Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 23 апрелдаги 231-сон «Қурилиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни халқаро стандартлар билан уйғунлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:

1. ШНҚ 2.08.10-24 «Жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Спорт вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Миллий гвардия, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.

3. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қуриладиган, реконструкция қилинадиган ва мукаммал таъмирланадиган жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотларини (бундан буён матнда спорт иншоотлари деб юритилади) лойиҳалаштиришга қўйиладиган талабларни белгилайди.

1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:

ШНҚ 1.02.07-19 «Қурилиш учун муҳандислик-техник изланишлар»;

ШНҚ 1.02.08-19 «Қурилиш учун муҳандислик-геодезик қидирувлар»;

ШНҚ 1.02.09-15 «Қурилиш учун муҳандислик геология изланишлари»;

ШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари»;

ШНҚ 1.02.11-15 «Қурилиш учун муҳандислик экология изланишлари»;

ШНҚ 1.02.22-19 «Учувчисиз учиш аппаратлари ёрдамида топографик карталар ва планлар тузиш мақсадида бажариладиган аэрофототопографик съёмка технологияси»;

ШНҚ 1.03.02-04 «Ҳудудларни ривожлантириш ва қурилишини режалаштириш бўйича шаҳарсозлик ҳужжатларининг таркиби, ишлаб чиқиш, келишиш ва тасдиқлаш тартиби тўғрисидаги йўриқнома»;

ШНҚ 2.04.02-19 «Сув таъминоти. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;

ҚМҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;

ҚМҚ 2.01.07-96 «Юклар ва таъсирлар»;

ҚМҚ 2.04.20-22 «Турар жой объектлари ва жамоат биноларининг муҳандислик ускуналари учун коммуникация ва диспетчерлаш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари»;

ШНҚ 2.07.01-23 «Аҳоли пунктларининг ҳудудларини ривожлантириш ва қуришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш»;

ШНҚ 2.07.02-22 «Қурилиш объектларини ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда кексалар эҳтиёжини инобатга олган ҳолда лойиҳалаштириш»;

ШНҚ 2.07.05-19 «Яшил қурилиш. Турар-жой ва жамоат бинолари»;

ҚМҚ 2.01.05-19 «Табиий ва сунъий ёритиш»;

ҚМҚ 2.01.08-19 «Шовқиндан ҳимоя»;

ҚМҚ 2.04.18-22 «Шаҳарлар ва қишлоқ аҳоли яшайдиган жойларни ташқи ёритиш»;

ШНҚ 2.02.01-19 «Бинолар ва иншоотларнинг асослари (расмий манба: «Основания зданий и сооружений»);

ШНҚ 2.04.17-2019 «Турар жой ва жамоат биноларининг электр жиҳозлари»;

ШНҚ 2.08.02-23 «Жамоат бинолари ва иншоотлари»;

ҚМҚ 3.05.06-97 «Электротехник қурилмалар» (расмий манба: «Электротехнические устройства»);

ҚМҚ 2.04.01-98 «Бинолар ички водопроводи ва канализацияси»;

ҚМҚ 2.04.05-97 «Иситиш, вентиляция ва кондициялаш»;

СанҚваН 0306-02 «Сузиш ҳавзаларини лойиҳалаш, қуриш ва улардан фойдаланиш»;

СанҚваН 0368-19 «Жамоат ҳожатхоналарини лойиҳалаш, қуриш ва ишлатиш учун санитария нормалари ва қоидалари»;

СанҚваН 0275-09 «Ўзбекистон Республикаси таълим ташкилотларида жисмоний тарбия, спорт жиҳозлари ва анжомларига қўйиладиган гигиения талаблари» (расмий манба: «Гигиенические требования к физическому воспитанию, спортивному оборудованию и инвентарю в образовательных учреждениях Республики Узбекистан»);

СанҚваН 0020-22 «Даволаш-профилактика муассасаларини лойиҳалаштириш, қуриш ва эксплуатация қилишнинг санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари;

ГОСТ 30494-2011 «Турар жой ва жамоат бинолари. Хоналардаги миқроиқлим параметрлари» (расмий манба: ГОСТ 30494-2011 «Здания жилые и общественные. Параметры микроклимата в помещениях»);

ГОСТ EN 378-1-2014 «Совутиш тизимлари ва иситиш насослари. Атроф-муҳит хавфсизлиги ва муҳофазаси талаблари. 1-қисм. Асосий талаблар, таърифлар, классификация ва танлаш мезонлари» (расмий манба: ГОСТ EN 378-1-2014 «Системы холодильные и тепловые насосы. Требования безопасности и охраны окружающей среды. Часть 1. Основные требования, определения, классификация и критерии выбора»);

