснифлаш учун уларнинг таркиби, ҳолати, физик, механик ва кимёвий хусусиятларини ГОСТ 5180-2015 талабларига мувофиқ амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish200. Грунтлар қатламидан намуналар олиш ГОСТ 12071-2014 талабларига кўра амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish201. Изланишлар жараёнида ҳар бир асосий литологик қатламдан олинган грунтлар намунасининг миқдори олтитадан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish202. I ва II тоифали бино ва иншоотлар учун грунтларнинг деформация ва мустаҳкамлик хусусиятларини Ўзбекистон Республикасидаги лёссимон грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари жадвалларига асосан аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish203. Йирик бўлакли ва қоятош грунтларнинг тахминий таркиби ва ҳолатини уларни визуал текшириб ёзиш (петрографик таркиби, бўлаклар ўлчами, уларнинг фоизда келтирилган миқдори, тўлдиргичнинг таркиби ва ҳолати, дарзликлар ва нураш даражалари) натижаларига кўра, маълумотнома ва жадваллардаги маълумотлардан фойдаланган ҳолда ҳамда геофизик тадқиқотлар натижаларига кўра аниқлаб келтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish204. Лойиҳаолди ҳужжатлар учун олиб борилган изланишларда грунтларнинг хусусиятларини аниқлаш учун муҳандис-геологик аналоглар усулидан фойдаланишга ҳам йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish205. Лойиҳаолди ҳужжатлар учун ҳудуди катта майдонларда (ҳудудни комплекс баҳолаш ва ундан фойдаланиш, қурилиш объектларини жойлаштириш, ҳудудни ва объектни хавфли физик-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлардан муҳандислик муҳофазаси ва бошқалар) олиб борилган изланишларда муҳандислик-геология ва гидрогеологик шароитлар ўзгаришини прогноз қилишни, қиёсий-геологик усуллардан фойдаланган ҳолда сифат прогнози шаклида (табиий ва муҳандислик-геология аналоглар усуллари) амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish206. Изланишлар ҳудудидаги муҳандис-геологик шароитлар ўзгаришини прогноз қилиш натижасида қуйидагилар белгилаб олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаълум тур ва масштабдаги физик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар пайдо бўлиши ва ривожланиши эҳтимоли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг табиий ва техноген омиллар таъсирида таркиби ва ҳолати ўзгариши эҳтимолининг хусусияти ва йўналишлари, грунтларнинг ўзига хос хусусиятларининг намоён бўлиши ва уларнинг тахминий хусусиятлари ҳамда табиий жараёнлар хавфининг даражасини ва муҳандис-геологик шароитлар айрим омилларининг ўзгариш йўналишлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish207. Лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун бажарилган муҳандислик-геология изланишлари натижаларига кўра тузиладиган техник ҳисобот қуйидаги келтирилган мазмундаги бўлимларни ўз ичига олиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкириш қисмида — ишларни амалга ошириш учун асосни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геология изланишлар вазифаларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик изланишлар ҳудуди (майдон, йўналиш, уларнинг вариантлари)нинг жойлашган жойини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объект тўғрисида маълумотни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбажарилган ишлар тури, ҳажми, уларни бажариш муддатларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиш турларини амалга ошириш услубини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishижрочилар таркибини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishизланишлар дастуридан оғишишлар ва уларни асослашни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish208. Муҳандис-геологик шароитлар ўрганилганлиги бўлимида қуйидагилар келтирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаввал бажарилган муҳандислик изланишлар ва тадқиқотлар хусусияти, моҳияти ва чегаралари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишлар амалга оширилган давр ва асосий натижалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик шароитни баҳолаш учун улардан фойдаланиш имкониятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудудни ўзлаштириш ва ундан фойдаланиш тўғрисида маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаҳаллий қурилиш тажрибаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish209. Физик-географик ва техноген шароитлар бўлимида қуйидагилар келтирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрельеф, иқлим, гидрография, геоморфология, ўсимликлар, грунтлар, техноген босим ҳақида маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик муҳофазасининг ҳолати ва унинг самарадорлиги, бино ва иншоотлар асосининг деформацияси (агар улар мавжуд ва аниқланган бўлса) хусусияти ва юз беришининг сабаблари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish210. Геологик тузилиши бўлимида қуйидагилар келтирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishстратиграфик — генетик комплекслар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ётиш шароитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг генетик тур бўйича ажратилган қатламларининг литологик-петрографик тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуднинг тектоник тузилиши ва неотектоникаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish211. Гидрогеологик шароитлар бўлимида қуйидагилар келтирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик тадқиқотларни бажариш усуллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг тутган ўрни, уларнинг тарқалиши, ётиш шароитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларини тўйиниш манбаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг кимёвий таркиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган бино ва иншоотлар таъсири остида гидрогеологик шароитларнинг ўзгариш эҳтимолини баҳолаш каби маълумотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГидрогеологик шароитлар лойиҳа ечимларига катта таъсир кўрсатганда алоҳида бўлим тарзида, бошқа ҳолларда уларнинг тавсифи геологик тузилиш бўлимида келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish212. Грунтларнинг табиий-механик хусусиятлари бўлимида грунтларнинг ажратилган турлари (қатлами)нинг таркиби, ҳолати, табиий, механик ва кимёвий хусусиятларининг тавсифи ва уларнинг маконда ўзгарувчанлиги келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish213. Ўзига хос хусусиятли грунтлар (чўкувчан, кўпчувчан, органик ва органоминерал, шўрланган, элювиал, техноген) тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишлари олиб борилганда қўшимча тарзда қуйидаги маълумотлар келтирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўзига хос хусусиятли грунтлар мавжудлиги ва уларнинг тарқалганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг рельефнинг маълум шаклларига ва геоморфологик элементларга тегишлилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтарқалиш чегаралари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқалинлиги ва ётиш шароити;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгенезиси ва шаклланиш хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрельефнинг хусусиятли шакллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлитологик ва минерал таркиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳолати ва ўзига хос хусусиятлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish214. Табиий-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар бўлимида қуйидагилар келтирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар (карст, ёнбағир жараёнлар, селлар, дарёлар, кўллар, Орол денгизи ва сув омборлари қирғоқларни емирилиши, ерости сувлари кўтарилиши, ерости ишловидаги ҳудудлар, сейсмик ҳудудлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуларнинг майдонлари ва тарқалиш чуқурлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishжараёнларнинг турланиши ва рельефнинг шаклларига, геоморфологик элементларига, грунт турига, гидрогеологик шароитларга, техноген таъсирнинг турлари ва майдонларга тегишлилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳар бир жараён ривожланишининг ўзига хос хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishжараёнлар ривожланишининг сабаблари, омиллари ва шароитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд муҳандислик муҳофазаси иншоотларнинг ҳолати ва самарадорлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектлар билан геологик муҳит ўзаро таъсири доирасида жараёнларнинг замон ва маконда ривожланишининг прогнози;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик ва муҳандислик-геология жараёнлардан келадиган хавф ва уни инобатга олмасдан таваккал қилиш эҳтимолини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуддан фойдаланиш, муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирлари ва иншоотлари қуриш бўйича, шунингдек мавжудларини реконструкциялаш бўйича таклифлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish215. Муҳандис-геологик шароитлар ва ҳудудлаштириш бўлимида қуйидагилар келтирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилишга таъсир қилувчи геоморфологик шароитлар, геологик тузилиш, гидрогеологик шароитлар, грунтлар хусусиятлари, табиий-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар ва бошқа омилларни ўрганишнинг асосий натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геология харитада ажратилган таксонлар (ҳудудлар, туманлар, ҳудуд ва бошқалар)нинг асослангани ва тавсифи билан объектларнинг қурилиш ҳамда улардан фойдаланиш жараёнида, геологик муҳит ўзгаришининг прогнозини ҳисобга олган ҳолда қурилиш учун ўзлаштирилиш қулайлиги бўйича, ҳудуддаги муҳандислик-геология тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайдон ва йўналишлар вариантларини қиёсий баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуднинг муҳандислик муҳофазаси ҳамда уни тайёрлаш ва ўзлаштириш эҳтимоли бўйича тавсиялар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish216. Муҳандис-геологик изланишлари натижалари бўйича хулосада бажарилган ишларнинг қисқача натижалари ва лойиҳа ечимларини қабул қилиш учун махсус ишлар ва тадқиқотлар зарурлиги тўғрисида тавсиялар берилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish217. Фойдаланилган адабиёт рўйхатида ҳисобот тузилиши учун фойдаланилган норматив ҳужжатлар, архив материаллари ва нашр этилган адабиётлар рўйхати келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, ҳисоботнинг тузилишини (бўлим ва қисмлар сони ҳамда номини) изланишлар вазифасига ва ҳудуднинг муҳандис-геологик шароитига боғлиқ равишда ўзгартиришга ҳамда ҳисобот ўрнига хулоса тузилганда, айрим бўлимларни қўшиб юборишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТабиий-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар бўлими, бу жараёнлар фаол ривожланган ҳамда лойиҳа ечимларига ҳал қилувчи таъсир кўрсатганда алоҳида ажратиб ёзилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт қурилиш материалларни ёки ерости сувлари асосида сув таъминоти манбаларини излаш талаблари қўйилган бўлса, бунда бу изланишлар натижалари алоҳида бўлимларда келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish218. Лойиҳаолди ҳужжатларни ишлаб чиқиш учун тузилган техник ҳисоботнинг матний иловалари қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуюртмачи техник топшириғидан кўчирмани;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлаборатория шароитида аниқланган грунтлар хусусиятларининг кўрсаткичлари ва ерости сувлари кимёвий таркибининг умумлаштирилган жадвалларини (уларни статистик жиҳатдан қайта ишлаш натижалари билан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни геофизик усуллар билан ва дала шароитларида ўрганиш, стационар кузатувлар ҳамда бошқа ишлар натижаларининг жадвалларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатув нуқталарининг тавсифи (ёки уларнинг бошқа шакллардаги натижалари)ни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishковламаларнинг, зондлаш нуқталарининг, геофизик тадқиқотлар ўтказилган нуқталарнинг координаталари ва баландлик белгиларининг тавсифлари ва бошқа материалларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish219. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун тузилган техник ҳисобот таркибида қуйидаги график шаклидаги иловалар бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик шароитлари фактик материаллар харитаси (майдон, йўналиш, ҳудудлар ва уларнинг вариантлари) ва майдон (йўналиш)нинг муҳандислик-геология ҳудудлаштириш хариталари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик шароитлар хариталари (сувли горизонтларнинг тарқалганлиги, гидроизогипс, ерости сувлари чуқурлиги, гидрокимёвий, сув ўтказмас қатламлар чуқурлиги, сув ўтказувчанлик, ҳудуддан фойдаланиш ҳамда техноген босимлар, гидрогеологик, туб тоғ жинслари қатламининг тепа қисми, сейсмик ҳудудлаштириш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий-геологик ва муҳандислик-геология жараёнларининг хавф ва хатарлари хариталари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчизиқли иншоотлар учун олиб борилган изланишларда йўналишнинг ўқи бўйлаб ва унга кўндаланг ўтказилган профиллар ёки муҳандис-геологик кесималар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд геологик, гидрогеологик ва бошқа хариталардан кўчирмалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геология ва гидрогеологик кесимлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик-литологик колонкалар ёки тоғ ковламаларининг ёзма тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзондлаш графиклари, грунтларнинг лаборатория ва дала шароитларидаги тадқиқотлар натижаларини қайта ишлаш материаллари, тажриба фильтрация ишлари натижаларини қайта ишлаш, геофизик харита ва кесимлар, стационар кузатувлар графиклари ва бошқалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish220. Муҳандислик-геология ҳудудлаштириш харитасига ажратилган таксономик бирликлар тавсифлари жадвали (экспликация) илова қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish221. Ҳисобот таркибидаги график иловаларнинг шартли белгилари ГОСТ 21.302-2013 талабларига кўра қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish222. Гидрогеологик шароитларнинг лойиҳавий ечимларига ҳал қилувчи таъсир кўрсатганда ҳамда бош режалар, аҳоли пунктларининг батафсил режалаш лойиҳалари, йирик саноат корхона ҳудудлари учун гидрогеологик тадқиқотни амалга ошириш натижалари бўйича гидрогеологик шароитлар тўғрисида алоҳида ҳисобот тузилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГидрогеологик изланиш натижалари бўйича техник ҳисоботнинг матний қисми қуйидаги бўлим ва маълумотлар бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкириш қисмида ишларни амалга ошириш учун асос;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик изланишларнинг вазифалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик изланишлар ҳудуди (майдон, йўналиш, уларнинг вариантлари)нинг жойлашган жойи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объект тўғрисида маълумот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбажарилган ишлар тури, ҳажми, уларни бажариш муддатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик изланишларни амалга ошириш услуби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishижрочилар таркиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishизланишлар дастуридан оғишишлар ва уларни асослаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish223. Гидрогеологик шароитлар ўрганилганлиги бўлимида қуйидаги маълумотлар бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishилгари бажарилган изланишлар ва тадқиқотлар таснифи, моҳияти ва чегаралари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишлар амалга оширилган давр ва асосий натижалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудудни ўзлаштириш ва ундан фойдаланиш тўғрисида маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмаҳаллий қурилиш тажрибаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish224. Табиий-географик ва техноген шароитлар бўлимида қуйидагилар келтирилиши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрельеф, иқлим, гидрография, геоморфология, ўсимликлар, грунтлар, техноген босим ҳақида маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик муҳофазасининг ҳолати ва унинг самарадорлиги, бино ва иншоотлар асосининг деформацияси (агар улар мавжуд ва аниқланган бўлса) хусусияти ва юз беришининг сабаблари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish225. Геологик тузилиши бўлимида қуйидагилар келтирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгенетик комплекслар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ётиш шароитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг генетик турлар бўйича ажратилган қатламларининг литологик — петрографик тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуднинг тектоник тузилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish226. Гидрогеологик шароитлар бўлимида гидрогеологик тадқиқотларни ўтказиш услуби, лойиҳаланган объектнинг геологик муҳит билан ўзаро таъсир доирасидаги сувли қатламларнинг хусусиятлари келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, бино ва иншоотларни қуриш ва улардан фойдаланишига таъсир қиладиган ер ости сувлари сатҳининг ҳолати, тарқалиши, ётқизилиш шарт-шароитлари, озиқланиш манбалари, ер ости сувларининг кимёвий таркиби, ҳудуднинг гидрогеологик шароитларини баҳолаш, лойиҳаланаётган бинолар ва иншоотлардан фойдаланишда эҳтимолий ўзгаришлар кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish227. Гидрогеологик шароитлар бўлимида ерости сувларининг қуйидаги хусусиятлари ёритиб берилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувли горизонтнинг тавсифи, уни қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувли горизонтларнинг тўйиниш ва бўшаниш зоналари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув ўтказмас қатламнинг хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг ерусти сув ҳавзалари ва оқимлари билан боғлиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт сувларининг физик хусусиятлари ва кимёвий таркиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидроизогипс харитасини тузиш учун бошланғич маълумотлар (сатҳ ўлчанганлик санаси, ерости сувларининг ва ер юзасининг мутлақ сатҳ баландликлари жадвал кўринишида);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгранулометрик таркиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғоваклиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқайишқоқлиги ва консистенцияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёпишқоқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчишлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувда эрувчанлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувга тўйинганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувни қайтиб бериш коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув ўтказувчанлиги (фильтрация коэффициенти, жойлашиш харитаси билан бирга);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкапиллярлик (капилляр кўтарилиш баландлиги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг кўтарилиш жараёни (вегетация ва бошқа даврларда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish228. Бажарилган гидрогеологик изланишлар бўйича хулосада бажарилган ишларнинг қисқача натижалари, лойиҳа ечимларини қабул қилиш учун тавсиялар берилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish229. Гидрогеологик шароитлари тўғрисидаги хулосада фойдаланилган адабиётлар рўйхати келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish230. Гидрогеологик тадқиқот натижаларига кўра тузиладиган техник ҳисоботда қуйидаги график шаклдаги иловалар бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфактик материаллар харитаси (майдонлар, йўналишлар, ҳудудлар ва уларнинг вариантлари бўйича);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидроизогипс харитаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг ётиш чуқурлиги харитаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлар юзаси бўйлаб нишаблик майдони харитаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари оқимининг сарфлари харитаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари ва ер сатҳининг экстремал мутлақ баландликларининг харитаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари ҳаракатининг умумий йўналиши харитаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари ҳаракатининг маҳаллий йўналиш харитаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish231. Ҳисобот таркибидаги график иловаларнинг шартли белгилари ГОСТ 21.302-2013 талабларига кўра қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-боб. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш босқичи учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish232. Лойиҳа ишлаб чиқиш учун муҳандис-геологик изланишлар бинолар, иншоотлар, муҳандислик алоқалари ва чизиқли иншоотларнинг лойиҳасини асослаш учун зарур ва етарли материалларни олишни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, бинолар ва иншоотларнинг конструктив ечимларини, бош режани тузишни, ер ишларини олиб боришни, муҳандислик муҳофаза иншоотларини қуришни, геологик муҳитни муҳофаза қилишни, аҳолининг хавфсиз яшаш шароитларини яратишни, шунингдек қурилишни ташкил этиш лойиҳаси ва ишлаб чиқариш лойиҳасини ўз ичига олиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish233. Танлаб олинган қурилиш майдони (йўналиш)нинг муҳандис-геологик шароитларини комплекс ўрганиш учун қуйидаги ишларни бажариш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик элементларни ГОСТ 20522-2012 талабларига кўра, чуқурлик ва сатҳ бўйича ажратиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик элементлар учун лаборатория ва (ёки) дала шароитларида деформация ҳамда мустаҳкамлик хусусиятларини, уларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик параметрларни аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик ва муҳандислик-геология жараёнлар ривожланиши интенсивлигининг миқдорий кўрсаткичларини МСН 2.03.02-2002 талабларга мувофиқ аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объектлар билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доирасида ерости сувларининг бетонларга нисбатан агрессивлиги ва металларга нисбатан коррозион фаоллигини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish234. Бино ва иншоотлар лойиҳасини ишлаб чиқиш учун муҳандислик-геология изланишларига берилган техник топшириқ таркибида қуйидагилар бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган иншоотлар хусусияти ва ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқўлланилиши тахмин қилинган пойдевор турлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоотдан пойдеворга тушадиган оғирлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлар пойдеворлари ва ерости қисмларининг жойлашиш чуқурлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объект билан геологик муҳитнинг тахмин қилинган ўзаро таъсир доираси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектни қуриш ва ундан фойдаланиш даврида муҳандис-геологик шароитларнинг ўзгариш эҳтимолини ҳосил қилувчи омиллар ва изланишлар дастурини тузиш, шунингдек изланишлар олиб бориладиган майдон ва чуқурликни аниқлаш учун зарур бўлган маълумотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish235. Аввалги йилларда бажарилган изланишлар маълумотларини йиғиш ва қайта ишлаш ишлари мазкур ШНҚнинг 15 — 22-бандларига асосан муҳандис-геологик съёмкасини олиб бориш ва ерни масофадан туриб зондлаш маълумотларининг дешифровкаси мазкур ШНҚнинг 23 — 25-бандларида келтирилган ишлардан олдин бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу даврда аввалги йилларда бажарилган топографик съёмкалар натижаларига кўра тузилган режа ва хариталар маълумотларига асосан кўмилиб кетган жарликлар, чуқурликларни ботиқ жойларни (агар улар мавжуд бўлса) кўрсатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish236. Лойиҳа босқичи учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари давомида ўрганилаётган ҳудудининг 1:5000-1:2000 масштабдаги мазкур ШНҚнинг 3‑жадвалига мувофиқ ва чизиқли иншоотлар йўналиши бўйлаб 1:10000-1:2000 масштабдаги муҳандис-геологик съёмкаларини бажариш ва муҳандислик-геология ишларининг асосий комплексини амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish237. Чизиқли иншоотлар йўналиши йўлининг кенглиги (энини), тоғ ковламалари чуқурлигини ва улар орасидаги ўртача масофани мазкур ШНҚнинг 2-жадвалида келтирилган талабларга мувофиқ белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish238. Ноёб бино ва иншоотларни лойиҳалаш учун мураккаб муҳандис-геологик шароитларда изланишлар олиб борилганда, муҳандис-геологик съёмкани 1:1000-1:500 масштабларда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish239. Муҳандис-геологик съёмкасининг масштабини ўрганилаётган ҳудуднинг майдонига, муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасига ва лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар хусусиятига боғлиқ равишда танлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish240. Муҳандис-геологик съёмкасининг чегаралари, ҳудуднинг геоморфологик элементлар жойлашуви, табиий ва сунъий гидродинамик чегаралари, шунингдек қўшни ҳудуднинг табиий-техноген омиллар мажмуини аниқлаш ва ўрганиш зарурлигини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish241. Съёмка даврида кузатув нуқталари ва тоғ ковламалари жойлашган нуқталарни инструментал йўли билан жойга боғлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish242. Муҳандис-геологик съёмкани бажариш жараёнида текширилиши керак бўлган кузатув нуқталари (тоғ ковламалари) миқдорини изланишлар дастурида қабул қилинган съёмканинг масштаби ва муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасига боғлиқ равишда мазкур ШНҚнинг 1-иловаси ҳамда 3-жадвалга мувофиқ белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish243. Тоғ ковламалари миқдорини аввал ковланган ковламаларни ҳисобга олган ҳолда белгилаш ва съёмка масштабига мос равишда улар сонини кўпайтириш ёки камайтириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал | ||||
Муҳандис-геологик шароитнинг мураккаблик даражаси | 1 km2 га тўғри келадиган кузатув нуқталарининг сони — суратда, тоғ ковламалари сони — махражда | |||
Муҳандис-геологик съёмка масштаби | ||||
1:5 000 | 1:2000 | 1:1000 | 1:500 | |
I | 50/25 | 200/100 | 600/300 | 990/500 |
II | 70/35 | 350/175 | 1150/575 | 1630/800 |
III | 100/50 | 500/250 | 1500/750 | 3200/1600 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар: 1. Тоғ ковламалари сони очилмалари кам бўлган жойлар учун белгиланган. Очилмалар кўп тарқалган жойларда тоғ ковламалари сонини, очилмаларнинг кам ёки кўп бўлишига боғлиқ равишда 20 — 40 фоизга камайтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. 1:500 масштабдаги муҳандис-геологик съёмка мураккаб муҳандис-геологик шароитларда, изланишлар дастурида асосланганда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish244. Муҳандис-геологик съёмканинг чегаралари доирасидаги йўналиш (маршрут)лар йўналишини ва улардаги кузатувлар таркибини мазкур ШНҚнинг 26 — 40-бандларига асосан аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish245. Муҳандис-геологик съёмка ҳудудида тоғ ковламаларини, йўналиш кузатувларнинг йўналишлари бўйлаб, уларнинг энг кўп қисмини эса геоморфологик элементлар бирлашган чегараларда, хавфли физик-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар тарқалган жойларда жойлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish246. Чизиқли иншоотлар йўналиши бўйлаб кузатув нуқталари ва тоғ ковламаларини, йўналиш ўқи йўналиши бўйлаб ҳамда сув оқимлари устидан ўтиш жойларида, иншоотлар кесишмаларида, шунингдек рельефнинг хусусиятли элементларида (ёнбағирлар, террасалар, жарларнинг қирғоқлари, тальвеглар) жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХавфли геологик жараёнлар ва ўзига хос хусусиятли грунтлар тарқалган ҳудудларда чизиқли иншоотлар йўналишлари бўйлаб, уч-бештадан тоғ ковламаларидан иборат кўндаланг профиллар жойлаштириш ҳамда съёмка кенглигини ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish247. Тоғ ковламалари чуқурлигини қурилиш объекти ва геологик муҳит таъсири доирасида, лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг тури (хусусияти) ва мазкур ШНҚнинг 317 — 328-бандлари талабларига кўра белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish248. Бур-қудуқларни ковлаш усули ва турларини мазкур ШНҚнинг 43-банди талабларига кўра белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish249. Ўзига хос хусусиятга эга грунтлар (чўкувчан, кўпчувчан, шўрланган, ўта сиқилувчан, техноген ва бошқалар) тарқалган ҳудудларда 50 фоизгача ковламалар бу грунтларнинг қатламини тўлиқ кесиб ўтиши, ёки бу грунтлар бино ва иншоотларнинг мустаҳкамлигига таъсир қилмайдиган чуқурликкача ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish250. Хавфли муҳандислик-геология ва табиий-геологик жараён ва ҳодисалар тарқалган ҳудудларда ковламаларни уларнинг фаол ривожланган зонасидан 3 — 5 m чуқурроқ ковлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish251. Ўрганилаётган ҳудуднинг геологик тузилиши, гидрогеологик шароитлари ҳамда муҳандислик-геология хусусиятларини аниқлаш учун минтақавий сув ўтказмас қатламгача таянч тоғ ковламаларини бурғилаб ковлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish252. Таянч тоғ ковламаларининг сонини йўналиш кузатувлар давомида ўрганилаётган ҳудуднинг ҳар бир геоморфологик элемент чегарасида биттадан кам бўлмаган миқдорда белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish253. Геофизик тадқиқотларни муҳандислик-геология изланишлари даврида ўрганилаётган ҳудуддаги тоғ жинслари массивининг литологик тузилишини, ерости сувларининг ҳаракат йўналиши ва тезлигини, сув ўтказмас қатламнинг жойлашиш чуқурлигини аниқлаш, массивдаги грунтларнинг физик-механик хусусиятларини баҳолаш учун ҳамда мазкур ШНҚнинг 57-58-бандлари талабларига кўра, таянч ҳудудларда параметрик ўлчаш ишларини бажарган ҳолда амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish254. Дала шароитида грунтларни тадқиқ қилиш ишларини мазкур ШНҚнинг 61 — 75-бандлари талабларига кўра амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish255. Дала шароитида грунтларни тадқиқ қилиш ишларини комплекс равишда, ўрганилаётган ҳудуднинг асосий таянч ҳудудларида бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish256. Дала шароитида грунтларни тадқиқ қилиш жараёнда динамик ва статик зондлашни тоғ жинслари массивидаги грунтларнинг қатламларини бир-биридан ажратиш, грунт хусусиятларининг маконда ўзгаришини баҳолаш, уларнинг деформация ва мустаҳкамлик хусусиятларини миқдорий баҳолаш ҳамда бўш грунт қатламларининг тарқалиш чегараларини белгилаш, тўкма ва ювма грунтларнинг зичланиш даражасини ва маконда ўзгаришини, қоятош тоғ жинсларининг юза рельефини, сувга тўйинган грунтларнинг динамик барқарорлигини аниқлаш учун қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish257. Зондлаш нуқталарининг тоғ ковламалар створларида ҳар бир муҳандислик-геология элемент учун олтитадан кам бўлмаган миқдорда жойлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish258. Бўшашган грунтларнинг линзалари ва қатламларини чегаралаш, қоятош ва йирик бўлакли тоғ жинсларининг юза рельефини аниқлаш, зондлаш нуқталарининг миқдори ҳар бир алоҳида олинган ҳолатларда изланишлар дастурида, аввалги йилларда бажарилган изланишлар материалларини таҳлил қилиш натижаларидан ва геологик чегараларни аниқлаш хатолигининг муҳандис-геологик съёмканинг қабул қилинган масштаби учун талаб қилинган аниқлигидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish259. III ва IV-тоифали ҳамда II-тоифали нотекис чўкишларга сезгир бино ва иншоотларни лойиҳалашда, шунингдек лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсири доирасидаги грунтлар (ҳар хил турдаги юпқа қатламли, оқувчан гилли, сувга тўйинган қумли, йирик бўлакли)дан намуналарни олиш қийин ёки имкони бўлмаганда грунтларнинг деформация ва мустаҳкамлик хусусиятлари дала усулларида (штамп ва целикларни кесиш тажрибалари, прессиометр ва айланма кесиш тажрибалари) аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish260. Ҳар бир муҳандислик геологик элементининг грунтларида бажариладиган штамп ва целикларни кесиш тажрибалари миқдори учтадан кам ҳамда прессиометр ва айланма кесиш тажрибалари миқдори эса олтитадан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish261. Қозиқли пойдеворларни лойиҳалашда (зарб билан грунтларга ботириладиган қозиқлар узунлиги 15 m гача бўлганда) статик зондлаш ва ҳар бир ўхшаш ҳудуд учун учтадан кам бўлмаган миқдорда эталон қозиқларни синаш тажрибалари амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish262. Қозиқли пойдеворлар ноёб бино ва иншоотларни лойиҳалаштиришда, шу жумладан пойдеворларга тушадиган босими юқори бўлганда, қозиқлар узунлиги 15 m дан узун бўлиши кўзда тутилганда ва қалин қатламли бўшанг грунтлар бўлганда одатий (натурал) қозиқларни статик синаш тажрибалари амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish263. Қозиқларни статик синаш тажрибаларининг миқдори ва синаш шароитлари изланишлар дастурида асосланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish264. Йирик бўлакли ва шағалли қумларнинг гранулометрик таркибини аниқлаш учун уларнинг намуналарини дала шароитида ғалвирлаш ва ажратиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУларнинг зичлиги ва намлигини массивда аниқлаш учун ҳажмини ва оғирлигини ўлчаш усуллари (ўлчовли чуқурча, ўлчовли куб) қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish265. Шағал ва майда шағални петрогафик фракцияларга ажратиш (дала шароитида йирик бўлакли грунтлар бўлакларга тақсимлангандан сўнг) ва ҳар хил петрографик турларнинг миқдорини фоизда аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish266. Гидрогеологик тадқиқотларни муҳандислик-геология изланишларининг бошқа турлари билан комплекс равишда, лойиҳаланаётган объектлар билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доирасидаги гидрогеологик шароитларни, грунтларнинг сув ўтказувчанлиги ва фильтрация хусусиятлари, ерости сувларининг ётиш чуқурлиги, улар сатҳининг мавсумий ва кўп йиллик ўзгаришлари, сувли тоғ жинсларининг қалинлиги, ерости сувлари ҳаракатланишининг йўналиши, уларнинг кимёвий таркиби, бетонларга нисбатан агрессивлиги ва металларга нисбатан коррозион фаоллигини аниқлаш мақсадларида бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish267. Гидрогеологик параметрларни дала шароитида аниқлаш усуллари мазкур ШНҚнинг 8-иловасига кўра танланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish268. Асосий таянч ҳудудларда, синов ва тажриба якка сувни тортиб олиш ва тўлдириш (откачка) амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish269. Мураккаб гидрогеологик шароитларда сувни тортиб олиш ва тўлдириш (откачка)ларнинг барча турлари амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish270. Сувли тоғ жинсларининг (асосан кам сув ўтказувчан) сув ўтказувчанлигини ва фильтрация хусусиятларини аниқлаш учун ҳар бир сувли горизонт доирасида олтитадан кам бўлмаган миқдорда экспресс-усуллари (бур-қудуқлардан бурғилаш жараёнида откачка қилиш) қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish271. Бур-қудуқлардан сувни тортиб олиш ва тўлдириш (откачка) қилиш турлари, уларнинг муддати ҳамда сув сатҳи пасайишларининг сонини мазкур ШНҚнинг 10-иловасига кўра танланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish272. Грунтларнинг фильтрация хусусиятларини аниқлашда бажариладиган тажрибаларнинг (синов ва тажриба якка ҳолдаги откачкалар, шурфларга сув қуйиш) сони ҳар бир сувли горизонт ёки аэрация зонасидаги грунтларнинг асосий литологик тури учун олтитадан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish273. Бур-қудуқларда ҳар қандай откачка қилиш жараёнида гидрокимёвий текширишлар ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish274. Ҳар бир сувли горизонтнинг ўзаро таъсир доирасида йилнинг ҳар бир даври (мавсуми)да бир вақтда олинган камида уч сув намуналари таҳлили билан тавсифланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish275. Қурилиш конструкциялар, кабеллар бетонлар таъсири зонасидаги сув ва муҳит агрессивлиги ва металларга нисбатан коррозион фаоллигининг ҳар бир тури учтадан кам бўлмаган таҳлиллар билан тасдиқланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish276. Ўрганилаётган ҳудуднинг муҳандислик геологик шароитларини белгиловчи айрим омиллари ўзгаришининг стационар кузатувлари мазкур ШНҚнинг 108 — 115-бандларига мувофиқ олиб борилиши ва муҳандислик геология изланишлари жараёнида бу кузатувлар зарурлиги асослаб берилса, ишчи ҳужжатлар босқичида ҳам тўхтатмасдан давом эттирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish277. Грунтларнинг ва ерости сувларининг лаборатория тадқиқотларини мазкур ШНҚнинг 117-банди талабларига кўра амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish278. Грунтларнинг ҳар турлилигига ва лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг тоифаларига (ушбу ҳудудда аввал бажарилган изланишлар натижаларини ҳисобга олган ҳолда) боғлиқ равишда лаборатория тадқиқотларининг турлари ва грунт намуналарининг сонини (изланишлар дастурида тегишли ҳисоблашлар ёрдамида амалга оширган ҳолда) ҳар бир хусусиятли қатлам (муҳандис-геологик элементи) учун белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish279. Грунтларнинг ҳар бир қатламидан олинадиган намуналар миқдори, ҳар бир муҳандислик-геология элемент доирасида 10 (ўн) тадан кам бўлмаган физик ва 6 (олти) тадан кам бўлмаган механик кўрсаткичларнинг хусусий қийматларини аниқлашни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish280. Лаборатория шароитида грунтлар хусусиятларини аниқлашларнинг таркиби мазкур ШНҚнинг 10-иловасига кўра белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish281. Гидромеханизация йўли билан олиниши мўлжалланган грунтларнинг гранулометрик таркибини аниқлашда диаметри 10 — 20, 20 — 40, 40 — 60, 60 — 80, 80 — 100, 100 — 120, 120 — 150 mm ва ундан йирик фракциялар учун ҳар 50 mm интервалларда ўлчами 500 mm гача бўлган фракциялар (агар улар мавжуд бўлса) аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish282. Ҳисоблашлар учун зарур маълумотлар етарли бўлмаганда, ШНҚ 2.02.01-19 талабларига кўра ҳар бир ажратилган инженер-геологик элемент бўйича грунтларнинг таркиби ва ҳолатига оид камида ўнта хусусий қиймат, ёки грунтларнинг механик (мустаҳкамлик ва деформация) хусусиятларига оид камида олтита хос қийматларини олиш таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish283. Грунтларнинг деформация ва мустаҳкамлик хусусиятларини лаборатория шароитларида аниқлашда, уч ўқ бўйлаб сиқиш усули билан амалга ошириш (ГОСТ 12248.3-2020, Oʻz DSt ASTM D2850:2022 (ASTM D2850-15, IDT)) ва уларнинг натижаларидан компрессия йўли билан сиқиш ва бир сатҳ бўйлаб кесиш усуллари ёрдамида олинган маълумотларга аниқлик киритиш учун фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish284. Таянч бур-қудуқлардан олинадиган грунт намуналаридан улар кўрсаткичларининг тўлиқ комплексини, деформация ва мустаҳкамлик хусусиятларини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish285. Ҳар бир сувли горизонтдан мазкур ШНҚнинг 117 — 123-бандларига мувофиқ тўлиқ ва махсус таҳлил натижаларига кўра сувнинг кимёвий таркибини баҳолаш учун учтадан кам бўлмаган миқдорда (йилнинг ҳар мавсумида) сув намунасини олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish286. Деформацияга учраган бино ва иншоотларни текшириш жараёнида, уларнинг конструкциялари (пойдеворлари), ҳудуднинг вертикал режалаштирилиши, дренажлар ва сув элтгич коммуникациялари ҳақида маълумотлар тўпланиши, бунда аввалги йилларда бажарилган изланишлар маълумотлари билан таққослаган ҳолда, бино ва иншоотлар пойдеворлари асоси грунтларининг ва конструкцияларининг деформацияларини, геологик-литологик кесимнинг тузилишини, ерости сувлари сатҳининг чуқурлигини, бино ва иншоотлар асоси грунтларининг таркиби, ҳолати ва хусусиятларини аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish287. Деформацияга учраган бино ва иншоотлар ҳолати текширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish288. Лойиҳаолди ҳужжатлар учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари материаллари мавжуд бўлган, техник жиҳатдан мураккаб бўлмаган ишлаб чиқариш ва турар жой, фуқаролик объектлари қурилиши учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари мазкур ШНҚнинг 7-боби талабларига кўра бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish289. Лойиҳа ҳужжатлари учун муҳандислик-геология ва гидрогеологик шароитларнинг ўзгаришини прогнози, миқдорий прогноз тариқасида бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish290. Прогноз қилинадиган грунтларнинг таркиби, ҳолати ва хусусиятларини, геологик ва муҳандислик-геология жараёнларнинг пайдо бўлиши, уларнинг макон ва замонда ривожланиш интенсивлиги (тезлиги) аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish291. Изланишлар майдони муҳандис-геологик шароитлари ўзгаришининг миқдорий прогнозини қуйидагилар асосида, аввалги йилларда бажарилган изланишлар маълумотларини ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг таркиби, ҳолати ва хусусиятларини дала ва лаборатория шароитларида ўрганиш натижалари асосида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаҳлилий (ҳисобий) усуллари, физик моделлаштириш (табиий ҳолатларда бевосита ўрганиш қийин бўлган хавфли физик-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар ривожланишининг прогнози учун), хавфли физик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар ривожланиш динамикасининг стационар кузатувлари натижасида олинган маълумотлар асосида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish292. Муҳандис-геологик шароитлар ўзгаришининг миқдорий прогнозини асослаш учун қўшимча ҳажмдаги дала ва лаборатория изланишлари ҳамда тадқиқотларини бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish293. Юқори даражадаги мураккаб табиий-техноген шароитли ҳудудларда ноёб бино ва иншоотлар қурилиши лойиҳаланишида муҳандис-геологик шароитлар ўзгаришининг миқдорий прогнозини асослаш учун илмий-текшириш амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish294. Ажратилган муҳандис-геологик элементлардаги грунтлар деформация ва мустаҳкамлик хусусиятларининг норматив ҳамда ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш учун ҳисоблашларда изланишлар майдони чегараси ва ёндош зоналарда аввалги босқичларда бажарилган дала ҳамда лаборатория изланишлари, шунингдек тадқиқотлари натижаларидан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish295. Ёндош зоналарнинг кенглигини (энини) мазкур ШНҚнинг 1-жадвалига мувофиқ муҳандис-геологик съёмкаси давомида ковланадиган тоғ ковламалари орасидаги ўртача масофага, муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражаси ва объектнинг геоморфологик элементлар чегарасида жойлашишига боғлиқ равишда тенг қилиб белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish296. Изланишлар дастурида асосланганда ёндош зоналарнинг энини битта геоморфологик элемент чегарасида кўпайтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish297. Қўшни зонадан ташқарида олиб борилган муҳандислик-геология изланишлар маълумотлари, грунт хусусиятларининг ўзгаришини прогноз қилишда ва уларнинг ривожланган (қурилган) ҳудудларида ўзгаришини белгилашда ишлатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish298. