Валюта бозорини корхоналарнинг вақтинча бут бўлган хорижий валютадаги маблағларини жалб қилиш ҳисобига кенгайтириш ва амалга оширилаётган валюта алмаштириш операциялари самарадорлигини ошириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банкининг Ўзбекистон республика валюта биржасида корхоналар ва ташкилотлар томонидан хорижий валютани олди-сотди бўйича алмаштириш операцияларини ўтказиши тартиби тўғрисидаги таклифлари иловага мувофиқ қабул қилинсин.

2. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки, Ташқи иқтисодий фаолият миллий банки, вакил қилинган банклар ва Ўзбекистон республика валюта биржаси Молия вазирлиги билан биргаликда республика иқтисодиётини ривожлантиришнинг устувор йўналишларига мувофиқ амалга оширилаётган валюта алмаштириш операцияларининг иқтисодий самарадорлигини таъминласинлар.

3. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Бош вазирнинг ўринбосари Б.С. Ҳамидов зиммасига юклансин.

1.1. Мазкур тартиб корхоналар ва ташкилотлар томонидан Ўзбекистон республика валюта биржасида (кейинги ўринларида валюта биржаси деб аталади) хорижий валютани олди-сотди бўйича алмаштириш операцияларини ҳамда бюджетга, бюджетдан ташқари фондларга, банкларга ҳамда маҳсулот етказиб берувчилар счётлари бўйича муддати ўтказиб юборилган қарзлари бўлган корхоналар ва ташкилотларнинг хорижий валютани мажбурий сотишларини тартибга солади.

1.2. Валюта биржасида:

а) корхоналар ва ташкилотларнинг валютаси Республика валюта биржаси кафолати билан валюта СВОПи битишувлари шартларида қайтариб сотиб олиш ҳуқуқи билан сотишлари;

б) бюджетга, бюджетдан ташқари фондларга, банкларга ҳамда маҳсулот етказиб берувчилар счётлари бўйича муддати ўтказиб юборилган қарзлари бўлган корхоналар ва ташкилотларнинг жорий счётларида мавжуд бўлган ҳамда бошқа мажбуриятлар билан банд бўлмаган эркин муомаладаги валютани мажбурий сотишлари амалга оширилади.

1.3. Валюта биржасида валюта операциялари вакил қилинган банклар орқали белгиланган тартибда воситачилик ҳақи ундирилган ҳолда амалга оширилади.

1.4. Республика валюта фонди кафолати билан бажариладиган алмаштириш операциялари бўйича Ўзбекистон Республикаси иқтисодий фаолият миллий банки вакил қилган банк хизматини ўтайди.

1.5. Мазкур тартибнинг 1.2-бандига мувофиқ валюта операциялари натижасида олинган хорижий валютадаги маблағлардан фойдаланишни таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси иқтисодий фаолият миллий банкида Республика валюта фонди учун махсус счёт очилади.

«Республика валюта фондининг Республика валюта фонди кафолати билан валюта биржасида алмаштириш операциялари натижасида харид қилинган, шунингдек, корхоналар ва ташкилотларнинг бюджетга, бюджетдан ташқари фондларга, банклар ва маҳсулот етказиб берувчилар счётлари бўйича муддати ўтказиб юборилган қарзларига оид мажбуриятларни бажаришга алоқадор операциялардан олинган хорижий валютадаги маблағлари».

1.6. Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият миллий банки юқорида кўрсатиб ўтилган счёт бўйича ўтказилаётган операцияларга оид ахборотни ҳар ойда белгиланган шаклларда Молия вазирлигига, Марказий банкка ва Давлат солиқ қўмитасига такдим этади.

2.1. Вақтинча банд бўлмаган хорижий валютага эга бўлган корхоналар уларни Республика валюта фонди кафолати билан вакил қилинган банклар орқали СВОП шартларида валюта биржасида қуйидаги шартларда сотишга қўйишлари мумкин:

а) келишилган муддатга;

б) йўқлаб олинадиган муддатга (бир йилдан ортиқ эмас).