ГОСТ EN 378-2-2014 «Совутиш тизимлари ва иситиш насослари Атроф-муҳит хавфсизлиги ва муҳофазаси талаблари. 2-қисм. Лойиҳалаш, конструкция, тайёрлаш, синаш, маркировкалаш ва ҳужжатлар» (расмий манба: ГОСТ EN 378-2-2014 «Системы холодильные и тепловые насосы. Требования безопасности и охраны окружающей среды. Часть 2. Проектирование, конструкция, изготовление, испытания, маркировка и документация»);

ГОСТ EN 378-3-2014 «Совутиш тизимлари ва иситиш насослари. Атроф-муҳит хавфсизлиги ва муҳофазаси талаблари. 3-қисм. Жиҳозларни жойлаштириш ва ходимларни ҳимоя қилиш» (расмий манба: ГОСТ EN 378-3-2014 «Системы холодильные и тепловые насосы. Требования безопасности и охраны окружающей среды. Часть 3. Размещение оборудования и защита персонала»);

ГОСТ EN 378-4-2014 «Совутиш тизимлари ва иситиш насослари. Атроф-муҳит хавфсизлиги ва муҳофазаси талаблари. 4-қисм. Эксплуатация, техник хизмат кўрсатиш, таъмирлаш ва қайта тиклаш» (расмий манба: ГОСТ EN 378-4-2014 Системы холодильные и тепловые насосы. Требования безопасности и охраны окружающей среды. Часть 4. Эксплуатация, техническое обслуживание, ремонт и восстановление»);

ГОСТ Р 22.1.12-2005 «Фавқулодда вазиятларда хавфсизлик. Бинолар ва иншоотларнинг муҳандислик тизимларини мониторинг қилиш ва бошқаришнинг структуравий тизими. Умумий талаблар» (расмий манба: ГОСТ Р 22.1.12-2005 «Безопасность в чрезвычайных ситуациях. Структурированная система мониторинга и управления инженерными системами зданий и сооружений. Общие требовании»);

ГОСТ Р 53195.1-2008 «Бинолар ва иншоотларнинг хавфсизлиги билан функционал боғлиқ бўлган хавфсизлик тизимлари. 1-қисм. Умумий қоидалар» (расмий манба: ГОСТ Р 53195.1-2008 Безопасность функциональная связанных с безопасностью зданий и сооружений систем. Часть 1. Основные положения»);

ГОСТ Р 53195.2-2008 «Бинолар ва иншоотларнинг хавфсизлиги билан функционал боғлиқ бўлган хавфсизлик тизимлари. 2-қисм. Умумий талаблар» (расмий манба: ГОСТ Р 53195.2-2008 Безопасность функциональная связанных с безопасностью зданий и сооружений систем. Часть 2. Общие требования»);

ГОСТ Р 53195.3-2015 «Бинолар ва иншоотларнинг хавфсизлиги билан функционал боғлиқ бўлган хавфсизлик тизимлари. 3-қисм. Тизимларга қўйиладиган талаблар» (расмий манба: ГОСТ Р 53195.3-2015 Безопасность функциональная связанных с безопасностью зданий и сооружений систем. Часть 3. Требования к системам — docs.cntd.ru»);

ГОСТ Р 53195.4-2010 «Бинолар ва иншоотларнинг хавфсизлиги билан функционал боғлиқ бўлган хавфсизлик тизимлари. 4-қисм. Дастурий таъминотга қўйиладиган талаблар» (расмий манба: ГОСТ Р 53195.4-2010 Безопасность функциональная связанных с безопасностью зданий и сооружений систем. Часть 4. Требования к программному обеспечению»);

ГОСТ Р 53195.5-2010 «Бинолар ва иншоотларнинг хавфсизлиги билан функционал боғлиқ бўлган хавфсизлик тизимлари. 5-қисм. Хавфни пасайтириш чора-тадбирлари, баҳолаш методлари» (расмий манба: ГОСТ Р 53195.5-2010 «Безопасность функциональная связанных с безопасностью зданий и сооружений систем. Часть 5. Меры по снижению риска, методы оценки»).

2. Мазкур ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:

жисмоний тарбия-соғломлаштириш иншооти — оммавий жисмоний тарбия тадбирлари ва жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотларини ўтказиш учун мўлжалланган, ўзига қўйиладиган норма ва талабларга жавоб берадиган ёпиқ ёки очиқ типдаги иншоот;

спорт иншооти — спорт тадбирлари ва оммавий спорт тадбирларини, спорт турлари бўйича ўқув-машқ машғулотлари ва ўқув-машқ йиғинларини ўтказиш учун мўлжалланган, ўзига қўйиладиган норма ва талабларга жавоб берадиган ёпиқ ёки очиқ типдаги ихтисослаштирилган иншоот;

спорт зонаси — спорт иншоотининг асосий ҳудуди бўлиб, унда спорт тадбирлари ўтказилади ва у хавфсизлик зонаси, техник зона ҳамда спорт тадбирларини ўтказиш учун зарур бўлган ускуналарни ўз ичига олади;