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари натижаларига кўра тузиладиган техник ҳисоботнинг матнида мазкур ШНҚнинг 207 — 217-бандларига қўшимча мазкур ШНҚнинг 299 — 306-бандларида келтирилган маълумотлар бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish299. Геологик тузилиши бўлимида ГОСТ 25100-2020 талабларига ҳамда лойиҳаланаётган объект билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доирасида ётиш шароитига кўра (қалинлиги, минерал ва литологик таркиби, тузилиши, ер юзаси бўйлаб ва чуқурлик бўйича ўзгарувчанлиги) ажратилган муҳандислик-геология элементларининг таснифи келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish300. Гидрогеологик шароитлари бўлимида қуйидагилар бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объект билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доирасидаги гидрогеологик шароитлар, ерости сувларининг манбалари, уларнинг пайдо бўлиши ва ер юзига чиқиш ҳудудлари, уларни чегараловчи шароитлар, ерости сувлари режими, ерости сувлари кўтарилишини баҳолаш ҳамда гидрогеологик шароит ўзгаришини прогноз қилиш ва изланишлар вазифаларига кўра гидрогеологик ҳисоблашлар натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объект ва геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доирасида сувли горизонтлар мавжудлиги ва уларнинг ётиш шароитлари тўғрисида маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувли горизонтларнинг тарқалганлиги ва уларнинг гидравлик хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сиғдирувчи ва сув ўтказмас қатламлар ҳамда аэрация зонасидаги грунтлар таркиби, уларнинг фильтрация хусусиятлари, ер юзи бўйлаб ва чуқурлик бўйича ўзгарувчанлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг кимёвий таркиби, уларнинг бетонларга нисбатан агрессивлиги ва металларга нисбатан коррозион фаоллиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг бошқа сувли горизонтлар сувлари ва ерустидаги сувлар билан гидравлик ўзаро боғлиқлиги, техноген омиллар ва босимларнинг гидрогеологик шароит ўзгариши, сувли горизонтларнинг камайиши ва ифлосланишига таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектлар қурилиши ва улардан фойдаланиш жараёнида гидрогеологик шароитлар ўзгаришининг прогнози;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган бино ва иншоотларни ерости сувларининг хавфли таъсиридан ҳимоя қилиш бўйича ва ерости сувлари режимини кузатишни ташкил қилиш ва олиб бориш бўйича таклифлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish301. Гидрокимёвий тадқиқотлар натижалари бўйича қуйидагилар кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўрганилаётган ҳудуднинг гидрокимёвий шароитларини, иншоотлар қурилиши ва ундан фойдаланиш даврларида бу шароитларнинг ўзгариш эҳтимолини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрокимёвий шароитларнинг ўзгариши эҳтимолини ҳисобга олиб, лойиҳаланаётган иншоотларга таъсирини баҳолаш ва иншоотларни ерости сувларининг хавфли таъсиридан ўз вақтида ҳимоялаш бўйича чора-тадбирларни қўллаш учун таклифлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоотлардан фойдаланиш даврида, ерости сувларининг кимёвий таркибининг ўзгаришини кузатиш учун доимий ишлаб турувчи кузатув пунктлари тармоқларини тузиш бўйича таклифлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish302. Грунтларнинг физик-механик хусусиятлари бўлимида ҳар бир ажратилган муҳандис-геологик элементлари учун грунтларнинг физик, деформациявий, мустаҳкамлик ва кимёвий хусусиятларининг норматив ҳамда ҳисобий кўрсаткичлари келтирилиши, шунингдек уларнинг хусусиятларини, объектларни қуриш ва улардан фойдаланишга боғлиқ равишда баҳолаш амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish303. Гидромеханизация усули билан ишлов бериш режалаштирилганда, грунтларнинг тузилмавий мустаҳкамлиги, уларнинг ҳар хил чўкиндилар, дарахт илдизлари билан ифлосланиши тўғрисидаги маълумотлар келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish304. Ўзига хос грунтлар бўлимида ўзига хос таркибга эга бўлган грунтларни ўрганиш натижалари, уларнинг мавжудлиги, тарқалганлиги, ётиш шароитлари бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish305. Физик-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар бўлимида табиий-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар мавжудлиги, уларнинг тарқалганлиги, ривожланиш шароитларининг маълумотлари бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish306. Муҳандис-геологик ҳудудлаштириш бўлимида, ҳудуднинг таксономик бирликларнинг чегаралари ва кўрсаткичлари аниқлаштирилиши, шунингдек лойиҳаланаётган бино ва иншоотларни жойлаштириш, пойдевор турларини танлаш, ҳудудни муҳандислик тайёрлаш ҳамда ундан фойдаланиш, геологик муҳитни муҳофаза қилиш бўйича таклифлар келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish307. Техник ҳисоботнинг матни ва график иловаларида мазкур ШНҚнинг 218, 221‑бандларига мувофиқ қўшимча равишда бажарилган ишлар тўғрисидаги материаллар батафсил маълумотлар тарзида берилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-боб. Ишчи ҳужжатларни ишлаб чиқиш босқичи учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish308. Ишчи ҳужжатларни ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари лойиҳалаштирилаётган бинолар ва иншоотлар қурилиш ҳудудларининг инженер-геологик шароитларини аниқлигини ҳамда қурилиш ва фойдаланиш даврида уларнинг ўзгаришларини прогноз қилиш ва якуний лойиҳасини асослаш учун тўлиқ бўлишини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish309. Муҳандислик-геология изланишлари якуний ҳажмий-жойлаштириш ечимларини, шунингдек муҳандислик муҳофаза лойиҳа ечимларини аниқлаштириш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва ер ишларини бажариш усулларини асослаш (гидромеханизация усули билан) бўйича ишларни олиб бориш, лойиҳалаштирилаётган бинолар ва иншоотларнинг пойдеворлари, асослари ва конструкциялари ҳисоб-китобларини ишлаб чиқиш учун зарур бўлган материаллар ва маълумотларни олишни таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish310. Муҳандислик-геология изланишларини, лойиҳа асосида бино ва иншоотлар қурилиши аниқ кўрсатилган ҳудудларда, индивидуал лойиҳалаш ва чизиқли иншоотлар йўналишларининг табиий ҳамда сунъий тўсиқлардан ўтиш ҳудудларида бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish311. Муҳандислик-геология изланишларининг таркиби ва ҳажмини изланишлар дастурида, бино-иншоотларнинг тури, тоифаларини, муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасини, аввалги йилларда бажарилган изланишлар маълумотларининг мавжудлигини ҳамда муҳандислик геологик элементларни узил-кесил ажратиш зарурлигини, улар учун норматив ва ҳисобий кўрсаткичларни, дала ва (ёки) лаборатория усуллари билан аниқланган грунтларнинг физик, деформациявий, мустаҳкамлик, фильтрация ва хусусиятларининг бошқа кўрсаткичларини, сувли горизонтларнинг гидрогеологик параметрларини ҳисобга олган ҳолда белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология изланишларининг таркиби ва ҳажмини физик-геологик ҳамда муҳандис-геологик жараёнлар динамикасининг миқдорий кўрсаткичларини олишни ҳисобга олган ҳолда, бино ва иншоотларнинг асоси, пойдевори, конструкцияларини ҳисоблаш, уларнинг муҳандислик муҳофазасини ечиш учун белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish312. Тоғ ковламаларини лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг контурлари ва (ёки) ўқлари бўйлаб, пойдеворларга тушадиган оғирлик ва уларнинг жойлашиш чуқурлиги ўзгарадиган жойларда ҳар хил геоморфологик элементлар чегарасида жойлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish313. Хавфли физик-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар мавжуд бўлганда, бино ва иншоотлар билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доирасида муҳандис-геологик шароитларни ўрганиш учун, лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар контурларидан ташқарида ёндош ҳудудларда қўшимча ковламаларни жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish314. Тоғ ковламалари орасидаги масофани аввал ковланган ковламаларни ҳисобга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасига ва лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг тоифаларига боғлиқ равишда қуйидаги 4-жадвалга кўра белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-жадвал | ||
Муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражаси | Бино ва иншоотларнинг даражасига кўра тоғ ковламалари орасидаги масофа | |
I ва II | III ва IV | |
I | 100 — 75 | 75 — 50 |
II | 50 — 40 | 40 — 30 |
III | 30 — 25 | 25 — 20 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Максимал масофа нотекис босимни сезмайдиган бино ва иншоотлар учун, минимал масофаларни эса нотекис босимга сезгир иншоотлар учун, регионал тажриба ва лойиҳалаш талабларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish315. Бино ва иншоотлар асосида таркиби ва ҳолати ҳар хил, қалинлиги ўзгарувчан ҳамда хавфли геологик жараёнлар мавжуд бўладиган хусусиятли грунтлар бўлганда, тоғ ковламалари орасидаги масофани, дастурда асосланганда, 20 m дан кам бўлишига йўл қўйилади, бунда уларни пойдеворларнинг алоҳида турган таянч устунлари тагидан ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish316. II-III тоифали бино ва иншоотларнинг контурлари чегарасидаги тоғ ковламаларининг умумий сони, аввал ковланган ковламаларни қўшган ҳолда учтадан кам бўлмаслиги, ва IV-тоифали бино ва иншоотларнинг контурлари чегарасида эса 4-5 тадан кам бўлмаслиги лозим (уларнинг турларига боғлиқ равишда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish317. Кенглиги ва узунлиги 12 m дан ошмайдиган оддий ва ўрта (I ва II) мураккаблик даражали муҳандис-геологик шароитларда жойлаштириладиган I ва II тоифали бино ва иншоотларни лойиҳалаш бўйича муҳандислик-геология изланишлари учун битта бур-қудуқ, мураккаб даражали муҳандис-геологик шароитларда (III) эса иккита бур-қудуқ ковланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish318. Қурилиши оммавий ва такрорий фойдаланиладиган лойиҳалар асосида ҳамда оддий муҳандислик-геология шароитли, ўлчамлари тоғ ковламалари орасидаги максимал масофалар, мазкур ШНҚнинг 4-жадвалига кўра, чегарасидан чиқмайдиган ҳудудларда техник жиҳатдан мураккаб бўлмаган I ва II-тоифали бино ва иншоотлар гуруҳи жойлашганда, уларнинг умумий сонини бештадан оширмасдан ҳудуднинг бурчаклари ва марказига жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish319. Алоҳида турадиган I-тоифали, оддий ва ўрта мураккаб даражали муҳандис-геологик шароитларда жойлаштириладиган бино ва иншоотлар (омбор бинолари, павильонлар, ёрдамчи иншоотлар) ҳудудларида 1-2 тоғ ковламалари ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish320. Табиий асосда лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар учун изланишлар олиб борилганда, тоғ ковламалари чуқурлигини лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доирасининг юқорилигига ҳамда биринчи навбатда кўзда тутилган пойдевор чуқурлиги ва сиқиладиган қатламнинг қалинлигидан 1-2 m чуқурроқ белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish321. Сиқиладиган қатламнинг қалинлиги номаълум бўлганда тоғ ковламалари чуқурлигини пойдеворларнинг тури ва уларга тушадиган оғирликка (қаватлар сонига) боғлиқ равишда қуйидаги 5-жадвалга асосан белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-жадвал | |||
Тасмали пойдеворли иншоотлар | Алоҳида таянчли пойдеворли иншоотлар | ||
Пойдеворга тушадиган оғирлик, kN/m (қаватлар сони) | Пойдевор тубидан ҳисоблаганда ковламанинг чуқурлиги, m | Таянч устунга тушадиган оғирлик, kN | Пойдевор тубидан ҳисоблаганда ковламанинг чуқурлиги, m |
100 гача (1) | 4 — 6 | 500 гача | 4 — 6 |
200 гача (2-3) | 6 — 8 | 1000 гача | 5 — 7 |
500 гача (4 — 6) | 9 — 12 | 2500 гача | 7 — 9 |
700 гача (7 — 10) | 12 — 15 | 5000 гача | 9 — 13 |
1000 гача (11 — 16) | 15 — 20 | 10000 гача | 11 — 15 |
2000 (16 дан юқори) | 20 — 23 | 15000 гача | 12 — 19 |
50000 гача | 18 — 26 | ||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Сиқилувчан қатламда ерости суви мавжуд бўлган ҳолларда катта миқдорлар, ерости суви бўлмаган ҳолларда эса кичик миқдорлар олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Агар ушбу жадвалда келтирилган чуқурликда қоятош грунтлар жойлашган бўлса, бунда ковламалар чуқурлиги қоятош грунтларнинг кам нураган қисмидан ёки пойдевор тубидан 1-2 m чуқур ковланиши, бироқ ковламалар чуқурлиги мазкур жадвалда келтирилган чуқурликдан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish322. Алоҳида хусусиятга эга бўлган грунтлар ва хавфли геологик жараёнлар тарқалган ҳудудларда тоғ ковламаларининг 50 фоизидан кам бўлмаган миқдори бу грунтлар қатламини тўлиқ кесиб ўтиши ёки бундай грунтлар ҳамда жараёнлар лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг мустаҳкамлигига таъсир қилмайдиган чуқурликкача ковланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish323. Геологик жараёнлар тарқалган жойларда ковламаларнинг чуқурлиги уларнинг фаол тарқалган зонасидан 3 — 5 m чуқурроқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish324. Тектоник тузилмалари бўлган қоятош грунтлар массивида тоғ ковламаларининг чуқурлиги изланишлар дастурида белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish325. Яхлит (монолит) пойдеворли (пойдеворларнинг эни 10 m дан ортиқ бўлганда) бино ва иншоотлар учун қидирув ишлари олиб борилганда ковламанинг чуқурлиги махсус ҳисоблар ёрдамида аниқланиши, ҳисоб учун керакли маълумотлар бўлмаганда эса ковламалар чуқурлиги пойдевор энининг ярмига тенг қилиб олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚоятош бўлмаган грунтлар учун бу чуқурлик мазкур ШНҚнинг 247 ва 249-бандларини ҳисобга олган ҳолда, 20 m дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКовламаларнинг орасидаги масофа бу турдаги пойдеворлар қўлланилганда 50 m дан ошмаслиги, битта пойдевор остидаги ковламалар сони эса учтадан кам бўлмаслиги зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish326. Суюқлик резервуарлари учун мўлжалланган ҳудудларда изланишлар олиб борилганда ковламалар чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 247-банди талабларини ҳисобга олган ҳолда, резервуар диаметрининг 0,75 қисмидан кам бўлмаслиги (ҳажми ўн минг куб метрдан кўп бўлган резервуарлар учун), бунда ковламаларнинг сони бештадан кам бўлмаслиги ва шулардан биттаси резервуарнинг марказида жойлашган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish327. Мўри қувурлар ва силос иншоотлари учун ковламалар чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 247 ва 249-банди талабларини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги 6-жадвалга асосан белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-жадвал | |||
Мўри қувурнинг баландлиги, m | Пойдевор тубидан ҳисоблаганда ковламанинг чуқурлиги, m | Силос иншоотининг баландлиги, m | Пойдевор тубидан ҳисоблаганда ковламанинг чуқурлиги, m |
100 гача | 20 | 50 гача | 25 |
200 гача | 25 | 100 гача | 35 |
300 гача | 35 | ||
400 гача | 45 | ||
500 гача | 60 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Агар мазкур жадвалда келтирилган чуқурликлар доирасида қоятош грунтлар тарқалган бўлса, бунда ковламаларни кам нураган қатламга 1-2 m чуқурлаштирилиши, ковламанинг умумий чуқурлиги мазкур жадвалда келтирилган чуқурликлардан ошиб кетмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish328. Қоятош бўлмаган грунтларда қозиқли пойдеворлар учун ковламаларнинг чуқурлиги лойиҳаланаётган қозиқнинг пастки учидан 5 m чуқурроқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish329. Устун-қозиқ пойдеворли иншоотлар учун изланишлар олиб борилганда ҳар бир бино ёки иншоот учун ковламалар миқдори учтадан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish330. Осма-қозиқ пойдеворли иншоотлар учун изланишлар олиб борилганда ковламалар миқдори қурилиш ҳудуди муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражаси ва лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг тавсифини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги 7-жадвалга асосан белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-жадвал | |||
Лойиҳаланаётган бино ёки иншоот | Тоғ ковламалари орасидаги масофа, m — суратда, тоғ ковламаларининг энг кам миқдори — махражда | ||
Муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражаси | |||
I | II | III | |
Оммавий қурилишда қаватлар сони 10 ва ундан кам, юклама деворидан пойдеворга тушадиган оғирлиги 500 kN/m гача ва синчли колоннага босими 3000 kN гача бўлган бино | 70 2 | 50 2 | 30 3 |
Қаватлар сони 16 ва ундан кам, юклама деворидан пойдеворга тушадиган оғирлиги 3000 kN/m гача ва синчли колоннага босими 20000 kN гача бўлган бино | 50 2 | 40 3 | 30 4 |
Баланд бикр (яхлит бирикмали) бино ва иншоотлар силос сақлагичи, домен печлари, тутун мўриси, синчли бўйлама девор (колонна)ларга босими 20000 kN дан кўп бўлган бино) | 40 3 | 30 4 | 20 5 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish331. Агар осма қозиқлар гуруҳига тушадиган оғирлик 3000 kN дан ортганда, шунингдек бутун иншоот ости қозиқлар майдонида ковланадиган 50 фоиз ковламаларнинг чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 247 ва 249-бандларини ҳисобга олган ҳолда, қозиқларнинг лойиҳаланган чуқурлигидан камида 10 m чуқур бўлиши лозим (қоятош бўлмаган грунтлар учун).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish332. Плита-қозиқ пойдеворлари ва ўлчови 10х10 m дан катта қозиқ майдонларидан фойдаланганда, ковламаларнинг 50 фоиз қозиқларни кўзда тутилган чуқурлаштиришдан сиқиладиган қатлам қалинлигининг чуқурлигидан кам, қозиқ майдони ёки плита кенглигининг ярмидан кам, бироқ 15 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish333. Қоятош грунтлар тарқалган жойларда ковламалар қозиқларнинг пастки учидан 2 m чуқур қатламни очиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish334. Суғуриб олиш учун ишлатиладиган қозиқли пойдеворлар учун тоғ ковламаларининг ва зондлашнинг чуқурликлари қозиқларнинг пастки учидан камида 1 m чуқурроқ ковланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish335. Массивда қоятош грунтларнинг нураган қатламлари мавжуд бўлганда ҳамда карст тарқалганда, тоғ ковламаларининг чуқурликларини муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасини ва лойиҳаланаётган объектларнинг хусусиятини ҳисобга олган ҳолда белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish336. Чекловчи ва сувни бошқарувчи сув элтгич ва саноат чиқиндилари, оқоваларини (шлам омборлари, кул уюмлари) тўпловчи баландлиги 25 m гача бўлган тўғонлар (дамбалар) ҳудудларида тоғ ковламаларини тўғонларнинг ўқи бўйлаб ҳар 50 — 150 m масофада, муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасига боғлиқ равишда жойлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish337. Мураккаб муҳандис-геологик шароитларда, тўғонларнинг баландлиги 12 m дан ортиқ бўлганда, ҳар 100 — 300 m масофада камида учтадан тоғ ковламаларидан ташкил топган қўшимча кўндаланг створлар ковланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish338. Тоғ ковламаларининг чуқурликларини тўғонлар билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доирасини (сиқиладиган қатлам ва фильтрация зонаси) ҳисобга олган ҳолда, бироқ тўғонлар (дамбалар)нинг бир ярим баландлигидан кам бўлмаган чуқурликларда олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish339. Сувнинг фильтрация йўқотишларини аниқлашда, тоғ ковламаларининг чуқурлиги баландлиги 25 m гача бўлган дамба олдида ҳосил бўлган (дамба тубидан ҳисоблаганда) сув баландлигининг икки-уч ҳиссасига тенг бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув ўтказмас грунтлар саёз чуқурликларда бўлганда, тоғ ковламаларини уларнинг тепа сатҳидан 3 m пастроқ ковлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish340. Саноат чиқиндилари ва оқоваларини тўпловчи ҳавзалар чегарасида, муҳандис-геологик съёмкасининг натижаларига аниқлик киритиш ҳамда ерости сувлари ифлосланишини баҳолашда, қўшимча тоғ ковламаларини ковлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish341. Тўпловчи ҳавзалар чегарасида тузиладиган кўндаланг створларнинг сонини, тўпловчи ҳавзалар ичидаги ерости сувлари режимини кузатувчи бур-қудуқлар створларини ҳисобга олган ҳолда, ҳудуднинг геологик-гидрогеологик шароитларига боғлиқ равишда белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish342. Створлар орасидаги масофа 200 — 400 m дан, тоғ ковламалари орасидаги масофа эса 100 — 200 m дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖарлик ва сойликларнинг бўйида, суюқ саноат чиқиндилари ва оқовалари тўпланаётган пайтда улар қирғоқларининг турғунлигини баҳолаш мақсадида, тоғ ковламалари орасидаги масофа қисқартирилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар тўпловчи ҳавзаларнинг қирғоқлари қоятош грунтлардан ташкил топган бўлса, суюқ саноат чиқиндилари ва оқавалари сизиб чиқиши эҳтимолини аниқлаш учун қоятош грунтларнинг дарзлилиги ва сув ўтказувчанлигини ҳамда узилма ёриқлар мавжудлиги ва уларнинг хусусиятини ўрганиш учун махсус тадқиқот ишларини ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish343. Тўпловчи ҳавзалар чегарасидан ташқарида тоғ ковламаларини суюқ саноат чиқиндилари ва оқовалари ҳаракат қиладиган ҳамда ёйилиб кетадиган йўналишларга мос створлар бўйлаб, шунингдек тўплагичлар таъсиридаги зоналарга яқин жойлашиш эҳтимоли мавжуд сув элтгичлар, сув ҳавзалари, ерости сувлари чиқариб олинадиган жойлар, аҳоли пунктлари, қишлоқ хўжалик ерлари ва ўрмонзорлар томонига йўналтирилган створлар бўйлаб жойлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish344. Тўпловчи ҳавзалар контуридан улар таъсиридаги объектларгача кўндаланг створлардаги тоғ ковламалари орасидаги масофа, гидрогеологик шароитларнинг мураккаблигига ва кўндаланг створларнинг узунлигига боғлиқ равишда 300 дан 2000 m гача (минимал масофа — мураккаб шароитларда ёки кўндаланг створларнинг узунлиги 1000 m гача бўлганда, максимал масофа — оддий шароитларда ёки кўндаланг створларнинг узунлиги 10 km дан ортиқ бўлганда) бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish345. Тоғ ковламаларининг чуқурлиги, ерости сувлари сатҳидан камида 3 m пастроқ ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТоғ ковламаларининг бир қисмини (30 фоизгача) барқарор сув ўтказмас қатламгача ковланиши, бироқ барча ҳолларда уларнинг чуқурлиги дамба-кўтарма олдида ҳосил бўлган сув баландлигининг бир ярим ҳиссасидан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish346. Тўплагичлардан сизиб чиқадиган сув миқдорининг прогнозини тоғ жинсларининг фильтрация хусусиятларини ҳамда тўплагичлардан фойдаланиш жараёнида суюқ чиқиндилар ва оқоваларнинг миграция хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish347. Лойиҳаланаётган ерусти сувларининг сув чиқариш иншоотлари ҳудудларида (ботирилган сув қабул қилгичлар, тўлқиндан ҳимоя қилувчи дамбалар) тоғ ковламаларини сув элтгичнинг ҳаракат йўналишига кўндаланг створлар бўйлаб жойлаштирилиши, бунда улар орасидаги масофа 100-200 m дан ва тоғ ковламалари орасидаги масофа эса сойликнинг асосий геоморфологик элементларини (ўзан, қайир, терраса) ҳисобга олган ҳолда 50 — 100 m дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish348. Фильтрация майдонларида тоғ ковламаларининг сони ўрганилаётган ҳар бир гектарда икки-учтадан бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish349. Тоғ ковламаларининг чуқурлигини, 5 m гача, ерости сувлари яқин жойлашган ерларда эса улар сатҳидан 1-2 m пастроқ ковлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish350. Ҳар бир ўхшаш грунт шароитли ҳудудларда 8 — 10 m чуқурликдаги бир-иккита тоғ ковламалари ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish351. Ерости сувлари горизонтининг ифлосланишини, баҳолаш учун тоғ ковламаларининг бир қисми сув ўтказмас қатламдан ёки кам сув ўтказувчи қатламдан 1-2 m пастроқ ковланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish352. Индивидуал лойиҳаланаётган чизиқли иншоотлар йўналиши ҳудудларида (сунъий иншоотлар, ўйиқлар, кўтармалар) тоғ ковламаларини жойлаштириш ва уларнинг чуқурлигини мазкур ШНҚнинг 8-жадвалига кўра белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish353. Бир турда лойиҳаланаётган чизиқли иншоотлар йўналиши ҳудудларида, ишчи ҳужжатлар ишлаб чиқишни асослаш учун лойиҳа босқичи учун бажарилган муҳандислик-геология изланишларининг материалларидан фойдаланиш, муҳандис-геологик шароитларга аниқлик киритиш учун йўналиш ўқи бўйлаб тоғ ковламалари ковланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish354. Чизиқли иншоотлар асосини деформациялар ва (ёки) кўтарувчанлик хусусиятлари (мустаҳкамлигига кўра) бўйича ҳисоблаш талаб қилинган ҳолларда ишчи ҳужжатлар ишлаб чиқишни асослаш учун изланишлар бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish355. Ҳаво орқали электр узатиш линиялари йўналишларида тоғ ковламаларини таянчлар ўрнатилган қуйидаги нуқталарда жойлаштириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоддий муҳандис-геологик шароитларда битта (майдон марказида);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмураккаб муҳандис-геологик шароитларда — тўрт-бештагача ковламаларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish356. 35 kW дан кам бўлган электр узатиш линияларини лойиҳалашда, муҳандис-геологик бур-қудуқларини бурчак таянчларини ўрнатиш нуқталарида жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОддий муҳандис-геологик шароитларда бур-қудуқларининг орасидаги масофа 300 m дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМураккаб муҳандис-геологик шароитларда бур-қудуқларининг орасидаги масофа 100 m дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув оқимлари, транспорт ва муҳандислик коммуникациялари ўтиш жойларида, муҳандислик-геология бур-қудуқлари бир-биридан камида 100 m масофада жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish357. Бур-қудуқларнинг чуқурлиги қуйидагича бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий асосдаги таянчлар учун — 8 m гача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқли пойдеворларнинг оралиқ таянчлари учун қозиқларнинг учи ботган энг катта чуқурликдан 2 m чуқургача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурчак таянчларининг қозиқ пойдеворлари учун — қозиқнинг пастки учидан камида 4 m чуқургача.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-жадвал | ||||
Иншоотлар | Тоғ ковламаларини жойлаштириш | Тоғ ковламаларининг чуқурлиги, m | ||
Йўналиш ўқи бўйлаб масофа, m | Кўндаланг створлар бўйлаб масофа, m | Створлар орасидаги масофа, m | ||
Кўтарма ва ўйилмалар баландлиги (чуқурлиги): | ||||
12 m гача | 100 — 300 ва ўйилмалардан кўтармаларга ўтиш жойларида | 25 — 50 | 100 — 300 (ўйиқлар учун) | Кўтармалар учун: кам сиқилувчан грунтлар учун 3 — 5 m ва сиқилувчан грунтлар учун 10 — 15 m. Ўйиқлар учун: ўйиқнинг лойиҳа баландлигидан ҳисоблаганда мавсумий музлаш чуқурлигидан 1 — 3 m чуқурроқ. |
12 m дан ортиқ | 50 — 100 ва ўйилмалардан кўтармаларга ўтиш жойларида | 10 — 25 | 50 — 100 (ўйиқлар учун) | Кўтармалар учун: кам сиқилувчан грунтлар учун 5 — 8 m, сиқилувчан грунтлар учун уларнинг қатлами тўлиқ кесиб ўтилади, қоятош ёки кам сиқилувчан грунтларга 1 — 3 m чуқурлаштирилиб, сиқилувчан грунтларнинг қатлами жуда қалин бўлганда, бироқ кўтармаларнинг бир ярим баландлигидан кам бўлмаган чуқурликларда |
Сув элтгичлар, жарлар ва ботиқ ерлардан ўтиш жойларидаги сунъий иншоотлар | ||||
кўприклар, йўл ўтказгичлар, эстакадалар | таянч устунлар ўрнатиладиган жойларда битта-иккитадан тоғ ковламаси | - | - | Мазкур ШНҚнинг 326 — 346-бандларига асосан |
сув ўтказгичлар, қувурлар | Қувур ўқи билан кесишиш нуқтасида | 10 — 25 | - | Мазкур ШНҚнинг 326 — 346-бандларига асосан |
Қувурўтказгич ва кабеллар ерости ва ерустидан ўтказилганда: | ||||
сув элтгичлардан ўтиш жойлари (сув остидан ўтиш жойлари) | Учтадан кам бўлмаган тоғ ковламалари (ўзанда ва қирғоқларда), аммо 50 — 100 m дан кам масофада ва сув элтгичнинг эни 30 m гача бўлганда камида биттадан тоғ ковламаси | - | - | Дарёларда — қувурўтказгич ва кабеллар ётқизиладиган лойиҳа чуқурлигидан 3 — 5 m чуқурроқ ва кўллар ҳамда сув омборларида 1‑2 m |
транспорт ва муҳандислик коммуникациялари билан кесишиш ҳудудлари | Таянч устунлар жойлашадиган жойларда биттадан тоғ ковламаси | - | - | Мазкур ШНҚнинг 326 — 346-бандларига асосан |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Минимал масофа — мураккаб, максимал эса — оддий муҳандис-геологик шароитларда қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Йўналишлар ёнбағирлари мустаҳкам бўлмаган табиий тўсиқлар (сув элтгичлар, жарлар ва ботиқ ерлар)дан ўтадиган жойларда тоғ ковламаларининг чуқурлигини лойиҳаланаётган иншоотларнинг тури ва муҳандислик муҳофазаси бўйича чора-тадбирларга боғлиқ равишда белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Хавфли физик-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар ривожланган ва бўшанг грунтлар тарқалган ҳудудларда тоғ ковламаларини йўналиш ўқи бўйлаб ва кўндаланг створларда ҳар 50 — 100 m масофада жойлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙўналиш ўқи бўйлаб ва кўндаланг створларда тоғ ковламаларининг орасидаги масофани 25 дан 50 m гача олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲар бир створдаги тоғ ковламалари сони учтадан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Чизиқли иншоотлар йўналишларидаги ўйиқларнинг грунтлари, уларни ер тўшамасига ётқизиш ёки грунт қурилиш материаллари сифатида ишлатиш мумкинлигини баҳолаш мақсадида ўрганилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish358. Ерости коммуникацияларини лойиҳалашда (қувурўтказгич, кабель линиялари ва коллекторлар) ерости коммуникациялари йўналишлари бўйича муҳандислик-геология бур-қудуқлар ва статистик (динамик) зондлаш нуқталарнинг чуқурлиги мазкур ШНҚнинг 8-жадвали талабига мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish359. Муҳандислик-геология бур-қудуқлар орасидаги масофа мазкур ШНҚнинг 352-бандига мувофиқ олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар мавжуд бинолар ва иншоотлар олдиндан аниқланган ерости коммуникациялари таъсир зонасида жойлашган бўлса, бур-қудуқлар орасидаги масофа 25 m дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish360. IV-тоифадаги вертикал резервуарларни лойиҳалашда муҳандислик-геология бур-қудуқлар сони резервуарнинг майдони билан белгиланиши ва камида тўрттадан иборат бўлиши керак: биттаси марказда ва учтаси девор қисмида (резервуарнинг 0,9 — 1,2 радиуси оралиғида). Бунда, бур-қудуқлар ораси мазкур ШНҚнинг 4-жадвалида келтирилган масофадан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish361. Резервуарнинг марказида жойлашган бур-қудуқнинг чуқурлиги пойдеворнинг тахминий чуқурлиги ва бинонинг сиқиладиган қатлам қалинлиги чуқурлигидан камида 2 m ортиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish362. Резервуар девор қисмидаги бур-қудуқларнинг чуқурлиги пойдевор чуқурлиги ҳамда сиқилувчи қатламнинг 0,7 баравар чуқурлиги йиғиндисидан 2 m чуқурроқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish363. Вертикал резервуарларни лойиҳалашда бур-қудуқлар чуқурлиги, пойдеворнинг ва сиқилувчи қатламларнинг чуқурлиги йиғиндисидан камида 2 m чуқурроқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБинолар ва иншоотларнинг геологик муҳит билан ўзаро таъсиридаги сиқилувчан қатлам чуқурлиги ШНҚ 2.02.01-19 талабларига мувофиқ ҳисоблаб чиқилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish364. Муҳандислик-геофизик тадқиқотлар мазкур ШНҚнинг 57-бандига мувофиқ жойлаштирилаётган бино ва иншоотлар ҳудудларида, шунингдек чизиқли иншоотларнинг йўналишларида асосан бур-қудуқ усулларидан фойдаланган ҳолда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish365. Ноёб иншоотлар учун бур-қудуқлар ёки тоғ ковламалари орасидаги ҳудудни сейсмоакустик ёки радио тўлқинли текширишларни амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish366. Лойиҳалаштирилаётган бино ва иншоотлар майдонларида геофизик нуқталарнинг ҳолати, иншоотларнинг контурлари ва ўқлари бўйлаб геологик тузилмасини, пойдеворлардаги юкларнинг кескин ўзгариши жойларини, турли геоморфологик элементларнинг чегараларини аниқлаштириш заруратидан келиб чиққан ҳолда танланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish367. Лойиҳалаштирилаётган иншоотлар контуридаги геофизик кузатув нуқталарининг умумий сони бино ва иншоотларнинг тоифалари ва ҳудуднинг муҳандис-геологик шароитлари мураккаблигини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеофизик кузатувлар нуқталари орасидаги масофа мазкур ШНҚнинг 4-жадвалига мувофиқ муҳандислик-геология бур-қудуқлар орасидаги масофага мутаносиб бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV-тоифа бинолар ва иншоотлар учун геофизик кузатув нуқталари тўрт-бештадан кам бўлмаслиги ҳамда масъулият даражаси III тоифа бинолар ва иншоотлар учун учта нуқтадан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI ва II-тоифа бинолар ва иншоотлар учун геофизик изланишларини бажармасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish368. Муҳандис-геофизик тадқиқотлар чуқурлиги сиқиладиган қатлам қалинлигининг бир ярим бараваригача (ёки муҳандислик-геология бур-қудуқлар чуқурлигининг бир ярим бараваригача) етиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеофизик изланишлар катта чуқурликларгача бажариладиган бўлса изланишлар дастурида асослаб берилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish369. Чизиқли иншоотлар йўналиши ҳудудларида, профилни тузишда йўналиш ўқи бўйлаб геофизик профилларда ва ҳар 50 — 100 m дан кейин режалаштирилган кесмаларда кузатувлар орасидаги масофа 5 дан 10 m гача бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеофизик зондлашда йўналиш ўқи бўйлаб кузатувлар орасидаги масофа 50 дан 150 m гача ва ҳар 100 — 500 m дан кейин режалаштирилган кесмаларда кузатувлар орасидаги масофа 20 дан 50 m гача бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish370. Тадқиқот дастурида асосланганда узлуксиз зондлаш (электротомография усули билан) га йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish371. Грунтнинг пўлатга нисбатан агрессивлигини баҳолаш учун электр тадқиқот ишлари ГОСТ 9.602-2016 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАдашган токларни ўлчаш ҳар бир майдон учун бир ёки иккита нуқтада амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish372. Металл бўлмаган қувурларни лойиҳалашда грунтларнинг солиштирма электр қаршилигини аниқлаш ишларини бажармасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish373. Ҳаво электр узатиш линиялари йўналишларини лойиҳалашда геофизик тадқиқотлар мазкур ШНҚнинг 355-356-бандларида келтирилган жойларда ва таянчлар ўрнатиладиган нуқталарда ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲар бир таянч остида муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблигига кўра бирдан учтагача кузатув нуқталари белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish374. Лойиҳа ҳужжатларини тайёрлаш учун бир босқичли тадқиқотларни ўтказишда мазкур ШНҚнинг 355-356-бандларида келтирилмаган чизиқли иншоотлар йўналишлари ҳудудларида муҳандислик-геофизик изланишлар мазкур ШНҚнинг 190 — 192-бандлари ва мазкур ШНҚнинг 2-жадвали талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish375. Электр подстанциялари ва уларга ёндош ҳудудларда геоэлектрик тузилишни, грунтларнинг солиштирма электр қаршилигини (УЭС) аниқлаш мақсадида анодли ертуташтиргич қурилмалари ва станцияларини лойиҳалаш учун вертикал электр зондлаш (ВЭЗ) усули орқали электрразведка ишлари амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕртуташтиргич қурилмалари жойлашган майдонларда тадқиқот чуқурлиги ертуташтиргич қурилмасининг чуқурлигига боғлиқ ҳолда 50 дан 200 m гача бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish376. Грунтларни дала шароитида текшириш ишларини алоҳида олинган бино ва иншоотлар ҳудудларида бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтлар кўрсаткичларини аниқлаш усулларини мазкур ШНҚнинг 61 — 75 ва 193-194-бандларига кўра бино ва иншоотларнинг хусусияти ва тоифаларини ҳисобга олган ҳолда танлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish377. Грунтларнинг деформация ва мустаҳкамлик хусусиятлари мазкур ШНҚнинг 6-иловасига кўра амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish378. Грунтларни сатҳи 2500 ва 5000 cm2 штамплар ёрдамида статик босим остида синаш тажрибаларини тажриба шурфларида, лойиҳаланаётган пойдевор чуқурлигида ва ундан 2-3 m чуқурроқда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish379. Грунтларининг сиқилувчан қатлами доирасида тажрибаларнинг сатҳи 600 cm² штамплар ёрдамида, бур-қудуқларда ёки грунт массивларида бурама (винт) штамплар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish380. Грунтларни штамплар ёрдамида синаш тажрибалари грунтларнинг лаборатория шароитида аниқланган деформация модули миқдорларига (юкламаси 0,15 MPa дан ортиқ бўлган III ва IV-тоифадаги бино ва иншоотлар асосини ҳисоблашда) аниқлик киритиш учун амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish381. Грунтларнинг деформациявий хусусиятларини аниқлаш ва уларга аниқлик киритишда эталон усул сифатида сатҳи 2500-5000 cm2 штамплар ёрдамида статик босим остида синаш тажрибаларини амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish382. Агар иншоотлар (0,15 MPa дан кам юкламаларда) асоси тўртламчи давргача бўлган грунтлар ёки ўзига хос грунтлар (кўпайиш коэффициентига эга бўлмаган) дан иборат бўлса, компрессион синовлари натижасида олинган грунтлар деформацияси модулларини тузатиш штамп синовлари натижалари асосида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish383. ГОСТ 20276-2012 да белгиланган ҳолларда, грунт синовлари натижасида радиал прессиометрлар ёрдамида олинган грунт деформацияси модулларини тузатиш учун штамплар билан грунт синовлари бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish384. Бур-қудуқларда радиал прессиометрлар ва ясси вертикал штамплар (парракли прессиометрлар) ёрдамида грунтларнинг прессиометрик синаш тажрибаларини, грунтлар кескин фарқ қилмайдиган анизотропия хусусиятларига (вертикал ва горизонтал йўналишлар бўйича) эга бўлган ҳолларда амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish385. Оддий ва ўрта муҳандислик-геология шароитли ҳудудларда, III-тоифадаги бир турдаги ва такрорий лойиҳалар бўйича қуриладиган бино-иншоотлар учун, шунингдек индивидуал лойиҳаланаётган чизиқли иншоотлар йўналишлари ҳудудларида, грунтларнинг деформациявий ва мустаҳкамлик хусусиятларини аниқлаш учун статик ва (ёки) динамик зондлаш ишлари бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish386. Статик ва динамик зондлаш ишлари қуйидаги махсус вазифаларни ечиш учун қўлланилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўкма ва ювма грунтларнинг (вақтга боғлиқ равишда) зичланиш ҳамда мустаҳкамланиш даражасини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувга тўйдириш ва сувини чиқариб юбориш натижасида қумли, гилли грунтларнинг зичлиги ҳамда мустаҳкамлиги ўзгаришини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувга тўйинтирилган қумли грунтларнинг динамик барқарорлигини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish387. Статик зондлаш синовлари сони бур-қудуқларнинг умумий сонининг 50 фоиздан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБинонинг кенглиги ва узунлиги 25 m ёки ундан кам бўлганда эса учтадан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар қатлам кесимида сувга тўйинган қумли грунтлар мавжуд бўлса, статик зондлаш синовлари сони бур-қудуқлар сонининг 100 фоизигача кўпайиши, зондлаш чуқурлиги лойиҳада белгиланган қозиқнинг пастки учидан камида 2 m чуқурда бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish388. Қозиқли пойдеворлар чизиқли иншоотларини лойиҳалаш ҳудудларида (кўприклар, эстакад) ҳар бир таянч остига статик зондлаш амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаянч кенглиги 12 m ва ундан ортиқ бўлса, зондлаш нуқталар сони кўпайиши ва улар орасидаги масофа 12 m дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish389. Статик ва динамик зондлаш қуйидаги махсус вазифалар учун қўлланилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўкма ва ювма грунтларнинг вақт ўтиши билан сиқилиш ва мустаҳкамлашув даражасини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсуғориш, дренажлаш пайтида қумли ва гилли грунтларнинг мустаҳкамлиги ва зичлигининг ўзгаришини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish390. Қозиқли пойдеворларда лойиҳаланаётган ҳар бир бино ва иншоот чегарасида ШНҚ 2.02.03-21 талабларига мувофиқ эталон қозиқ ва статик зондлаш синовлар сони камида олтита ва тўлиқ ўлчамдаги қозиқларнинг статик синовлари сони камида иккита бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish391. Бир текисликда кесиш усулидан фойдаланган ҳолда грунтларнинг норматив хусусиятларини аниқлашда, қияликнинг барқарорлигини ёки массивнинг (йирик бўлакли ёки бир жинсли бўлмаган грунтлардан ташкил топган) мустаҳкамлик хусусиятларини ҳисоблаш учун, ҳар бир МГЭ учун мустаҳкамлик кўрсаткичларини аниқлаш сони учтадан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish392. Грунтларнинг ҳисобланган хусусиятларини аниқлашда ШНҚ 2.02.01-19 да белгиланган грунт ишончлилиги коэффициентларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish393. Грунтларнинг дала синовлари сони аввалги муҳандислик-геология ишларнинг натижаларини ҳисобга олган ҳолда дастурда асосланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish394. Гидрогеологик тадқиқотни грунтлар ва сувли горизонтларнинг гидрогеологик параметрларини ҳамда кўрсаткичларини аниқлаш, гидрогеологик шароитлар ўзгариши прогнозини тузиш учун ва сув сатҳини пасайтирувчи тизимларни лойиҳалаш, фильтрацияга қарши чора-тадбирлар кўриш, дренаж билан боғлиқ масалаларни ечиш, олинган маълумотларга аниқлик киритиш учун амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish395. Тажриба фильтрация ишларини (сувни тортиб олиш ва тўлдириш, шурфларга сув қуйиш, бур-қудуқларга босим остида сув қуйиш), лойиҳаланаётган қурилиш хандақлари контурида ва бевосита жойлаштирилиши лойиҳаланаётган ҳудудлардаги сув сатҳини пасайтирувчи, фильтрацияга қарши, дренаж ва бошқа тизимларнинг контурларида бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish396. Ерости сувларидан олинадиган намуналар ва кимёвий таҳлиллар миқдорини мазкур ШНҚнинг 277-банди талабларига кўра белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish397. Хавфли физик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар ривожланиш динамикасини, ерости сувлари режимини стационар кузатиш ҳамда бошқа изланишларнинг аввалги босқичларида бошланган кузатувлар мазкур ШНҚнинг 108 — 116-бандларига асосан давом эттирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish398. Изланишлар тугалланганидан сўнг стационар кузатиш тармоқларини бино ва иншоотларни қуриш ва фойдаланиш даврида кузатувларни давом эттириш учун қолдириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish399. Тоғ ковламаларидан олинган грунтлар намуналарининг физик-механик кўрсаткичларини лойиҳаланаётган ҳар бир бино ва иншоотлар ёки уларнинг гуруҳи жойлашган ҳудудларда лаборатория шароитида аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтлар намуналари лойиҳаланаётган объектлар билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доирасидаги ҳар бир муҳандислик геологик элементлардан олинган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish400. Грунтларнинг физик, физик-кимёвий, механик (деформациявий ва мустаҳкамлик) кўрсаткичларини ҳамда уларнинг ўзига хос хусусиятларини лаборатория шароитида аниқлашнинг таркиби, ҳажми (миқдори) ва усулларини изланишлар дастурида, улар хусусиятларининг бино-иншоотлар асосида объектнинг қурилиши, шунингдек ундан фойдаланиш даврида ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 11-иловасига кўра асосланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish401. III ва IV-тоифадаги бино ва иншоотлар учун (0,15 MPa дан ортиқ юкламаларда) грунтларнинг деформация хусусиятлари компрессион сиқиш усули билан тузатиш коэффициентларини қўллаш ёрдамида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, IV-тоифадаги бино ва иншоотлар учун тузатиш коэффициентлари штамп синовлари натижалари билан солиштирилиши, III тоифадаги бино ва иншоотлар учун штамп синовлари натижалари ёки уч ўқ бўйлаб сиқилиш натижалари билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish402. Табиий асосда лойиҳаланаётган IV-тоифадаги бино ва иншоотлари учун (штампдан фойдаланиш чекланган тақдирда) грунт синовлари лаборатория шароитида уч ўқ бўйлаб сиқиш усули ёрдамида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish403. Сейсмик ҳудудларда қурилиш пайтида (техник топшириқда кўрсатилган умумий сейсмик ҳудудлаштириш харитаси бўйича норматив сейсмиклиги 6 ёки ундан ортиқ балл билан) грунтларнинг сейсмик суюлиши, мустаҳкамлиги йўқолишини ва деформацияланишини аниқлаш учун қуйидагиларда динамик синовлар ўтказилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсуюлувчи ва осон суюлувчи қумларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоқувчанлик кўрсатгичи 0,25 дан юқори бўлган боғланган грунтларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйирик бўлакли грунтларнинг таркибидаги 30 фоиздан ортиқ бўлган сувга тўйинган дисперс тўлдирувчи грунтларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish404. Ташқи динамик таъсир манбалари бўлган транспорт ёки саноат ускуналар, шунингдек фойдаланиш жараёнида динамик таъсир манбалари бўлган иншоотлар яқинидаги бино ва иншоотларни лойиҳалашда, пойдевор асосидаги грунтлар (ҳар қандай намликдаги бўшанг қумлар, сув билан тўйинган ўртача зичликдаги қумлар, оқувчанлик кўрсаткичи 0,5 дан юқори бўлган боғланган грунтлар)нинг тебраниш-судралиш хусусиятларини аниқлаш учун динамик синовлар ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish405. Агар иншоотнинг пойдевори чегараси темир йўл ётқизиғининг четидан 100 m дан ортиқ масофада, I-тоифадаги автомобиль йўли ўқидан, трамвай линиясидан, метро линиясидан 50 m масофада, шунингдек динамик таъсирларга эга дастгоҳлар пойдевори чегараларидан 50 m масофада жойлашган бўлса, динамик синовларни бажармасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish406. Синов натижаларини статистик қайта ишлаш асосида, грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичларини ҳисоблаш учун зарур бўлган бир хил номдаги кўрсаткичларининг миқдорини, ҳисоблаш йўли билан аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ҳисоблашларни асос грунтларининг ҳар хиллик даражаси, кўрсаткични ҳисоблашнинг талаб қилинган аниқлигига (берилган ишончлилик эҳтимоли оралиғида) боғлиқ равишда, лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг тоифалари ва тури (қурилишдан мақсади)ни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish407. Грунтлар ҳисобий кўрсаткичларининг ишончлилик эҳтимоли оралиғини ШНҚ 2.02.01-19 (деформациялар бўйича ҳисоблашларда — 0,85 ва мустаҳкамлик кўрсаткичлари бўйича ҳисоблашларда — 0,95, аммо 0,99 дан ортиқ бўлмаслиги керак) талабларига кўра белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish408. Ҳисоблаш учун маълумотлар мавжуд бўлмаган ҳолларда, грунтлар кўрсаткичларининг миқдори мазкур ШНҚнинг 314-бандига мувофиқ ҳар бир иншоот ёки уларнинг гуруҳи учун ушбу ШНҚнинг 279-бандига мувофиқ ҳар бир муҳандислик геология элементи бўйича лойиҳа учун белгиланган грунт хусусиятлари кўрсаткичларининг миқдоридан кам бўлмаган миқдорда, аввал бажарилган аниқлаш ишлари, шу жумладан, яқин ҳудудда олинган маълумотларни инобатга олган ҳолда таъминланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish409. Тоғ ковламаларидан олинган ерости сувлари намуналарининг миқдори ҳар бир сувли горизонт учун учтадан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув намуналарининг миқдорини ерости сувлари кимёвий таркиби кўрсаткичларнинг катта ўзгаришида ёки лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар ҳудудларни саноат ҳамда бошқа ифлослантирувчи манбалардан чиқадиган оқовалар босиши юз берганда кўпайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish410. Ерости сувлари намуналарининг кимёвий таҳлиллари натижасида аниқланадиган кўрсаткичлар таркибини мазкур ШНҚнинг 117-бандига ва 12-иловасига кўра белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish411. Лойиҳа ҳужжатларини (ишчи ҳужжатларини) тузиш босқичида юзага келиши мумкин бўлган муҳандис-геологик шароитлари ўзгаришларни прогноз қилиш, лойиҳа ҳужжатларини тайёрлаш учун муҳандислик-геология тадқиқотларини бажариш, грунтларнинг таркиби ва хусусиятлари, геологик ва муҳандислик-геология жараёнларнинг пайдо бўлиши ва ривожланиш интенсивлигини (тезлигини) рақамли қийматларни белгилаш билан миқдорий прогноз шаклида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish412. Изланишлар ўтказиладиган майдон (ҳудуд, йўналишлар)нинг муҳандис-геологик шароитида юз бериши мумкин бўлган ўзгаришларнинг миқдорий прогнози лаборатория ва дала усуллари билан грунт таркибини, ҳолатини ҳамда хусусиятларини ўрганиш натижалари, маҳаллий маълумотлардан келиб чиқиб амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТабиий шароитда ўрганиш қийин бўлган хавфли геологик ва муҳандислик-геология жараёнларнинг ривожланишини прогноз қилиш учун физик моделлаштириш қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish413. Муҳандислик-геология шароитларидаги ўзгаришларнинг миқдорий прогнозини асослаш учун қўшимча ҳажмдаги дала ва лаборатория ишлари ҳамда изланишлар (лойиҳалаштирилган бино ва иншоотлар контуриция бундан мустасно) амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish414. Мураккаб муҳандис-геологик шароитларда, ўта хавфли, техник жиҳатдан мураккаб ва ноёб объектларни қуриш режалаштирилган ҳудудда муҳандис-геологик шароитларда юзага келиши мумкин бўлган ўзгаришларнинг миқдорий прогнозини тузиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish415. Ишчи ҳужжатлар ишлаб чиқиш учун техник ҳисоботнинг матнида мазкур ШНҚнинг 219, 307-бандларига қўшимча равишда мазкур ШНҚнинг 416 — 422 бандларида келтирилган маълумотлар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish416. Геологик тузилиши бўлимида аниқлик киритилган геологик тузилишнинг тавсифи ва лойиҳаланаётган ҳар бир бино (иншоот) ёки уларнинг гуруҳлари жойлашган ҳудудида ажратилган муҳандислик-геология элементларнинг таърифи ва ётиш шароитлари келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish417. Битта геоморфологик элемент ҳудудида майдон (йўналиш)нинг умумий ёки унинг қисмларининг (бино ва иншоотларнинг бир неча ҳудудлари учун умумий равишда) таърифи келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish418. Гидрогеологик шароитлар бўлимида гидрогеологик параметрларга, ерости сувлари ва грунтларнинг бетонга нисбатан агрессивлиги ва металларга нисбатан коррозион фаоллиги ўрганилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish419. Грунтларнинг физик-механик хусусиятлари бўлимида ҳар бир бино (иншоот) ёки уларнинг гуруҳлари учун аввал бажарилган муҳандислик изланишларини ҳисобга олган ҳолда, грунтлар хоссалари кўрсаткичларининг статистик ҳисоблари натижалари келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларнинг тегишли ишончлилик чегараларида табиий, деформациявий, мустаҳкамлик ва кимёвий хусусиятларининг норматив ҳамда ҳисобий кўрсаткичлари ҳар бир ажратилган муҳандислик-геология элемент учун келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish420. Ўзига хос хусусиятли грунтлар бўлимида лойиҳаланаётган бино, иншоотлар ва уларнинг гуруҳлари жойлашган ҳудудлар муҳандислик-геология шароитларининг аниқлик киритилган тавсифи келтирилиши, ҳар бир ажратилган муҳандислик-геология элемент бўйича грунтларнинг физик, деформациявий, мустаҳкамлик, кимёвий ва ўзига хос бошқа хоссаларининг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари аниқланиши ҳамда улар ўзгаришининг прогнози, лойиҳалаш ва муҳандислик муҳофазаси бўйича таклифлар киритилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish421. Физик-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар бўлимида лойиҳаланадиган иншоот ва улар гуруҳларининг ҳар бир ҳудуди бўйича аниқланган маълумотлар, геологик муҳит билан ўзаро таъсир доирасидаги жараёнларнинг кейинги ривожланиши бўйича аниқланган прогноз ва муҳандислик муҳофазаси ўрганилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish422. Муҳандис-геологик шароитлар бўлимида лойиҳаланадиган бино ва иншоотлар учун пойдеворлар турларини танлаш бўйича муҳандислик-геология тавсиялар, физик-геологик жараёнларнинг фаоллигига баҳо бериш, профилактика чора-тадбирлари ва муҳандислик муҳофаза иншоотлари бўйича таклифлар аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНоёб бино ва иншоотлар қурилиши ва улардан фойдаланиш жараёнида улар асоси деформацияларини кузатиш ҳамда ўлчаш ишларини бажариш зарурати тўғрисидаги талаблар келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish423. Техник ҳисоботда муҳандис-геологик шароитлар ўзгаришининг миқдорий прогнози белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish424. Техник ҳисобот бўлимларининг сони, номлари муҳандислик-геология шароитларнинг мураккаблигига, изланишлар майдони ёки йўналишнинг узунлигига, ишларнинг мақсади, ечилиши керак бўлган вазифаларга боғлиқ равишда ўзгартирилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish425. Аввал бажарилган изланишлар учун (лойиҳаолди ёки лойиҳа босқичларида) ёзилган техник ҳисоботда умумий маълумотлар (физик-геологик шароит, муҳандислик-геология ўрганилганлик) келтирилган бўлса ёки бу минтақада лойиҳа ташкилоти учун бир неча марта изланишлар олиб борилган бўлса, ушбу маълумотлар техник ҳисоботда келтирилмаслигига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish426. Ишчи ҳужжатларни ишлаб чиқиш учун техник ҳисоботнинг матний иловалар таркиби мазкур ШНҚнинг 218 ва 307-бандлари талабларига жавоб бериши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология изланишлар натижаларини ҳар бир бино (иншоот) ёки ҳудудлар гуруҳи учун алоҳида келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish427. Ишчи ҳужжатларни ишлаб чиқиш учун техник ҳисоботнинг график қисмида мазкур ШНҚнинг 219 ва 307-бандларига қўшимча равишда қуйидагилар бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объект ёки бино ва иншоотларнинг фактик материаллар харитаси (бу харитада техник топшириққа илова қилинган бош режага кўра бино ва иншоотларнинг контурлари ва экспликациялари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган бино (иншоотлар)нинг ҳар бир ҳудуди, ёки ҳудудлар гуруҳи учун алоҳида муҳандислик-геология кесималар, бу кесималарда бино (иншоот)ларнинг контурлари ва ерости қисми;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзондлаш графиклари, грунтларни дала шароитида ўрганилгани, фильтрация ишлари натижаларини қайта ишлаш материаллари, геофизик кесималар ва графиклар, стационар кузатувлар графиклари ва бажарилган ишларнинг бошқа график материаллари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish428. Чизиқли иншоотлар йўналишлари бўйича муҳандислик-геология кесималарни муҳандислик геодезия изланишлари профиллари билан бирга қўшиб чизиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-боб. Бино ва иншоотларнинг қурилиши, фойдаланиш ва тугатиш давридаги муҳандислик геология изланишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish429. Бино ва иншоотлар қурилиши, улардан фойдаланиш, тугатиш давридаги муҳандислик-геология изланишлар объект ҳудудида геологик муҳит айрим кўрсаткичларининг ҳолати ва ўзгариши тўғрисидаги маълумотларни олишни таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish430. Қурилиш даврида қурилиш ўйиқлари ва иншоотлар асосларининг геологик ҳужжатларини юритиш ва грунт ишларининг бажарилиши бўйича геотехник назорат амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish431. Изланишлар ишларининг таркиби ва ҳажмини изланишлар дастурида, қурилиш хандақларини ҳужжатлаштириш натижаларини ва ушбу ШНҚнинг талабларини ҳисобга олган ҳолда белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish432. Муҳандислик-геология изланишларига бериладиган техник топшириқ мазкур ШНҚнинг 5-банди талабларига қўшимча равишда қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш ишларининг бажарилиш босқичлари ва муддатларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқўлланиладиган техник воситаларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилишнинг ҳар бир босқичида назорат олиб боришнинг талаб қилинадиган вазифалари ва кетма-кетлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishизланишлар натижаларини тақдим этиш тартибини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishолинган натижаларни қурилиш ишларини ишлаб чиқариш билан боғлаш масалаларни тезкор ҳал қилинишни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish433. Техник топшириққа ҳудуд бўйича асосни тайёрлаш муҳандислик-геология хариталари ва кесималари, ўйиқлар чуқурлиги кўрсатилган бош режа, белгиланган қурилиш ишларини олиб бориш графиги илова қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish434. Техник топшириқда тажриба ишларининг махсус турларини (грунтлар хусусиятларини сунъий йўл билан яхшилаш) бажариш тўғрисида талаблар қўйилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish435. Қурилиш даврида олиб бориладиган муҳандислик-геология изланишлари, лойиҳа ҳужжатларида кўрсатилиши ва қуйидаги ҳолларда бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII ва IV-тоифали бино ва иншоотлар (ноёб бино ва иншоотлар) ҳамда мураккаб муҳандис-геологик шароитли ҳудудларда II-тоифали бино ва иншоотлар қурилишида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшаҳарнинг тор жойларидаги қурилишларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасос грунтларининг техник мелиорацияси бўйича чора-тадбирларни амалга оширишда ва бино, иншоотларга сунъий йўл билан асос яратишда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари режимини ва хавфли физик-геологик ҳамда муҳандислик-геология жараёнлар ривожланиш динамикасининг стационар кузатувларини давом эттириш (ёки янгидан бошлаш), шунингдек улар ривожланиши ва фаоллашишини прогноз қилишда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishизланишлар тугаллангани билан объект қурилиши орасида узоқ вақт ўтгани сабабли ҳамда бошқа объектлар ҳудуди ёнига қурилганда, улар янги қурилиш натижасида зарар кўрадиган бўлса ёки янги қурилиш (гидротехник қурилиш, ерларнинг сувини қуритиш, қишлоқ хўжалик экинларини суғориш ва бошқалар) геологик муҳитнинг жиддий ўзгаришини келтириб чиқарса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектлар қурилиши даврида кутилмаган ҳолатлар (бино ва иншоотлар деформацияси, лойиҳа ҳужжатларида қабул қилинган ҳамда амалда аниқланган муҳандис-геологик шароитлар орасидаги фарқлар, хандақлар ва ўйиқларни ерости сувлари босиши, улар ёнбағирларининг ўпирилиши) содир бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектлар бош режаларининг ўзгариши, бино ва иншоотлар контурлари изланишлар олиб борилган контурларга нисбатан сурилган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектлар юқори даражадаги хавфли зоналарда қуриладиган бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish436. Изланишлар ҚР 02.01-23 талабларига кўра, қурилиш учун тайёрланган хандақларда, сунъий ўйиқларда, траншеяларда, муҳандислик тайёрлаш ишлари олиб борилган ҳудудларда, ювма ёки тўкма грунтли грунт иншоотлари ҳудудларида, улар қурилиши жараёнида, грунт массивлари мустаҳкамлангандан ва мелиорация қилингандан сўнг амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish437. Қурилиш даврида муҳандислик-геология изланишлари олиб борилганда лойиҳа ҳужжатларида қабул қилинган ва амалда аниқланган муҳандис-геологик шароитларнинг қанчалик мос келганини аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish438. Хандақлар, траншеялар ва бошқа ўйиқларни текшириш ҳамда грунтларнинг қатламланишини, уларнинг таркибини, ерости сувларининг сизиб чиқишини ҳужжатлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish439. Изланишлар таркибига хандақлар, траншеялар деворлари ҳамда тубининг тавсифини ёзиш, уларнинг расмини чизиш ва суратга олиш, 1:500-1:50 масштаблардаги батафсил кесималар ва хариталар тузиш, ерости сувлари пайдо бўлган ва барқарор туриб қолган чуқурликларни, грунтларнинг тўйинган капилляр зонасини рўйхатга олиш ҳамда ўйиқларга келиб тушадиган сувларнинг хусусиятларини, сувни чиқариб олиш миқдорини, шунингдек бунинг учун қўлланилган усулнинг самарадорлигини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish440. Сув оқимлари ва саноат чиқиндилари тўпловчиларини ўраб турувчи ва сувни тартибга солувчи тўғонлар (дамбалар), баланд тўшамалар ва чуқур ўйиқлар, шунингдек автомобиль йўллари, темир йўллар ва бошқа чизиқли иншоотлар трассалари қуриладиган ҳудудларда муҳандислик-геологик ҳужжатлаштириш ва қурилиш котлованлари ҳамда траншеяларида кузатув ишлари тегишли турдаги қурилиш учун идоравий қурилиш нормаларини инобатга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish441. Лойиҳа ҳужжатларида қабул қилинган ва амалда аниқланган муҳандис-геологик шароитлар орасида жиддий фарқлар топилганда, агар улар қабул қилинган лойиҳа ечимларига ўзгартириш киритадиган бўлса, бунда лойиҳани тўғрилаш учун етарли ҳажмда муҳандислик-геология изланишларини бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish442. Амалда аниқланган ва лойиҳадаги муҳандис-геологик шароитлар орасида жиддий фарқлар топилганда, муҳандислик-геология изланишлари хулосаларида лойиҳа ечимларига аниқлик киритиш тўғрисидаги таклифлар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish443. Қурилиш даврида муҳандислик-геология изланишлари олиб борилганда грунт ишлари қурилиши (грунтларни жойига ётқизиб тўшаш, зичлаш ва сув ёрдамида ётқизиш), ювма ёки тўкма грунтли асосларда муҳандислик тайёрлаш ишлари олиб борилиши, мунтазам равишда барпо қилинадиган тоғ жинслари уюмлари (отваллари) ва грунт иншоотлари ҳудудлари сифатининг геотехник назорати амалга оширилганда уларнинг сифатини қуйидаги йўллар билан баҳолаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг амалда аниқланган қуруқ ҳолдаги зичлиги кўрсаткичларини уларнинг лойиҳадаги миқдорлари билан солиштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзичланган грунтларнинг амалда аниқланган намлиги кўрсаткичларини уларнинг оптимал намлиги миқдорлари билан солиштириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish444. Қумли ва йирик бўлакли грунтларнинг гранулометрик таркиби аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish445. Грунтларнинг зичлигини аниқлаш учун қуйидаги дала-экспресс усулларини қўллаш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishвиброзондлаш кичик (габаритли зондларни, зарбли, ботириб киргизиладиган);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеофизик, зичлик-намликни аниқловчи ядровий усулларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкрилчатка ёрдамида айланма кесиш тажрибаларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзичлик-намликни кескир цилиндр ёки (таркибида ҳар хил аралашма бўлган қумли ва йирик бўлакли грунтлар учун) махсус шурфларда аниқлаш усулларини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish446. Грунтларни текшириш ҚР 02.01-23 талабларига асосан амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish447. Асослар грунтларининг техник мелиорацияси (уларни мустаҳкамлаш) бўйича назорат мустаҳкамланган грунтлар намуналарини, бур-қудуқлардан олинган лаборатория шароитида ёки хандақлар тубида бажариладиган дала синовлари маълумотлари асосида амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish448. Ер остига чуқурлаштирилиб қурилган иншоотларда, дренаж ва бошқа иншоотлар қуриш мақсадида хандақлар ковланганда, қурилиш учун сув сатҳини пасайтириш бўйича чора-тадбирлар самарадорлигини назорат қилиш, махсус ковланган гидрогеологик бур-қудуқларда бажариладиган кузатувлар асосида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish449. Объектларнинг қурилиши даврида муҳандис-геологик шароитлар ўзгаришининг, гидрогеологик шароитлар ўзгаришининг ва физик-геологик ҳамда муҳандислик-геология жараёнлар ривожланиш динамикасининг ёки янги жараёнлар пайдо бўлишининг стационар кузатувлари мазкур ШНҚнинг 108 — 116-бандларига асосан амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish450. Қурилиш даврида бажариладиган махсус муҳандислик-геология тадқиқотлари (кузатувлари)ни қуйидаги вазифаларни ечиш учун амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхандақлар (ўйиқлар) четидаги грунтларнинг нураш тезлигини ва барқарорлигини, уларнинг ўзини тутишини (нураш интенсивлигини) мунтазам равишда кузатувлар асосида аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехноген таъсирлар остида тоғ жинслари массивлари параметрларининг ўзгаришини, хандақлар ва туннелларда геофизик тадқиқотларни, сейсмоакустик тадқиқотларни бажариш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёнбағир ва суффозия жараёнлари ривожланишини, хандақлар четидаги грунтларнинг сиқиб чиқарилиши ва қалқиб чиқишини кузатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар белгиланган талабларга жавоб бермаган ҳолларда грунт иншоотларини сув ёрдамида ётқизиш тажрибасининг фрагментида синовлар ўтказиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни ер остида зичлаш, мустаҳкамлаш усуллари билан бино ва иншоотлар асосида муҳандислик тайёрлаш ишларини олиб бориш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish451. Объектларнинг қурилиши ва улардан фойдаланиш даврларида изланишлар олиб борилганда, мазкур ШНҚнинг 140-банди келтирилган вазифаларни ечиш мақсадида, мавжуд бино ва иншоотлар пойдевори асосини текшириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish452. Мавжуд бино ва иншоотлар пойдевори асосини текшириш учун шурф ва бур-қудуқлар ковлаш, грунтлар ва ерости сувлари намуналарини олиш, зондлаш ишларини ва геофизик тадқиқотлар ва бошқа муҳандислик-геология изланишларини бажариш ҳамда бино ва иншоотлар пойдевори асоси деформацияси ва ерости сувлари режимини стационар кузатиш ишларини олиб бориш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish453. Шурфларнинг чуқурлигини, очиладиган пойдевор тубидан 0,5 — 1,0 m чуқурроқ ковлашни ҳисобга олиб белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish454. Шурфларни бино ва иншоотлар асоси пойдеворига кўндаланг равишда ковлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish455. Барча ковланган шурфларда улар деворларининг ва асос пойдевори грунтларининг расмини чизиш (1:20 ёки 1:50 масштабларда) ва суратга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish456. Монолитларни очиладиган пойдевор тубида жойлашган грунтларнинг барча турлари қатламидан бевосита пойдевор тубидаги ва унга қарама-қарши томондаги қатламлардан олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish457. Шурфлар ёрдамида очилган пойдеворларнинг конструкцияси, материали ва ҳолати аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish458. Тоғ ковламаларини ковлаш жараёнида бино ва иншоотлар пойдевор асосидаги грунтларнинг тузилмаси ва ҳолати (намлаш, музлаш, ювилиб кетиш, юмшаш) бузилишининг олдини олиш чора-тадбирлари кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish459. Мавжуд бино ва иншоотлар пойдевори асосини текшириш натижалари асосида тузиладиган техник ҳисоботда мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларга қўшимча равишда қуйидагилар келтирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг қурилиши ва улардан фойдаланиш даврларида геологик муҳитнинг, гидрогеологик шароитлар, грунтларнинг деформациявий ва мустаҳкамлик хусусиятларининг ўзгариши ва бу ўзгаришларнинг аввал қилинган прогнозга мос келганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар тубида ва уларнинг таъсир зонасидан ташқарида алоҳида-алоҳида ажратилган муҳандис-геологик элементлари учун грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаввалги йилларда бажарилган изланишлар маълумотларга асосан, бу бино ва иншоотлар қурилгунга қадар аниқланган муҳандис-геологик элементлари учун грунтларнинг норматив ва ҳисобий кўрсаткичлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish460. Бино ва иншоотлардан фойдаланиш даврида геологик муҳит айрим кўрсаткичларининг стационар кузатувларини (локал мониторинг) олиб боришни изланишларнинг аввалги босқичларида тузилган кузатув пунктлари (бур-қудуқлар, постлар, нуқталар) тармоғи асосида, улар бўлмаганда янги тузиладиган кузатув пунктлари асосида амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish461. Кузатишлар хавфли физик-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар ривожланишининг мониторингини олиб бориш, бино ва иншоотлар деформацияларини аниқлаш ва бино ва иншоотлар барқарорлигига салбий таъсир этувчи бошқа омилларни кузатиш учун олиб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish462. Стационар кузатувларни геофизик ва геодезик усуллар, зондлаш, лаборатория синовлари ва бино ва иншоотлар асосида ҳамда хавфли физик-геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар тарқалган ҳудудларда ўрнатилган ўлчов ускуналари ёрдамида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish463. Кузатув тармоқларининг зичлиги, кузатувларни олиб бориш усуллари ва даврийлиги, иншоотнинг ўзига хос хусусиятларидан, муҳандислик-геология ҳамда гидрогеологик шароитлардан, жараёнлар содир бўлишининг тезлиги (интенсивлиги)дан келиб чиқиб, изланишлар дастурида белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish464. Грунтлар ва ерости сувларининг ифлосланиш даражасини ҳамда ифлослантирувчи кўрсаткичларнинг таркибини аниқлаш учун уларнинг кимёвий таҳлилини амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish465. Муҳандислик-геология изланишлари натижаларини мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларига асосан тузиладиган техник ҳисоботда келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish466. Лойиҳа ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун бажарилган муҳандислик-геология изланишларда тузилган миқдорий прогнознинг ишончлилигини бино ва иншоотни қуриш, улардан фойдаланиш даврида бажариладиган изланишлар натижаларига кўра текшириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish467. Корхона, бино ва иншоотларни тугатиш даврида бажариладиган изланишлар ҳудудларнинг санацияси (соғломлаштириш) ҳамда рекультивацияси (грунтларни, ерларни қайтадан тиклаш) бўйича лойиҳа ечимларини асослаш учун, шунингдек изланишлар натижасида техник ҳисобот тузиш учун зарур бўлган материаллар ва маълумотларни олишни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish468. Муҳандислик-геология изланишларининг таркиби ва ҳажмини, изланишлар дастурида белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish469. Изланишлар давомида қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик муҳитда аҳоли соғлиги учун хавфли бўлган ифлослантирувчи моддаларнинг мавжудлигини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishифлослантирувчи моддаларни зарарсизлантириш ва утиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт қатламининг ҳолатини текшириш ва ҳудуднинг айрим ҳудудларида грунтлар ва грунтларни алмаштириш, объектни тугатишдан содир бўладиган хавфни баҳолаш тўғрисида таклифлар киритиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish470. Грунтли қурилиш материаллари ҳамда объект тугаллангандан сўнг амалга ошириладиган ерни тиклаш материаллари учун грунт изланишлари ШНҚ 1.02.07-19 талабларига асосан бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish471. Объект тугатилгандан сўнг ҳудудни соғломлаштиришга қаратилган ҳудудни қуритиш ва бошқа мелиоратив чораларни амалга ошириш зарурати билан боғлиқ бўлган геологик муҳитнинг алоҳида кўрсаткичларини ўрганиш, дастурда кўзда тутилган комплекс ёки алоҳида иш турларини бажариш асосида олиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish472. Объектларни қуриш ва улардан фойдаланиш даврида олиб борилган муҳандислик-геология изланишлар натижасига кўра тузиладиган техник ҳисобот мазкур ШНҚнинг 207 ва 298-бандларига қўшимча равишда қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуд қурилиши учун асос муҳандислик тайёргарлиги қабул қилинганлиги тўғрисида далолатнома ва хулосаларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасос грунтларида ўтказилган техник мелиорациянинг сифати тўғрисида хулосаларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни карьердан ковлаб олиш тўғрисидаги хулосаларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув ёрдамида ётқизилган грунтларнинг қаватма-қават назорати ва сув ёрдамида ётқизиб тайёрланган алоҳида ҳудудларни қабул қилингани тўғрисида маълумотларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш ишларини ташкил қилиш ва ишлаб чиқишнинг усулларига аниқлик киритиш, грунтларни сунъий йўл билан мустаҳкамлаш технологиялари, профилактик ва муҳофаза чора-тадбирларини ишлаб чиқиш бўйича таклифларни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-боб. Ўзига хос грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик геология изланишларини олиб бориш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish473. Ўзига хос грунт турлари ва уларнинг асосий хусусиятлари мазкур ШНҚнинг 14-иловасига асосан амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish474. Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишларини мураккаб шароитларда ва ўзига хос шароитга эга бўлган ҳудудларда (иқтисодиёт тармоқларининг объектларини жойлаштириш кўзда тутилган ер қаъри лаҳимларида, Орол денгизининг шельф зонаси ва бошқалар) мазкур ШНҚга қўшимча равишда муҳандислик-геология изланишларини ШНҚ 1.02.23-2022 талаблари ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish475. Муҳандислик-геология изланишлари лойиҳаланаётган ҳудуд (майдон, ҳудуд, йўналиш)нинг муҳандислик-геология шароитининг комплекс равишда ўрганиш (ҳудуднинг рельефи, геологик тузилиши, геоморфологик ва гидрогеологик шароити, грунтлар таркиби, ҳолати ва хусусиятлари, геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар, ўзлаштирилган (қурилиш олиб борилган) ҳудудларнинг ўзгаришлари)ни таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish476. Геологик муҳитдан рационал фойдаланиш ва муҳофаза қилишни ҳисобга олган ҳолда объектларни лойиҳалаш, қуриш, улардан фойдаланиш учун етарли ҳамда зарур материалларни олиш мақсадида, лойиҳаланаётган объектлар билан геологик муҳитнинг ўзаро таъсир доирасида муҳандис-геологик шароитлар ўзгариш эҳтимоллигини прогноз қилишни таъминлаш муҳандислик-геология шароитни комплекс ўрганиш доирасига кириши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish477. Ўзига хос грунтлар ва хавфли геологик жараёнлар тарқалган ҳудудларда олиб бориладиган муҳандислик-геология изланишлари таркибига мазкур ШНҚнинг 14-бандида келтирилган иш турлари ва комплекс текширишлар кириши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish478. Қурилиши лойиҳаланаётган ҳудуднинг муҳандис-геологик ва гидрогеологик шароитлари тўғрисидаги материалларни йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш ишлари лойиҳаолди ва лойиҳа ҳужжатлари ишлаб чиқишнинг барча босқичларида, аввалги босқич натижаларини ҳисобга олган ҳолда олиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish479. Йиғилиши, қайта ишланиши керак бўлган материаллар ва уларнинг таркиби мазкур ШНҚнинг 15-бандига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish480. Аввалги йилларда бажарилган изланишлар тугагандан лойиҳа бошлангунга қадар 2-3 йилдан кўп вақт ўтган бўлса улардан фойдаланиш имконияти геологик муҳит, гидрогеологик шароитлар, рельефнинг ўзгарганлиги ва техноген таъсирлар мазкур ШНҚнинг 9-жадвалини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish481. Муҳандислик-геология изланишлари дастури тузилгунга қадар ўтказиладиган кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишлар натижаларига кўра аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish482. Аввалги йилларда бажарилган барча изланишларнинг материаллари геологик муҳитнинг техноген таъсирлар натижасида ўзгариш динамикасини тиклаш учун фойдаланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish483. Аввалги йиллардаги бажарилган изланишлар маълумотлар ва бошқа маълумотларни йиғиш, қайта ишлаш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш натижасида изланишлар дастури ва техник ҳисоботни тузишда ўрганилаётган ҳудуд муҳандис-геологик шароитларининг ўрганилиш даражаси ва бу материаллардан лойиҳаолди ва лойиҳа масалаларини ечиш учун (унинг қачон бажарилганлигини ҳисобга олган ҳолда) фойдаланиш имконияти баҳоланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-жадвал | ||