2.2. Вақтинча банд бўлмаган маблағларга эга бўлган корхона вакил қилинган банкка хорижий валютадаги маблағларни валюта биржасида сотиш таклифи билан белгиланган шаклда мурожаат қилиши мумкин. Корхона айни бир вақтда белгиланган шаклдаги буюртманома билан битишув тузилиши мумкин бўлган сумма ва муддатни кўрсатиб СВОП шартларида операцияларни амалга ошириш тўғрисида Миллий банкка мурожаат қилади.

2.3. Миллий банк Молия вазирлиги билан кўрсатилган операцияни кейинчалик қайта алмаштириш ҳуқуқи билан амалга ошириш тўғрисидаги кафолатли битимни ва валюта сотувчи корхона билан балки аниқ СВОП шартларидаги олди-сотди тўғрисидаги битимни расмийлаштиради.

Сотувчи корхона учун валютани сотиш ва харид қилиш курси ҳар бир битишув кунидаги биржа курси бўйича белгиланади. СВОП битишуви тугаганда корхона тўлиқ суммани сотиб олиш ҳуқуқига эга бўлади ҳамда муддатли битишувлар бўйича 3,0 фоиз ва йўқлаб олинадиган битишувлар бўйича 2,0 фоиз миқдорида Республика валюта фонди маблағлари ҳисобидан тўланадиган қўшимча йиллик даромад олади.

2.4. 2.1-бандда кўрсатилган битишувлар Миллий банк томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади. Миллий банк кўрсатилган битишувларнинг аҳволи тўғрисида Молия вазирлигига мунтазам ҳисобот бериб туради ва сотувчи корхона олдидаги мажбуриятларнинг бажарилиш учун барча чора-тадбирларни кўради.

2.5. Қайта алмаштириш муддати келган ва валюта бозорида банд бўлмаган валюта маблағлари йўқ бўлган ҳолларда кўрсатилган маблағлар махсус қарор билан бу мақсадлар учун Миллий банкда шакллантириладиган ва жойлаштириладиган Республика валюта фондининг қайта алмаштириш резерв фондидан ажратилади.

3.1 Бюджет ва бюджетдан ташқари фондларга тўловлар бўйича муддати ўтказиб юборилган қарзлари ва хорижий валютадаги счётларида эркин муомаладаги валюталари мавжуд бўлган корхоналар «Ўзбекистон Республикасидаги корхоналар тўғрисида» Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 24-моддаси 4-бандига мувофиқ бюджетга ва бюджетдан ташқари фондларга, қарзларни тўлаш ҳисобига миллий валютада ҳисоблаб ўтказиш учун хорижий валютани вакил қилинган банклар орқали валюта биржасида сотишга мажбурдирлар.

3.2. Бюджет ва бюджетдан ташқари фондларга ҳисобот ойидан кейинги ойнинг биринчи кунига муддати ўтказиб юборилган қарзлари бўлган корхоналар рўйхати ва қарзлар ҳажми Давлат солиқ қўмитаси томонидан ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-кунигача эълон қилинади ва корхоналарнинг хорижий валютадаги счётлари очилган банкларга юборилади.

3.3 Корхоналарнинг хорижий валютадаги счётларига эга бўлган банклар Давлат солиқ қўмитаси рўйхатида кўрсатилган корхоналар валютани сотиш буюртманомасини тақдим этгунларига ёки Молия вазирлигининг махсус кўрсатмасига қадар Ўзбекистон Республикаси Марказий банки курси бўйича уларнинг хорижий валютадаги счётларидаги қарз ҳажмига тенг бўлган маблағларини тўхтатиб қўяди.

4.1. Мазкур қоида банк ссудалари ва маҳсулот етказиб берувчи счётлари бўйича миллий валютада муддати ўтказиб юборилган қарзларга ҳамда хорижий валютадаги счётларга эга бўлган барча корхоналар ва ташкилотларга жорий қилинади.