ўйин майдони — спорт турлари бўйича ўйинлар, мусобақаларни ўтказиш учун мўлжалланган спорт зонасининг функционал қисми;

ясси спорт иншооти — очиқ турдаги майдонга эга бўлган ва ҳар хил спорт турлари бўйича спорт тадбирлари ўтказиладиган спорт объекти;

эркин зона — спорт зонаси атрофидаги бўш фазо;

спорт ускунаси — спорт иншоотига жойлаштириладиган қурилмалар, мосламалар;

спорт мусобақаси — спортчилар ўртасида ёки спортчилар жамоалари ўртасида ҳар хил спорт турлари (спорт дисциплиналари) бўйича мусобақанинг энг яхши иштирокчисини аниқлаш мақсадида жисмоний тарбия ёки спорт тадбирининг ташкилотчиси томонидан тасдиқланган низом (регламент) бўйича ўтказиладиган беллашув;

спорт тадбирлари — спорт мусобақаларини, ўқув-машқ жараёнини ва спортчилар иштирокида спорт мусобақаларига тайёргарлик кўриш бўйича бошқа тадбирларни ўз ичига оладиган тадбирлар;

универсал спорт заллари — бир неча спорт турлари бўйича спорт тадбирларини ўтказишга мўлжалланган спорт объекти;

оммавий жисмоний тарбия тадбирлари — аҳолини жисмоний тарбия машғулотларига жалб этишга ва аҳоли ўртасида соғлом турмуш тарзини шакллантиришга қаратилган тадбирлар.

3. Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:

ОАВ — оммавий ахборот воситалари;

ЧЎТ — чиптали ўтказиш тизими;

БВЎҚ — бир вақтда ўтказиш қобилияти;

УЖТ — умумий жисмоний тайёргарлик;

МЖТ — махсус жисмоний тайёргарлик;

ЯСТТП — ярим стационар телевизион трансляция пункти;

КНБТ — киришни назорат қилиш ва бошқариш тизими;

АТС — автоматлаштирилган телефон станцияси.

4. Спорт зоналари ва ёрдамчи хоналарнинг параметрлари спорт иншоотларини лойиҳалашда инобатга олиниши лозим.

5. Спорт иншоотларини лойиҳалашда ушбу ШНҚнинг 1-иловаси 1-жадвалида келтирилган мазкур иншоотларнинг тоифалари инобатга олинади.

6. Спорт иншоотларини лойиҳалашда ҳажмий-режавий, конструктив ва муҳандислик ечимларни танлаш уларнинг сиғими ва томошабинларни қабул қилиш қобилиятига боғлиқ ҳолда амалга оширилиши керак.

7. Спорт иншоотининг сиғими спорт тадбирларини ўтказишда ушбу иншоот трибуналари ва ложаларига жойлаштириладиган ташриф буюрувчилар гуруҳларининг ўрин-жойлари сони билан аниқланиши лозим.

8. Бир нечта спорт турлари бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун мўлжалланган спорт иншоотини лойиҳалашда унинг сиғими спорт иншоотининг энг катта сиғдириш кўрсаткичи бўйича ёки алоҳида ажратилган томоша зоналари сиғимининг жамланган кўрсаткичи бўйича аниқланиши лозим.

9. Спорт иншоотларининг алоҳида турлари учун БВЎҚ кўрсаткичи ушбу ШНҚнинг 1-иловаси 2-жадвалига мувофиқ аниқланиши керак.

10. Спорт иншоотини лойиҳалашда унинг кўп функциявийлигини таъминловчи ечимлар инобатга олиниши керак. Спорт иншоотининг кўп функциявийлиги унда ҳар хил спорт турлари бўйича спорт тадбирларини, концерт ва оммавий тадбирларни ўтказиш имконини таъминлаши лозим.

11. Спорт иншоотининг кўп функциявийлигига уни транформациялаш ёрдамида эришишга йўл қўйилади.

12. Спорт турлари бўйича ихтисослаштирилган ясси спорт иншоотларининг рўйхати, қурилиш ўлчамлари ва спорт билан шуғулланувчилар учун ёрдамчи хоналарнинг майдонларини аниқлаш учун зарур бўлган ўтказиш қобилияти, устки ишчи қопламасининг тури ушбу ШНҚнинг 2-иловаси 3-жадвалига асосан белгиланиши керак.

13. Спорт ядросининг ўлчамлари ушбу ШНҚнинг 2-иловаси 3-жадвалига мувофиқ белгиланиши, унинг ўтказиш (қабул қилиш) қобилияти эса мазкур ШНҚнинг 10-иловаси 1-расми ва 11-иловаси 2-расмида кўрсатилган югуриш йўлакчаларининг ҳамда енгил атлетика учун мўлжалланган ва бир-бири билан қўшиб бўлмайдиган, шунингдек бир вақтда фойдаланиладиган бошқа жойларнинг ўтказиш (қабул қилиш) қобилияти йиғиндисидан келиб чиққан ҳолда аниқланиши лозим.