Муҳандислик-геологик шароитларнинг хусусиятлари | Амалдаги натижаларнинг чеклаш муддати, йил | |
Қурилмаган (ўрганилмаган) ҳудудларда | Қурилган (ўрганилган) ҳудудларда | |
Геологик тузилиши | муддатсиз | муддатсиз |
Гидрогеологик шароитлар | 5 | 2 |
Грунтларнинг физик-механик хоссалари, ерости сувларининг кимёвий таркиби | 5 | 2 |
Геологик ва муҳандислик-геология жараёнлар | 5 | 2 |
Геокриологик ва муҳандислик-геокриологик жараёнлар | 5 | 2 |
Сейсмик ёки сейсмотектоник шароитлар | муддатсиз | муддатсиз |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish484. Йиғилган материаллар асосида ўрганилаётган ҳудуднинг муҳандис-геологик шароитлари тўғрисида ишчи гипотеза шакллантирилиши ва ушбу шароитларнинг мураккаблик даражаси белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу маълумотларга асосан қурилиш объектининг изланишлар дастурида қидирув ишларининг таркиби, ҳажми, уларни бажариш услуби ва технологияси белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish485. Муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасини мазкур ШНҚнинг 1-иловасида келтирилган алоҳида олинган омилларга (уларнинг асосий лойиҳа ечимига) таъсирини ҳисобга олган ҳолда белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish486. Ерни масофадан туриб зондлаш маълумотларининг дешифровкаси ва аэровизуал кузатувлар катта майдонлардаги (узунликдаги) ҳудудларнинг муҳандис-геологик шароитларини ўрганиш ва баҳолаш ҳамда бу шароитларнинг ўзгариш динамикасини ўрганиш зарурати туғилганда қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish487. Ерни масофадан туриб зондлаш маълумотларининг дешифровкаси ва аэровизуал кузатувларини мазкур ШНҚнинг 23 — 25-бандларига кўра амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДешифровка материалларига кўра ердан туриб текширишлар натижасида аниқлик киритилган геоморфологик харита тузилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish488. Изланишларни амалга ошириш даврида муҳандис-геологик кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширувларнинг вазифаларига қуйидагилар кириши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishизланишлар ҳудудини кўздан кечириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуд рельефини кўз билан чамалаб (визуал) баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд очилмаларнинг, табиий очилмалар, жарликлар, карьерлар, қурилиш ковламалари тавсифини ёзиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув чиқадиган жойлар тавсифини ёзиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеодинамик жараёнларнинг ташқи кўринишини ёзиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик ва экологик шароитларнинг геоботаник индикаторлари тавсифини ёзиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish489. Кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текшириш йўналишлари аэрофото ва съёмканинг бошқа турлари натижасида ажратилган асосий контурларни кесиб ўтиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish490. Табиий очилмалар мавжуд бўлмаган ёки улар етарли бўлмаган ҳолларда қўшимча дала ишларини амалга ошириш (аэровизуал кузатувлар, алоҳида ковламаларни ковлаш, геофизик тадқиқотлар, зондлаш, грунтлар, ерости сувлари намуналарини олиш ва уларнинг лаборатория таҳлили) изланишлар дастурида асосланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish491. Ҳудудни кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текшириш йўналиш кузатувлари йўли билан амалга оширилиши ва улар бошқа дала ишларидан олдин бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish492. Йўналиш кузатувлари ўрганилаётган ҳудуд муҳандис-геологик шароитларининг асосий ҳолатларини аниқлаш ва ўрганиш учун кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширувлари, муҳандис-геологик съёмкасини бажариш жараёнлари мазкур ШНҚнинг 31 — 39-бандларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish493. Тоғ ковламалари ва бур-қудуқларни ковлаш мазкур ШНҚнинг 41 — 56-бандларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish494. Изланишлар дастурида белгиланадиган бур-қудуқларни бурғилаш усуллари бурғилашнинг юқори даражадаги самарадорлигини, грунт қатламлари чегараларини белгилашдаги зарур аниқликни (хатоликлар 0,25 — 0,50 m дан ошмаслиги), грунтларнинг турлари, ётиш шароити, таркиби, ҳолати ва хусусиятларини, уларнинг ўзига хос текстурасини табиий шароитда ётган ҳолатда ўрганишни таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish495. Шнек билан бурғилашни унинг кесим тавсифини белгилашда йўл қўйиладиган хатоликлар ва грунт қатламлари орасидаги контактларни белгилашдаги аниқликлар паст (хатоликлар 0,5 — 0,75 m ва ундан ҳам юқори) бўлгани сабабли, изланишлар дастурида асосланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish496. Шахта ва штольнялар юқори даражадаги масъулиятли ва ноёб бино ҳамда иншоотларни лойиҳалашда, шунингдек ер қаъри лаҳимларида жойлаштириладиган иқтисодиёт объектларида, изланишлар дастурида асосланганда ковланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШахта ва штольняларда тоғ жинсларининг ётиш шароити, сув билан тўйинганлик даражаси, уларнинг ҳарорати, сақланганлик даражаси, геологик тузилмалар ва узилмаларнинг хусусиятини ўрганиш ҳамда намуналар олиш, тоғ жинсларининг хусусиятларини ўрганиш ва бошқа махсус ишларни бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish497. Ишлар тугаллангандан сўнг барча тоғ ковламалари йўқ қилиниши, шурф ва дудкалар гилли грунтлар билан шиббалаб тўлдирилиши, бур-қудуқлар гил ёки цемент-қумли аралашма билан табиий муҳит ифлосланишининг ва физик-геологик ҳамда муҳандис-геологик жараёнлар фаоллашишининг олдини олиш мақсадида, беркитиш ҳамда рекультивация ишлари бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish498. Геофизик тадқиқотлар ўзига хос грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб боришда муҳандислик-геология изланишларининг барча босқичлари мазкур ШНҚнинг 57 — 60-бандларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish499. Грунтларни дала шароитларида тадқиқ қилиш ўзига хос грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб бориш мазкур ШНҚнинг 61 — 75-бандларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish500. Гидрогеологик тадқиқотлар муҳандислик-геология изланишлари мазкур ШНҚнинг 76 — 107-бандларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish501. Стационар кузатувлар ўзига хос грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб бориш мазкур ШНҚнинг 108 — 116-бандларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish502. Грунтларнинг лаборатория тадқиқотлари ўзига хос грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб бориш мазкур ШНҚнинг 117 — 123-бандларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-боб. Чўкувчан грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб бориш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish503. Чўкувчан грунтлар тарқалган ҳудудларда лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун муҳандислик-геология изланишлари олиб борилганда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларига қўшимча равишда қуйидагилар техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчан грунтларнинг тарқалган жойлари ва уларнинг маълум геоморфологик элементлар ва рельеф шаклларига боғлиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрельефнинг ўзига хос шакллари (товоқ шаклидаги чўкмалар, суффозия чўкмалари) ва уларнинг маълум геоморфологик элементларга боғлиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчан қатламнинг қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўмилган грунтларнинг, карбонатли ва гипсли тузилмаларнинг, юмронқозиқ инларининг мавжудлиги ва уларнинг тарқалганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўхшаш шароитли ҳудудларда грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятларини ўрганиш ва хандақларда ўтказилган тажриба-намлаш синовларининг натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг чўкувчанлик хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчанлик бўйича грунт шароитларининг тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамлаш манбалари, амалдаги бино ва иншоотлардаги мавжуд деформацияларнинг ҳолати ва хусусияти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish504. Лойиҳаолди ҳужжатлари учун грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятлари (грунтларнинг ўз оғирлиги остида ва қўшимча босим остидаги нисбий чўкувчанлиги, чўкувчанликнинг бошланғич босими) лаборатория шароитларида текширишларга асосан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish505. Ҳар бир геоморфологик элементда шурфлар (дудкалар) ковлаш ва грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятларини аниқлаш учун ҳар бир литологик қатламдан камида учтадан монолит олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish506. Лойиҳа ва ишчи ҳужжатлар босқичи учун муҳандислик-геология изланишларига бериладиган техник топшириғида мазкур ШНҚнинг 5-бандида келтирилган талабларга қўшимча равишда асос ва пойдеворлар, лойиҳа ечимлари ҳамда чўкувчанликка қарши белгиланадиган чора-тадбирлар тўғрисидаги маълумотлар берилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish507. Лойиҳа ҳужжатлари учун изланишларда мазкур ШНҚнинг 298, 307-бандларига қўшимча равишда қуйидагилар аниқланиши ва техник ҳисоботда кўрсатилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмикрорельефнинг хусусияти, чўкувчанлик жараёни ҳамда ҳодисаларининг ривожланиши (товоқ шаклидаги чўкмаларнинг, адирлараро чўкмаларнинг, тақирларнинг, шўртоб ва шўрланган ерларнинг ўлчамлари ва шакллари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлёсс ётқизиқлари ва чўкувчан қатламнинг қалинлиги, уларнинг майдон узра ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлёсс ётқизиқлари тузилма (вертикал ва горизонтал бўйича макроғовакларнинг хусусияти, уларнинг чуқурлик ва майдон узра жойлашиши, агрегатлилиги, чанглилиги) ҳамда таркиб (ингичка қатламлилик, дарзлилик, конкрециялар, гипс тўпламларининг мавжудлиги)ининг ўзига хос хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10 фоизли НCl да қайнаш даражаси, карбонатларнинг кесимда тақсимлангани;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчан қатламнинг циклли тузилиши, қатламлар ва улар комплекслари орасидаги контактларнинг ўзига хос хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар таркиби ва хусусиятларининг тавсифи ва улар чўкувчанлигининг миқдорий кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгранулометрик таркиби (таҳлилларга тайёрлашнинг ҳар хил схемаларида);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг табиий намлик ва тўлиқ сувга тўйинтирилган ҳолатларидаги деформациявий ва мустаҳкамлик хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчан грунтларнинг фильтрация хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ўз оғирлиги натижасида чўкиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчанлик бўйича грунт шароитларининг тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчанликнинг майдон ва чуқурлик бўйича ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрельефнинг пасайган жойларида грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishажратилган муҳандислик-геологик элементларида чўкувчан грунтларнинг табиий намлик ва тўлиқ сувга тўйинтирилган ҳолатларидаги чўкувчанлик, деформациявий ва мустаҳкамлик хусусиятлари кўрсаткичларининг норматив қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчан бўлмаган тўшама грунтларнинг жойлашиш чуқурлиги, литологик таркиби ва кўрсаткичлари, уларнинг фильтрация хусусиятларини (қўшимча топшириқ бўйича) баҳолаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish508. Лойиҳа учун изланишларда тоғ ковламалари ҳар бир геоморфологик элементда муҳандислик-геология кесимлар (бўйлама ва кўндаланг) ўтказиш имкониятини ҳамда товоқ шаклидаги чўкмалар ва улар оралиғини, суффозия воронкаларни ҳисобга олган ҳолда жойлаштирилиши керак. Бунда, тоғ ковламалари сув ёки гилли эритмалардан фойдаланмаган ҳолда ковланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish509. Лойиҳа учун изланишларда тоғ ковламаларининг бир қисмини шурфлар ва дудкалар ташкил қилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲар бир муҳандислик геологик элементлар доирасида жойлашган шурфлар ва дудкалардаги чўкувчан грунтлардан камида олтитадан монолит олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish510. Чўкувчан қатламнинг қалинлиги 25 m дан ортиқ бўлганда ҳамда сувли горизонт очилганда, грунт олгичлар (грунтонослар) билан монолитлар олиб шурф ва дудкаларнинг чуқурлигини бур-қудуқлар ёрдамида охиригача етказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish511. Монолитлар ва намуналарни тоғ ковламаларидаги ҳар бир муҳандислик геологик элементдан, бироқ 1-2 m дан кам бўлмаган оралиқдан олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМонолитлар товоқ шаклидаги чўкмалар ва уларнинг орасида жойлашган тоғ ковламаларидан олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish512. Лаборатория шароитида чўкувчан грунтларнинг қуйидаги физик-механик хусусиятлари аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ўз оғирлиги ва умумий босим (ўз оғирлиги ва лойиҳаланаётган бино ва иншоотлардан ва майдон текисланган ҳолатларда тўкма грунтлар оғирлигидан пайдо бўладиган босим) натижасида нисбий чўкувчанлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошланғич чўкиш босими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошланғич чўкиш намлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнисбий чўкувчанликнинг босимга боғлиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар чўкувчанлик хусусиятларининг майдон ва чуқурлик бўйича ўзгариш даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий намлик ва тўлиқ сувга тўйинтирилган ҳолатларидаги деформация модули;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчан грунтларнинг табиий намлик ва тўлиқ сувга тўйинтирилган ҳолатларидаги мустаҳкамлик хусусиятлари (солиштирма илашиш ва ички ишқаланиш бурчаги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсувда эрувчан тузлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг физик хусусиятлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish513. Лаборатория шароитида чўкувчан грунтлар ўрганилганда уларнинг гранулометрик ва микроагрегет таркиблари ГОСТ 12536-2014, Oʻz DSt ASTM D 6913:2022 (ASTM D6913/D6913M-17, IDT) талабларига кўра аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish514. Лаборатория шароитида синовлар ўтказиб, чўкувчанлик бўйича грунт шароитларининг турини аниқлашда бур-қудуқлар ва шурфлардан олинган монолитлар бўйича грунтларнинг ўз оғирлигидан тушган босим остида аниқланган нисбий чўкувчанлик кўрсаткичларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish515. Бур-қудуқлардан олинган монолитлар бўйича аниқланган натижаларни, уларнинг шурфлардан олинган монолитлар бўйича натижалари билан мос келишини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish516. Хандақларда тажриба-намлаш синовларини оммавий тарзда янги ўзлаштириладиган майдонларда ва йирик объектларни лойиҳалашда, чўкувчанлиги II тур грунт шароитли ҳудудларда, қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчанлик бўйича грунт шароитлари турини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар чўкувчан қатламининг қалинлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ўз оғирлигидан тушган босим остида чўкиши бошланадиган чуқурликни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ўз оғирлигидан тушган босим остида чўкиш миқдорини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошланғич чўкиш босимини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамлаш бошлангандан ҳар хил вақт ўтгандан кейинги намлик ва намлик даражаси миқдорларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчан қатламни тўлиқ намлаш учун кетган вақт ва бунинг учун зарур бўлган сув ҳажмини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор асосини тайёрлаш дастлабки намлаш йўли билан амалга оширилганда чўкишнинг ривожланиши учун кетадиган вақтни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish517. Грунтларнинг чўкувчанлик хусусиятлари катта ўзгаришларга учрайдиган ҳудудларда тажриба-намлаш синовлари ўтказилганда, синовларни кичик юзали хандақларда тезкор намлаш йўли билан амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, олинган натижаларни бир ёки иккита ҳудудларда амалга ошириладиган катта юзали хандақларни намлаш натижалари билан солиштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish518. Хандақларда тажриба-намлаш синовлари билан бирга намланган чўкувчан грунтларни прессиометрлар ва айланма кесиш ёрдамида синаш ишларини бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish519. Грунтларни штамплар ёрдамида асосни намлаб синаш ишларини ГОСТ 20276-2012 талабларига кўра, III ва IV-тоифали бино ва иншоотларни лойиҳалашда деформация модулини, штамп тагидаги грунтларнинг намланиш натижасида чўкиш миқдорини, бошланғич чўкиш босимини, нисбий чўкувчанликни аниқлаш учун амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish520. Қурилиш тугалланган ҳудудларда изланишларни, бино ва иншоотлар қурилиши ҳамда улардан фойдаланиш даврларида муҳандис-геологик шароитларда юз берган ўзгаришларни (ҳолати, деформациялар, бино-иншоотлар асос ва пойдеворлари ҳамда конструктив схемалари техник ечимларининг хусусиятлари, уларнинг нотекис чўкишларга сезгирлиги) ҳисобга олган ҳолда бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish521. Ишчи ҳужжатларни ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари мазкур ШНҚнинг 415 — 427-бандларига қўшимча равишда қуйидагилар аниқланиши ва техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishалоҳида олинган бино ва иншоотлар ҳудудларининг, чўкувчан қатламининг қалинлиги, грунтларнинг ўз оғирлигидан тушган босим остида чўкиш эҳтимоли кўрсатилган ҳолда, чўкувчанлик бўйича грунт шароитларининг тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳар бир муҳандислик геологик элемент учун чўкувчан грунтларнинг табиий намлик ва тўлиқ сувга тўйинтирилган ҳолатларидаги деформациявий ҳамда мустаҳкамлик хусусиятлари кўрсаткичларнинг норматив ва ҳисобий қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт сувлари режими ўзгаришини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳар хил босим остида нисбий чўкувчанликнинг чуқурлик бўйича ўзгариш графиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуддаги чўкувчан грунтлар қатламида муваққат сувли горизонтлар мавжудлиги тўғрисида маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектдан фойдаланиш даврида пайдо бўлиш эҳтимоли бўлган муваққат сувли горизонтларнинг жойлашиш ўрни ва чуқурлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishалоҳида олинган ҳудудларда чўкувчанлик жараён ва ҳодисаларининг пайдо бўлишини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчанликка қарши чора-тадбирлар ҳамда пойдеворлар турини танлаш бўйича таклиф ва тавсиялар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish522. Техник топшириққа мувофиқ грунт асослари ва грунт таянчлари қурилиши учун грунтлар ўрганилиши ва ҳисоботда уларнинг бир хиллик даражаси, зичлиги, максимал зичлиги, сув ўтказувчанлиги келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАсоснинг чўкувчан грунтларини кимёвий ва физикавий-кимёвий усуллар билан мустаҳкамлаш, қўшимча равишда уларнинг кимёвий-минерал таркиби, сув ўтказувчанлиги, муҳитнинг водород кўрсаткичи (рН) аниқланиши ва техник ҳисоботда келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳаланаётган II — IV-тоифали алоҳида олинган бино ва иншоотларнинг ҳудудларида ковланадиган тоғ ковламалари чўкувчан грунтлар қатламини тўлиқ кесиб ўтиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish523. Чўкувчанлик тури — I бўлган грунтларда лойиҳаланаётган I-тоифали бинолар (иншоотлар) ва чизиқли иншоотлар йўналишлари мазкур ШНҚнинг 320 — 325-бандлари ва 5-жадвал талаблари билан чегараланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish524. Қозиқ таянчлар чўкувчан бўлмаган грунт тўшамаларига бирлаштириб (тақаб) лойиҳаланиши лозим бўлган ҳолларда тоғ ковламалари чўкмайдиган ва қоятош бўлмаган грунтларни 10 m дан кам бўлмаган чуқурликкача кесиб ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish525. Чўкувчанлик тури — II бўлган грунтларнинг устида бино ва иншоотларни лойиҳалашда, қурилишдан олдин ҳудудларни намлаш мўлжалланганда хандақларни тажриба-намлаш синовларини ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, хандақларда тажриба-намлаш синовлари билан бирга намланган чўкувчан грунтларни прессиометрлар, зондлаш, штамплар ва айланма кесиш ёрдамида синаш ишларини бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish526. Чўкувчанлик тури — I ва II бўлган грунтларда, чўкувчан грунтларни зичлаш ёки мустаҳкамлаш (шиббалаш, силикатлаш, цементлаш) мўлжалланган бўлса, қўшимча равишда грунтларнинг фильтрация хусусиятларини, зичланишга мойиллигини, кимёвий таркибини (махсус техник топшириқ бўйича) ҳамда мустаҳкамланган грунтларнинг хусусиятларини аниқлаш учун тажриба ишлари амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish527. Чўкувчанлик тури — II бўлган грунтларда лойиҳаланаётган II — IV-тоифали бино ва иншоотлар ҳудудларида ковланадиган тоғ ковламаларидан, грунтларнинг ўз оғирлиги ва иншоот оғирлигидан тушган босимлар йиғиндиси бошланғич чўкиш босимидан кўп бўлган зонада ҳар 1 m оралиқда, ундан кам бўлганда ҳар 2 m оралиқда, монолитлар олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish528. IV-тоифали бино ва иншоотларни лойиҳалашда лаборатория шароитларида олинган чўкувчан грунтларнинг табиий намлик ва тўлиқ сувга тўйинтирилган ҳолатларидаги деформация модули, нисбий чўкувчанлиги ва бошланғич чўкиш босими қийматларига аниқлик киритиш учун дала шароитида ГОСТ 20276-2012 талабларига кўра махсус шурфларда юзаси 5000 cm2 бўлган штамплар ёрдамида синов-тажриба ишлари амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish529. Қурилиш даврида асос чўкувчан грунтларини зичлаш ва мустаҳкамлаш натижаларини назорат қилиш мақсадида уларнинг табиий ва оптимал намлигини, намланиш даражасини, зичлиги ва максимал зичлигини, бошланғич чўкиш босимини (чуқурлик бўйича ва мустаҳкамланган қатламдан пастки қатлам учун) аниқлаш ҳамда зичланган ва мустаҳкамланган грунтларнинг табиий намлик, тўлиқ сувга тўйинтирилган ҳолатларидаги деформациявий, шунингдек мустаҳкамлик хусусиятлари (солиштирма илашиш ва ички ишқаланиш бурчаги)ни аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-боб. Кўпчувчан грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб бориш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish530. Кўпчувчан грунтлар тарқалган ҳудудларда лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 207, 219-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчувчан грунтларнинг тарқалган жойлари ва уларнинг қалинлиги, литологик ҳамда минерал таркиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдарзликлар зонасининг қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрельефнинг ўзига хос шакллари, кўпчувчан грунтлар билан боғлиқ жараён ва ҳодисалар мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнисбий эркин кўпчувчанлик ва қуриш натижасида киришиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни нисбий эркин кўпчувчанлик бўйича таснифлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish531. Кўпчувчан грунтларда лойиҳалаш бўйича тавсияларда қурилиш объектига кўпчувчан жараёнининг таъсирини баҳолаб, ҳудуднинг қурилишни ривожлантириш имконияти ва мақсадга мувофиқлигини белгилашда, қурилиш объекти жойлашадиган ҳудудни танлашда ва кўпчувчан жараёнининг таъсирини бартараф қилиш ёки камайтириш чораларининг хусусиятини аниқлашда ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish532. Техник ҳисоботнинг кейинги босқичларида олиб бориладиган муҳандислик-геология изланишлари, махсус ишлар ва тадқиқотлар олиб бориши тўғрисида тавсиялар берилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish533. Лойиҳа учун муҳандислик-геология изланишларида мазкур ШНҚнинг 298 ва 307-бандларига қуйидагилар қўшимча қилиниши ва ҳисоботда келтирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчувчан грунтлар билан боғлиқ бўлган жараёнлар ва ҳодисаларнинг мавжудлиги, уларнинг айрим геоморфологик элементлар билан боғлиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчувчан грунтларнинг ётиш шароитлари, кўпчувчан грунтлар қатламининг қалинлиги, минерал ва литологик таркиби, тузилиши (чангсимон ва қумли материаллар линзалари, чўнтак ва қатламчаларининг мавжудлиги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоплама ва тўшама грунтларнинг тузилиши ҳамда таркибини ўзига хос хусусиятлари, ётиш хусусияти ва шароитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуригандан сўнг ҳосил бўладиган ёриқларнинг эни, чуқурлиги ва тарқалиш йўналиши, дарзликлар зонасининг қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнисбий эркин кўпчувчанлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг кўпчишдан кейинги намлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчиш босими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбосим остида нисбий кўпчувчанлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг чизиқли чўкиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг ҳажмий чўкиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг чўкиш чегарасидаги намлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектлардан фойдаланиш даврида кўпчувчан грунтлар хусусиятларининг ўзгаришини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishажратилган муҳандислик геологик элементларида кўпчувчан грунтларнинг табиий намлик ва тўлиқ сувга тўйинтирилган ҳолатларидаги деформациявий ҳамда мустаҳкамлик хусусиятлари кўрсаткичларининг норматив ва ҳисобий қийматлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish534. Қўшимча топшириқ бўйича қуйидагилар аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўпчиш пайтидаги горизонтал босим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг оғирлик бўлмаган ҳолда ва берилган оғирликлар остидаги кесиш кучига (силжитиш кучига) қаршилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг оғирлик бўлмаган ҳолда ва берилган оғирликлар остидаги деформация модули;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг эритмалар (лойиҳаланаётган объектлардан чиқадиган техноген сувлар ва саноат оқовалари) таъсирида кўпчиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish535. Кўпчувчан грунтларнинг хусусиятларини бур-қудуқ, шурф ва дудкалардан олинган монолитлар бўйича ўрганиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўпчувчан грунтлар жуда чуқур (20 m дан чуқурроқда) жойлашган тақдирда бур-қудуқлардан олинган монолитлар бўйича ўрганилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish536. Ҳар бир ажратилган муҳандислик геологик элементлари учун кўпчувчан грунтлар хусусиятлари кўрсаткичларининг миқдори олтитадан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish537. Кўпчувчан грунтларни дала шароитида ўрганиш ишлари (штамплар ёрдамида намлаб, синов-тажриба ишларини амалга ошириш, хандақларда тажриба намлаш ишлари ва бошқалар) йирик ва мураккаб объектлар бўйича, оммавий қурилиш олиб бориладиган ўрта ҳамда кучли кўпчувчан грунтлар тарқалган ҳудудларда лойиҳа ва ишчи ҳужжатлар учун изланишларда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish538. Бошқа ҳолларда кўпчувчан грунтларни дала шароитида ўрганиш зарурати изланишлар дастурида белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish539. Тажриба хандағининг ўлчами кўпчиш зонасининг қалинлигидан кам бўлмаслиги, бироқ 8х8 m дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХандақларда чуқурлик ва юзаки белгилар (маркалар) ўрнатилиши ва зарурий ҳолатларда штамп синовлари бажарилиши лозим. Ўлчамлари тадқиқот дастури билан белгиланадиган махсус хандақлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish540. Кўпчувчан грунтларнинг тарқалган ҳудудларида, кўпчиш жараёнининг стационар кузатувларини олиб бориш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, грунтнинг қуриши, айрим дарзликларнинг ёрилиш динамикаси ва чуқурлиги, грунт намлигининг ўзгариши кузатиб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish541. Ишчи ҳужжатлар учун изланишларда лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар ҳудудларининг муҳандис-геологик шароитларига 310-банд талабларига кўра аниқлик киритиш ва мазкур ШНҚнинг 415 — 428-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда уларнинг натижалари келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-боб. Бўшанг грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб бориш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish542. Бўшанг грунтлар турли хил моддий таркибли ва генезислардан иборат бўлган грунтлар (балчиқлар (ботқоқ грунтлари), сапропеллар, торфлар, торфлашган грунтлар, оқувчан қайишқоқ, оқувчан чангсимон ва гилли грунтлар) тушунилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish543. Бўшанг грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишлари уларнинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда олиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish544. Грунтларнинг ўзига хос хусусиятлари қуйидагилар кириши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкатта қийматларга эга бўлган ғоваклик ва намлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкам даражадаги мустаҳкамлик ва кучли сиқилиш хусусияти ҳамда зичланганда консолидациянинг (мустаҳкам бирлаштирувчи) узоқ давом этиши ва силжиганда мустаҳкамлигининг пасайиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг табиий тузилиши бузилганда ҳамда зичланиш ва қуриш (қуритилиш) жараёнларида мустаҳкамлик, деформация ва фильтрация хусусиятларининг кескин ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдинамик таъсирларга сезгирлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқуриш (қуритилиш) жараёнида киришиш натижасида ёриқлар (дарзликлар) пайдо бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаэрация зонасида органик бирикмаларнинг, ўсимлик қолдиқлари ва уларнинг чириш маҳсулотларининг барқарор эмаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ва ерости сувларининг бетон ҳамда металларга нисбатан юқори даражада агрессивлиги ва коррозион фаоллиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюқори даражадаги гидрофиллиги ва паст даражадаги сув қайтариш хусусияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмустаҳкамлик, деформациявий ва фильтрация хусусиятларининг анизотроплиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдинамик таъсирлар натижасида суюлиш ва тиксотроп мустаҳкамлигини йўқотишга мойиллиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёрқин намоён бўлган реологик хусусиятларининг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаэрация зонасида ўсимлик қолдиқларининг чириши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий газ (метан)нинг мавжудлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish545. Изланишлар давомида олинган материаллар қуйидагиларни таъминлаш учун керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўшанг грунтларни бино ва иншоотлар асоси сифатида сақлаб қолиш ёки уларни олиб ташлаш, алмаштириш ҳамда қозиқ таянчлар ёрдамида кесиб ўтиш заруратини баҳолашни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудудни муҳандислик тайёрлаш ва ёндош ҳудудни ободонлаштириш усулларини белгилашни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш амалга ошириладиган ҳудудда муҳандис-геологик шароитларининг ўзгариш эҳтимолини ҳисобга олган ҳолда барпо этиладиган бино ва иншоотларни фойдаланиш ишончлилигини таъминловчи асос турини танлашни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбелгиланган чора-тадбирларни амалга ошириш учун зарур бўлган ишларнинг ҳажми ва технологиясини аниқлашни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish546. Бўшанг грунтлар тарқалган ҳудудларда лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда 1:10000-1:5000 масштабларда муҳандис-геологик съёмка бажарилиши ва мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларига қўшимча тарзда қуйидагилар техник ҳисоботда кўрсатилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishторфлар, торфлашган грунтлар учун — ботқоқларнинг генезиси ва геоморфологик турлари, ботқоқ грунтларининг тарқалганлиги ва қалинлиги, ботқоқ юзи, минерал тубининг рельефи ва нишаблиги, уни сув билан таъминлайдиган манбалар, айрим ҳудудларнинг сувга тўлганлиги, ботқоқ ётқизиқларининг ҳамда тўшама минерал грунтларнинг таркиб ва хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳар хил турдаги кўмилган грунтлар учун — генезиси, чуқурлиги, ётиш шароити, таркиби, хусусиятлари ҳамда тўшама ва қоплама грунтларнинг таркиби ва хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishторфлар ва торфлашган грунтлар учун — органик моддаларининг таркиби, уларнинг чириганлик даражаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish547. Торфлар учун чириганлик даражасини, ташқи белгиларини қуйидаги 10-жадвалда келтирилган талабларни ҳисобга олган ҳолда, тўлиқ сув сиғдириши ёки ғоваклик коэффициенти бўйича аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-жадвал | ||||
Тўлиқ сув сиғдириши | Ғоваклик коэффициенти | Чириганлик даражаси, фоиз | Торф | Ташқи белгилари |
12 дан кўп | 18 дан кўп | 20 дан кам | Кучсиз чириган | Мохлар ва ўт ўланларнинг чиримаган тўқималаридан таркиб топган оч жигарранг ёки сариқ торф Оч сариқ ёки сариқ жигарранг сув, эластик массадан суви осон сиқилиб чиқади |
8 дан 12 гача | 18 дан 12 гача | 20 дан 45 гача | Ўрта чириган | Таркибида мохлар, қамиш ва қўғанинг илдизлари бўлган жигарранг ёки тим қора-кулранг торф Массадан жигарранг ёки қаҳва рангидаги сув томчилаб сиқилиб чиқади Торф қўлни кам булғайди, сезиларли эластикликка эга |