4.2. Муддати ўтказиб юборилган қарзлари бўлган ташкилотлар рўйхати ва бу қарзлар ҳажми ҳамда вакил қилинган банклардаги валюта счётлари Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бюллетенида хар ойда кейинги ойнинг 15-кунигача эълон қилинади ва икки кун мобайнида барча вакил қилинган банкларга етказилади.

4.3. Банкка ва маҳсулот етказиб берувчилар счётлари бўйича миллий валютада муддати ўтказиб юборилган қарзлари бўлган ва муддати ўтказиб юборилган қарзлари бўлган корхоналар рўйхатига киритилган корхоналар ой тугагандан кейин 5 кун мобайнида хорижий валютани сотиш бўйича намунавий буюртманомани (Марказий банкнинг 1993 йил 22 июндаги 40-сон хатига 2-илова) банкнинг номи, корреспондент счёт рақами, муддати ўтказиб юборилган ссуда счёт рақами ва муддати ўтказиб юборилган ссуда қарзи суммасини кўрсатиб, валюта счёти очилган вакил қилинган банкка тақдим этадилар.

4.4. Қарздор корхоналарнинг хорижий валютадаги счётлари очилган вакил қилинган банклар Марказий банк рўйхати бўйича валютани сотиш бўйича буюртманомаларини 4.3-бандда кўрсатилган муддатда олмасалар валюта маблағларининг тенг келувчи эквивалентини Марказий банкнинг кўрсатилган маблағларни тўхтатиб қўйишни бекор қилиш мумкинлиги тўғрисидаги махсус кўрсатмасини олгунга қадар тўхтатиб қўядилар.

5.1. Республика валюта фонди кафолати билан валюта СВОПи шартларида сотиш учун биржага қўйиладиган эркин муомаладаги валюта маблағлари, шунингдек, бюджетга, бюджетдан ташқари фондларга, банкларга муддати ўтказиб юборилган қарзларни тўлаш учун сотиладиган ва мазкур тартибнинг 1.5-бандига мувофиқ махсус счётда ҳисобга олинадиган маблағлар биринчи навбатда корхоналар ва ташкилотларнинг имтиёзли деб тан олинган мақсаддаги буюртманомаларини қондиришга йўлланади.

Бунда буюртманомалар валюта биржасига қўйилади ва уларнинг асосланганлигига харидорнинг берилган буюртманомасини иқтисодий экспертизадан ўтказадиган вакил қилинган банки жавобгар булади.

5.2 Эркин муомаладаги валютани валюта биржасида сотиш операциялари қуйидаги вазифаларни бажариш учун устувор тартибда амалга оширилади:

ишлаб чиқарилаётган товарлар, технологиялар ва хизматларни экспорт қилиш асосида ўз валюта харажатларини қоплашни таъминлайдиган ёки импорт қилинадиганлар ўрнини босадиган ва устуворлар рўйхатига киритилган (1-рўйхат) ишлаб чиқаришлар учун технологияларни харид қилиш;

Марказий банкнинг сўмни эркин муомаладаги валютага алмаштириш имтиёзли ҳуқуқи патентлари бўйича истеъмол бозорини импорт қилинадиган ўта камёб халқ истеъмол товарлари ва озиқ-овқат маҳсулотлари билан тўлдириш (2, 3-рўйхатлар).

1. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш ва сақлаш.

2. Маҳаллий хом ашёни қайта ишлашга асосланган озиқ-овқат маҳсулотлари ишлаб чиқариш.

3. Маҳаллий хом ашёни қайта ишлашга асосланган халқ истеъмол товарлари ишлаб чиқариш.

4. Тиббий асбоб-ускуналар ва дори-дармонлар ишлаб чиқариш.

5. Товарларни экспорт қилишни ва/ёки импортнинг ўрнини босиб таъминловчи ишлаб турган ишлаб чиқаришлар учун бутловчи буюмлар хом ашёлар харид қилиш.