14. Айланма югуриш йўлакчаларининг узунлиги 400 m бўлган спорт ядросига эга бўлган мажмуа таркибида диск, босқон, найза ва граната улоқтириш бўйича майдончалар бўлиши зарур.

Бунда, мазкур майдончаларнинг ўлчамлари ушбу спорт турлари учун мўлжалланган жойлар сонини ҳисобга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 2-иловаси 3-жадвалига асосан белгиланиши керак.

15. Ясси спорт иншоотларининг устки ишчи қопламаси сифатида ушбу ШНҚнинг 2-иловаси 3-жадвалида келтирилган маълумотларга мувофиқ қуйидагилар қўлланилиши керак:

оптимал аралашма ва спорт газонидан иборат бўлган сув ўтказмайдиган қоплама;

синтетик, асфальт-бетон ва бетондан ишланадиган сув ўтказмайдиган қоплама.

16. Очиқ спорт иншоотлари қопламаларининг турлари лойиҳа топшириғи ва мазкур ШНҚ га асосан белгиланиши лозим.

17. Спорт ядроси учун майдончалар (секторлар) стационар тўсиқларга эга бўлиши ва ушбу ШНҚнинг 10-иловаси 1-расми ва 11-иловаси 2-3 расмларига асосан лойиҳаланиши лозим.

Теннис майдончаси ушбу ШНҚнинг 12-иловаси 4-расмида кўрсатилган ўлчамлар бўйича лойиҳаланиши зарур. Ушбу тўсиқларда кенглиги 3,5 m дан кам бўлмаган дарвозалар ва дарчалар бўлиши керак.

18. Ясси спорт иншоотларини лойиҳалашда қуйидагилар инобатга олиниши керак:

иншоот учун ажратилган ер участкасини самарали режалаштириш;

рационал архитектуравий, конструктив ва ҳажмий-режавий ечимлар;

иншоотга тегишли ҳудудни ва ундаги хоналарни зоналаштириш;

хавфсизликни таъминловчи тизимларни яратиш;

ташриф буюрувчилар, транспорт воситалари, юкларни текшириш ва кузатишнинг оптимал тизимлари бўлиши;

хавфсизликни таъминлаш бўйича техник воситаларни ўрнатиш.

19. Спорт иншоотига тегишли ҳудудда жойлашган бинолардан одамларнинг тўсқинликсиз ва хавфсиз эксплуатация қилинишини таъминловчи жойлар (майдончалар, ўтиш жойлари ва бошқалар) назарда тутилиши лозим.

20. Муҳандислик-техник таъминотни мониторинг қилиш тизими муҳандислик тизимларининг ишлаш қобилияти ва спорт иншоотининг нормал эксплуатациясининг назорат қилинишини таъминлаши керак.

21. Томоша залларининг балконлари ва тепа қавати сатҳлари олди қатори рўпарасига ўрнатиладиган тўсиқлар баландлиги 0,8 m дан кам бўлмаслиги керак.

22. Спорт иншоотларининг трибуналарида ёндош қаторлар пол сатҳлари 0,55 m дан фарқ қилганда қатор олдидаги ўтиш йўлакчаси бўйлаб баландлиги 0,8 m дан кам бўлмаган тўсиқ ўрнатилиши лозим.

23. Трибуналар жойлаштирилаётганда томошабинлар биринчи қатори рўпарасида тўсиқ бўлиши, ён ва кўндаланг томонлардан ўйин майдонигача бўлган масофа томошабинлар хавфсизлигини ҳисобга оладиган технологик талаблардан келиб чиққан ҳолда аниқланиши лозим.

24. Ёпиқ спорт иншоотларида томошабинлар ўтириши учун вақтинчалик ўрнатилган ўриндиқлар ағдарилиши ёки сурилишининг олди олинган бўлиши керак.

25. Спорт иншоотларини лойиҳалашда ШНҚ 2.01.02-04, ШНҚ 2.04.09-07, ҚМҚ 2.04.20-98, ШНҚ 2.08.02-23, ҚМҚ 2.04.05-97 ва мазкур ШНҚ талабларига риоя қилиниши керак.

26. Ёпиқ спорт иншоотларининг оловбардошлик даражаси II дан паст бўлмаслиги лозим.

27. Ёрдамчи хоналар фақат иккинчи қаватга жойлаштирилганда оловбардошлик даражаси III бўлган бир ва икки қаватли корпусларни лойиҳалашга йўл қўйилиб, бунда ҳар қандай ҳолатда ёрдамчи хоналарни зал хоналаридан оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган 1-типли ёнғинга қарши деворлар билан ажратиш керак.