4 дан 8 гача | 6 дан 12 гача | 45 дан кўп | Кучли чириган | Жигарранг ёки заҳил қора ранг торф Сув сиқилиб чиқмайди, масса бармоқлар орасидан сиқилиб чиқади ва қўлни жуда булғайди |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish548. Лойиҳа учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 298 ва 307-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishторфнинг тури (пастки, юқориги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishторфланган грунтларнинг турлари, уларнинг таркиби ва хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқатламни сув билан таъминлайдиган манбалар (атмосфера, грунт, ерусти ёки аралаш турдаги сувлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбулоқларнинг чиқиш жойи, кўллар ва ўсимлик билан қопланган сув ҳавзаларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishботқоқлик ривожланишининг умумий йўналиши (унинг камайиб бориши ёки ёндош ҳудудларнинг аста-секин ботқоқланиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishторф ва торфланган грунтлар учун — ГОСТ 23740-2016 талабларига мувофиқ сувга тўйинган ҳолатдаги намлиги ҳамда зичлиги, органик моддалар миқдори, чириганлик даражаси, қўлланиш даражаси, ботаник таркиби (қўшимча топшириқ бўйича);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбалчиқ ва сапропеллар учун — гранулометрик таркиби, органик моддаларни, корбонатларни ўз ичига олганлиги, сувда эрувчан тузларнинг таркиби (шўр сув ҳавзаларининг чўкиндилари учун);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг консолидация ва сирғалувчанлик кўрсаткичлари (қўшимча топшириқ бўйича).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish549. Бўшанг грунтлар тарқалган ҳудудларда лойиҳа учун изланишларда 1:2000-1:1000 масштабларда муҳандис-геологик съёмкасини бажариш ва қуйидагилар бўйича стационар кузатувлар олиб борилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўхшаш грунт шароитли ҳудудларда аввалги пайтларда қурилган бино ва иншоотларнинг чўкиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектларни қуриш ва улардан фойдаланиш жараёнида тўкма грунтлар билан зичланадиган бўшанг грунтларнинг деформацияси, мустаҳкамлик ва фильтрация хусусиятларининг ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгоризонтал ва вертикал дренажлар ётқизиладиган ҳудудларда содир бўладиган деформация кўринишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари режимини ҳамда ботқоқларни сув ва минерал билан таъминлайдиган манбалар (торф қатламларида изланишлар олиб борилганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларни қуриш ҳамда улардан фойдаланиш жараёнида ерости сувлари агрессивлигининг ўзгариши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish550. Бўшанг грунтлар тарқалган ҳудудларда ишчи ҳужжатлар учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 415 — 427-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда кўрсатилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларни қуриш, улардан фойдаланиш жараёнида бўшанг грунтларнинг зичланиши ёки қуришини ҳисобга олган ҳолда, мустаҳкамлик, деформация хусусиятларининг норматив ва ҳисобий қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзичланиш ёки қуриш натижасида ва белгиланган мелиоратив чора-тадбирлар ҳамда ҳудудни муҳандислик тайёрлаш ишлари таъсирида мустаҳкамлик хусусиятларининг ва сирғалувчанлигининг ўзгариши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-боб. Шўрланган грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб бориш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish551. Шўрланган грунтлар тарқалган ҳудудларда лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланган грунтларнинг тарқалганлиги ва ётиш шароитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланган грунтларда шўрланиш, ювилиб кетиш, механик суффозия жараёнларига таъсир қилувчи геоморфологик ва гидрогеологик шароитларининг, хўжалик фаолиятининг ўзига хос хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланган грунтларнинг таркиби, миқдори, грунтларнинг шўрланиши ва улардаги тузларнинг ювилиб кетиши билан боғлиқ ўзига хос микрорельеф шакллари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish552. Лойиҳа учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 301 ва 307-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда кўрсатилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланган грунтларнинг ётиш шароитлари — қалинлиги, литологик таркиби, майдон ва чуқурлик бўйича тарқалганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтдаги сувда эрувчан тузларнинг сифати ва миқдорий таркиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг генезиси (келиб чиқиши), уларнинг шўрланиш даражаси ва хусусиятининг литологик таркиби, ётиш шароити билан ўзаро боғлиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтдаги тузли бирикмаларнинг шакли, ўлчамлари ва тарқалиш (жойлашиш) хусусияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтузли бирикмаларнинг кристалланиш ва дисперсланиш даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтузларнинг мавжудлиги билан боғлиқ грунтларнинг тузилмавий хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланган грунтларда содир бўладиган суффозия ва тузлар эритилиб олиб ташлаш жараёнларининг ер юзасида намоён бўлиши, уларнинг шакллари ва ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishинсоннинг замонавий иқтисодий фаолияти натижасида шўрланган грунт майдонларининг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий намликдаги ва сувга, берилган таркибдаги эритмаларга, тўйинган грунтларнинг табиий, кимёвий ва механик хоссалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрокимёвий шароитлар (ерости сувларининг минерализацияси ва кимёвий таркиби, уларнинг шўрланган грунтларни эритиш қобилияти, грунтларда сув ҳаракатланиш эҳтимолининг хусусияти);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг шўрланганлигига таъсир этувчи ер юзасидаги сувларнинг таркиби ва тавсифи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish553. Шўрланган грунтлар тарқалган ҳудудларда ишчи ҳужжатлар учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 415 — 427-бандларига қўшимча тарзда техник ҳисоботда келтирилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг нисбий суффозиявий сиқилиши ва суффозиявий сиқилишининг бошланғич босими кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланиш ва тузлар эритиб олиб ташланиши натижасида грунтларнинг физик-механик ва кимёвий хусусиятларининг ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари сатҳининг кўтарилиш эҳтимоли, бино ва иншоотлар қурилиши ва улардан фойдаланиш жараёнида уларнинг асосига сувлар сизилиб киришининг давомийлиги ва интенсивлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг кимёвий таркибидаги ўзгаришлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхўжалик фаолиятининг шўрланиш ва тузлар эритиб олиб кетилишига таъсирини баҳолаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish554. Тоғ ковламаларини шўрланиши максимал бўлган ерлар ва грунтлар шўрланиши ва тузларни эритиб чиқариш билан боғлиқ равишда содир бўладиган жараён ҳамда ҳодисалар тарқалган ҳудудларда ковлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish555. Нотекис шўрланган ерларда лойиҳаланаётган II — IV-тоифали алоҳида олинган ҳар бир бино ва иншоотларнинг ҳудудларида иккитадан кам бўлмаган тоғ ковламаларидан, I-тоифали бино ва иншоотлар ҳудудларида эса битта тоғ ковламасидан грунт намуналари олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish556. Кимёвий таҳлил учун мўлжалланган намуналар грунтдаги тузларнинг нисбатан бир хил тақсимланишини таъминлаган ҳолда, ҳар 0,5 — 1,0 m оралиқда, оғирлиги 1 — 1,5 kg бўлган узлуксиз жўяк намунаси шаклида олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish557. Намуналар ковланган тоғ ковламасининг бошидан охиригача бўлган қисмларидан олиниб, тоғ ковламасининг тик кесимаси бўйлаб шўрланганликнинг юқори ва пастки чегаралари белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish558. Тузлари линзалар, қатламчалар, алоҳида тўпламлар кўринишларда бўлган грунтларда, намуналар қатламнинг ҳар бир хусусиятли жойидан олиниши лозим. Бунда, туз қўшилмаларининг тавсифи (уларнинг тоғ ковламаси майдони ёки ҳажмига нисбатан миқдори, шакли, ўлчами) ёзилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish559. Шурфлар ва бошқа очиқ тоғ ковламаларини тавсифлашда улар деворларининг тасвири, тузли қатлам ва қўшилмаларининг чегаралари кўрсатилган ҳолда, чизилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish560. Сувда эрувчан тузлари бўлган ва табиий шароитларда қуруқ (сувга тўйинмаган) ҳолда бўлган грунтлар хусусиятларининг ўзгаришини прогноз қилишда, кўрсатилган тузлар лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг асосига сув тушганда эритиб чиқиб кетишини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish561. Таркибида гипс бўлган грунтлар тарқалган ҳудудларда изланишлар олиб борилганда, тузларнинг эриши ва чиқиб кетилиши мумкинлиги ва интенсивлигининг прогнозини, ерости ва инфильтрацион сувларнинг шўрланган грунтларга нисбатан агрессивлигини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish562. Таркибида қийин эрувчан тузлар бўлган грунтлар хусусиятларининг ўзгаришини фақат ерости сувларида агрессив кўмир кислотаси мавжуд бўлганда ёки карбонатли тузларга нисбатан эритувчанлик хусусиятига эга бўлган эритмалар грунтга сингган ҳоллардагина ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish563. Қўшимча топшириқ бўйича чангсимон ва гилли грунтларда уларнинг ютиш ҳажмини ва алмашинувчи катионлар таркибини, сувга тўйинган шўрланган грунтларда эса ғоваклардаги сув таркибини аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish564. III ва IV-тоифали бино ва иншоотлар учун грунтларнинг нисбий суффозион сиқилиши дала шароитида грунтларни штамплар ёрдамида узоқ вақт давомида намлаб синаш натижалари бўйича, ёки (ва) лаборатория усуллари билан компрессия-фильтрация синаш натижалари бўйича аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish565. I-тоифали бино ва иншоотлар лойиҳаланаётганда грунтларнинг нисбий суффозион сиқилишини лаборатория усуллари билан компрессия-фильтрация синаш натижалари бўйича ёки қиёслаб аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish566. Дала шароитида грунтларни штамплар ёрдамида узоқ вақт давомида намлаб синаш пунктларини, энг юқори тоифада бўлган бино ва иншоотлар контурларида, грунтлар максимал даражада шўрланган ерларда жойлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish567. III ва IV-тоифали бино ва иншоотлар учун ҳамда асосни узоқ вақт давомида намланган ҳолларда шўрланган грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятларини, ўз таркибида сувда эрувчан тузлар бўлган грунтлар намуналарида, сувга тўйинган ҳолда, тузлар батамом эриб чиқиб кетгандан сўнг аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish568. Сувда ўрта ёки қийин эрувчан тузлар бўлган грунтлар учун шўрланган грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари мазкур нормаларнинг 560 — 570-бандларига асосан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish569. I-тоифали бино ва иншоотлар лойиҳалари учун изланишларда, асосни узоқ вақт давомида намланган ҳолларда ҳамда асосни узоқ вақт давомида намлаш имкони бўлмаган ҳолларда, шўрланган грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятларини, грунтлар намуналари сувга тўйинган ҳолда (тузлар эриб чиқиб кетмасдан) аниқланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, олинган мустаҳкамлик хусусиятларининг кўрсаткичларини, тузлар эриб чиқиб кетилиш жараёнининг таъсирини ҳисобга олувчи эмпирик коэффициентлар билан олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish570. Шўрланган грунтлар тарқалган ҳудудларда, стационар кузатувлар олиб борилиши, бунда кузатувларда қуйидагилар ўрганилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшўрланиш ва шўр ювилиши жараёнларини ва уларнинг кўриниш шаклларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмеханик суффозиянинг интенсивлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсуффозия-чўкувчанлик деформациясининг хусусияти ва қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари режими.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-боб. Элювиал грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб бориш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish571. Нураш қобиғининг профилида дисперс, бўлакли ва дарзлик зоналарини ажратиб кўрсатиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish572. Йирик бўлакли, чангсимон ва гилли грунтлар номларида, йирик бўлакли фракциянинг миқдори 30 фоиздан ортиқ бўлган ҳолларда мазкур ШНҚнинг 11-жадвалига кўра йирик бўлакли фракциянинг нураш даражасини ҳам кўрсатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish573. Элювиал грунтлар тарқалган ҳудудларда лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларига қўшимча равишда қуйидагилар техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлювиал грунтларнинг тарқалганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishётиш шароити ва шаклланиш хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоплама ва бирламчи тоғ жинсларининг ётиш шароитлари, таркиби ва хусусиятлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-жадвал | ||
Элювиал грунтлар йирик бўлакли фракциясининг нураш даражаси бўйича номи | Нураш коэффициенти kuw ҳосил қилувчи бирламчи тоғ жинслари бўлганда | |
Магматик ва метаморфик | Цементланган чўкма | |
Кучсиз нураган | 0 дан 0,5 гача | 0 дан 0,33 гача |
Нураган | 0,5 дан 0,75 гача | 0,33 дан 0,67 гача |
Кучли нураган | 0,75 дан 1,0 гача | 0,67 дан 1,0 гача |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Элювиал грунтлар йирик бўлакли фракциясининг нураш коэффициентини (kuw) айланма барабанда ишқалаб синаш йўли билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish574. Лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда ва нураш қобиғининг сезиларли ўзгарувчанлигида муҳандис-геологик съёмка 1:10000-1:5000 масштабда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish575. Лойиҳа учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг мазкур ШНҚнинг 298 ва 307-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнураш қобиғининг тузилиши, тектоник бузилишлар, нураш қобиғининг ёши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнураш қобиғининг профилидаги зоналар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнураш қобиғи грунтларининг литологик ва петрографик таркиби, тузилиши, текстураси ва дарзлангилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоплама, элювиал ва бирламчи тоғ жинсларида ажратилган муҳандислик геологик элементларининг таркиби ва хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнураган грунтларнинг кўпчишга, чўкувчанликка, музлаш таъсирида шишишга, тузлар эриши натижасида суффозион ювилишга мойиллиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish576. Лойиҳа учун изланишларда ва нураш қобиғининг сезиларли ўзгарувчанлигида муҳандис-геологик съёмкани 1:2000-1:1000 масштабларда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish577. Нураш қобиғи дисперс ва бўлакли зоналарининг муҳандис-геологиг кесимини тузиш, элювиал грунтларнинг ётиш шароитларини аниқлаш ва монолитлар олишни таъминлаш учун тоғ ковламаларининг бир қисми шурфлар (дудкалар) ёрдамида ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish578. Элювиал грунтлар тарқалган ҳудудларда ишчи ҳужжатлар учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 415 — 427-бандларига қўшимча тарзда техник ҳисоботда кўрсатилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбирламчи тоғ жинсларининг таркиби, уларнинг ётиш ва бўйлама элементлари (бўйлама азимути, ётиш азимути ва бурчаклари), қатламлар, чўнтаклар ва уялар мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўлакли қўшилмаларнинг морфометрик хусусиятлари, таркиби ва миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлювиал грунтларнинг таркиби, намлиги ва зичлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлювиал грунтларнинг чўкувчанлик ва кўпчиш кўрсаткичлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish579. III ва IV-тоифали бино ва иншоотлар ҳудудларида дисперс ва бўлакли нураш зоналаридаги элювиал грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларини дала шароитида (штамп, прессиометр синовлари, грунт бутун устунларини (целиклар) кесиш ёрдамида) аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15-боб. Техноген грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб бориш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish580. Муҳандислик-геология изланиш усулларини танлашда техноген грунтлар жуда катта диапазонларда табиий грунтларга яқин турларидан тортиб, табиий грунтларга умуман ўхшамайдиган турларга ўзгаришини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish581. Техноген грунтларни пойдеворлар асоси сифатида ишлатилишини ҳисобга олиб, техник топшириқда мазкур ШНҚнинг 5-бандига қўшимча тарзда қуйидагилар киритилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехноген грунтларнинг пайдо бўлиш йўллари ва ҳосил бўлган вақти тўғрисидаги мавжуд маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрежа бўйича сув ёрдамида ётқизилган (ювилма) ёки тўкма (кўтармалардаги) грунтларнинг (грунтли иншоотлар) ва саноат чиқиндилари тўпламларини ишлаб чиқариш ва технологиялари бўйича маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеотехник назорат натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишлаб чиқаришнинг ўзига хос технологик хусусиятларини (улар ҳосил бўлиш манбаларини) ҳисобга олган ҳолда грунтларнинг таркиби ва бошқа кўрсаткичлари тўғрисида маълумотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish582. Бўшанг грунтлар тарқалган ҳудудларда (торф, балчиқ, сапропеллар ва бошқалар), техник топшириққа кўра, муҳандис-геологик шароитларини аниқлаш ва уларнинг кейинчалик ўзгаришини баҳолаш мақсадида, муҳандислик-геология изланишлари ҳудуд ободонлаштирилгунча ва ободонлаштирилгандан кейин (сув ёрдамида ётқизилган ёки тўкма грунтлар ёрдамида) ҳам амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтлар консолидациясини ҳисоблаш сув ёрдамида ётқизилган ва бўшанг тўшама грунтларнинг фильтрация коэффициентини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish583. Техноген грунтлар тарқалган ҳудудларда лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларига қўшимча тарзда техник ҳисоботда қуйидагилар кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехноген грунтларнинг тарқалиши, пайдо бўлиш шартлари, тузилиши, таркиби ва хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехноген грунтлар кўрсаткичларининг вақт ва маконда ҳамда ҳарорат-намлик режими ўзгаришига боғлиқ равишда ўзгаришлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехноген грунтлар тарқалган ҳудудларда мавжуд бўлган қурилиш тажрибалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ШНҚнинг 581-банди талабларига кўра мавжуд маълумотларга аниқлик киритиш ва йиғиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish584. Лойиҳа учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 298 ва 307-бандларига қўшимча тарзда техник ҳисоботда техноген грунтлар консолидациясининг тугалланиш даражаси ва хусусиятларининг вақтга боғлиқ равишда ўзгариши кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБошқа иш турлари билан бир қаторда, изланишлар дастурига асослаган ҳолда, махсус жиҳозланган тажриба ҳудудларида, ўзида техноген грунтларнинг физик-механик хусусиятларини аниқлаш, ғоваклик босимни ўлчаш ишлари (қўшимча топшириқ бўйича)ни қамраб олган стационар кузатувлар олиб бориш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish585. Техноген грунтлар тарқалган ҳудудларда лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг ишчи ҳужжатлари учун, улар жойлашган ҳудудларда олиб бориладиган изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 415 — 427-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда техноген грунтларнинг физик-механик хусусиятларини ва уларнинг лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар қурилиши ҳамда улардан фойдаланиш даврида вақтга боғлиқ равишда ўзгаришини баҳолаш кўрсатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish586. Пойдеворлар ёки грунтли иншоотлар асоси сифатида ишлатилиши мўлжалланган техноген грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандис-геологик съёмкаси, лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда 1:10000-1:5000 масштабларда ва лойиҳа учун изланишларда 1:2000-1:1000 масштабларда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish587. Тартибсиз равишда ҳосил бўлган техноген грунтлар тарқалган ҳудудларда муҳандис-геологик съёмкани амалга ошириш лозим ва ишчи ҳужжатлари учун изланишларда тоғ ковламаларининг орасидаги масофани 20 m дан камроқ олиш ёки ҳар бири алоҳида олинган пойдевор остида ковлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish588. Тоғ ковламаларининг чуқурлигини техноген қатламнинг умумий қалинлигидан чуқурроқ қилиб белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТоғ ковламаларини техноген қатлами тагидаги табиий грунтлар қатламига чуқурлаштирилиши, асос сиқилиш қалинлигининг ўлчамига нисбатан белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТехноген қатлами тагидаги грунтлар бўшашган грунтларга мансуб бўлган ҳолда, ковламаларни улардан пастда жойлашган мустаҳкамроқ қатламгача ковлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish589. Техноген грунтларининг таркиби бир хиллиги ва улар хусусиятларининг ўзгарувчанлигини асосан зондлаш ва бошқа муҳандислик-геология изланишлари билан бирга, геофизик тадқиқотлар ёрдамида (георадарлар ва бошқа масофадан туриб зондлаш асбобларини ҳам қўшиб) аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish590. Техноген грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформация хусусиятларининг норматив ва ҳисобий қийматларини аниқлашда, уларнинг ҳосил бўлган вақти ҳамда изланишлар ва бино (иншоотлар) қурилишига кетган вақтни ҳам ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу қийматларни асосан дала шароитларида олиб бориладиган тадқиқотлар усуллари ёрдамида аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16-боб. Хавфли геологик жараёнлар тарқалган ҳудудларда муҳандислик-геология изланишларини олиб бориш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Карст
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish591. Карст ривожланган ҳудудларда муҳандислик-геологик тадқиқотлар давомида қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарст ривожланишининг геологик, гидрогеологик ва геоморфологик шароитларини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстнинг тарқалиши, хусусияти ва намоён бўлишининг тезлиги, унинг тарихи ва ривожланиш мунтазамлигини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуднинг карст ўпқонлари ва чўкмаларига нисбатан мустаҳкамлигини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарст билан боғлиқ бўлган грунтлар физик-механик хусусиятларининг ва гидрогеологик шароитларининг ўзига хослигини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлар қурилиши ва улардан фойдаланиш даврида табиий ва техноген омиллар таъсирида карст ривожланишини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарст ривожланган ҳудудлардан оқилона фойдаланиш ва карстга қарши тадбирлар бўйича инженер-геологик тавсиялар бериш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish592. Лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш ва лойиҳалашнинг ҳар бир босқичи учун олиб борилган муҳандислик-геология изланишлари таркибида карстологик текширишлар билан йўналиш кузатувлар ҳамда бошқа ишлар билан бирга олиб бориладиган геофизик тадқиқотлар бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish593. Лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкмалар, ер сатҳининг ўпирилган ва чўккан жойлари ва карстнинг ер юзидаги бошқа кўринишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстга учраган тоғ жинсларининг ётиш шароитлари, тарқалганлиги, ерости карстланиш даражаси (карстнинг ер остидаги кўриниши)ни баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарст ривожланишининг гидрогеологик шароитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳар хил даражада карстланган ҳудудларнинг чегаралари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарст ривожланишини ва унинг лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар учун хавфини дастлабки баҳолаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish594. Лойиҳа учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 298 ва 307-бандларига қўшимча тарзда техник ҳисоботда кўрсатилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстга учраган тоғ жинсларининг ётиш шароитлари, минерал ва литологик-петрографик таркиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўмилиб кетган қадимги водийларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтектоник тузилиш шароитлари, карстланаётган тоғ жинслари устки қатламининг рельефи, заифлашган тектоник зоналарнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстга учраган, қоплама ва тўшама тоғ жинсларининг дарзланганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстга учраган, қоплама ва тўшама тоғ жинслари қатламларидаги гидрогеологик шароитлар, уларнинг гидрогеологик параметрлари, шу жумладан ерости сувларининг кимёвий таркиби, ҳарорати ва режими, гидродинамик ва гидрокимёвий чегараланиши, уларнинг таъминланиш, ҳаракатланиш ва ер юзига чиқиш шароитлари, ерости сувли горизонтларининг бир-бири билан ва ерустидаги сувлар билан ўзаро боғлиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувларининг карстланаётган жинсларни эритиш қобилияти ва уларга нисбатан агрессивлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishковланган тоғ ковламаларига кўра карстнинг ер остидаги кўринишлари — эриш натижасида кенгайган дарзликлар, ўйиқлар ва ҳар хил бўшлиқлар, уларнинг тарқалганлиги ҳамда ўлчамлари, тоғ жинсларининг зичлиги камайган ва ётиш шароитлари ўзгарган чегаралари, карст бўшлиқларини тўлдирган жинслар таркиби, бўшлиқларнинг тўлганлик даражаси, заифлашган тектоник зоналар, шунингдек карстнинг бошқа кўринишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехник ҳисоботга қўшиб тузиладиган ерости карстланиш (карстнинг ер остидаги кўриниши) харитаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстнинг ер юзасидаги кўринишлари — каррлар, понорлар, воронкалар, чўкмалар, ерусти сувлари карстга учраган тоғ жинсларига сингиб кетадиган ўчоқлар, ер сатҳининг ўпирилган ва чўккан жойлари ҳисобига деформацияга учраган бино ва иншоотлар, улардаги деформацияларнинг хусусияти ҳамда бошқа аниқланган ҳодисалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехник ҳисоботга қўшиб тузиладиган карстнинг ер юзидаги кўриниши харитаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстга учраган майдонларда бино ва иншоотлар қуриш ва улардан фойдаланиш тажрибалари ва карстга қарши чора-тадбирлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий шароитларнинг бино ва иншоотлар қуриш ва улардан фойдаланиш даврида карст фаоллашиши натижасида ўзгаришини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд ва лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар учун геологик муҳит ўзгариши натижасида содир бўладиган хавфли оқибатларнинг олдини олиш бўйича таклифлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish595. Изланишлар натижасига кўра муҳандислик-геология ҳудудлаштиришда ўпқонлар ҳосил бўлиш интенсивлигига кўра мазкур ШНҚнинг 12‑жадвалига ҳамда ўпқонлари диаметрига кўра 13-жадвалга мувофиқ ҳудуднинг карст ўпқонларига нисбатан барқарорлик даражасини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-жадвал | |
Ҳудуднинг карст ўпқонларига нисбатан барқарорлик даражаси | Ўпқонлар ҳосил бўлиш интенсивлиги, ҳодиса km2 йил |
I | 1,0 дан кўп |
II | 0,1 дан 1,0 гача |
III | 0,05 дан 0,1 гача |
IV | 0,01 дан 0,05 гача |
V | 0,01 гача |
VI | ўпқонлар ҳосил бўлмайди |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-жадвал | |
Ҳудуднинг карст ўпқонларига нисбатан барқарорлик даражаси | Карст ўпқонлари диаметри, m |
А | 20 дан кўп |
Б | 10 дан 20 гача |
В | 3 дан 10 гача |
Г | 3 гача |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish596. Изланишларда карстнинг қуйидаги учта турини ажратиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарбонатли (оҳактош, бўр, доломит ва бошқалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсульфатли (гипс, ангидрит);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтузли (ош тузи).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish597. Лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг ишчи ҳужжатлари учун, улар жойлашган ҳудудларда олиб бориладиган изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 415 — 427-бандларига қўшимча тарзда техник ҳисоботда кўрсатилиши керак: карстланиш даражаси ва хусусияти, алоҳида бино ва иншоотлар ҳудудларида карст ривожланишининг муҳандис-геологик шароитлари, ҳудудлардаги грунтлар, шу жумладан ер юзининг ўпқонлар ҳосил бўлиш ҳамда чўкишига нисбатан барқарорлигини баҳолаш, карстга қарши чора-тадбирлар кўриш бўйича аввал берилган таклифлар, шунингдек, уларни лойиҳалаш учун дастлабки маълумотлар келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish598. Лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг ишчи ҳужжатлари учун изланишларда, карст ўпқонларини ажратиб олиш ва улар тарқалган чегараларни аниқлаш учун, тоғ ковламалари орасидаги масофани 20 m дан ҳам камайтириш ҳамда карстга қарши кўриладиган чора-тадбирларни асослаш ва лойиҳа ечимларига аниқлик киритиш учун алоҳида турган таянч устунлар ва пойдеворлар остидан бур-қудуқлар ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish599. Йўналиш кузатувлар ҳамда олиб бориладиган геофизик тадқиқотлар натижасида аниқланган карст интенсив ривожланган ҳудудларда, айрим бур-қудуқлар унинг фаол ривожланган қатламини тўлиқ кесиб ўтиши ва карстланмаган тоғ жинсларига камида 5 m чуқурлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish600. Карстни ўрганиш учун мўлжалланган бур-қудуқларнинг конструкцияси, бурғилаш технологияси ва тоғ жинсларининг геологик тузилиши, гидрогеологик шароитлари, ҳолати, хусусиятлари, дарзланганлиги, карстланганлиги, дарзликлар, ўпқонлар зоналари (карст бўшлиқларини тўлдирган тоғ жинсларининг таркиби, бўшлиқларнинг тўлганлик даражаси), тоғ жинсларининг зичлиги камайган ҳамда емирилган зоналари тўғрисидаги батафсил маълумотлар олишни таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish601. Бур-қудуқларни тоғ жинси намунаси (керн) олмасдан бурғилашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбурғилашга давомида карстланган тоғ жинсларидан ва карст бўшлиқларини тўлдирган жинслардан имкон борича кўпроқ тоғ жинси намунаси (керн) олинишини таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТузли қатламлар бурғиланганда, бур-қудуқларни ковлаш давомида тузлар эриб кетишини олдини олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish602. Изланишлар давомида ер юзида ва бур-қудуқларда бажариладиган геофизик усуллар ёрдамида қуйидаги масалалар ҳал қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстнинг ривожланиш шароитларини ўрганишда геологик кесимнинг литологик тақсимланиши, тектоник хусусиятлари, қадимги водийлар ва ерости сувлари сатҳини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўмилиб кетган карст рельефини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарстланаётган тоғ жинслари қатламининг қалинлиги, дарзланиш даражаси ва каваклилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкарст ўпқонларини, карстланаётган тоғ жинслари қатлами ҳамда устки қатламидаги тоғ жинсларининг зичлиги камайган ва емирилган зоналарини хариталаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдарзлик-карст сувларини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтоғ жинсларининг (карстланаётган тоғ жинсларининг қатламидаги ва устки қатламидаги) физик-механик хусусиятларини ўрганиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish603. Статик, тебранма (вибрацион) ва динамик зондлаш, георадар ҳамда пенетрация-каротажи тадқиқотлари қуйидаги масалаларни ечиш учун бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустки қатламлардаги тоғ жинсларининг зичлиги камайган заиф зоналарини, ўпқонларни қидириб топиш ва чегаралаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер юзидаги ҳамда кўмилиб кетган рельефнинг карст шаклларида бўшашган грунтларни қидириб топиш ва чегаралаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик кесимга аниқлик киритиш, агар қоятош грунтлар зондлаш имкони бўлган чуқурликда ётган бўлса, уларнинг тепа қисми рельефини ўрганиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish604. Тоғ жинсларининг фильтрация хусусиятларини аниқлаш, ерости сувлари сизиб ўтадиган зоналарни ва оқими йўналишини, фильтрация тезлигини белгилаш учун дала шароитида тажриба-фильтрация ишларини бажариш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбир неча йўналишдаги кузатув бур-қудуқларидан иборат тўп (куст) сув тортиб олиш ва тўлдириш (откачка)ларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбур-қудуқларга тўп (куст) сув қуйишлар (налив)ни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбур-қудуқларга сув ва ҳавони босим остида юборишни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish605. Лаборатория тадқиқотлари карстланаётган тоғ жинслари қатлами ҳамда устки қатламидаги эрувчан ва эримайдиган тоғ жинсларининг таркиби, ҳолати ва физик-механик хусусиятларини ўрганишни, карст бўшлиқларини тўлдирган жинслар таркибини ўрганишни ўз ичига олиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕрости ва ерусти сувларининг кимёвий таркиби ўрганилиши ҳамда уларнинг карстланаётган тоғ жинсларига нисбатан агрессивлиги таҳлилий ва тажриба йўллар билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish606. Ерости ва ерусти сувларининг намуналарини олиш давомида уларнинг ҳароратини, бевосита дала шароитида водород кўрсаткичи (рН)ни, эркин СО2 ни ва бошқа беқарор кўрсаткичларни (НСО3, СО3, Ғе2, Ғе3, NО2, NО3) ўлчаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚолган кўрсаткичларни (Са, Мg, Nа, К, NН4, Сl, SО4, қуруқ қолдиқ ва SiO2) стационар лаборатория шароитларида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСувнинг тиниқлигини, муаллақ (сувда муаллақ сузиб юрувчи) заррачалар мавжудлиги, чўкма ҳосил бўлишини, сувнинг вақт ўтиши билан идишда ўзгаришини, рангини, ҳидини, перманганат оксидланишини ҳамда сувли горизонтларнинг техноген ифлосланиш эҳтимолини ҳисобга олган ҳолда бошқа физикавий хусусиятларини ва кимёвий таркибини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish607. Лаборатория таҳлиллари миқдорини карстланаётган тоғ жинслари қатлами ва устки қатлами, карст бўшлиқларини тўлдирган жинслар, гидрокимёвий зоналар таркибига кирувчи барча асосий литологик турлар ва муҳандислик геологик элементларни тавсифлаш зарурлигини ҳисобга олган ҳолда белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕрости ва ерусти сувларининг таркиби ҳар хил даражада карстланган тоғ жинслари зоналарида ўрганилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish608. Тоғ жинсларини агрессив сувлар ва саноат оқовалари ёрдамида эритиш билан, суффозион барқарорлигини аниқлаш бўйича махсус тажрибалар олиб бориш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙирик ва мураккаб объектларни ҳамда кичик объектларни ҳам лойиҳалаш учун изланишлар олиб борилганда, ерости сувлари режимини ҳамда карст жараёнлари ривожланишининг ер юзидаги кўринишларининг стационар кузатувларини йўлга қўйиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУларни гидрометеорологик, бино ва иншоотлар, ер сатҳи ва грунт қатламларининг деформациясини геодезик стационар кузатувлари билан бирга олиб бориш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish609. Карстли ҳудудларда изланишлар олиб борилганда атроф ва табиий муҳит муҳофазаси талабларига қатъий риоя қилиниши, грунтлар қатламларида, ер юзида суффозион жараёнлар, ўпқонлар ва чўкмалар ҳосил бўлиши билан боғлиқ равишда карстнинг хавфли даражада фаоллашувига олиб келувчи бундай ҳолатларнинг геологик-гидрогеологик бурғилаш, тажриба-фильтрация ҳамда бошқа ишлари сабабли бузилишига йўл қўймаслик чора-тадбирлари кўрилиши ва амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБурғилаш ишлари тугаллангандан сўнг бур-қудуқларни гил ёки цемент эритмаси ёрдамида тампонаж қилиниши ва бу ишлар ўз вақтида ҳамда сифатли бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Тоғ ёнбағир жараёнлар (сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish610. Кенг тарқалган хавфли тоғ ёнбағир жараёнлар тоғ жинсларининг қияликка силжиши ўз оғирлиги ва ҳар хил таъсирлар (гидродинамик, тебраниш, сейсмик) натижасида ёнбағирлардан силжиш кўринишидаги сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция, сочилмалар ҳисобланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish611. Сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция содир бўлиш хавфи бўлган ёнбағирлар учун қўшимча равишда қуйидагилар аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрельефнинг шакллари (ўлчамлари, гипсометрик ҳолати, морфологик элементларининг оғиш бурчаги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёнбағирларнинг ривожланиш тарихи, пайдо бўлиши, ёши ва морфологик элементлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсурилмалар, кўчкилар содир бўлиш хавфи бўлган ёнбағирлар учун заифлашган сатҳ ва зоналарнинг массивда ётиш шароитлари (фаол, эски ва қадимги сурилмаларнинг силжиш сатҳи) ҳамда тоғ жинсларининг бу сатҳ ва зоналар бўйича физик-механик хусусиятлари (силжишга қарши мустаҳкамлиги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсолифлюкция содир бўлиш хавфи бўлган тоғ ёнбағирларидаги музлаган тоғ жинсларининг ётиш шароитлари, уларнинг тузилиши ва таркибидаги муз даражаси ҳамда мавсумий музлаш-эриши, намлик динамикаси ва эриётган тоғ жинсларининг реологик хусусиятларининг кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтоғ жинсларининг тектоник емирилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсурилмалар, кўчкилар, солифлюкция жараёнлари ривожланишига таъсирини баҳолаш билан тоғ жинсларининг ёши, ётиш шароитлари, пайдо бўлиши, тузилиши ва таркибига оид ўзига хос хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳозирги замон тектоник ҳаракатлари, сейсмик микроҳудудлаштириш натижалари билан сейсмиклик даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари горизонтларининг сатҳ ва босим режимлари ва уларнинг ёнбағирдан оқиш таъсирини, ерости сувларининг сурилмалар, кўчкилар, босим, солифлюкция жараёнлари содир бўлишига таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсурилмалар, кўчкилар, солифлюкция жараёнлари ривожланишига таъсир қилувчи нураш, эрозия, қирғоқлар емирилиши ҳамда бошқа геологик жараёнларнинг ўзига хос хусусиятлари ва интенсивлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсилжиш тури ва механизмини кўрсатган ҳолда сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция жараёнлари мазкур ШНҚнинг 14-жадвалига асосан майдон бўйича силжиш ўлчамлари, тоғ ёнбағирини ўйиб олиш чуқурлиги, уларнинг силжиш асоси, сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция ётқизиқларининг ёши, бу жараёнларнинг ёнбағирлар морфологик элементларида жойлашганлиги ва уларнинг геологик тузилиш, литология, гидрогеологик ҳамда геокриологик шароитларга боғлиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объект ҳудуди ва муҳандис-геологик шароитлари ўхшаш ҳудудлардаги сурилмаларга қарши, кўчкиларга, солифлюкцияга қарши кўрилган чора-тадбирларнинг ижобий ва салбий тажрибалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-жадвал | |
Жараёнларнинг гуруҳлари | Жараёнларнинг ва силжиётган массаларнинг турлари |
Сурилмалар | Силжиш (сирғалиш), сиқиб чиқариш, қайишқоқ эгилувчан (қайишқоқ эгилувчан оқувчи), гидродинамик емирилиш (қалқувчан), тўсатдан суюлувчан, мураккаб механизмли сурилмалар |
Кўчкилар | Кўчкилар, сочилмалар, ағдарилмалар |
Кўчки-сурилмалар | Кўчки ва сурилма жараёнларининг ҳар хил бирикмалари |
Солифлюкция | Ёпишқоқ қайишқоқ оқим, қайишқоқ оқим |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish612. Изланиш ишларининг таркиби ва ҳажмини, тоғ ёнбағир жараёнининг ривожланиш босқичи (фазаси)ни ҳамда кўламининг кенглиги қуйидаги 15‑жадвални ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15-жадвал | |
Ёнбағир жараёнлар кўламининг кенглиги | Сурилма ва кўчкиларнинг ҳажми, mЗ |
Кичик | Минглар |
Ўрта | Ўн минглар |
Катта | Юз минглар |
Жуда катта | Миллионлар |