28. Томошабинлар ўриндиқларига эга бўлган спорт корпусларининг оловбардошлик даражаси I ва II бўлганда томошабинлар учун (залнинг трансформацияланишини ҳисобга олган ҳолда) стационар ва вақтинчалик ўринларнинг жамланган сиғдирувчанлиги чегараланмаслиги, бунда оловбардошлик даражаси III бўлган бир қаватли корпусларда томошабинлар ўриндиқларининг жами сони 600 дан ошмаслиги лозим.

29. Ёпиқ спорт иншоотларида сиғими 300 томошабиндан ортиқ бўлган стационар трибуналарнинг юк кўтарувчи конструкцияларини ёнмайдиган материаллардан лойиҳалаш керак.

30. Трибуналар юк кўтарувчи конструкцияларининг оловбардошлик даражаси R 45 дан кам бўлмаслиги, сиғими 300 томошабиндан кам бўлган стационар трибуналарнинг юк кўтарувчи конструкциялари учун Ё1 дан юқори бўлмаган ёнувчи материалларни қўллашга йўл қўйилади.

31. Трансформацияланадиган, суриладиган трибуналарнинг оловбардошлик чегараси, уларнинг сиғими қандай бўлишидан қатъи назар, R 45 дан кам бўлмаслиги лозим.

Мазкур талаб томоша зали аренанинг поли устига қўйиладиган вақтинчалик томошабинлар ўриндиқларига нисбатан татбиқ этилмайди.

32. Очиқ ва ёпиқ спорт иншоотлари трибуналаридаги ўриндиқларни Ё1, Ё2 гуруҳидаги ёнувчан материаллардан тайёрлашга йўл қўйилади, бироқ ушбу материаллар ёнганда ўзидан заҳарли моддаларни ажратиб чиқармаслиги, бунда материаллар Т1 гуруҳига (тоифасига) тегишли бўлиши лозим.

33. Спорт-томоша залларидаги эстрада полининг ёғоч қопламасига ҳимоя воситаларини сингдириш йўли билан ёнувчанликни Ё1 ёки Ё2 гуруҳининг ёнувчанлигигача тушириш керак.

34. Очиқ спорт ва томоша иншоотларининг ҳар қандай сиғдирувчанликка эга бўлган трибуналари ости қисмига ёрдамчи хоналар икки ва ундан ортиқ қаватларда жойлаштирилганда ушбу трибуналарнинг оловбардошлик даражаси II дан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиниши лозим.

35. Ёрдамчи хоналар трибуналар тагига бир қаватли қилиб жойлаштирилганда трибуналар оловбардошлик даражаси III бўлишига йўл қўйилади.

36. Трибуна ости қисмидан фойдаланилмайдиган очиқ спорт ва томоша иншоотлари трибуналаридаги ўриндиқлар қаторларининг сони 20 дан ортиқ бўлганда ушбу трибуналарнинг юк кўтарувчи конструкциялари оловбардошлик чегараси REI 45 дан кам бўлмаган ёнмайдиган материаллардан тайёрланиши керак.

37. Қаторлари сони 20 дан кам бўлганда трибуна ости қисмидан фойдаланилмайдиган трибуналар учун IV оловбардошлик чегарасини қабул қилишга йўл қўйилади.

38. Ёпиқ ва очиқ спорт иншоотларининг трибуналари остига жойлаштириладиган хоналарни трибунадан ёнғинга қарши тўсиқлар оловбардошлик чегараси REI 45 дан кам бўлмаган ораёпмалар, оловбардошлик даражаси EI 45 дан кам бўлмаган 1-типли пардадеворлар билан ажратиш, бунда пардадеворлардаги эшиклар жипс ҳолатда ўзи ёпиладиган бўлиши (эшикларни ёнувчан материаллардан тайёрлашга рухсат берилиши) керак.

39. Трибуналар остига тирларнинг ўқ-дориларини ҳамда ёнувчан материалларни сақлаш хоналарини (инвентарь ва томошабинлар ўриндиқларини сақлаш хоналаридан ташқари) жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

40. Ўқ отадиган тирларни очиқ ва ёпиқ спорт иншоотларининг трибуна остига жойлаштиришга йўл қўйилади, бунда тир қуролларини сақлаш хонаси ва қурол тузатиш устахонасини бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган ёнғинга қарши 2-типли деворлар ва оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 3-типли ораёпмалар билан ажратиш лозим.

41. Очиқ ва ёпиқ спорт иншоотларининг трибуналаридаги зинапоялар, ўтиш йўлаклари ва люкларнинг ҳисобий кенглиги (эни) 2,5 m дан катта бўлганда уларда 0,9 m дан кам бўлмаган баландликда ажратиб турувчи тутқичлар бўлиши лозим.

42. Люклар ёки зинапояларнинг ҳисобий кенглиги (эни) 2,5 m гача бўлганда уларга ажратиб турувчи тутқичларни ўрнатиш талаб этилмайди.

43. Очиқ ва ёпиқ спорт иншоотлари трибуналари зинапояларининг қиялиги 1:1,6 дан ошмаслиги, 0,9 m дан кам бўлмаган баландликда тутқичлар (ёки уларнинг ўрнини босувчи бошқа қурилмалар) ўрнатилганда 1:1,4 қияликда лойиҳалашга йўл қўйилади.