Ўта катта | Ўнлаб миллионлар ва ундан ортиқ |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish613. Муҳандислик-геология изланишлари асосида қуйидагилар бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудудни сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция жараёнлари содир бўлиш хавфи ва уларнинг ривожланиш хусусиятлари бўйича муҳандислик-геология ҳудудлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёнбағирларнинг барқарорлигини ва унинг прогноз қилинган ўзгаришини, сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция жараёнларининг турлари, уларнинг жойлашган ўрни, ўлчами ҳамда силжиётган грунт массаларининг миқдори ва тезлиги кўрсатилган ҳолда баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсурилмалар, кўчкилар ҳаракатлари натижасида келтириб чиқарадиган билвосита оқибатларни (кўчки сурилмалар натижасида ҳосил бўлган тўғонларнинг сув йўлини тўсиши оқибатида водийларни сув босиши, грунт массаларининг акваторияга тез силжиб бостириб кириши натижасида юқори босимли тўлқинларнинг ҳосил бўлиши) баҳолаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish614. Сурилмалар, кўчкилар содир бўлиш хавфи бўлган ёнбағирларда муҳандислик-геология изланишлар, бутун ёнбағир бўйлаб ва юқори қирғоғига ёндош зонада (қирғоқ ёнбағирларда уларнинг сув ости қисмлари изланишлар доирасига кириши лозим), шунингдек лойиҳаланаётган объект ёнбағирнинг бир қисмини эгаллаганда олиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish615. Сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция жараёнлари ривожланган жойларда лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда қуйидагилар кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёнбағирларда содир бўладиган сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция жараёнлари эгаллаб оладиган майдон ҳамда уларнинг ёнбағирни ўйиб олиш чуқурлиги, уларнинг геологик тузилиши ва морфологик хусусиятларига, ерости ва ерусти сувлари режимига, музлаш, шунингдек эришига боғлиқ равишда вақт ва маконда ривожланиш динамикаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсилжиш базиси, сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция ётқизиқларининг ёши, бу жараёнларнинг ёнбағирлар морфологик элементларида жойлашганлиги ва уларнинг геологик тузилиш, литология, гидрогеологик ва геокриологик шароитларга боғлиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўрилаётган жараёнлар таъсирида ёнбағирлар барқарорлигининг бузилиш эҳтимоли ва уларнинг лойиҳаланаётган қурилиш учун хавфлилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбевосита ҳудуддаги ҳамда табиий шароитига кўра унга яқин бўлган мавжуд муҳандислик муҳофаза қилиш иншоотларининг самарадорлигини, ҳудудни ёнбағир жараёнлардан муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирларини амалга ошириш зарурлиги бўйича таклифлар ва тавсиялар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish616. Лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун ҳал қилувчи ҳудудларда изланишлар олиб борилганда 1:5000-1:2000 масштабларда муҳандис-геологик съёмка ишлари бажариш ва сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция жараёнларининг стационар кузатувларини амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish617. Лойиҳа учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 298 ва 307-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёнбағирларнинг мустаҳкамлигини белгилаб берувчи омилларнинг силжиш тезлигини ва силжиш юзаси чегараларини кўрсатган ҳолда миқдорий тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёнбағирларнинг ўзгармаган табиий шароитларда макон ва вақтда барқарорлигини ҳамда ҳудудни хўжалик жиҳатдан ўзлаштириш билан боғлиқ прогноз қилинган ўзгаришларини ҳисобга олган ҳолда баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудудни тоғ ёнбағир жараёнларидан муҳандислик муҳофазасини амалга ошириш бўйича таклифлар, объектлар қурилиши давридаги муваққат ҳимоя чора-тадбирлари бўйича тавсиялар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish618. Лойиҳа учун изланишларда 1:2000-1:1000 масштабларда муҳандис-геологик съёмкасини бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛойиҳаланаётган II — IV-тоифали алоҳида олинган ҳар бир бино ва иншоотларнинг ҳудудларида сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция жараёнларининг уларни келтириб чиқарувчи омилларнинг ҳамда муҳандислик муҳофазаси иншоотларининг ҳолати ва ишлаши бўйича стационар кузатувларини амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish619. Ишчи ҳужжатлари учун олиб бориладиган изланишларда мазкур ШНҚнинг 415 — 427-бандларига қўшимча тарзда техник ҳисоботда лойиҳаланаётган бино ва иншоотларнинг ҳудудлари ҳамда йўналишларида сурилмалар, кўчкилар, солифлюкция жараёнларининг муҳандис-геологик шароитларига аниқлик киритилиши, шунингдек улар ривожланишини баҳолаш кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Селлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish620. Сел тарқалиш хавфи бўлган ҳудудларда барча ҳолатларда муҳандислик-геология изланишларини, селларни комплекс ўрганишни таъминловчи муҳандислик-гидрометеорологик ва муҳандислик-геодезик изланишлар ҳамда ландшафт тадқиқотлари билан биргаликда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish621. Лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда сел жараёнлари мавжудлиги, келиб чиқиши, селларнинг ҳосил бўлиши, содир бўлиш тезлиги, сел ҳосил бўлиш частотаси (такрорийлиги), уларнинг генетик турлари сел жараёнлари кўламининг кенглигини қуйидаги 16-жадвал бўйича ҳамда муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирлари бўйича таклифлар ва лойиҳаланаётган қурилиш натижасида сел жараёнлари ҳосил бўлиш шароитининг ўзгаришини баҳолаш кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16-жадвал | |
Кўлами | Сел оқимларининг ҳажми, m3 |
Кичик | Юзлаб |
Ўрта | Минглаб |
Катта | Ўн минглаб |
Жуда катта | Юз минглаб |
Ўта катта | Миллионлаб |
Улкан | Ўнлаб миллион |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish622. Техник ҳисоботнинг график материалларига ҳудуднинг сел хавфи харитаси киритилиши керак. Бунда, харитада сел ҳосил бўладиган ҳавзаларнинг чегаралари, ўзанларининг нишаблиги кўрсатилган гидрографик тармоқлар, сел оқимларининг пайдо бўлиши, ҳаракатланиши (транзит) ҳамда йиғилиш (аккумуляция) зоналари, музликлар, қадимги ва ҳозирги замон мореналари, кўл ва сув омборлари, гидротехник иншоотлар, мавжуд селга қарши иншоотлар ва халқ хўжалиги объектлари ажратиб кўрсатилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish623. Лойиҳаолди ҳужжатлар ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда ҳудудда сел хавфи борлигини баҳолашни, сел хавфининг билвосита белгиларини ўрганиш, топографик ва муҳандислик-геология хариталарни, аэрофото ва космик съёмка материалларини хонаки шароитда таҳлил қилиш асосида ҳамда йўналиш кузатувларини бажариш асосида амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish624. Йўналиш кузатувларни бажариш жараёнида қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаэрофото ва космик съёмка материалларини дала шароитида дешифровка қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудудларнинг тавсифини ёзиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish625. Лойиҳа учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 298 ва 307-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishселларнинг генетик турлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел ҳосил бўладиган ҳавзаларнинг геоморфологик турлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел оқимларининг шаклланиш механизми ва турлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел бир вақтда олиб чиққан массанинг максимал ҳажми;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishселларнинг динамик параметрлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел пайдо бўладиган жойларда ва улар олиб бориб ётқизган зоналардаги грунтларнинг физикавий-механик хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объектнинг селлар пайдо бўлиш шароитига таъсирини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объектнинг муҳандислик муҳофазасини амалга ошириш усуллари бўйича таклифлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган объектнинг сел тошқинларини ҳосил бўлиш шароитларига таъсирини баҳолаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish626. Техник ҳисоботнинг график материалларига таркибига ҳудуддаги сел ҳавзаларининг харитаси қўшилиши ҳамда мазкур ШНҚнинг 622-бандига қўшимча равишда қуйидагилар кўрсатилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел ҳосил бўладиган ўчоқлардаги сел ҳосил қилувчи дисперс ётқизиқлар ва туб тоғ жинслари комплекслари ва улардаги чақиқ материалнинг ҳажми;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув йиғувчи рельефининг ўйдим-чуқурлиги ва майдон юзасининг грунт-ўсимлик қатлами билан қопланиш даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел ўзанининг ҳисобий створлар ҳудудларида бўйлама ва кўндаланг профиллар кўринишидаги тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishселнинг транзит зонасидаги тиқилиб қолиш эҳтимоли бор жойлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел ҳосил бўлишига имкон берувчи геологик жараёнлар, сурилма, кўчки, тўкилмалар тарқалганлиги ҳамда фаоллиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishселлар аккумуляцияси зоналаридаги сел ётқизиқларининг тарқалганлиги ва хусусияти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish627. Сел ҳосил қилувчи грунтлар ва ётқизиқларнинг таркиби ва физик-механик хусусиятларининг гранулометрик таркиби, табиий намлиги, зичлиги, грунт зарраларининг зичлиги, намликнинг қуйи ва юқори чегаралари, сувда ивиши (эриш), табиий нишаблик бурчаги (ҳар хил намликда ва сув остида), фильтрация коэффициенти, тиксотроп хусусиятлари, деформация ва мустаҳкамлик хусусиятлари аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish628. Лойиҳа учун изланишларда бошқа ишлар билан бир қаторда, стационар кузатувлар олиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАввалги йилларда селларни ўрганиш ишлари бажарилган бўлса, у ҳолда бир йил давомида стационар кузатувлар олиб бориш билан чегараланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМахсус кузатувлар олиб борилмаганда стационар кузатувлар камида уч йил давомида олиб бориш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish629. Ишчи ҳужжатлари учун олиб бориладиган изланишларда мазкур ШНҚнинг 415 — 427-бандларига қўшимча тарзда техник ҳисоботда аниқ чора-тадбирлар ва селга қарши иншоотларни асослаш ва ҳисоблаш учун зарур бўлган материаллар келтирилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish630. Техник ҳисоботнинг график материалларига махсус сел харитасини ёки қуйидагиларни кўрсатган ҳолда сел ҳаракатланиш эҳтимоли бўлган схемани келтириш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел оқимларининг максимал параметрлари — тезлиги, чуқурлиги, эни ва сарфи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел босадиган зоналар (ҳалокатли вайронагарчиликлар, сел ётқизиқлари билан қопланиш келтирилган ҳолда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел оқимларининг таъсир зоналари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсел таъсирида ювилиши оқибатида ёнбағирлар барқарорлигининг бузилиш эҳтимоли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфсиз зоналар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэвакуация йўллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳаланаётган иншоотларнинг контурлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Дарёлар, кўллар ва сув омборлари қирғоқларининг емирилиш жараёнлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish631. Дарёлар, кўллар ва сув омборлари қирғоқларининг емирилиш жараёнлари учун муҳандислик-геология изланишлари муҳандислик-гидрометеорология изланишлари билан бирга олиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish632. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 207 — 219-бандларига келтирилганларидан қўшимча равишда қуйидагилар техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқирғоқлар емирилишининг асосий минтақавий-геологик ва зонал-иқлимий омиллари ҳамда ривожланиш шароитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўзгармаган табиий шароитларда макон ва вақтда қирғоқ бўйи емирилиш тезлигини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбевосита изланишлар ҳудудида унинг табиий шароитига ўхшаш ҳудудларда қирғоқлар муҳандислик муҳофазасининг самарадорлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish633. Лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун қирғоқлар емирилиши жараёнининг омиллари ва ривожланиш шароитлари, сув омборлари (кўллар, дарёлар) турига боғлиқ равишда мазкур ШНҚнинг 17-жадвалга кўра батафсил аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish634. Лойиҳаолди ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун изланишлар олиб борилганда қуйидагилар бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқирғоқлар емирилиши ва муҳандислик муҳофазаси чора тадбирларининг самарадорлиги бўйича аввалги йиллардаги ва архив материалларини йиғиш ҳамда таҳлил қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд материалларни батафсил ўрганиш, қирғоқлар емирилишининг омиллари ва ҳозирги замонда ривожланиш тўғрисидаги янги маълумотларни олиш учун йўналиш кузатувларни амалга ошириш ҳамда турли йилларда олинган аэрофото ва космик съёмка материалларини дешифровка қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформация эҳтимоли мавжуд зоналар доирасида, ўрганилаётган майдондан икки томонга қирғоқ бўйлаб 2 — 10 km чегарасида, дарёларнинг икки бурилган жойида оқим бўйлаб қуйига ва мазкур ШНҚнинг 17-жадвалга кўра лойиҳаланаётган қурилиш ва ёндош соҳил майдонининг муҳандис-геологик съёмкаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиши лойиҳаланаётган майдонда қирғоқлар емирилишининг ва уларни аниқловчи омилларнинг стационар кузатувлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish635. Стационар кузатувларни лойиҳаолди ҳужжатлари учун изланишлар пайтида бошлаб, лойиҳа ҳужжатлар учун изланишлар олиб борилганда ҳам узлуксиз давом эттириш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish636. Объектда лойиҳалашнинг айрим босқичлари учун изланишлар оралиқларидаги даврларда ва улар тугалланганда, стационар кузатувлар олиб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish637. Лойиҳа учун изланишларда қуйидагилар аниқланиши ва мазкур ШНҚнинг 298, 307-бандларига қўшимча равишда техник ҳисоботда кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқирғоқларни емирувчи омилларнинг миқдорий тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўзгармаган табиий шароитда, шунингдек лойиҳалаштирилаётган объектни қуриш ва ундан фойдаланиш пайтида маконда ва замонда қирғоқлар емирилишининг интенсивлигини аниқ баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқирғоқларнинг муҳандислик муҳофазасини амалга ошириш бўйича тавсиялар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish638. Лойиҳа учун изланишларда қуйидаги 17-жадвал талаблари доирасидаги масштабларда муҳандис-геологик съёмкасини бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17-жадвал | ||||
Муҳандислик-геология изланишлар | Муҳандис-геологик съёмкасининг масштаби | |||
Лойиҳаланаётган қурилиш майдонида ва асосий соҳил ҳудудларида | Соҳилга туташган ҳудудда | |||
Текисликда | Тоғли ва тоғолди | Текисликда | Тоғли ва тоғолди | |
Лойиҳаолди ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун: | ||||
лойиҳаланаётган сув омборларида | 1:10000 — 1:5000 | 1:5000 — 1:2000 | 1:100000 — 1:50000 | 1:50000 — 1:25000 |
кўллар, дарёлар ва фойдаланилаётган сув омборларида | 1:5000 — 1:2000 | 1:5000 — 1:2000 | 1:50000 — 1:25000 | 1:25000 — 1:10000 |
лойиҳа учун | 1:2000 — 1:1000 | 1:2000 — 1:1000 | 1:25000 — 1:10000 | 1:10000 — 1:5000 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish639. Муҳандис-геологик съёмкаси қурилиш майдонини ва унга туташган соҳил ҳудудини лойиҳаланаётган қурилиш майдонидан барча томонга 1-2 km чегарасида ҳамда дарёларнинг оқим бўйлаб қуйи ва юқори қисмларидаги биттадан бурилган жойини ҳам қўшиб олган ҳолда қамраб олиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish640. Ишчи ҳужжатлари учун олиб бориладиган изланишларда мазкур ШНҚнинг 415 — 427-бандларига қўшимча тарзда техник ҳисоботда аввал олинган маълумотлар муҳандислик муҳофазаси ва иншоотларни ҳисоблаш бўйича узил-кесил лойиҳа ечимларини қабул қилиш учун зарур бўлган қирғоқлар емирилиши жараёнларини баҳолаш натижалари ҳамда уларнинг параметрлари келтирилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Сейсмик ҳудудлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish641. Қурилиш майдонларининг сейсмиклиги муҳандислик геология изланишлари таркибида бажариладиган сейсмик микроҳудудлаштириш асосида ҳамда ҚМҚ 2.01.03-19 талаблари доирасида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish642. Сейсмик микроҳудудлаштириш ишларининг натижалари бўйича сейсмик микроҳудудлаштириш харитаси ва унга тушунтириш хати тузилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish643. Сейсмик микроҳудудлаштириш хариталари муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасига ва қурилиш объекти хусусиятига боғлиқ равишда 1:25000-1:5000 масштабларда тузилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish644. Амалдаги сейсмик микроҳудудлаштириш хариталари чегараларида жойлашган аниқ бино (иншоотлар) қурилиши мўлжалланган ҳудудлардаги изланишлар жараёнида сейсмикликка таъсир қилувчи омиллар (локал доирада ҳар хил тузилишга эга бўлган грунтлар, узоқ вақт давом этган техноген таъсирлар ва бошқалар) борлиги аниқланган бўлса ҳамда бино (иншоотлар)ни ҳар хил сейсмикликдаги ҳудудлар чегарасида жойлаштириш мўлжалланган ҳолларда, қурилиш ҳудудининг сейсмиклигига аниқлик киритиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish645. Қурилиш ҳудудларининг сейсмиклигига аниқлик киритиш ишлари сейсмик микроҳудудлаштириш харитасини амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17-боб. Корхона, бино ва иншоотларни реконструкция қилиш ва техник қайта жиҳозлаш учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish646. Объектларни реконструкция қилиш ва техник қайта жиҳозлаш учун муҳандислик-геология изланишлари бажарилганда корхона, бино ва иншоотлар қурилиши ҳамда улардан фойдаланиш даврида муҳандис-геологик шароитларининг ўзгаришларини, рельефининг, геологик тузилишининг, гидрогеологик шароитларининг, грунтларнинг таркиби, ҳолати ва хусусиятларининг, геологик жараёнларининг фаоллиги ўзгаришларини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish647. Муҳандислик-геология изланишлари давомида қўшимча геологик муҳит ўзгаришини келтириб чиқарувчи ёки бу ўзгаришлар оқибатда юзага чиқувчи бино ва иншоотлар деформациясининг хусусияти ва сабаблари, дренажлар, сув пасайтириш тизимлари, фильтрацияга қарши қурилмалар мавжудлиги ва уларнинг ишлаш самарадорлиги, ер юзасининг чўкканлиги, ботқоқланиш ривожлангани, вертикал текислашдаги хатоликларни, газонлар ва дарахтларни суғориш даражалари (кам ёки ҳаддан зиёд суғориш) ҳамда муҳандислик муҳофазаси иншоотлари ва геологик муҳитни муҳофаза қилиш бўйича чора-тадбирларнинг самарадорлиги аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish648. Нефть-кимё, металлургия ва шунга ўхшаш саноат корхоналари учун ўзлаштирилган (қурилиш олиб борилган) ҳудудларда муҳандислик изланишлари олиб борилганда, ерости сувларининг сатҳ ўзгаришлари режимини, уларнинг бетонларга нисбатан агрессивлигини, металларга нисбатан коррозия фаоллиги, грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформация хусусиятлари, уларнинг макон ва замонда маълум даражада ўзгаришларини ҳисобга олган ҳолда ҳамда «нам» технологик жараён ва катта миқдордаги сув элтгич, чиқинди элтгич, технологик тармоқлар мавжудлигини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish649. Реконструкция қилиш ва техник қайта жиҳозлаш бўйича муҳандислик-геология изланишларида қуйидаги иш турлари ҳамда комплекс ўрганишлар амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishреконструкция қилинаётган ва техник қайта жиҳозланаётган бино, иншоотлар учун бажарилган изланишлар ҳамда аввалги йилларда бажарилган изланишлар ва ҳудуднинг муҳандис-геологик шароитлари тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек материалларини йиғиш, қайта ишлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфойдаланилаётган бино ва иншоотларга ёндош ҳудудларни муҳандислик-геология текширувлар (кўздан кечириш (рекогносцировка)), мавжуд бино ва иншоотлар асосидаги грунтларнинг текширувлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтоғ ковламаларини ковлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеофизик тадқиқотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик тадқиқотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishстационар кузатувлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни, ерусти ва ерости сувларини лаборатория шароитида ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishматериалларни хонаки шароитда қайта ишлаб техник ҳисобот тузиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish650. Ишлар турларининг мақсади вазифалари ва бажарилиш технологиялари мазкур ШНҚнинг 4-бобига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish651. Дала ва лаборатория тадқиқотлари натижалари бўйича олинган материаллар хона шароитида комплекс равишда қайта ишланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish652. Лойиҳалаш ва қурилиш ҳужжатлари (қурилиш лойиҳаси, муаллифлик назорати журнали, хандақларни қабул қилиш далолатномалари) билан танишиб чиқиш ишлари бажарилиши керак. Бунда, асоснинг геологик-литологик тузилишига ҳамда уни тайёрлаш бўйича қабул қилинган лойиҳа ечимига эътиборни қаратиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish653. Ишларнинг натижасида мазкур ШНҚнинг 18-бобида келтирилган бўлим ва маълумотларни ўз ичига олган грунтлар асоси, бино ва иншоотлар пойдеворлари ҳолати бўйича техник ҳисобот тайёрланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18-боб. Геотехник тадқиқотлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Мавжуд бино ва иншоотлар асоси ва пойдеворларининг грунтларини текшириш учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish654. Геотехник тадқиқотлар муҳандислик-геология изланишларнинг иккинчи босқичида лойиҳа ҳужжатларини тайёрлаш учун, шунингдек бинолар ва иншоотларни қуриш ҳамда улардан фойдаланиш жараёнида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish655. Геотехник тадқиқотлар, муҳандислик-геология тадқиқотлар таркибида ўта хавфли, техник жиҳатдан мураккаб ва ноёб объектларни лойиҳалашда, мураккаб муҳандислик-геология ҳамда зич қурилиш шароитларида бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish656. Геотехник тадқиқотлар қуйидагиларни ўз ичига олиши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтнинг алоҳида хусусиятларини махсус тадқиқ қилишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпрогноз масалаларини ечишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтажриба майдонларида иш олиб боришни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish657. Муайян турдаги геотехник ишларни бажариш зарурати муҳандислик-геология тадқиқотлар дастурида асослаб берилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish658. Грунтлар хусусиятларини махсус тадқиқ қилиш ишларига қуйидагилар киритилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинолар ва иншоотларнинг пойдеворлари ҳамда асосларини ҳисоблаш учун алоҳида дастурлар бўйича грунт хусусиятларини (дала ёки лаборатория шароитида) ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинолар ва иншоотларнинг грунт асосларини рақамли моделлаштириш учун (атрофдаги қурилиш бинолари ва иншоотлари пойдеворидаги грунтларнинг зўриқиш-деформацияланиш ҳолатини ҳисобга олган ҳолда) бошланғич маълумотларни олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдала шароитида грунтларни махсус техника ва асбоб-ускуналар ёрдамида катта чуқурликда синовдан ўтказиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish659. Геотехник ҳисоблашлар ва грунт асосини моделлаштириш учун зарурий грунт параметрлари ечиладиган вазифалар ва қўлланадиган моделларга боғлиқ ҳолда техник топшириқда кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish660. Грунт хусусиятларини махсус тадқиқ қилишда бур-қудуқлар чуқурлигини, сони ва жойлашишини белгилашда ҳисоблаш модели ўлчамларини кенгликда ва чуқурликда ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблаш моделининг ўлчамлари техник топшириқда кўрсатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish661. Прогноз қилиш вазифалари қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидрогеологик шароитнинг ўзгариш эҳтимолини инобатга олган ҳолда пойдевор асосидаги грунт хусусиятларининг ўзгаришини прогноз қилишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхандақ (котлован) ва қурилаётган иншоот тўсиқларини ўрнатиш натижасида грунтлардаги кучланиш-деформация ҳолатининг ўзгаришини прогноз қилишни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish662. Тажриба майдонларидаги ишларга қуйидагилар киритилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқозиқларни статик ва динамик синаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасос ва пойдеворларнинг фрагментларини синовдан ўтказиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Мавжуд бино ва иншоотларнинг пойдеворлари асосини текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish663. Мавжуд бино ва иншоотларнинг пойдеворлари асосини текшириш ишларини бино ва иншоотлар кенгайтирилаётган, реконструкция қилинаётган ва техник қайта жиҳозланаётганда, янги иншоотларни мавжуд бино ва иншоотлар таъсир доирасида (таъсир зонаси яқинида) қурилаётганда ҳамда бино-иншоотлар деформация ва аварияга учраган ҳолатларда амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish664. Текшириш ишлар қуйидаги вазифаларни ечиш учун зарур бўлган маълумотлар олиш мақсадида амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар турини, уларнинг режадаги шаклини, ўлчамларини, конструкциясини, жойлашиш чуқурлигини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishковланган шурфларда асос грунтларини тадқиқ қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидроизоляция мавжудлигини, унинг тури ва материалларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлаборатория текширишлари учун грунтлар намуналарини олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор ҳамда асос грунтларига тушадиган вақтинча ва доимий юкламаларни ошириш билан бино ва иншоотларни реконструкция қилиш ва қўшимча қаватлар қуриш эҳтимоли ва шароитларини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish665. Бино ёки иншоот девор ва пойдеворларида деформация мавжуд бўлганда қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформация содир бўлиши сабабларини аниқлаш ва уларнинг кейинчалик ривожланишини тўхтатиш учун чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ҳамда бино ва иншоотлардан нормал фойдаланиш шароитларини тиклаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиши ёки фойдаланилиши тўхтатилиб, узоқ вақт ўтгандан кейин пойдевор асоси грунтларининг ҳолатини ҳамда бино ва иншоотларнинг устига қўшимча қаватлар қуриш имкониятларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд бино ва иншоотларга лойиҳалаштирилиб қуриладиган қўшимча бино ва иншоотларнинг барқарор туришини таъминловчи чора-тадбирлар ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishертўласи бўлмаган биноларда ертўла қуриш, бинонинг цоколь ва ертўла қаватларини чуқурлаштириш имкониятларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishертўла ва бошқа ерости иншоотларини сув босишининг сабабларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости маконини ўзлаштириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish666. Бино ва иншоотларни тадқиқ қилиш мақсадига боғлиқ равишда қуйидаги 18-жадвалда келтирилган ишлар бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18-жадвал | |
Бинони текширишдан мақсад | Бажариладиган ишлар |
Томларини алмаштирмай ва оғирликларини оширмай тўлиқ таъмирлаш | Назорат шурфларини ковлаш — пойдеворларни очиш |
Барча қаватлардаги томларини алмаштириб реконструкция қилиш ёки капитал таъмирлаш Девор ва пойдеворларнинг деформациялари мавжуд | Ҳудуднинг грунтларини бурғилаб ўрганиш, пойдеворлар асосини батафсил ўрганиш, грунтлар ва ерости сувларининг лаборатория таҳлиллари, пойдеворлар материалларининг лаборатория таҳлиллари Асос ва пойдеворларни текшириш учун ҳисоб ишлари |
Бино ёки иншоот ертўлаларида сув ёки деворларида захлик пайдо бўлиш сабабларини аниқлаш | Сув элтгич коммуникацияларни тафтиш қилиш, ҳудуд грунтларини бурғилаб ўрганиш, назорат шурфларини ковлаш — пойдеворларни очиш, гидроизоляция ҳолатини текшириш, ерости сувлари сатҳини кузатиш |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish667. Назорат шурфлари пойдеворларнинг конструкциясини, ўлчамларини, материалларини, жойлашиш чуқурлигини ва гидроизоляция мавжудлигини, асос грунтларининг литологик таркибини аниқлаш учун ковланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish668. Назорат шурфларнинг сони текширишлар мақсадига боғлиқ ҳолда қуйидаги 19-жадвалга асосан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19-жадвал | |
Бинони текширишдан мақсад | Шурфлар сони |
Оғирликларни оширмай реконструкция қилиш ёки мукаммал таъмирлаш | Бино ичида 2-3 та |
Ертўлаларга сув киришини ёки ертўлалар ва биринчи қават деворларидаги захликни бартараф қилиш | Ҳар бир сув босган ёки захлаган бўлмада биттадан |
Ертўлани чуқурлаштириш | Чуқурлаштириладиган хонанинг ҳар бир девори ёнида биттадан |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish669. Асос ва пойдеворларни батафсил текширишда тоғ ковламаларининг сони қуйидагича бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэнг кўп босим тушган жойда ҳар бир конструкция тури ёнида ва босим кам тушган ҳудудларда ҳар бир секцияда биттадан шурф;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбир-бирига ўхшаш ва такрорланувчи (режаси ва контурлари бўйича) секцияларнинг биттасида барча зарур шурфлар ковланиши, қолганларида эса энг кўп босим тушган жойларда 1-2 дан шурф;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳар бир иншоот учун қўшимча равишда тоғ ковламаси ковланган жойга қарши томондаги девор ёнидаги энг кўп босим тушган жойда иккита шурф;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқўшимча оралиқ таянч устуни ўрнатилиши мўлжалланган жойларда ҳар бир секцияда биттадан шурф;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворлар ва пойдеворлар деформацияга учраган жойларда биттадан шурф.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, иш жараёнида бўшанг грунтлар тарқалган чегараларни (агар улар мавжуд бўлса) аниқлаш учун қониқарсиз аҳволдаги пойдеворларнинг асоси ёки чегараларида қўшимча шурфлар бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish670. Шурфлар чуқурлигини, очиладиган пойдевор тагидан 0.5 — 1.0 m чуқурроқ ковланишини ҳисобга олган ҳолда белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish671. Ўзига хос хусусиятга эга грунтлар (чўкувчан, кўпчувчан, шўрланган, ўта сиқилувчан, техноген) ва сувга тўйинган бўшашган грунтлар (торф, балчиқ) тарқалган ҳудудларда ковламалар грунтларнинг қатламини тўлиқ кесиб ўтиши ёки бу грунтлар бино ва иншоотларнинг мустаҳкамлигига таъсир қилмайдиган чуқурликкача ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish672. Хавфли муҳандислик-геология ва табиий-геологик жараён ва ҳодисалар тарқалган ҳудудларда ковламалар уларнинг фаол ривожланиш зонасидан 3 — 5 m чуқурроқ ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish673. Шурфларнинг режадаги минимал кесимини пойдеворлар жойлашиш чуқурлигига боғлиқ равишда қуйидаги 20-жадвал бўйича аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20-жадвал | |
Пойдевор жойлашиш чуқурлиги, m | Шурфлар кесимининг юзаси, m2 |
1,5 гача 1,5 — 2,5 2,5 дан чуқур | 1,25 2 2,5 ва ундан катта |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish674. Муҳандислик-геология изланишлари натижасида қуйидагилар аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқатламларнинг ётиш кетма-кетлигини ва барқарорлигини, линза ва чиқиш жойларининг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино чегарасида ўта сиқилувчан грунтлар линзаларини ва қатламчаларини ўта синчковлик билан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish675. Муҳандислик-геология текширишлар материаллари пойдевор асосининг геологик-литологик кесими кўринишида ифодаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish676. Бурғилаш жараёнида геологик қатламларнинг кўрсаткичлари аниқланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунт қатламлари баландлик кўрсатгичларга боғланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish677. Грунтлар ГОСТ 25100-2020 номенклатурасига кўра тавсифланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish678. Бур-қудуқлар сони бинодаги секциялар миқдори ва муҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражасига кўра қуйидаги 21-жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21-жадвал | ||
Бинодаги секциялар сони | Мураккаблик даражасига кўра бур-қудуқлар сони | |
I (оддий) | II (ўртача) ва III (мураккаб) | |
1-2 3-4 4 дан ортиқ | 2 3 4 | 4 6 8 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Аввалги йиллар изланишлари материаллари мавжуд бўлганда жадвалда кўрсатилган бур-қудуқлар сони камайтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish679. Барча ковланган шурфларда пойдеворлар асоси грунтларининг тавсифи ва шурф деворларининг хомаки расмлари келтирилган бўлиши керак (1:20 ёки 1:50 масштабларда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish680. Грунтлардан монолитлар (тузилиши бузилмаган намуналар)ни бевосита пойдеворлар тагидан ва шурфнинг қарама-қарши девори ва унинг тагидан, пойдеворлар тагида жойлашган тузилиши бузилмаган грунтларнинг ҳар бир туридан олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish681. Грунтлар монолитларини олиш, ўраш, сақлаш ГОСТ 12071‑2014 талабларига кўра амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМонолитларни тоғ ковламасининг бутун чуқурлиги бўйлаб олиш интервали 0,4в (в пойдевор эни, m) дан ошмаслиги, бироқ 0,5 m дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотлар таъсири доирасида эса ҳар 0,5 m дан олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish682. Грунтларнинг кимёвий таҳлили учун намуналар ер юзасидан пойдевор тагигача бўлган оралиқдан олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish683. Сув намуналари бур-қудуқлардан ёки шурфлардан олиниши, битта бино ёки иншоот остидан ўтган сув намунасидан олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish684. Шурф ва бур-қудуқларнинг чуқурлиги умумий ҳолларда қуйидаги формула ёрдамида аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishН = h1 +hф + С
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishh1 — пойдеворнинг ер юзасидан жойлашиш чуқурлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhф — пойдевор асоси фаол зонасининг чуқурлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishС — доимий (ўзгармас) катталик, m уч қаватгача бўлган бинолар учун — 2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуч қаватдан юқори бинолар учун — 3 га тенг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish685. Ўзига хос хусусиятга эга грунтлар (чўкувчан, кўпчувчан, шўрланган, ўта сиқилувчан, техноген) ва сувга тўйинган бўшашган грунтлар (торф, балчиқ) тарқалган ҳудудларда ковламалар бу грунтларнинг қатламини тўлиқ кесиб ўтиши ёки бу грунтлар бино ҳамда иншоотларнинг мустаҳкамлигига таъсир қилмайдиган чуқурликкача ковланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish686. Намланиш манбалари аниқланган жойларда бур-қудуқлар бурғиланиши, бундан бур-қудуқларнинг ҳар 1 m чуқурлигидан грунт намлигини аниқлаш учун намуналар олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотнинг 10 m дан кам бўлмаган масофада (бино ва иншоот таъсири доирасидан ташқарида), грунтларнинг табиий намлиги сақланган зонада, назорат бур-қудуқлари бурғиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish687. Пойдеворларни очиш учун шурфларни ковлаш жараёнида ҳар 25 cm чуқурлик ковланганда, грунтлар ва пойдеворлар кузатиб борилиши ва бу кузатув натижалари махсус журналда қайд қилиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖурналда шурфлар ковланган сана, уларни ковлаш жараёнидаги шароит ва атмосфера ҳолати қайд қилиб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish688. Асослар текширилиши жараёнида грунтлар ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ грунт қатламлари тавсифланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish689. Бевосита пойдеворлар тагида жойлашган грунтларнинг хусусиятлари ёзиб борилиши, лаборатория тадқиқотлари учун монолитлар ҳамда ерости сувларидан намуналар олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish690. Олинган намуналардан лаборатория шароитида асос грунтларининг физик-механик хусусиятлари аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish691. Текшириш ишлари натижасида олинган материалларни хона шароитда қайта ишлаб мавжуд пойдеворларнинг режаси тузилиши, уларнинг умумий юзаси ва пойдеворлар эгаллаган майдон қурилишининг умумий майдонига нисбати, жойлашиш чуқурлигининг мутлақ ҳамда ўртача қийматлари, пойдеворлар тагининг кенглиги, пойдеворлар остидаги солиштирма босим аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Мавжуд бино ва иншоотлар пойдеворларини текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish692. Мавжуд бино ва иншоотлар пойдеворларини тадқиқ қилиш натижасида қуйидагилар аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор тури, унинг режа бўйича шакли, ўлчами, жойлашиш чуқурлиги, конструкцияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар материаллари текширилиши, ундаги носозликлар ва бетоннинг синфи (маркаси);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаввал бажарилган мустаҳкамлаш қурилмалари ҳамда сунъий асослар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғишт терилган деворларни механикавий ва электрофизик усуллар ёрдамида текшириш ҳамда ғишт ва қоришманинг мустаҳкамлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидроизоляция мавжудлигини унинг тури ва материаллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлаборатория текширишлари учун пойдевор материалларидан намуналар олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларда дарзликлар (бўйлама, кўндаланг, қия) мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон ва ғишт деворларида ўпирилиш мавжудлигини, ковакларни, ҳимоя қатламининг бузилганлигини, бетоннинг ранги ўзгарганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishарматура, ўрнатилган деталлар, пайвандлаш чоклари шикастланишиининг мавжудлиги (коррозия натижасида);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйиғма конструкцияларнинг таянч схемаларини аниқлаш ва амалдаги геометрик ўлчамларнинг лойиҳа ўлчамларидан оғишиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар конструкцияларидаги шикастланган ва авария ҳолатидаги ҳудудларининг мавжудлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish693. Пойдеворлар конструкцияларини, деворни диаметри 8 — 16 mm бўлган электр дрель билан зондлаш йўли билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор тури унинг режа бўйича шакли, ўлчами, жойлашиш чуқурлигини ўлчов асбоблари ёрдамида ўлчаб аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНазорат зондлаш бинонинг конструкцияси ва майдонига боғлиқ равишда танлаб олинган ҳудудларда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish694. Ертўла пойдеворлари ва деворларини тўлиқ текшириш ультратовуш усуллари ёрдамида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТерилган ғиштлар (деворлар) мустаҳкамлигини Физдел ва Кашкаров болғалари ёрдамида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish695. Устун қозиқли пойдеворларда устун қозиқларнинг конструкцияларини, уларнинг ўлчамини ва миқдорини пойдеворларнинг 1 погон метрида аниқланиши, бунда шурфларнинг кўндаланг кесим юзасини кенгайтириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish696. Пойдевор материалларидан олинган намуналар, сиқилиш ва эгилишдаги мустаҳкамлик чегараларини махсус лабораторияда пресслар ёрдамида текширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish697. Пойдевор тагининг энини, унинг жойлашиш чуқурлигини, икки томонлама шурфларда, ўлчов асбоблари ёрдамида аниқланиши, кам босим тушадиган ҳудудларда эса пойдеворлар симметрик тарзда ривожланиши қабул қилиниши ва бир томонлама шурфларда аниқланган ўлчамларга мувофиқ қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish698. Пойдеворлар ва шурфларнинг жойлашиш чуқурлиги нивелирлаш усули ёрдамида белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish699. Қўшимча қаватлар қуриш мўлжалланган бинолар учун пойдеворларни ўлчаш ишлари натижасида пойдеворларнинг режаси олиниши ва пойдеворлар эгаллаган умумий майдонининг қурилиш майдонига нисбатини белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВизуал равишда пойдеворларнинг ҳолати, ғишт ва қоришманинг тавсифи, бўш чоклар мавжудлиги, қопламаси, кўчган, бузилган жойлар мавжудлиги, пойдеворлар юзасида ҳимоя қатлами мавжудлиги баҳоланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish700. Ертўлаларнинг деворлари ва пойдеворлар тузилишини, жойида олинган ўлчовлар орқали ўрганиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish701. Лаборатория синовлари учун пойдевор материалларининг намуналари қўшимча юклама бериш имкониятини аниқлашда уларнинг мустаҳкамлиги ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлган ҳолларда олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish702. Ғишт терилган деворнинг сиқилиш ва эгилишдаги мустаҳкамлигини синаш учун пойдеворнинг ҳар хил ҳудудларидан 10 тадан ғишт олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХарсангтошларни мустаҳкамлигини синаш учун 5 та намуна олиниши ва уларнинг минимал ўлчамлари 5х10х20 cm бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚоришма намуналарининг миқдори улардан ўлчамлари 7х7х7 ёки 4х4х4 cm бўлган 5 та кубикни ёпиштириш учун етарли бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛаборатория синовлари учун бетон пойдеворлардан бурғилаш йўли билан диаметри 10 cm ва узунлиги 12 cm дан кам бўлмаган бешта тоғ жинси намунаси (керн) шаклида олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБарча олинган намуналар учун қайдномалар тўлдирилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Мавжуд бино ва иншоотларнинг асоси ва пойдеворларини текшириш учун бажариладиган муҳандислик-геология изланишлар натижалари асосида техник ҳисобот тузиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish703. Мавжуд бино ва иншоотларнинг асоси ва пойдеворларини текшириш бўйича муҳандислик-геологик изланишлар натижалари асосида тузилган техник ҳисобот матни қуйидаги бўлим ва маълумотлардан иборат бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудуднинг физик-географик шароити;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик шароитлар ўрганилганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик тузилиши ҳамда гидрогеологик шароитлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфизикавий-геологик ва муҳандис-геологик жараёнлар ва ҳодисалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандис-геологик шароитлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудудни ўрганиш (текшириш) натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлар асосини фойдаланишнинг ишончлилигини белгилайдиган омиллар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish704. Кириш қисмида умумий маълумотлар, ишларни амалга ошириш учун асос, муҳандислик-геология изланишларнинг вазифалари, муҳандислик-изланишлар майдонининг жойлашган жойи, лойиҳа ва муҳандислик-изланишлар ҳужжатларининг мавжудлиги, изланишлар дастури тўғрисида маълумотлар, лойиҳаланаётган бино ва иншоотлар тўғрисида маълумотлар, уларнинг тавсифи, бажарилган ишлар тури, ҳажми, уларни бажариш муддатлари, алоҳида иш турларини амалга ошириш услублари, ижрочилар таркиби, изланишлар дастурлардан четга чиқилганда уларни асослаш тўғрисидаги маълумотлар, ишни назорат қилиш, қабул қилиш ва бошқалар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish705. Физик-географик шароитлар бўлимида ҳудуд рельефи, иқлим шароити, гидрографияси, геоморфологияси ҳамда бино ва иншоотлар ҳолатига таъсир этувчи бошқа омиллар (хандақлар, ер ишловидаги ҳудудлар, траншеялар, турли хил ерости қурилиш коммуникациялари ва бошқалар) тўғрисидаги маълумотлар келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish706. Муҳандис-геологик шароитларни ўрганилганлиги бўлимида аввал бажарилган изланишлар мақсади ва чегаралари, ишлар амалга оширилган давр, материалларнинг қаерда сақланиши тўғрисидаги маълумотлар, муҳандислик-геология шароитни баҳолаш учун аҳамиятга эга бўлган асосий натижалар, ҳудудни ўзлаштириш ва ундан фойдаланиш, маҳаллий қурилиш тажрибалари тўғрисида маълумотлар, мавжуд бино ва иншоотларнинг ҳолати, улардаги деформациялар мавжудлиги ҳамда ҳосил бўлиш сабаблари тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек аввал ўтказилган изланишлар маълумотларини тартибга солиш ва баҳолаш натижаларининг ишончлилиги келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоботнинг бу бўлими сўнгида келажакда бажарилиши керак бўлган тадқиқотларнинг вазифалари белгилаб олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish707. Геологик тузилиш ва гидрогеологик шароит бўлимида грунтларнинг юқоридан пастга кўра жойлашиш тартиби, стратиграфияси, грунтларнинг келиб чиқиши ва петрографик таркиби, уларнинг тарқалиши ҳамда жойлашиш шароитлари, туб қоятош (қоятош) грунтлар учун уларнинг тектоник бузилишлари хусусиятлари ва нураганлиги келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish708. Бўлимда бино ва иншоотнинг геологик муҳит билан ўзаро таъсир доирасида бўлган барча ерости сувлари горизонтлари, ер юза қисмида бино ва иншоотлардан фойдаланиш даврида ҳосил бўлган сунъий сув горизонтлари, ерости сувларининг турлари, уларни ўзида сақловчи тоғ жинслари таркиби ҳамда ерости сувлари горизонтлари жойлашиш шароитларининг таърифи келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕрости сувлари горизонтларининг гидрогеологик параметрлари, кимёвий таркиби, сув билан таъминланиш шароити, ерости сувлари ҳаракатланиши ва чиқиб кетиши, бошқа сув горизонтлари ҳамда ерусти сувлари билан боғлиқлиги, ерости сувлари режими ва унинг ўзгаришларини прогноз қилиш тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish709. Физик-геологик жараёнлар ва ҳодисалар бўлими ўзига хос физик-геологик жараён ва ҳодисалар ривожланган ҳудудларда изланишларни ўтказишни тартибга солувчи ШНҚ 1.02.07-19 ва ШНҚ 2.02.01-19 талабларига мувофиқ тузилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish710. Муҳандис-геологик шароитлар бўлимида бино ва иншоотлар жойлашган ҳудудларнинг тавсифи, бино ва иншоотлар асосини ташкил этувчи грунтларнинг таркиби, ҳолати, хусусиятлари, уларнинг маконий ўзгариши келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish711. Ўзига хос хусусиятли грунтлар (лёссимон чўкувчан, техноген, шўрланган, бўшанг, сувга тўйинган) тарқалган ҳудудларда грунтларнинг деформациявий, мустаҳкамлик, кимёвий ва ўзига хос бошқа хоссаларининг ўзгариши келтирилиши ҳамда пойдеворлар ва уларнинг таъсир доирасидан ташқаридаги зоналарда ҳар бир ажратилган муҳандислик геологик элементлар бўйича грунтларнинг норматив, шунингдек ҳисобий кўрсаткичлари келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish712. Чўкувчан грунтлар тарқалган ҳудудларда қўшимча равишда қуйидагилар кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрельефнинг ўзига хос шакллари (товоқ шаклидаги чўкмалар (ботиқлар), суффозия) ва уларнинг маълум геоморфологик элементларга боғлиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчан қатламнинг қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўмилган грунтларнинг, карбонатли ва гипсли тузилмаларнинг, юмронқозиқ инларининг мавжудлиги ва уларнинг тарқалиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўхшаш шароитли ҳудудларда грунтлар чўкувчанлик хусусиятларини ўрганиш ва хандақларда ўтказилган тажриба-намлаш синовларининг натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг чўкувчанлик хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўкувчанлик бўйича грунт шароити тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқадимги ёки ҳозирги замонда суғорилганлик ёки намлаш белгиларининг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамлаш манбалари, мавжуд бино ва иншоотлардаги мавжуд деформацияларининг ҳолати ва хусусияти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish713. Ҳудудни текшириш натижалари бўлимида текшириш усуллари, унда қўлланилган техника ва технологиялар баён қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда, ҳар бир қўлланилган усуллардан (визуал, топографик, геодезик, геофизик ва бошқалар) олинган натижалар алоҳида-алоҳида кўрсатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish714. Мавжуд бино ва иншоотлар асоси ва пойдеворларини текшириш натижалари бўлимида, ўлчашларнинг техника ва технологиялари кўрсатилган ҳолда, текширишларни ўтказиш усуллари, пойдеворлар материалларининг, конструкцияларининг деформациявий, мустаҳкамлик кўрсаткичларини кўрсатиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНуқсонлар қайдномалари кўринишида пойдеворлар конструкцияларининг ҳолати, уларда деформациялар, чўкишлар, материаллар нуқсонлари ва бошқа шикастланган жойлар келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish715. Бино ва иншоотларнинг фойдаланиш ишончлилигини белгиловчи омиллар бўлимида биноларнинг асоси ва уларнинг конструкцияларида юз берган деформация ҳодисаларини келтириб чиқарган асосий омиллар рўйхати келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу рўйхатда келтирилган ҳар бир омилнинг таҳлили бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish716. Техник ҳисоботнинг хулосасида қисқа тарзда ҳудуддаги бино ва иншоотларнинг ҳолати ва фойдаланиш ишончлилигига таъсир қилувчи табиий шароитлар келтирилиши, бино ва иншоотлардан фойдаланиш ва уларни қайта қуриш шароитини умумий тарзда баҳолаш, пойдеворлар асосининг деформациялари сабаби ёки содир бўлган бошқа салбий жараён ва ҳодисалар тафсилоти (агар улар мавжуд бўлса), уларни келтириб чиқарган омилларни алоҳида таъкидлаб келтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТавсияларда салбий жараён ва ҳодисалар таъсирининг олдини олиш ҳамда уларни тугатиш чора-тадбирлари келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish717. Тавсияларда салбий жараён ва ҳодисалар таъсирининг олдини олиш ҳамда уларни тугатиш чора-тадбирлари келтирилиши лозим. Бундан ташқари бино ва иншоотлардан фойдаланувчи ташкилотларга ўзига хос хусусиятларга эга бўлган грунтлар тарқалган ҳудудларда иншоотлардан фойдаланиш тартиби ва қоидалари ҳам тавсия қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish718. Ҳисобот матнига қуйидагилар илова қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинонинг (иншоотнинг) муҳандис-геологик профиллари, режаси ва кесими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва пойдеворларнинг конструктив хусусиятлари, уларнинг геометрияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishреперлар, маркаларнинг жойлашиш схемалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюз берган горизонтал ва вертикал силжишларнинг, оғишларнинг, дарзликлар ривожланишининг график ва эпюралари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандис-геологик шароитларнинг мураккаблик даражаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОмиллар | I (оддий) | II (ўртача) | III (мураккаб) |
Геоморфологик шароитлар | Майдон битта геоморфологик элемент доирасида, юзаси горизонтал, бир текис | Майдон келиб чиқиши бир хил бўлган бир неча геоморфологик элементлар доирасида, юзаси қия, бироз нотекис бўлинган | Майдон ҳар хил йўл билан ҳосил бўлган бир неча геоморфологик элементлар доирасида; юзаси жуда нотекис |
Бино ва иншоотларнинг геологик муҳит таъсири доирасидаги геологик омиллар | Горизонтал ёки бироз (қиялиги 0,1 гача) қия жойлашган, литологияси бўйича иккитадан ортиқ бўлмаган қатламлар; қатлам қалинлиги майдон бўйлаб барқарор; қатлам грунтларининг бўйи ва чуқурлиги бўйича табиий ўзгарувчи хусусият кўрсаткичларининг турдош эмаслиги кам даражада; қоятош грунтлар ер юзасида жойлашган ёки қоятош бўлмаган грунтларнинг юпқа қатлами билан қопланган | Литологияси бўйича тўрт хилдан кўп бўлмаган қия шаклида жойлашган қатламлар; грунтлар хусусияти кўрсаткичларининг сатҳ ва чуқурлик бўйича ўзгариши табиий; қоятош грунтларнинг усти нотекис ёки қоятош бўлмаган грунтлар билан қопланган | Литологияси бўйича тўрттадан ортиқ турли қатламлар; қатламлар қалинлиги кескин ўзгаради; қатлам грунтларининг сатҳ ва чуқурлик бўйича ноқонуний ўзгарувчи хусусият кўрсаткичларининг турдош эмаслиги юқори даражада. Қоятош грунтларнинг юқори қисми бўлакланган ва қоятош бўлмаган грунтлар билан қопланган; ҳар хил даражадаги дарзликлар мавжуд |
Бино ва иншоотларнинг геологик муҳит билан ўзаро таъсири доирасидаги гидрогеологик омиллар | Ерости сувлари йўқ ёки бир хил кимёвий таркибга эга, битта барқарор ерости сувли горизонти мавжуд | Икки ва ундан ортиқ барқарор ерости сувлари сатҳи, баъзи жойларда турли кимёвий таркибли ёки босимга эга ва ифлосланган таркибли | Ерости сувлари горизонтлари бўй-ламаси ва қалинлиги бўйича ҳар хил; баъзи жойларда сувли ва сув ўтказмайдиган тоғ жинсларининг қатламлари мураккаб ҳолда алмашиниб туради; ерости сувларининг босими ва уларнинг гидравлик боғлиқлиги бўйламасига ўзгарувчан |
Бино ва иншоотлар қурилиши ва фойдаланиши шарт-шароитларига салбий таъсир қилувчи геологик жараёнлар | Мавжуд эмас | Тарқалиши чекланган ва (ёки) объектларнинг лойиҳа ечимларини қабул қилишга, қурилишига, улардан фойдаланишга ҳал қилувчи таъсир кўрсатмайди | Кенг тарқалган ва (ёки) объектларнинг лойиҳа ечимларини қабул қилишга, қурилишига, улардан фойдаланишга ҳал қилувчи таъсир кўрсатади |
Бино ва иншоотларнинг геологик муҳит билан ўзаро таъсири доирасидаги ўзига хос грунтлар | Мавжуд эмас | Тарқалиши чекланган ва (ёки) объектларнинг лойиҳа ечимларини қабул қилишга, қурилишига, улардан фойдаланишга ҳал қилувчи таъсир кўрсатмайди | Кенг тарқалган ва (ёки) объектларнинг лойиҳа ечимларини қабул қилишга, қурилишига, улардан фойдаланишга ҳал қилувчи таъсир кўрсатади |
Техноген таъсирлар ва ўзлаштирилган ҳудудларнинг ўзгарганлиги | Муҳандислик-геология изланиш ва лойиҳалашда ҳисобга олинмайди | Лойиҳа ечимларини қабул қилишга ва муҳандислик-геология изланишларни олиб боришга ҳал қилувчи таъсир кўрсатмайди | Лойиҳа ечимларини қабул қилишга ҳал қилувчи таъсир кўрсатади ва муҳандислик-геология изланишларни олиб боришни, уларнинг таркиби ва ҳажми ортишига олиб келадиган даражада, мураккаблаштиради |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Муҳандислик-геология шароитларнинг мураккаблик даражасини ушбу иловада келтирилган омиллар йиғиндисига кўра белгилаш керак. Агар бирорта омил юқорироқ мураккаблик даражасига эга бўлса ва асосий лойиҳа ечимларини қабул қилишда ҳал қилувчи рол ўйнаса, у ҳолда муҳандислик-геология шароитларнинг мураккаблик даражасини шу омил бўйича белгилаш керак. Бу ҳолда ишлар ҳажми кўпайтирилиши ёки қўшимча равишда лойиҳаланаётган бино ва иншоотларга худди шу омил таъсирини аниқлаш учун зарур бўлган иш турларини бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология изланишларида қўлланиладиган геологик ковламаларнинг турлари, чуқурлиги ва фойдаланиш шарт-шароитлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеологик ковламанинг тури | Максимал чуқурлиги, m | Фойдаланиш шарт-шароитлари | Лойиҳа босқичи |
Ўйиқлар | 0,6 | Юқоридан қопловчи қатламнинг қалинлиги 0,5 m дан кам бўлган ҳоллардаги грунтларни очиш учун | Лойиҳаолди ҳужжатлари ва лойиҳа босқичи |
Очилмалар | 1,5 | Юқоридан қопловчи қатламнинг қалинлиги 1 m дан кам бўлган ҳолда ёнбағирларда жойлашган грунтларни очиш учун | Лойиҳаолди ҳужжатлари ва лойиҳа босқичи |
Хандақлар (ариқлар) | 3,0 | Юқоридан қопловчи қатламнинг қалинлиги 2,5 m дан кам бўлган ҳолларда тик ётувчи грунтлар қатламини очиш учун | Лойиҳаолди ҳужжатлари ва лойиҳа босқичи |
Траншеялар | 6,0 | Юқоридан қопловчи қатламнинг қалинлиги 2,5 — 5,5 m бўлган ҳолларда тик ётувчи грунтлар қатламини очиш учун | Лойиҳаолди ҳужжатлари ва лойиҳа босқичи |
Шурф ва дудкалар | 20 | Горизонтал ёки унча катта бўлмаган бурчак остида ётган грунтларни очиш учун | Лойиҳалашнинг барча босқичлари |
Шахталар | Изланиш дастурларида аниқлаб берилади | Мураккаб муҳандислик-геология шароитларда | Алоҳида ҳолатларда |
Ерости горизонтал тоғ ковламалари | Изланиш дастурларида аниқлаб берилади | Мураккаб муҳандислик-геология шароитларда, шунингдек ерости ковламаларида тажрибаларини амалга оширишда | Алоҳида ҳолатларда |
Бур-қудуқлар | Изланиш дастурларида аниқлаб берилади | Изланиш дастури ва мазкур ШНҚнинг 3-иловаси бўйича аниқланади | Лойиҳалашнинг барча босқичлари |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология изланишларида бур-қудуқларни бурғилаш усуллари ва уларнинг турлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБурғилаш усули | Бурғилаш усулларининг турлари | Бурғилаш диаметри (обсадка қувурлари диаметрига кўра), mm | Қўлланилиш шароитлари (грунтларнинг турлари ва тавсифи) |
Колонкали | Сув билан ювиш | 34 — 146 | Нурамаган (монолит) ва кам нураган (дарзли) қоятош грунтлар |
Гилли эритма билан ювиш | 73 — 146 | Кам нураган (дарзли), нураган, ўта нураган (илвираган) қоятош грунтлар, йирик бўлакли, қумли, гилли грунтлар | |
Ҳаво ёрдамида (музлаган грунтларни ковлашда совитилган ҳаво билан) | 73 — 146 | Нурамаган (монолит) ва кам нураган (дарзли), сувга тўйинмаган (сув босмаган) ҳамда музлаган ҳолатдаги қоятош грунтлар; қаттиқ ва қайишқоқ музлаган дисперс грунтлар | |
Тузли ва совитилган эритма билан ювиш | 73 — 146 | Музлаган ҳолатдаги барча грунт турлари | |
Ювувчи суюқликнинг бур-қудуқ тубида айланишини таъминлаган ҳолда | 89 — 146 | Сув остидаги гилли грунтлар, кам нураган (дарзли), нураган, ўта нураган (илвираган) қоятош грунтлар | |
Қуруқ ҳолда | 89 — 219 | Нураган, ўта нураган (илвираган) қоятош грунтлар, сувга тўйинмаган (сув босмаган) ва кам тўйинган қаттиқ ва қайишқоқ музлаган ҳолатдаги йирик бўлакли, қумли, гилли грунтлар | |
Ҳалқа забойли канат зарбли | Зарб билан киргизиш | 108 — 325 | Сувга тўйинмаган (сув босмаган) ва кам тўйинган, қайишқоқ музлаган ҳолатдаги қумли ва гилли грунтлар |
Зарб билан чўқиш | 89 — 168 | Сувга кам тўйинган гилли грунтлар | |
Яхлит забойли канат зарбли | Долота ва желонкаларни қўллаш | 127 — 325 | Сувга тўйинган ва кам тўйинган йирик синиқ ва қумли грунтлар |
Титратмали | Титратма ёки титратма болғани қўллаш | 89 — 168 | Сувга тўйинган ва кам тўйинган йирик қумли ва гилли грунтлар |
Шнекли | Рейсли (ҳалқа забойли) | 146 — 273 | Сувга тўйинган ва кам тўйинган йирик бўлакли, қумли ва гилли грунтлар |
Узлуксиз | 108 — 273 | Сувга тўйинган ва кам тўйинган йирик бўлакли, қумли ва гилли грунтлар |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Бошқа бурғилаш усуллари тадқиқот дастурида асосланган ҳолда қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология изланишларида қўлланиладиган асосий ва ёрдамчи геофизик усулларнинг вазифалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзланишларнинг вазифалари | Геофизик усуллар | |
Асосий | Ёрдамчи | |
Массивнинг геологик тузилишини аниқлаш | ||
Қоятош ва музлаган грунтлар тепа қисмининг рельефи, қоятош бўлмаган, эриган қоплама грунтларнинг қалинлиги | Электрразведка усуллари билан: электропрофиллаш (ЭП) ва туюлучи қаршилик усуллари билан вертикал электр зондлаш (ВЭЗ КС); сейсморазведка усуллари билан: қайтган тўлқин усули (МОB) ва синган тўлқин усули (МПВ) | Икки бирикма ёрдамидаги ВЭЗ (ВЭЗ МДС); частотали электрмагнит зондлаш (ЧЭМЗ); диполь-электрмагнит профиллаш (ДЭМП); қайтган тўлқин усули (MOB); гравиразведка |
Кесимани қатламларга ажратиш, қоятош ва дисперс грунтларда ҳар хил литологик таркибли қатламлар орасидаги чегараларни белгилаш | ВЭЗ, МПВ, MASW (юзаки тўлқинларни кўп каналли тахлили), каротажнинг ҳар хил турлари — акустик, электрик, радиоизотоп | ВЭЗ МДС, потенциалларни қўзғатиш усули билан ВЭЗ (ВЭЗ ВП); ЧЭМЗ; вертикал сейсмик профиллаш (ВСП); акваторияларда узлуксиз сейсмоакустик профиллаш; георадиолокация |
Локал ҳодисаларнинг жойлашган ўрни, жойлашиш чуқурлиги ва шакллари | ||
Дарзликлар ва тектоник узилмалар зоналари, уларнинг ҳозирги замонда фаоллигини баҳолаш | ВЭЗ КС; ВЭЗ МДС; айланма вертикал зондлаш (КВЭЗ), табиий майдон усуллари (ПС); МПВ; МОГТ; ВСП; расходометрия; каротажнинг ҳар хил турлари; радиокип; газ-эманация съёмкаси; георадиолокация | ВЭЗ ВП; радиотўлқинлар ёрдамида текшириш; ДЭМП; магнитразведкаси, Ернинг табиий импульс электрмагнит майдонини (ЕИЭМПЗ) қайд қилиш; |
Карст бўшлиқлари ва ерости ковламалари | ЭП; ВЭЗ; ВЭЗ МДС; ВСП; расходометрия, радиотўлқинли зондлаш-георадар тадқиқотлари, резистивиметрия, газ-эманация съёмкаси | МОГТ; сейсмоакустика йўли билан текшириш; радиотўлқинлар ёрдамида текшириш; гравиразведка; георадиолокация |
Қоятош асосдаги кўмилган қолдиқлар ва локал ўйиқлар | МОГТ; ВЭЗ; ВЭЗ МДС; ЭП; гравиразведка, магнитразведкаси; газ-эманация съёмкаси | ДЭМП; сейсмик йўл билан текшириш; георадиолокация |
Музлар ва музлаган грунтлар | ЭП; ВЭЗ; ВЭЗ МДС; МПВ; каротажнинг ҳар хил турлари | ВЭЗ ВП; ДЭМП; ЧЭМЗ; микромагнит съёмкаси, гравиразведка |
Гидрогеологик шароитларни ўрганиш | ||
Ерости сувларининг жойлашиш чуқурлиги | МПВ, ВЭЗ | ВЭЗ ВП |
Шўр ва чучук сувлари линзаларининг жойлашиш чуқурлиги, қалинлиги | ЭП; ЭП МДС; ВЭЗ; резистивиметрия | ВЭЗ МДС; ВЭЗ ВП; ЧЭМЗ; расходометрия |
Ерости сувлари сатҳи ва ҳароратининг динамикаси | Стационар кузатувлар ВЭЗ; МПВ; нейтрон-нейтрон каротажи (НН); термометрия | - |
Ерости сувлари ҳаракатининг йўналиши, тезлиги, бўшаш жойи, улар таркибининг ўзгариши | Резистивиметрия; расходометрия; зарядланган жисм усули (МЗТ); ПС; ВЭЗ | Термометрия; спектрометрия |
Ерости сувларининг ифлосланиши | ВЭЗ; резистивиметрия | ПС |
Грунтларнинг таркиби, ҳолати ва хусусиятларини ўрганиш | ||
Қоятош: Ғоваклик ва дарзлик, эластикликнинг статик модули, деформация модули, бир ўқ бўйлаб сиқилишга муваққат қаршилик, муқобиллик коэффициенти, кучланганлик ҳолати | Каротажнинг ҳар хил турлари, МПВ; сейсмоакустика йўли билан текшириш; ВСП; солиштирма электр қаршилигини (УЭС) ва эластик тўлқинлар тезлигини лаборатория шароитида ўлчаш, | ВЭЗ; радиотўлқинли зондлаш-георадар тадқиқотлари; |
Қумли, гилли ва чангли, йирик бўлакли: намлик, зичлик, деформация модули, ички ишқаланиш бурчаги ва уланиши | Каротажнинг ҳар хил турлари, ВСП | МПВ, сейсмик йўл билан текшириш; солиштирма электр қаршилигини (УЭС) ва эластик тўлқинлар тезлигини лаборатория шароитида ўлчаш |
Музлаган қумли, гилли: намлик, зичлик, ғоваклик, деформация модули, бир ўқ бўйлаб сиқилишга муваққат қаршилик | Каротажнинг ҳар хил турлари; ВСП; солиштирма электр қаршилигини (УЭС) ва эластик тўлқинлар тезлигини лаборатория шароитида ўлчаш | ВЭЗ; ВЭЗ МДС |
Грунтларнинг коррозион фаоллиги ва адашган токларнинг мавжудлиги | ВЭЗ; ЭП; ПС: лаборатория шароитида поляризацияловчи токнинг зичлигини ўлчаш; адашган токларни қайд қилиш | - |
Геологик жараёнлар ва уларнинг ўзгаришини ўрганиш | ||
Грунтларнинг кучланганлик ҳолати ва зичланишини ўрганиш | МПВ; ВСП; сейсмоакустика йўли билан текшириш; каротажнинг ҳар хил турлари; бур-қудуқлар ва сув ҳавзаларида резистивиметрия: гравиметрия | Ернинг табиий импульс электромагнит майдонини (ЕИЭМПЗ) қайд қилиш; ПС; эманация съёмкаси |
Сурилмалар | МПВ, ЭП; ВЭЗ; каротажнинг ҳар хил турлари | ПС; акустик эмиссиянинг режим кузатувлари; магнит маркалари; эманация съёмкаси; ЕИЭМПЗ |
Карст | ВЭЗ МДС; ЭП; ПС; МПВ; ОГТ; каротажнинг ҳар хил турлари; бур-қудуқлар ва сув ҳавзаларида резистивиметрия; гравиметрия | ВЭЗ; ВЭЗ ВП; МЗТ, эманация съёмкаси |
Музлаган грунтларнинг эрувчан қатлами, ҳарорати ва хусусиятларининг ўзгариши | ВЭЗ; ЭП; МПВ; ВСП; каротажнинг ҳар хил турлари | ПС;ЧЭМЗ |
Ҳудудларни сейсмик микроҳудудлаштириш | МПВ; ВСП; гамма-гамма каротаж (ГГК); кучсиз зилзилаларни, портлашларни қайд қилиш | Кучли зилзилаларни қайд қилиш, микросеймларни қайд қилиш, грунтларда сейсмик тебранишларнинг сўниш ва ютилиш кўрсаткичларини аниқлаш |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Мураккаб даражали муҳандислик-геология шароитларда вертикал электр зондлаш ВЭЗ МДС модификациясида олиб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚисқартмалар — ЭП — электрпрофиллаш; ВЭЗ — вертикал электр зондлаш; ВЭЗ МДС — икки бирикма ёрдамидаги ВЭЗ; ЧЭМЗ — частотали электрмагнит зондлаш; ЭП МДС — икки бирикма ёрдамидаги электрпрофиллаш; ДЭМП — диполь-электрмагнит профиллаш; ВЭЗ ВП — потенциалларни қўзғатиш усули билан ВЭЗ; КВЭЗ — айланма вертикал электр зондлаш; ПС — табиий электр майдон; УЭС — солиштирма электр қаршилиги; МЗТ — қувватланган жисм усули; ЕИЭМПЗ — Ернинг табиий импульс электрмагнит майдони; МПВ — синган тўлқин усули билан сейсмик разведкаси; MOB — қайтган тўлқинлар усули билан сейсмик разведкаси; МОГТ — умумий чуқурликдаги нуқта усули билан сейсмик разведка; ВСП — вертикал сейсмик профиллаш; ННК — нейтрон-нейтрон каротаж; ГГК — гамма-гамма каротаж; ВЭЗ КС — туюлувчи қаршилик усуллари билан вертикал электр зондлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология изланишларида қўлланиладиган геофизик тадқиқотларнинг вазифалари, усуллари ва ҳажми
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеофизик тадқиқотларнинг вазифалари | Электрразведка | Сейсмик-разведка | Магнитраз-ведкаси | Гравиразведка | Акустик тадқиқотлар | Радиоизотоп тадқиқотлар | Газ-эманация съёмкаси | |||||
Профиллар орасидаги масофа, m | профиль бўйлаб нуқталар оралиги, m | Профиллар орасидаги масофа, m | профиль бўйлаб нуқталар оралиги, m | Профиллар орасидаги масофа, m | профиль бўйлаб нуқталар оралиги, m | Профиллар орасидаги масофа, m | профиль бўйлаб нуқталар оралиги, m | Профиллар орасидаги масофа, m | профиль бўйлаб нуқталар оралиги, m | |||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
Қоятош грунтлар тепа қисмининг рельефи, кесимни қатламларга ажратиш, ерости сувларининг жойлашиш чуқурлигини аниқлаш | 50 — 500 | 10 — 100 | 50 — 500 | Узлуксиз профиллаш | - | - | - | - | - | - | - | - |
Дарзликлар ва тектоник узилмалар зоналарини, кўмилиб кетган сойликларни аниқлаш * | 50 — 500 | 25 — 100 | 50 — 500 | Узлуксиз профиллаш | 50 — 100 | 25 — 50 | 50 — 100 | 25 — 50 | 25 — 50 | - | 25 — 50 | 5 — 10 |
Грунтларнинг карстланиш ва дарзланиш даражаларини, нураган тоғ жинсларининг бўшлиқларини аниқлаш, сурилмаларни ўрганиш | 25 — 100 | 10 — 20 | 50 — 200 | Узлуксиз профиллаш | 20 — 50 | 10 — 25 | 20 — 50 | 10 — 25 | 10 — 25 | - | 25 — 50 | 5 — 10 |
Грунтларнинг таркиби ва физик-механик хусусиятларини аниқлаш, мониторинг режимида | Шурфлар ва бур-қудуқларда, ер юзасида туриб алоҳида нуқталарда кузатувлар | алоҳида зондлаш ёки профилларнинг бўйлама ва кўндаланг, ВСП, сейсмик каротаж, сейсмоакустик зондлаш йўли билан текшириш | - | - | - | - | - | - | штольнялар, шурфлар, бур-қудуқлар, ўлчамлари намунада | Шурфлар, бур-қудуқларда грунтларнинг намлиги ва зичлигини махсус зондлар ёрдамида ўлчашлар | - | - |
Ерости сувлари ҳаракатининг йўналиши, тезлигини аниқлаш | Бур-қудуқдан 8 радиус доирасидаги алоҳида нуқталарда кузатувлар (қувватланган жисм усули) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
Грунтларнинг коррозион фаоллигини аниқлаш: | ||||||||||||
майдонда; | 50 — 100 | 25 — 50 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
йўналишлар бўйлаб: майдондан ташқаридаги коммуникациялар ҳудудида; | - | 50 — 100 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
магистраль қувур ўтказгичлар ҳудудида | - | 300 — 500 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
Адашган токларнинг интенсивлигини аниқлаш: | ||||||||||||
майдонда; | 100 — 200 | 50 — 100 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
йўналиш бўйлаб | - | 100 — 500 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish* Аниқланган ҳудудларда бир нечта азимут орқали кузатиб айланма вертикал электр зондлаш ва сейсмозондлаш ёрдамида янада батафсил маълумот олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДала шароитида муҳандислик-геология изланишларида грунтлар хусусиятларини ўрганишнинг мақсади ва усуллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДала шароитида грунтлар хусусиятларини ўрганиш усуллари | Дала шароитида грунтлар хусусиятларини ўрганиш | Ўрганиладиган грунтлар | Тадқиқотлар усулларининг стандартларнинг белгилари | ||||||||
Кесимни қатламларга ва муҳандислик-геологик элементларига ажратиш | Кўрсаткичларни аниқлаш | Грунтлар хусусиятларининг маконда ўзгаришини баҳолаш | Қозиқ таянчларни грунтлар қатламига ботириш ва уларнинг кўтариш қобилиятини баҳолаш | йирик бўлакли | қумли | гилли | |||||
Грунтларнинг физик хусусиятлари | Грунтларнинг деформация хусусиятлари | Грунтларнинг мустаҳкамлик хусусиятлари | Қозиқ таянчлари асосидаги грунтларнинг қаршилик кўрсаткичларни | ||||||||
Статик зондлаш | + | + | + | + | + | + | + | - | + | + | ГОСТ 19912-2012 |
Динамик зондлаш | + | + | + | + | - | + | + | - | + | + | ГОСТ 19912-2012 |
Георадар ёрдамида радиотўлқин текширишлар | + | - | - | - | - | - | - | + | + | + | |
Штамп билан синаш | - | - | + | - | - | - | - | + | + | + | ГОСТ 20276-2012 |
Прессиометр билан синаш | - | - | + | - | - | + | - | - | + | + | ГОСТ 20276-2012 |
Грунт устунларида кесишга қаршилик синовлари | - | - | - | + | - | - | - | + | + | + | Oʻz DSt 684-96 ГОСТ 20276-2012 |
Айланма кесиш | + | - | - | + | - | + | - | - | - | + | ГОСТ 20276-2012 |
Баравар қўзғаладиган кесиш | + | - | - | + | - | + | - | - | + | + | ГОСТ 20276-2012 |
Эталон қозиқ устун билан синаш | - | - | - | - | + | - | + | + | + | + | ГОСТ 5686-2020 |
Натурал қозиқ устун билан синаш | - | - | - | - | + | - | + | + | + | + | ГОСТ 5686-2020 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБелгилар: «+» — тадқиқотлар бажарилади; «-» — тадқиқотлар бажарилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Қоятош грунтларни ўрганиш ишларида дала усулларини қўллаш зарурати изланишлар дастурида, уларнинг таркиби, ҳолатига боғлиқ равишда белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология изланишларида грунтларнинг физик-механик кўрсаткичларини статик ва динамик зондлаш натижаларига кўра аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Грунтларнинг физик-механик кўрсаткичларини аниқлашда зондлаш кўрсаткичлари сифатида қуйидагилар қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) статик зондлашда (ГОСТ 19912-2012 бўйича) — зонд конуси остидаги грунтнинг солиштирма қаршилиги q3 ва грунтнинг зонд муфтаси бўйича ишқалишига солиштирма қаршилиги f3. Агар I тур зонди қўлланилса грунтнинг ёнлама юза бўйича қаршилиги Q3 ҳар бир муҳандислик геологик элемент учун грунтнинг ишқаланишга солиштирма қаршилиги бўйича f3 қайтадан ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ерда, f3 — грунтнинг зонд ёнлама юзаси бўйича ўртача қаршилиги, кПа (тс/м2), грунтнинг зонд ёнлама юзаси бўйича ўлчанган умумий қаршилигини унинг зондлаш нуқтасидаги муҳандислик геологик элементнинг тагидан тепасигача бўлган ёнлама юзаси майдонига нисбати билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) динамик зондлашда (ГОСТ 19912-2012 бўйича) — грунтнинг зонд ботишига шартли динамик қаршилиги p.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Грунтларнинг физик-механик кўрсаткичларини аниқлашда бир метр чуқурликкача бўлган ҳамда кичик габаритли зондлар қўлланилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. I-тоифали бинолар ва иншоотларнинг пойдевор турини танлашда, асос ва пойдеворларини лойиҳалашда ҳамда II-тоифали бино ва иншоотлар асосларининг деформациясини ҳисоблашда грунтларнинг мустаҳкамлиги ва физик хусусиятларини аниқлаш учун ушбу иловада келтирилган жадваллардан фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Ушбу илова бўйича аниқланадиган кўрсаткичлар солиштирма илашишлиги 0,01 MPa дан кам бўлган тўртламчи давр кварцли ва кварц-далашпатли қумларга ва таркибида органик моддаларининг миқдори 10 фоиздан кам бўлган тўртламчи давр гилли грунтларига тааллуқлидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Грунтларнинг физик-механик кўрсаткичларини статик зондлаш маълумотларига кўра аниқлашда ушбу илованинг 1 — 5 жадвалларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Грунтларнинг физик-механик кўрсаткичларини динамик зондлаш ГОСТ 19912-2012 маълумотларига кўра аниқлашда ушбу илованинг 6, 7-жадвалларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Динамик босимлар остида қумларнинг суюлиш эҳтимолини ушбу илованинг 8-жадвалидан фойдаланган ҳолда аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Ушбу илованинг 6, 7-жадвалларда келтирилган маълумотлар сувга тўйинган чангли қумларга татбиқ қилинмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Грунтларнинг физик-механик кўрсаткичларини динамик зондлаш SPT-тест маълумотларига кўра аниқлашда ушбу илованинг 9, 10-жадвалларидан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-жадвал | |||
Қумлар | q3 га боғлиқ равишда зичлиги, MPa | ||
Зич | Ўртача зичликда | Увалоқ | |
Намлигидан қатъи назар йирик ва ўртача йирик | 15 дан катта | 5 дан 15 гача | 5 дан кичик |
Намлигидан қатъи назар майда | 12 дан катта | 4 дан 12 гача | 4 дан кичик |
Чангли: | |||
кам намли ва нам | 10 дан катта | 3 дан 10 гача | 3 дан кичик |
сувга тўйинган | 7 дан катта | 2 дан 7 гача | 2 дан кичик |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-жадвал | ||||||||||
Қумлар | q3 га боғлиқ равишда қумли грунтлар деформация модулининг норматив кўрсаткичлари Е, MPa | |||||||||
2 | 4 | 6 | 8 | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 20 | |
Аллювиал ва флювиогляциаллардан ташқари барча генетик турлар | 6 | 12 | 18 | 24 | 30 | 36 | 42 | 48 | 54 | 60 |
Аллювиал ва флювиогляциал турлар | 15 | 20 | 25 | 30 | 35 | 40 | 45 | 50 | 55 | 60 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-жадвал | ||
q3, MPa | Қумли грунтларнинг ички ишқаланиш бурчагининг j (град.), зондлаш чуқурликларига боғлиқ равишда, норматив кўрсаткичлари, m | |
2 m | 5 m ва ундан ортиқ | |
1,5 | 28 | 26 |
3 | 30 | 28 |
5 | 32 | 30 |
8 | 34 | 32 |
12 | 36 | 34 |
18 | 38 | 36 |
26 | 40 | 38 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Ички ишқаланиш бурчаги 
норматив кўрсаткичларининг қиймати 2 дан 5 m гача чуқурликлар оралиғида интерполяция йўли билан аниқланади.
норматив кўрсаткичларининг қиймати 2 дан 5 m гача чуқурликлар оралиғида интерполяция йўли билан аниқланади.Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-жадвал | |||||||||||
q3, MPa | f3, MPa га боғлиқ равишда гилли грунтларнинг оқувчанлиги IL | ||||||||||
0,02 | 0,04 | 0,06 | 0,08 | 0,10 | 0,12 | 0,15 | 0,20 | 0,30 | 0,40 | 0.50 | |
1 | 0,50 | 0,39 | 0,33 | 0,29 | 0,26 | 0,23 | 0,20 | 0,16 | - | - | - |
2 | 0,37 | 0,27 | 0,20 | 0,16 | 0,12 | 0,10 | 0,06 | 0,02 | -0,05 | - | - |
3 | 0,22 | 0,16 | 0,12 | 0,09 | 0,07 | 0,05 | 0,03 | 0,01 | -0,03 | -0,06 | - |
5 | 0,09 | 0,04 | 0,01 | 0,00 | -0,02 | -0,03 | -0,05 | -0,07 | -0,09 | -0,11 | -0,13 |
8 | 0,01 | -0,02 | -0,04 | -0,06 | -0,07 | -0,08 | -0,09 | -0,11 | -0,13 | -0,14 | -0,15 |
10 | - | -0,05 | -0,07 | -0,08 | -0,09 | -0,10 | -0,11 | -0,13 | -0,14 | -0,16 | -0,17 |
12 | - | - | -0,09 | -0,11 | -0,11 | -0,12 | -0,13 | -0,14 | -0,16 | -0,17 | -0,18 |
15 | - | - | - | -0,13 | -0,14 | -0,15 | -0,16 | -0,17 | -0,18 | -0,19 | -0,20 |
20 | - | - | - | - | -0,17 | -0,18 | -0,18 | -0,19 | -0,20 | -0,20 | -0,21 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-жадвал | |||||
q3, MPa | Суглиноклар ва гилларнинг (музлик комплекс (моренали ва кўл-музлик)ларидан ташқари) деформация модули Е, солиштирма уланишлиги С ва ички ишқаланиш бурчагининг j норматив кўрсаткичлари | ||||
Е, MPa | Суглиноклар | Гиллар | |||
j, град. | С, кПа | j, град | С, кПа | ||
0,5 | 3,5 | 16 | 14 | 14 | 25 |
1 | 7 | 19 | 17 | 17 | 30 |
2 | 14 | 21 | 23 | 18 | 35 |
3 | 21 | 23 | 29 | 20 | 40 |
4 | 28 | 25 | 35 | 22 | 45 |
5 | 35 | 26 | 41 | 24 | 50 |
6 | 42 | 27 | 47 | 25 | 55 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-жадвал | |||
Қумлар (чангли ва сувга тўйинганлардан ташқари) | р га боғлиқ равишда зичлиги, MPa | ||
Зич | Ўртача зичликда | Увалоқ | |
Намлигидан қатъи назар йирик ва ўртача йирик | 9,8 дан катта | 2,7-9,8 | 2,7 дан кичик |
Майда: | |||
Кам намли ва нам | 8,6 дан катта | 2,3-8,6 | 2,3 дан кичик |
Сувга тўйинган | 6,6 дан катта | 1,6-6,6 | 1,6 дан кичик |
Чангли кам намли ва нам | 6,6 дан катта | 1,6-6,6 | 1,6 дан кичик |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-жадвал | |||||||||||
Қумлар (Чангли ва сувга тўйинганлардан ташқари) | Грунтлар хусусиятларининг кўрсаткичлари | Норматив Е, MPa ва j, градус, р, MPa остида | |||||||||
2 | 4 | 6 | 8 | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 20 | ||
Аллювиал ва флювиогляциал турлардан ташқари барча генетик турлар: | Е, MPa | 21 | 31 | 39 | 45 | 51 | 55 | 59 | 62 | 64 | 66 |
Намлигидан қатъи назар йирик ва ўрта | j, градус | 31 | 34 | 36 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 43 |
Намлигидан қатъи назар майда | Е, MPa, j, градус | 15 29 | 23 32 | 30 33 | 34 35 | 39 36 | 42 37 | 45 38 | 48 39 | 51 40 | 53 41 |
Чангли (сувга тўйинмаган) | Е, MPa, j, градус | 10 27 | l8 29 | 23 31 | 27 32 | 30 33 | 33 34 | 36 35 | 38 36 | 40 37 | 42 37 |
Аллювиал ва флювиогляциал | Е, MPa | 15 | 24 | 32 | 41 | 49 | 57 | 65 | 73 | 81 | 89 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-жадвал | ||
р, MPa | Динамик босимлар остида қумларнинг суюлиш эҳтимоли | |
ўртача | минимал | |
1,5 дан кам | 0,5 дан кам | Суюлиш эҳтимоли катта (увалоқ тузилишли қумлар, уланишлик мавжуд эмас) |
1,5 дан 2,7 гача | 0,5 дан 1,1 гача | Суюлиш эҳтимоли бор (увалоқ ёки кам ривожланган уланишлиги бўлган ўртача зичликдаги қумлар) |
2,7 дан 3,8 гача | 1,1 дан 1,6 гача | Суюлиш эҳтимоли кам (ривожланган уланишлиги бўлган ўртача зичликдаги қумлар) |
3,8 дан юқори | 1,6 дан юқори | Суюлиш эҳтимоли амалда мавжуд эмас (зич ва яхши ривожланган уланишлиги бўлган ўртача зичликдаги қумлар) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Қумларнинг суюлиш эҳтимоли р нинг ўртача қийматига кўра аниқланади. Минимал қийматларни ҳисобга олиш прогнознинг ишончлилигини оширади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-жадвал | |||||
Қумли грунтлар учун N, N60 орасидаги γ, ID, φ ларнинг корреляцияси | |||||
N | N60 | Грунтинг ҳолати | Солиштирма зичлик γ, kN/m3 | Зичлик коэффициент ID , фоиз | Ички ишқаланиш бурчаги j (град.) |
0 — 5 | 0 — 3 | жуда увалоқ | 11 — 13 | 0 — 15 | 26 — 28 |
5 — 10 | 3 — 9 | увалоқ | 14 — 16 | 16 — 35 | 29 — 34 |
10 — 30 | 9 — 25 | ўрта зич | 17 — 19 | 36 — 65 | 35 — 40* |
30 — 50 | 25 — 45 | зич | 20 — 21 | 66 — 85 | 38 — 45* |
>50 | >45 | жуда зич | >21 | >86 | >45* |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish* Ички ишқаланиш бурчагининг юқори қийматлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-жадвал | ||
Гилли боғланган грунтлар учун N60 орасидаги барқарор бўлмаган мустаҳкамлик Сu корреляцияси | ||
N60 | Консистенция бўйича | барқарор бўлмаган мустаҳкамлик Сu, кРа |
0 — 2 | Оқувчан ва оқувчан юмшоқ | <10 |
3 — 5 | Ўта юмшоқ | 10 — 25 |
6 — 9 | Таранг юмшоқ | 25 — 50 |
10 — 15 | Ярим қаттиқ | 50 — 100 |
15 — 30 | Қаттиқ | 100 — 200 |
>30 | Жуда қаттиқ | >200 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
8-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология изланишларида грунтлар ва сувли горизонтларнинг кўрсаткичлари ҳамда гидрогеологик параметрларини аниқлаш усуллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГидрогеологик параметр ва кўрсаткичлар | Аниқлаш усуллари | Қўлланилиш шароитлари |
I. Грунтлар (тоғ жинслари) нинг параметр ва кўрсаткичлари: Фильтрация коэффициенти (сув ўтказиш тезлиги) | ГОСТ 23278-2014 талабларига кўра дала тажрибалари, экспресс-тортишлар (откачка), сув қуйишлар, лаборатория усуллари ва эмпирик формулалар бўйича ҳисоблар | Сувга тўйинган ва сувга тўйинмаган грунтлар |
Сув қайтариб бериш коэффициенти (гравитацион ёки эластик) | Бур-қудуқлардан куст тортишлари (откачка); ерости сувлари сатҳи стационар кузатувлари; лаборатория усуллари. | Сувга тўйинган грунтлар |