44. Спорт иншоотларининг эвакуация йўлакларида, люкларда зинапоялар ва кўтарилиш поғоналари бўлишига йўл қўйилмаслиги лозим.

45. Очиқ спорт иншоотларининг трибуналаридан эвакуация йўлларининг 1 m кенглигидаги одамлар сони ушбу ШНҚнинг 19-иловаси 23-жадвалига асосан белгиланиши керак.

46. Оловбардошлик даражаси I, II бўлган трибуналардаги битта эвакуация эшик очиқ жойига ёки люкига тўғри келадиган эвакуация қилинувчиларнинг умумий сони 1500 нафардан ошмаслиги, оловбардошлик даражаси III трибуналарда 30 фоизга, оловбардошлик даражаси IV бўлганларида эса 50 фоизга кам бўлиши керак.

47. Оловбардошлик даражаси I ва II бўлган томошабинлар заллари ва томошабинлар учун трибунаси мавжуд спорт залларидан эвакуация қилиш вақти мазкур ШНҚнинг 19-иловаси 24-жадвалидаги кўрсаткичларига мувофиқ бўлиши, бунда оловбардошлик даражаси III ва IV бўлган бинолар учун кўрсаткичлар 30 фоизга камайтирилиши лозим.

48. Залли хоналардан эвакуация чиқиш жойлари зал пол сатҳидан хонанинг ярми ёки ундан кўп баландлигида жойлашган бўлса, эвакуация учун зарурий вақт ушбу ШНҚнинг 19-иловаси 24-жадвалида келтирилган кўрсаткичлардан икки баравар кам ҳисобланиши керак.

49. Залнинг ҳажми (W) 60 000 m³ дан юқори бўлганда унинг ичидан зарурий эвакуация вақти қуйидаги формула билан аниқланиши, бунда қуйидагидан бироқ 6 min дан кўп бўлмаслиги зарур.

50. Мазкур формула билан ҳисобланган зарурий эвакуация вақтини эвакуация чиқиш жойлари хона баландлигининг ярмисида жойлашганида 35 фоизга ва зал баландлигининг 0,8 қисмида жойлашганда 65 фоизга камайтириш керак.

51. Зарурий эвакуация вақти оралиқ ёки кичик миқдорларда бўлганда интерполяция бўйича, катта миқдорларида экстраполяция бўйича қабул қилиниши керак.

52. Ҳажми 60 000 m³ дан ошиқ залли бинолардан зарурий эвакуация чиқиш вақти 10 min дан ошмаслиги лозим.

53. Ёпиқ спорт иншоотларидаги зал хоналарининг ҳар бир чиқиш жойидан (люк, эшик) эвакуация қилинувчи томошабинларнинг сони 600 кишидан ошмаслиги керак.

54. Спорт аренасининг партери жойлаштирилганда иккита чиқиш жойи лойиҳаланилган бўлса, улар орасидаги масофа зал узунлигининг ярмидан кам бўлмаслиги керак.

55. Томошабинлар залларига туташган кулуарларнинг кенглиги (томошабинлар учун йўлак) 2,4 m дан кам бўлмаслиги керак.

56. Томошабинлар залларида эшик ўрни ўтиш жойларининг кенглиги 1,2 m дан кам бўлмаслиги, ложага чиқадиган эшик ўрни жойларининг кенглиги эса 0,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

57. Томошабинлар зали ва спорт иншоотларининг эвакуация йўлларидан (люклар) чиқиш эшиклари ўзи ёпиладиган қурилма билан жиҳозланиши ва зич ёпилиши керак.

58. Спортга мўлжалланган биноларда спринклер қурилмаларидан фойдаланишда сув пуркаш интенсивлиги 1 m² майдонга 0,08 l/s, 120 m² гача бўлган майдонга бир вақтнинг ўзида тизимнинг 30 min ишлаб туриши зарурлиги ҳисобларидан қабул қилиниши керак.

59. Ёпиқ спорт иншоотларининг трибуналаридаги эвакуация чиқиш люкларининг эни 1,35 m дан, очиқ спорт иншоотларининг трибуналаридаги эвакуация чиқиш люкларининг эни 1,5 m дан кам бўлмаслиги керак.

60. Спорт иншоотларини лойиҳалаш учун муҳандислик тадқиқотларини олиб боришда ШНҚ 1.02.07-19, ШНҚ 1.02.08-19, ШНҚ 1.02.09-15, ШНҚ 1.02.10-23, ШНҚ 1.02.11-15 ҳамда ШНҚ 1.02.22-19 га риоя қилиниши лозим.

61. Муҳандислик тадқиқотларига қуйидагилар киритилиш керак:

муҳандислик-геодезик;

муҳандислик-геологик;

муҳандислик-гидрометеорологик.