Сувга тўйинмаганлик коэффициенти | Шурфларга сув қуйиш | Сувга тўйинмаган грунтлар |
Капилляр тортиш (кўтарилиш) баландлиги (капилляр вакуум) | Шурфларга сув қуйиш, лаборатория усуллари | Сувга тўйинмаган грунтлар |
Солиштирма сув ютилиши (нисбий сув ўтказувчанлик) | Бур-қудуқларга сув қуйиш | Сувга тўйинган ва сувга тўйинмаган грунтлар |
Бур-қудуқларга сувни босим остида юбориш | Сувга тўйинган грунтлар | |
Бур-қудуқларга ҳавони босим остида юбориш | Сувга тўйинмаган грунтлар | |
II. Сувли горизонтларнинг параметр ва кўрсаткичлари: Сувли горизонтнинг қалинлиги | Гидрогеологик кесиманинг таҳлили; интерваллар бўйича тажриба — фильтрация синовлари | Сувга тўйинган грунтлар |
Ерости сувлари оқимининг йўналиши | Гидроизогипс (гидроизопьез) харитаси бўйича | Сувга тўйинган грунтлар |
Ерости сувлари оқимининг гидравлик градиенти (нишаблиги) | гидроизогипс (гидроизопьез) харитаси бўйича | Сувга тўйинган грунтлар |
Сув ўтказувчанлик коэффициенти | Бур-қудуқлардан тажриба сув тортишлари (откачкалари) | Сувга тўйинган грунтлар |
Сатҳ ўтказувчанлик коэффициенти (пьезо ўтказувчанлик) | Бур-қудуқлардан тўп (куст) сув тортишлари (откачкалари). | Сувга тўйинган грунтлар |
Бир сувли горизонтдан иккинчисига сизиб ўтиш ва вертикал сув алмашиш коэффициентлари | Бур-қудуқлардан тўп (куст) сув тортишлари. Ерости сувлари сатҳи стационар кузатувлари. | Қат-қат сувли қатламлар |
Сув ҳавзалари тагининг фильтрацияга қаршилиги | Ерости ва ерусти сувлари сатҳининг стационар кузатувлари. | Сувга тўйинган грунтлар |
Ерости сувлари ҳаракатининг ҳақиқий тезлиги | Дала геофизик ва индикатор усуллари | Сувга тўйинган грунтлар |
Инфильтрация йўли билан таъминланиш (қатламнинг таъминланиш модули) | Ерости сувлари сатҳининг стационар кузатувлари. Баланс ҳисоблар | Сувга тўйинган грунтлар |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
9-ИЛОВА
9-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларнинг таркиби, тузилиши ва хусусиятларини геофизик усуллар ёрдамида аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Муҳандислик-геология изланишларида геофизик тадқиқот усуллари ёрдамида қуйидагилар амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг зичлиги ва намлигини массивда ва грунтларнинг юза қатлами ва материалларда ўлчаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўкма ва улардан пастки қатламдаги грунтларининг тури ва қалинлигини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishерости сувлари филтрация оқимлари сатҳини, тезлигини, йўналишини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар қатламида амалдаги ва ташлаб юборилган коммуникацияларни ва уларнинг тешилган жойларини қидириб топиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтлар қатламида ҳамда асфальт, бетон ва бошқа қопламалар остидаги бўшлиқларни қидириб топиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш ҳудудининг карстланиш эҳтимолини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташлаб юборилган қудуқлар, ерости йўлларини қидириб топиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўмилиб қолган пойдеворларни қидириб топиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishертўла хоналарида гидроизоляциянинг бузилган ҳудудларини қидириб топиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг коррозион фаоллигини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар конструкцияларининг ҳолатини (пойдеворлар материалларини шурфлар ва траншеяларда визуал текширишлар ва бузмасдан туриб назорат қилиш усуллари билан бирга), устун қозиқларнинг узунлиги ва бутунлигини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбиологик ва экологик жиҳатдан хавфли ҳисобланган зоналар ва локал ҳудудларни баҳолаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Бино ёки иншоотлар асоси ҳудудларининг ва уларга ёндош ҳудудларнинг литологик тузилишига аниқлик киритиш учун георадарлар ёрдамида радиотўлқинлар билан зондлаш ёки вертикал электр зондлаш усуллари (ВЭЗ) билан текшириш қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Электр зондлашни оғиш бурчаги 20 градус ёки ундан кам бўлган қатламли кесимлардаги айрим геоэлектрик горизонтларнинг қалинлиги ва солиштирма электр қаршилигини аниқлашда қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Вертикал электр зондлаш унча чуқур бўлмаган (0,5 — 1,0 m дан 25 — 30 m гача) чуқурликларни разведка қилиш учун қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Асос грунтларини намловчи манбаларни аниқлаш учун табиий потенциаллар усули, қувватланган жисм усули ва георадарлар ёрдамида радиотўлқинлар билан текшириш усуллари қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Грунтлар қатламининг намланишига сабаб бўлувчи ерости сувлари филтрация оқимлари йўналишини аниқлаш учун электрразведка усулларини аномал зоналарда табиий потенциаллар усули ёрдамида ажратилган қувватланган жисм усулини қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Георадарлар ёрдамида радиотўлқинлар билан текшириш усуллари юқорида келтирилган икки усулни тўлдиради ва грунтлар қатлами кесимига аниқлик киритиш учун ҳамда муҳандислик ерости коммуникацияларининг жойлашган ўрнини топиш учун хизмат қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Табиий электр майдон усули
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Табиий потенциаллар усули (ТП) билан бажариладиган ишлар иккита қутбланмайдиган электродлар ёрдамида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектрод потенциаллар (Vэ) доимий бўлиши ва ±1-2 милливолтдан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИдишларни дистилланган сув билан ювиб уларга тоза мис купоросининг эритмаси қуйилиши, мис стерженлар наждак қоғози билан тозаланиши (яхшиси азот кислотасининг 10 — 15 фоизли эритмаси билан ювиш керак) ва улар идишларга ўрнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектродларнинг бир нечтаси бир-бирига уланиб фаянс ёки пластмасса идишга мис купоросининг эритмаси билан, электрод потенциалларни мувозанатга келтириш учун, бир суткага қолдирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Ишлар бошланишидан аввал электродларни чуқурчаларга жойлаштирилиб улар орасидаги потенциаллар ўлчаниши ва Vэ < 1-2 бўлган жуфтлик электродлар танлаб олиниши, электродлар қутбланишининг барқарорлиги Vэ ни иш куни мобайнида (бошланиши, охири ва баъзи ҳолларда иш куни ўртасида) кўп марта такрорий ўлчашлар ёрдамида текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Ўлчов воситалари сифатида АЭ-72, АНЧ-3, МЭРИ Смарт, SGD-EEM MEDUSA-B2, ЭНИКС-01, ERA-MAX доимий ток потенциометрлари (милливольтметрлар) қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТекшириладиган юзалар нуқталари орасидаги потенциаллар фарқининг ҳақиқий қиймати ∆VMN ўлчанган ∆Vнинг электродли Vэ айирмасига тенг:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish∆VMN=∆V-Vэ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПотенциаллар съёмкаси жараёнида грунт юзаси билан контактдан кейин иккала электрод ҳам сим ўтказгичлар ёрдамида ўлчов воситаларига уланиши ва потенциаллар фарқи аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Табиий майдонлар съёмкасининг икки тури фарқланади: потенциаллар съёмкаси ва потенциаллар градиентининг съёмкаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотлар асоси деформацияларининг сабаби ўрганилиш жараёнида потенциаллар съёмкаси қўлланилади, потенциаллар градиентининг съёмкаси ёрдамчи усул ҳисобланиши, аномал қийматларни чиқариб ташлаш учун қўлланилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Потенциал усули билан битта қўзғалмас нуқта N ва ўрганилаётган ҳудуддаги бошқа барча кузатув пунктлари М1.2.3… орасидаги потенциаллар фарқи ўлчанади. Потенциаллар градиентининг съёмкаси ёрдамида бир-биридан ўзгармас масофада жойлашган ва кузатув профили бўйлаб баравар силжитиладиган иккита электрод орасидаги потенциаллар фарқи ўлчанади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Потенциал усули билан ишлаган пайтда профилларнинг йўналиши, N нуқтасининг ўрнини, съёмка умумий жойлашиш ўрнининг тизимини танлаш барча мавжуд маълумотлар асосида, барча ерости коммуникацияларини, ток элтувчи объектлар (электр етказиб берувчи линиялар, трамвай, троллейбус, электровоз линиялари)ни ва бошқа халал берувчи омилларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Дала шароитида оператор (муҳандис-геофизик) ўлчов воситалари, сим ўтказгич ғалтаги билан ўлчов воситаларининг N клеммасига уланган қўзғалмас электрод ёнида жойлашади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚўзғалмас электродни тинч, потенциаллар фарқи кескин ўзгармайдиган майдонга ўрнатиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИккинчи оператор қўзғалувчан электродни (сим ўтказгичга уланган унинг ёрдамида эса ўлчов воситасининг М клеммасига уланган) барча нуқталар бўйлаб кетма-кет улаб чиқилиши (бу нуқталар объект харитаси (режаси)да аввалдан аниқланган бўлиши керак) ва ҳар бир нуқтанинг потенциалини қўзғалмас Nга нисбатан ўлчаб чиқилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИш бошланиши ва охирида Vз нинг қиймати ўлчаниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Қўзғалмас нуқтанинг потенциали нолга тенг деб олинади ва бошқа ҳар қандай i-нуқтанинг потенциали қуйидагича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVi=∆Vi-Vэ.ўр+ ∆V1 /n∙i,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish∆Vi — i-нуқтанинг ўлчанган потенциал фарқи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVэ.ўр — потенциалларнинг ўртача электрод фарқи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish∆V1 — полигон бўйича хатолик, биринчи нуқтадаги кун бошланиши ва кун охиридаги ўлчовлар фарқи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn — кузатув нуқталарининг кун давомидаги умумий сони (назорат нуқталарини ҳам қўшган ҳолда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Ҳудуднинг съёмкаси битта нуқтада жойлашган қўзғалмас электрод ёрдамида бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар унинг жойи ўзгарса, кўплаб такрорий ўлчовлар натижасида барча нол пунктларни бир-бири билан боғлаб чиқиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Юқори даражадаги халал берувчи омиллар мавжуд бўлган шароитларда градиент усулида бажариладиган съёмкада, ишлар бошланғич ва охирги нуқталарга боғланган ҳолда, ёпиқ полигонлар бўйича олиб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКузатувлар қадами МN чизиғи узунлигига тенг деб олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКузатувлар давомида ҳар бир ўлчашдан кейин орқадаги электрод олдинги электроднинг жойини эгаллаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Потенциалнинг белгиси олдинги электрод съёмка давомида доим воситанинг М клеммасига уланган бўлиши керак. Бунда, иккита қўшни ўлчов пунктларида ∆V нинг қиймати қарама-қарши белгили потенциалнинг электрод фарқини ўз ичига олган бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Съёмка маълумотлари қайта ишланишида кузатув профилининг кейинги ва ундан аввалги нуқталари орасидаги потенциал градиенти ∆Vi i=∆V-Vэ ҳисоблаб чиқилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаъзи пайтларда маълум градиентлар бўйича барча нуқталарнинг қиймати бошланғич нуқтага нисбатан ҳисоблаб чиқилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Съёмканинг аниқлигини баҳолаш учун кузатув нуқталарининг 20 — 30 фоизини такрорий ва назорат нуқталари ташкил этиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТакрорий ўлчашларда ҳар 5-10 нуқтага ҳамда умум миқдордан четга чиқиб қолган нуқталарга асосий ўлчашдан ташқари иккинчи ўлчаш ҳам амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунинг учун электродлар ёнма-ён ўрнатилиши ва Vэ қайтадан ўлчаниши зарур. Алоҳида профиллар ёки ҳудудлар съёмкаси тугаллангандан сўнг ҳар 5 — 10 нуқтада (тескари юриш пайтида) назорат ўлчовлари амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Съёмканинг аниқлигини баҳолаш такрорий ва назорат нуқталаридаги кузатувларнинг ўртача хатолик қийматлари бўйича амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНормал ҳолатларда ўртача хатолик қийматлари ±5 милливолтдан, интенсив аномалия шароитларида эса ±15 милливолтдан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Табиий потенциаллар усули билан бажарилган съёмка натижасига кўра графиклар, потенциаллар графиклари хариталари ёки потенциаллар градиентлари ва потенциаллар хариталари тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрафикларни тузишда горизонтал ўқ бўйича кузатув нуқталари (кузатув нуқталари орасидаги масофа 5 — 10 mm га тенг бўлиши керак), вертикал бўйича эса потенциаллар фарқи (∆V) жойлаштирилади: юқорига қараб мусбат, пастга эса манфий.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХариталар графиклари тузишда хариталарга кузатувлар профиллари уларга перпендикуляр равишда эса ∆Vнинг қийматлари туширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Потенциаллар харитасини тузишда съёмканинг барча пунктлари режага туширилади ва ҳар бир нуқта қаршисида унинг учун аниқланган потенциалнинг қиймати милливольтларда ёзиб қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНуқталарни потенциалнинг бир хил қийматлари билан боғловчи эквипотенциал чизиқлар ўтказилади. Бунда, чизиқлар 5 ёки 10 милливолт каррали қийматлар учун ўтказиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Вертикал электр зондлаш усули — ВЭЗ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Электр зондлаш усуллари ётиш бурчаги 200 дан кам бўлган қатламлардаги геоэлектрик горизонтларнинг қалинлигини ва солиштирма электр қаршилигини аниқлаш учун қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Муҳандислик геология изланишларида ВЭЗ 0,5 — 1,0 m дан 25 — 30 m гача чуқурликларни разведка қилиш учун қўлланилади. Бунда, ВЭЗ асосан симметрик тўрт электродли АМNВ қурилма (АВ электр токини таъминловчи, MN кучланишни қабул қилувчи) ёрдамида бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Кучланишни қабул қилувчи МNнинг қиймати ўзгармас бўлиб қолиши ва таъминловчи (АВ) электродлар орасидаги масофа 1,3 — 1,5 геометрик прогрессия бўйича ортиб бориши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. ВЭЗ усулини амалга ошириш учун таъминловчи (AB) ва қабул қилувчи (МN) электродлар тўғри чизиқ бўйлаб 0 нуқтага симметрик жойлашган ҳолда ерга қоқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAB таъминловчи электродларга ток юбориб, унинг ток кучи (I) ўлчанади. MN қабул қилувчи электродлар ёрдамида потенциаллар айирмаси (∆V ) ўлчанади ва туюлувчи қаршилик (ρκ) қуйидаги формула орқали ҳисобланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishρκ = К х ∆V/ I
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, К қурилманинг коэффициенти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСимметрик қурилмалар учун К қуйидаги формула орқали ҳисобланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК=π* АМ*AN/10*МN
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда π=3,14; АМ, AN ва МN тегишли равишда электродлар орасидаги ҳисобланган масофа.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаъминловчи электродлар кейинги етказиб берувчига ўтказилади, ρκ қайтадан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТаъминловчи электродлар етказиб бериладиган йўналиш 50 аниқликдаги тўғри чизиқ бўйича бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚабул қилувчи МN таъминловчи AB бўйлаб жойлаштирилади. МN етказиб берувчилари АВ нинг 1/3қийматидан кичик бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВЭЗ эгри чизиқларини яратишда МNнинг икки линиясидаги ўлчашлар АВ нинг иккита етказиб берувчиси орқали амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАВ ва МN қийматлари ҳамда қурилманинг коэффициенти қуйидаги жадвал ёрдамида танлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАВ/2 | 1,5 | 2 | 3 | 3 | 4,5 | 4,5 | 6 | 9 | 12 | 15 | 15 | 25 | 25 | 40 | 65 | 65 | 100 | 100 | 15 | 250 |
МN/2 | 0,5 | 0,5 | 0,5 | 1 | 0,5 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 5 | 1 | 5 | 5 | 5 | 20 | 5 | 20 | 20 | 20 |
К= π*АМ | ||||||||||||||||||||
*АN/ МN | 0,628 | 1,18 | 2,75 | 1,26 | 6,28 | 3,0 | 5,5 | 12,6 | 22,5 | 35,2 | 6,28 | 98 | 18,8 | 19,5 | 132 | 30 | 313 | 75,4 | 173 | 486 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Ўлчашлар потенциометрлар ёрдамида токнинг ўзгармас манбалари (батарейкалар, аккумуляторлар), қабул қилувчи (мис) ва таъминловчи пўлат электродлар ҳамда бириктирувчи симларлардан фойдаланган ҳолда амалга ошириши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. ВЭЗ бажарилгандан сўнг логаримф масштабли махсус бланкларда (модули 6,25 см га тенг) ρκ нинг ярим етказиб берувчи АВ га боғлиқлик графиги чизилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Радиотўлқин билан георадар тизими ёрдамида текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Радиотўлқинлар билан кузатув ишлари қўйилган масалалар ва ўрганиш чуқурлигига боғлиқ бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Георадар ёрдамида зондлаш узунлиги, сони ва жойлашиши бўйича аниқланадиган профилларда кузатувлар бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Георадар ёрдамида зондлаш режими (узлуксиз ва нуқтали) ва фойдаланиладиган антеннанинг тури, унинг частотали хусусияти танланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Георадар ёрдамида зондлаш съёмка ғилдираги ёрдамида амалга оширилса, уни калибрлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСъёмка ғилдираги мавжуд бўлмаганда профилга 1 — 5 m оралиқ масофада белгилар қўйиб чиқиш керак. Иккала ҳолда ҳам йўналиш профили, антенна ва кабелга таъсир кўрсатиши мумкин бўлган тўсиқлардан тозаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Иш жараёнида кузатувлар дала журналига профилнинг рақами, ҳаракат йўналиши, файллар рақами, ускунани ўрнатиш параметрлари ва зондлашни амалга ошириш шароитлари ёзиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Олинган материаллар таҳлили тоғ ковламаларининг параметрик маълумотлари билан уйғунлаштирилган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Олинган натижаларга асосан жадваллар, кесмалар, схемалар, хариталар тузиш ва ҳисоботга киритиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Коррозион таъсирларни ўрганиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Муҳитнинг коррозион фаоллик даражаси дала ва лаборатория усуллари ёрдамида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Дала усуллари коррозион фаоллик миқдорини бевосита жойида, ерости иншоотларининг йўналиши бўйича, намуналар олмасдан, грунтнинг солиштирма электр қаршилигини ўлчаш орқали амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтнинг солиштирма электр қаршилигини ўлчаш учун Ф-416, М-416, МС-08 ва шу туридаги бошқа асбоб-ускуналар фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Ўлчаш ва ерда адашган токлар мавжудлигини аниқлаш ишлари ГОСТ 9.602-2016 талабларига мувофиқ бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Лаборатория усулларидан коррозион фаоллик даражасини дала геофизик ускунаси мавжуд бўлмаган ёки жойда ўлчаш ишларини олиб бориш имкони бўлмаган ҳолларда фойдаланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Ўлчашлар учун М-82 туридаги миллиамперметр ҳамда бошланғич қаршилиги 10 МОm дан кам бўлмаган вольтметр ишлатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Ўлчашларни тўрт электродли схема бўйича ўзгармас ёки паст частотали ўзгарувчан токда олиб бориш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда, А ва В электродлар ток манбаига уланиши, ток кучи (I) ўрнатилиши ва МN электродлар орасидаги кучланиш (U) нинг пасайиши ўлчаниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзгармас токда ишлаганда электродларнинг қутблари алмаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Грунт қаршилигини Ri=Ui/Ii формуласи ёрдамида ҳисобланиб унинг ўртача қиймати аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Грунтнинг солиштирма электр қаршилигини (ρ) Оm m қуйидаги формула ёрдамида ҳисобланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishρ=Rўр(S/L),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS — А ва В электроди бир томонининг юзаси, m²;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishL — М ва N электродлар орасидаги масофа, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Қўрғошинга нисбатан коррозион фаоллик грунтлар таркибидаги мавжуд гумус, нитрат-ион, рН миқдори ва ерости сувлари таркибидаги мавжуд нитратион, умумий қаттиқлик ва рН миқдорига кўра аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Алюминийга нисбатан коррозион фаоллик грунтлар ва ерости сувлари таркибидаги мавжуд хлориони, темир иони ва рН миқдорларига кўра аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-§. Динамик таъсирларни ўрганиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Динамик таъсирларни ўрганишда объектнинг (бино ва иншоотларнинг) ва у жойлашган ҳудуднинг кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишлар амалга оширилади. Бунда, объект яқинидан ўтган кўчалар, автомобиль йўллар, темир йўл, метрополитен мавжудлиги ва улардан транспорт воситалари қандай интенсивликда ўтиб туриши аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Сезиларли даражада тебраниш берувчи манбалар (механизмлар, устун қозиқ қоқадиган қурилмалар) ва улардан объектгача бўлган масофа аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Динамик таъсирлар натижасида юз берадиган тебранишлар сейсмик разведка усуллари ёрдамида бино ва иншоотлар бўйлаб жойлашган ҳар хил нуқталарда ва баландликларда (пойдевор цоколининг юқори қисмида, ер юзасида ва пойдевор тагида) ўлчовлар ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
10-ИЛОВА
10-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология изланишларида бур-қудуқлардан сув тортиб олиш ва тўлдириш (откачка) турлари ва уларнинг давомийлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув тортиб олиш ва тўлдириш (откачка) тури | Синовлар технологик схемаси | Тажрибанинг мақсади | Сув сатҳи пасайиши сони | Сув тортиб олиш ва тўлдириш (откачка) давомийлиги, d |
Тозалаш | Якка | Бурғилашдан кейин бур-қудуқни тозалаш, кальматацияни бартараф этиш учун фильтрни жойлаштириш ва кимёвий таҳлил учун намуналар олиш | 2 h дан 6 h гача сув тиниқлангунча ва лойни тозалаш тўхтагунча | |
Экспресс-откачка | Якка | Тоғ жинсларининг сув ўтказувчанлигини тахминий баҳолаш | 1 | 0,5 гача |
Синов-текширув откачкаси | Якка | Ҳар хил ҳудудларни қиёсий таърифлаш, тахминий ҳисоблашлар учун тоғ жинсларининг сув ўтказувчанлигини ва ерости сувлари кимёвий таркибини дастлабки баҳолаш; тажриба откачкасининг параметрларини белгилаш мақсадида бур-қудуқларнинг унумдорлигини аниқлаш | 1 | 0,5 — 1 |
Тажриба откачкаси | Якка | Фильтрация коэффициентларининг (сув ўтказувчанлигини) тахминий қийматини ва бу қийматларнинг майдонда ўзгаришини аниқлаш | 1 | 1 — 3; изланишлар дастурида асосланган тақдирда 12 гача |
Якка | Откачка жараёнида ерости сувлари кимёвий таркибининг ўзгаришини аниқлаш | 1 | 2 дан 30 гача изланишлар дастурида асосланган тақдирда | |
Якка | Дебитнинг сув сатҳи пасайишига боғлиқлиги асосида солиштирма дебитни аниқлаш, солиштирма сув ютилиши ва фильтрация коэффициенти орасидаги ўзаро боғлиқликни аниқлаш | 2 | 2 — 5, изланишлар дастурида асосланган тақдирда 12 гача | |
Тажриба откачкаси | Тўп (Куст) | Ҳисобланган гидрогеологик параметрларни аниқлаш: фильтрация коэффициентини (сув ўтказувчанлигини); сув қайтариб бериш коэффициентини (гравитацион ёки эластик); сувли горизонтлар, ерости ва ерусти сувлари орасидаги ўзаро боғлиқликнинг кўрсаткичларини ҳамда фильтрация оқимининг ҳаракатланиш шароитини | 1 | 3 — 10 |
Бир сувли горизонтдан иккинчисига сизиб ўтиш коэффициентини, ерости сувлари кимёвий таркибининг ўзгаришини аниқлаш | 1 | 5 — 30, изланишлар дастурида асосланган тақдирда 40 гача | ||
Тажриба-фойдаланиш откачкаси | Битта бур-қудуқдан ёки бур-қудуқлар гуруҳидан | Ҳисоблаш схема кўринишида ифода этиб бўлмайдиган мураккаб шароитларда ерости сувлари сатҳи ёки кимёвий таркибининг ўзгаришини: дренаж лойиҳасини асослаш учун сув сатҳини пасайтирувчи бур-қудуқлар тизими ёрдамида тажриба ишлаб чиқариш сув сатҳи пасайтирилиши | 1 | 30 дан ортиқ |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Тажриба-фойдаланиш откачкасини бажариш зарурати изланишлар дастурида асосланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
11-ИЛОВА
11-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология изланишларида грунтларнинг физик-механик хусусиятларини лаборатория шароитларида аниқлаш турлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЛаборатория шароитларида аниқлаш турлари | Грунтлар | Грунтлар хусусиятларини аниқлаш усулларини белгилаб берувчи стандартлар | |||
Қоятош | Йирик бўлакли | Қумли | Чангли ва гилли | ||
Гранулометрик таркиб | - | + | + | С | ГОСТ 12536-2014 Oʻz DSt ASTM D 6913:2022 (ASTM D6913/D6913M-17, IDT) |
Петрографик таркиб | С | С | - | - | - |
Минерал таркиб | - | С | С | С | - |
Ялпи кимёвий таркиб | С | - | С | С | - |
Осон ва ўрта эрувчан тузларнинг жамланган миқдори | С | С | С | С | - |
Алмашинувчи катионларнинг ютилиш ҳажми ва таркиби | - | - | - | С | - |
Органик моддаларнинг нисбий миқдори | - | С | С | С | - |
Табиий намлик | С | + | + | + | ГОСТ 5180-2015 Oʻz DSt ASTM D2216:2021 (ASTM D2216-19, IDT) |
Зичлик | + | + | + | + | ГОСТ 5180-2015 Oʻz DSt ASTM D 7263:2022 (ASTM D 7263-21, IDT) |
Максимал зичлик (стандарт зичланиш) | - | С | С | С | ГОСТ 22733-2016 |
Ўта зичланган ва увалоқ ҳолдаги зичлик | - | С | С | - | - |
Грунт зарраларининг зичлиги | - | + | + | + | ГОСТ 5180-2015 |
Намликнинг қуйи ва юқори чегаралари | - | С | - | + | ГОСТ 5180-2015 |
Табиий нишаблик бурчаги | - | С | С | - | - |
Максимал молекуляр сув сиғдирувчанлик | - | - | С | С | - |
Фильтрация коэффициенти | - | - | С | С | Oʻz DSt 788:97 |
Сувда ивилиш (сувда ивилиш тезлиги) | С | - | - | С | - |
Эрувчанлик | С | - | - | - | - |
Нураш коэффициенти | С | С | - | - | - |
Коррозия фаоллиги | - | С | С | С | - |
Компрессион сиқилиш | - | С | С | + | Oʻz DSt ASTM D 2435:2022 (ASTM 2435 − 11, IDT) |
Уч ўқ бўйлаб сиқилиш | - | С | С | С | Oʻz DSt ASTM D2850:2022 (ASTM D2850-15, IDT) |
Грунтнинг кесилишга қаршилиги | - | С | С | + | Oʻz DSt ASTM D 3080:2022 (ASTM D3080-11, IDT) |
Бир ўқ бўйлаб сиқилишга грунтнинг муваққат қаршилиги | + | С | - | С | Oʻz DSt ASTM D2166/D2166M:2022 (ASTM D2166/D2166M-16, IDT) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБелгилар : «+» — таҳлиллар бажарилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«-» — таҳлиллар бажарилмайди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«С» — таҳлиллар қўшимча техник топшириқ бўйича бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
12-ИЛОВА
12-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕрости ва ерусти сувлари кимёвий таркибининг кўрсаткичлари, муҳандислик-геология изланишларида уларни лаборатория шароитларида аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСув кимёвий таркибининг кўрсаткичлари | Кабеллар қобиғига нисбатан коррозия фаоллиги | Хўжалик-ичиладиган сув манбаси сифатида сув таъминотида ишлатиладиган ерости сувларини таърифлаш учун бажариладиган махсус таҳлиллар тури | Синаш усуллари ёки сув хусусиятларини аниқлаш усулларини белгилаб берувчи стандартларнинг белгилари | ||
Қўрғошинли | Алюминийли | стандарт | Тўлиқ | ||
Физик хусусиятлар: намуна олиш пайтидаги ҳарорат, 0С; | + | + | + | + | - |
Ҳид: | |||||
20 0С ҳароратда; | - | - | - | + | ГОСТ 3351-74 |
60 0С ҳароратда; | - | - | - | + | ГОСТ 3351-74 |
таъм ва қўшимча таъм 20 0С ҳароратда; | - | - | - | + | ГОСТ 3351-74 |
ранги; | - | - | - | + | ГОСТ 3351-74 |
лойқаланган | - | - | - | + | ГОСТ 3351-74 |
Водород кўрсаткичи, рН | + | + | + | + | ГОСТ 31957-2012 |
Қуруқ қолдиқ | - | - | + | + | ГОСТ 18164-72 |
Гидрокарбонатлар | - | - | + | + | ГОСТ 31957-2012 |
Карбонатлар | - | - | + | + | ГОСТ 31957-2012 |
Сульфатлар | - | - | + | + | ГОСТ 4389-72 |
Хлоридлар | + | + | + | + | ГОСТ 4245-72 |
Кальций | - | - | + | + | Унифицикацияланган |
Натрий | - | - | - | + | Унифицикацияланган |
Калий | - | - | - | + | Унифицикацияланган |
Натрий + калий | - | - | Ҳисоблаш йўли билан | - | - |
Қаттиқлик: | |||||
умумий | + | - | Ҳисоблаш йўли билан | Ҳисоблаш йўли билан | ГОСТ 4151-72 |
карбонатли | + | - | Ҳисоблаш йўли билан | Ҳисоблаш йўли билан | - |
доимий | + | - | Ҳисоблаш йўли билан | Ҳисоблаш йўли билан | - |
Озод карбонат кислота | - | - | + | + | Унифицикацияланган |
Перманганатли оксидланиш | оксидланиш бўйича чиринди (гумус) | - | + | + | Унифицикацияланган |
Кремний кислотаси | - | - | - | + | Унифицикацияланган |
Азот бирлашмалари: | |||||
нитратлар; | +- | -- | ++ | + | ГОСТ 33045-2014 |
нитритлар; | + | + | + | + | ГОСТ 33045-2014 |
аммоний | - | - | + | + | ГОСТ 33045-2014 |
Темир: | |||||
умумий; | + | + | - | - | ГОСТ 4011-72 |
чала оксиди; | - | - | + | + | Унифицикацияланган |
оксиди | - | - | + | + | Унифицикацияланган |
Магний | - | - | + | + | Унифицикацияланган |
Фтор | - | - | - | + | ГОСТ 4386-89 |
Марганец | - | - | - | - | ГОСТ 4974-2014 |
Мис | - | - | - | - | ГОСТ 4388-72 |
Рух | - | - | - | - | - |
Бериллий | - | - | - | - | ГОСТ 18294-2004 |
Молибден | - | - | - | - | ГОСТ 18308-72 |
Мишьяк | - | - | - | - | ГОСТ 4152-89 |
Қўрғошин | - | - | - | - | - |
Селен | - | - | - | - | ГОСТ 19413-89 |
Стронций | - | - | - | - | ГОСТ 23950-88 |
Алюминий | - | - | - | - | ГОСТ 18165-2014 |
Полифосфатлар | - | - | - | - | ГОСТ 18309-2014 |
Полиактиламид | - | - | - | - | ГОСТ 19355-85 |
Уран | - | ||||
Радий | - | ||||
Микробиологик кўрсаткичлар: | |||||
Коли-индекс | - | - | - | - | ГОСТ 18963-73 |
1 ml сувдаги микроорганизмлар сони | - | - | - | - | ГОСТ 18963-73 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
13-ИЛОВА
13-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геология тавсифларнинг ва геофизик параметрларнинг ўлчов бирликлари ҳамда уларнинг боғланиш тенгламалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГрунтларнинг турлари ва ҳолати | Муҳандислик-геология тавсифларнинг номи, ўлчов бирлиги | Геофизик параметр, ўлчов бирлиги | Боғланишлар тенгламаси | |
Деформация хусусиятлари | ||||
Қоятош, ярим қоятош жинслар намуналари учун (В.Н. Никитин бўйича) | Эластикликнинг статик модули Еt, MPa | Юнг динамик модули EД, MPa | Еt=0,35ЕД1.14 | |
Музлаган дисперс грунтлар (Хазин бўйича) | Эластикликнинг статик модули Еt, MPa | Юнг динамик модули EД, MPa | Еt=0,6+0,116ЕД+0,01ЕД2 | |
Музлаган гил ва супеслар (Н.Н. Горяинов бўйича) | Деформация модули Е, MPa | р-тўлқин тезлиги Vp , m/s | Е=8,13·10-6-Vp2 | |
Қоятош жинслар (эффузив) (О.К. Воронков бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули ЕД (ЕД = 104-8·104) MPa | lgE=-0,75+1,14lgЕД | |
Қоятош жинслар (интрузив ва метаморфик) (О.К. Воронков бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули ЕД (ЕД = 104-8·104) MPa | lgЕ=-1,45+1,28lgЕД | |
Қоятош жинслар (чўкинди) (О.К. Воронков бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули ЕД (ЕД = 104-8·104) MPa | lgЕ = -1,5+1,26lgЕД | |
Қоятош, ярим қоятош грунтлар (А.И. Савич ва З.Г.Яшенко бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули ЕД MPa | Е = 0,826+10-4 ЕД1.632 | |
Йирик қум, чақиқ тош, йирик бўлакли тош грунтлар (В.И. Бондарев бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули ЕД MPa | Е=0,1ЕД -16 | |
Йирик қумдан гравийли қумгача ерости сувлари сатҳидан (ЕОСС) юқори (1 — В.Н. Агеев, В.И. Бондарев, В.Н. Шмаков; 2 — В.И. Бондарев; 3 — И.П. Мишурина бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модели ЕД MPa | 1) Е= 0,0854EД +3; Е= 0,116EД-4,7 | |
Деформация модули Е, MPa | р ва s-тўлқин тезлиги Vp Vs, m/s | 2) Е=0,14Vp+0,198Vs-27 | ||
Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули Е, MPa Пуассон коэффициенти ц. Чуқурлиги Z, m | 3) Е=11+0,03EД+12µ+0,1Z | ||
Нам қумлар (В.И. Бондарев бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули EД , MPa | Е=0,0445EД+3,1 | |
Табиий намликда қумли-гилли грунтларнинг қалинлиги (Е.С. Григорчук бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули EД , MPa | Е = 0,64 EД+3,5 | |
Қумли-гилли грунтларнинг қалинлиги, ерости сувлари сатҳидан юқори (В.И. Бондарев ва В.В. Писецком бўйича) | Деформация модули Е, MPa | s-тўлқин тезлиги Vs, m/s | Е=0,154Vs-12 | |
Қумли-гилли грунтларнинг қалинлиги, ерости сувлари сатҳидан пастда (В.И. Бондарев ва В.В. Писецком бўйича) | Деформация модули Е, MPa | s-тўлқин тезлиги Vs, m/s | 1) Е=0,1517Vs-18,9 | |
Юнг динамик модули Е, MPa Пуассон коэффициенти µ. Чуқурлиги Z, m | 2) Е=2,26110-4Vs 2+ 4,2 | |||
3) Е=2+0,03EД+10µ+0,1Z | ||||
Қумли-гилли грунтларнинг қалинлиги (В.Е. Василиевский бўйича) | Деформация модули Е, MPa | р-тўлқин тезлиги Vp , m/s. Зичлиги r, g/cm3 | Е=реVp/(0,126+31) 10-4 | |
Лёссли суглиник, ерости сувлари сатҳидан юқори (И.Г. Минделю бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули ЕД , MPa | Е = 0,045 ЕД + 7 | |
Лёссимон суглиник ва супес бўлакли қолдиқлар билан, ерости сувлари сатҳидан юқори (И.Г. Минделю бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули ЕД , MPa | Е = 0,033 ЕД + 6,5 | |
Юмшоқ қайишқоқ суглинок (И.П. Мишурина бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули ЕД , MPa Пуассон коэффициенти µ. Чуқурлиги Z, m | Е = 2,7+0,014ЕД+9,3µ+0,046Z | |
Қаттиқ суглинок (И.П. Мишурина бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули ЕД , MPa Пуассон коэффициенти µ. Чуқурлиги Z, m | Е=10,3+0,016ЕД+0,11µ+0,047Z | |
Гил қаттиқ ва ярим қаттиқ (И.П. Мишурина бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули Е, MPa Пуассон коэффициенти µ. Чуқурлиги Z, m | Е=12,2+0,007ЕД+8,6µ+0,03Z | |
Гилсимон грунтлар (В.И. Бондарев бўйича) | Деформация модули Е, MPa | Юнг динамик модули ЕД , MPa | Е=0,108ЕД — 1,9 | |
Мустаҳкамлик хусусиятлари | ||||
Музлаган грунтлар (Ю.Д.Зыков ва О.П. Червинска бўйича) | Сцепления С, MPa | р-тўлқин тезлиги Vp , m/s | C=1,8·10-5 Vp1,75 | |
Лёссимон жисмлар намлиги 8 фоиз — 20 фоиз (И.Г. Минделю бўйича) | Сцепления С, MPa | Силжиш модули G, kPa | С=4,8·10-4G-0,08 | |
Чўкувчан бўлмаган лёссимон суглиноклар (В.И. Бондарев бўйича) | Сцепления С, MPa | Силжиш модули G, kPa | С=7,5·15-4G-0,356 | |
Қумлар ерости сувлари сатҳидан юқори (В.И. Бондарев бўйича) | Ишчи ишқаланиш бурчаги ᵩ, градус | Силжиш модули G, kPa | ᵩ= 5,64·10-4G-29 | |
s-тўлқин тезлиги Vs, m/s | ᵩ = 4,98·10-2 Vs +23,3 | |||
Қумлар ерости сувлари сатҳидан пастда (В.И. Бондарев бўйича) | Ишчи ишқаланиш бурчаги ᵩ, градус | Силжиш модули G, kPa | ᵩ = 0,378·10-4G-28,6 | |
s-тўлқин тезлиги Vs, m/s | ᵩ = 8,468·10-5Vs3 + 27,8 | |||
Қоятош, ярим қоятош грунтлар намуналари учун (Ф.М. Ляховицком бўйича) | Мустаҳкамлик чегараси бир томонлама сиқилиш учун Rcж, MPa | р-тўлқин тезлиги Vр, m/s. Пуассон µД динамик коэффициент. зичлиги ρ, g/cm3 s-тўлқин тезлиги Vs, m/s | Rcж= Vр2ρ(1-2 µД)/2С(1-2 µД) ·10-3 Rcж=r Vs2/С·10-3 (С=240 оҳактош учун; С=180 метаморфик жинслар учун; С=120 қадимий интрузив жинслар учун; С=180 қумтош ва алевролитлар учун; С=55-65 ёш интрузив ва эффузив жинслар учун) | |
Қум, суглинок, гил (А.Д. Потапов бўйича) | Ҳисобланган қаршилик Ru, kg/cm2 | р-тўлқин тезлиги Vp, m/s | Ru= 0,265 + 7,04·10-4 + 8,439·10-6 Vp2 | |
Физик хусусиятлари | ||||
Ҳар қандай намлик даражасидаги қумлар (В.И. Бондарев бўйича) | Қуруқ грунтнинг зичлиги pd , g/cm3 | р-тўлқин тезлиги р, m/s | pd= 1,013 Vp0.125-0,390 pd= 0,332·10-3 Vp+ 1,660 | |
Лёсс (Н.Н. Горяинов ва Т.А. Полякова бўйича) | Қуруқ грунтнинг зичлиги pd, g/cm3 | Кўндаланг тўлқин тезлиги Vs , m/s | pd= 1,19 + 475·10-6 Vs | |
Қумли грунтлар ерости сувлари сатҳидан юқори (В.И. Бондарев бўйича) | Ғоваклик коэффициент е | Юнг динамик модули ЕД, MPa | e = 37,5 / ЕД + 0,364 | |
Ғоваклик п, фоиз | Юнг динамик модули ЕД, MPa | n = (15,58 / ЕД + 0,198) ·100 | ||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Комплекс изланишлар олиб борилганда аниқланадиган кўрсаткичлар таркибини муҳандислик экология изланишларига оид норматив ҳужжатлар талабларига кўра амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Геофизик усуллар билан олинган грунтларнинг физик-механик хусусиятлари тахминий (дастлабки) бўлиб, лаборатория ва (ёки) дала тадқиқотлари билан аниқлаштирилиши ҳамда грунт хусусиятларининг норматив, ҳисоб-китоб қийматларини аниқлаш учун тўғридан-тўғри ишлатилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
14-ИЛОВА
14-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзига хос грунт турлари ва уларнинг асосий хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзига хос грунт турлари | Ўзига хос грунтлар хусусияти |
Чўкувчан грунт | 1. Грунтнинг устки қатламининг оғирлигига мос келадиган юк таъсирида сув билан намланганда вертикал деформацияга (чўкишга) учрайди ва чўкишнинг нисбий деформацияси Ɛsl ≥ 0,01 га тенг бўлган грунтлар. 2. Грунтнинг чўкиш пайтида ўз оғирлигига кўра, намланишида чўкиш қийматига қараб, улар чўкма грунтларга бўлинади: I тур — грунтнинг чўкиши асосан ташқи юк туфайли мумкин бўлган грунт шароитлари ва ўз оғирлиги туфайли грунтнинг чўкиши бўлмаган ёки 5 cm дан ошмайдиган; II тур — грунтнинг ташқи юкдан чўкишидан ташқари, уларнинг ўз вазнидан чўкиши мумкин бўлган, қиймати 5 cm дан ортиқ бўлган грунт шароитлари. |
Кўпчувчан грунт | Кўпчувчан грунтлар ГОСТ25100-2020 талабларига кўра сув ёки бошқа суюқлик билан намланиш жараёнида ҳажми ортадиган ва босимсиз нисбий чўкиш деформацияси Ɛsw > 0,04 бўлган ёки чекланган шароитларда кўпчиш босимини ҳосил қилади |
Органик ва органо-минерал | 1. Органик грунт — массасининг 50 фоиз ва ундан кўпроқ органик моддаларни ўз ичига олган грунт. 2. Органо-минерал грунт — массасининг 3 фоиздан 50 фоизгача органик моддаларни ўз ичига олган грунтлар ГОСТ 25100-2020 талабларига мувофиқ қуйидагиларга ажратилади: торфли грунт — таркибида массаси 3 фоиздан 50 фоизгача торфдан ташкил топган қумли ёки гилли грунтлар; торф грунт (торф) — массасининг 50 фоизни ўз ичига олган органик грунт ва кўпроқ органик моддалар, ўсимлик қолдиқлари ва гумус билан ифодаланади; балчиқ (ил) — замонавий денгиз ёки чучук сув органо-минераль чўкиндиси, таркибида 3 фоиздан ортиқ масса, суюқликнинг зичлиги Il >1 га тенг бўлган органик моддалар, ғоваклилик коэффициенти ℯ ≥ 0,9 ва таркибида 0,01 mm дан кичик заррачалар бўлган 30 фоиз ва ундан кўп масса; сапропель — сув ҳаракатсиз туриб сув ҳавзалари тубида, ўсимлик ва ҳайвон организмларининг чиришидан ҳосил бўлган ва таркибида 10 фоиздан ортиқ (массаси бўйича) органик моддалар ва гумуси бўлган чучук сувли балчиқ |
Шўрланган | Шўрланган грунтлар таркибига осон ва ўртача даражада эрийдиган (сувда эрувчан) тузларнинг таркиби ГОСТ 25100-2020 (22, 23 ва 28-жадваллар) да белгиланган қийматлардан кам бўлмаган |
Элювиал | Қоятош грунтларнинг нураши натижасида (физик, физик-кимёвий, кимёвий, биологик) ҳосил бўлган грунтлар |
Техноген | 1. Инсонларнинг муҳандислик ва хўжалик фаолияти натижасида ўзгартирилган, кўчирилган ёки шаклланган грунтлар. 2. Табиий ҳодиса шароитда техноген жиҳатдан ўзгартирилган грунт — бу пайдо бўлган жойда турли хил табиатнинг (кимёвий, физик, физик-кимёвий, биологик ва бошқалар) техноген таъсирига учраган бўлган табиий грунт. 3. Техноген кўчирилган (қайта ётқизилган) табиий грунт — табиий пайдо бўлган, у ёки бу сунъий усул билан ўзининг табиий пайдо бўлган жойидан сиқиб чиқарилган ва қисман трансформацияга учраган табиий грунт |