62. Спорт иншоотларини лойиҳалашда муҳандислик-геодезик, топографик-геодезик тадқиқотлар натижалари, жойнинг рельефи инобатга олиниши керак.

63. Муҳандислик-геодезик тадқиқотларда бажариладиган ишлар тайёргарлик, дала ҳамда экспедицияда тўпланган материалларни хонада ва лаборатория шароитида илмий ишлашни ўз ичига олиши керак.

64. Муҳандислик-геологик тадқиқотлар қуйидагиларни ўз ичига олади:

жойнинг рельефи ва геологик тузилиши;

геоморфологик ҳамда гидрогеологик шароитлар;

грунтларнинг таркиби, ҳолати ва хоссалари;

геологик ва муҳандислик-геологик жараёнлар;

ўзлаштирилган ҳудудлар шароитларининг ўзгариши;

лойиҳаланаётган объектларнинг геологик муҳит билан ўзаро таъсирлашиш доирасида муҳандислик-геологик шароитларнинг эҳтимолий ўзгаришлари прогнози.

65. Муҳандислик-гидрометеорологик тадқиқотлар ҳудуднинг сув билан босилишини прогноз қилиш, ер ости сувлари базасида сув таъминоти манбаларини излаш, геокриологик изланишлар, карт, ер кўчишлари ва бошқа хавфли геологик жараёнларни ўрганиш учун муҳандислик-геологик тадқиқотлар билан биргаликда (комплекс) олиб борилиши керак.

66. Спорт иншоотларини шаҳар қурилиши ҳудудига жойлаштириш ва унга ажратилган ер участкасининг ўлчамлари ШНҚ 2.07.01-23, ШНҚ 1.03.02-04 га мувофиқ белгиланиши лозим.

67. Спорт иншоотини ташриф буюрувчилар гуруҳлари ва уларнинг транспорт воситаларининг турли функционал зоналарга тўсқинликсиз кириши ва ҳаракатланишини таъминлаган ҳолда ШНҚ 2.08.02-23 га мувофиқ лойиҳалаш керак.

68. Спорт иншоотининг ҳудуди ва хоналари ногиронлиги бўлган шахсларга қулайликлар яратиш учун ШНҚ 2.07.02-22 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

69. Автуроргоҳдаги машина-ўринларининг сонини ҳисоблаш спорт иншоотининг БВЎҚ ва сиғимини ҳисобга олган ҳолда ШНҚ 2.07.01-23 ҳамда ногиронлиги бўлган шахсларга қулайлик яратиш мақсадида ШНҚ 2.07.02-22 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.

70. Тўхташ жойлари ногиронлиги бўлган шахслар учун ШНҚ 2.07.02-22 га мувофиқ жойлаштирилиши лозим.

71. Спорт иншоотига бевосита яқин ҳудудда ногиронлиги бўлган шахслар, спортчилар, ҳакамлар, томошабинлар, шунингдек спорт иншоотига хизмат кўрсатувчи ташкилотларнинг махсус техникаси учун жойлар бўлиши керак.

72. Спорт иншоотининг ҳудудига томошабинларнинг гуруҳлари оммавий тарзда ташриф буюрганда автобуслар учун тўхташ жойларини ушбу гуруҳларни оқимларга ажратган ва хавфсизликни таъминлаган ҳолда жойлаштириш лозим.

73. ОАВ транспорт воситалари ва трансляцияни амалга оширувчи махсус техника учун тўхташ жойлари ОАВ ишлаши учун ажратилган зонага жойлаштирилиши керак.

Бунда, коммуникацияларни жойлаштириш ва ЯСТТПга улаш спорт тадбирини телевизион таъминлаш хизматларига берилган техник топшириққа мувофиқ белгиланиши керак.

74. Спорт иншоотининг ҳудуди ШНҚ 2.07.02-22 ва ШНҚ 2.07.05-19 га мувофиқ ободонлаштирилиши керак.

75. Спорт иншоотининг ташқи сунъий ёритилиши ҚМҚ 2.04.18-22га мувофиқ яқин жойлашган турар жой биноларининг ортиқча ёритилмаслигини таъминлаши лозим.

76. Очиқ спорт иншоотлари ҳудудларининг режаланиши ва ҳажмий-режавий ечимлари ШНҚ 2.07.01-23 га ва ушбу ШНҚда белгиланган параметрларга мос бўлиши лозим.

77. Очиқ спорт иншоотларини асосий очиқ иншоотлар, трибуналар, ёпиқ павильонлар, яшил мавзелар, шунингдек очиқ ҳудудлар ва турли вазифалардаги акваториялар билан уйғунлашган ҳолда лойиҳалаш керак.

78. Турар жойларни трибуналардаги томошабинлар шовқинидан ҳимоя қилиш учун улар чегарасидан очиқ ҳолатдаги стационар трибунали очиқ ясси спорт иншоотигача бўлган масофа ҚМҚ 2.01.08-19 га мувофиқ белгиланиши зарур.

79. Спорт зоналарида спорт иншоотлари ва муайян турдаги хизмат кўрсатиш вазифасидаги жисмоний тарбия-спорт хоналари, шунингдек даврий хизмат кўрсатадиган жисмоний тарбия-спорт хоналари лойиҳаланиши керак.

80. Муайян турдаги хизмат кўрсатувчи объектларга тегишли бўлган очиқ спорт иншоотларини турар жойлар олдидаги ҳудудларда лойиҳалаш лозим.

81. Алоҳида турувчи очиқ ясси жисмоний тарбия-соғломлаштириш иншоотлари ва блоклашган ясси иншоотлар турар жой биноларидан қуйидаги масофаларда жойлаштирилиши лозим:

спорт ўйинлари ва роллерспорт учун иншоотлар — 30 дан 40 m гача;

ногиронлиги бўлган шахслар учун иншоотлар, индивидуал гимнастика машғулотлари учун иншоотлар, болалар учун жисмоний тарбия-рекреацион майдончалар 20 m гача.

82. Болалар ва ногиронлиги бўлган шахслар томонидан фойдаланиладиган иншоотлар учун турар жой бинолари ва очиқ ясси спорт иншоотлари (турар жой бинноларининг ён томонида жойлашган) орасидаги масофани 10 m гача қисқартиришга йўл қўйилади.

83. Умумий ўрта таълим ташкилоти синфхоналарининг деразаларидан спорт ўйинлари (тўп ўйинлари) ва спорт снарядларини улоқтириш майдончаларигача бўлган масофа 25 m дан кам бўлмаслиги керак (баландлиги 3 дан 15 m гача бўлган тўсиқлар бўлганда). Бошқа спорт турлари учун бу масофани 10 m гача қисқартиришга йўл қўйилади.

84. Даврий равишда ишлайдиган спорт иншоотларини жамоат жойлари, турар жой ҳудудидаги умумий фойдаланиладиган яшил ҳудудлар ҳамда рекреация зоналарига очиқ ясси жисмоний тарбия-спорт ва жисмоний тарбия рекреация иншоотларини, жисмоний тарбия-соғломлаштириш учун мўлжалланган хоналарни, кўп функцияли ва ихтисослашган спорт-соғломлаштириш мажмаулари ҳамда турли вазифадаги сув ҳавзаларини, спорт-дам олиш марказларини ўз таркибига киритган ҳолда жойлаштириш керак.

85. Даврий равишда ишлайдиган спорт иншоотларини рекреацион зоналар (спорт парклари, фаол дам олиш зоналари)да лойиҳалаш лозим.

86. Жамоат ва рекреация зоналарида жойлашган очиқ спорт иншоотларининг алоҳида ажратилган участкалари тўсиқларга, ҳудудга кириш учун иккитадан кам бўлмаган кириш жойларига, қаттиқ қопламали йўлларга эга бўлиши керак.

87. Блоклаштирилган очиқ ясси спорт иншоотлардан конькида оммавий учиш учун қишда фойдаланиш назарда тутилиши лозим, бундан синтетик ва газонли қопламларга эга бўлган майдончалар мустасно.

88. Очиқ спорт иншоотларида ёрдамчи хоналардан машғулотлар ўтказиладиган жойларга ўтиш йўлаклари томошабинлар йўлаклари билан кесишмаслиги керак.

89. Очиқ спорт иншоотларининг трибуналаридаги кириш жойлари олдида бир нафар томошабинга 0,5 m² юза тўғри келишидан келиб чиққан ҳолда эркин майдончалар назарда тутилиши керак.

Томошабинларнинг спорт иншооти ҳудуди бўйлаб ҳаракатланиш йўлакларининг эни 500 томошабинга 1 m тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

90. Жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланувчилар ҳамда томошабинлар юрадиган йўлаклар қопламасининг юзаси (шу жумладан, очиқ спорт иншоотлардаги йўлаклар сирти ёмғир ва қор таъсири остида) сирпанчиқ бўлмаслиги керак.

91. Спорт иншоотининг ер участкасида чимли (газон қопламали) ўйин майдонлари бўлганда, ушбу участка таркибида чим ўстириш жойи бўлиши керак.

Чим ўстириш жойининг юзаси битта ўйин майдонидаги газон қопламаси юзасининг 15 фоизини, икки ва ундан ортиқ ўйин майдонлари бўлганда эса ушбу юза умумий майдоннинг камида 10 фоизни ташкил этиши керак.

92. Очиқ спорт иншоотлари ер участкасининг периметри бўйлаб йўл томондан эни 5 m дан кам бўлмаган дарахтзорли ёки бўтазорли шамол ва чангдан ҳимоя қилиш йўлаклари бўлиши лозим.

93. Спорт мажмуасига кирувчи очиқ ясси спорт иншоотларидаги алоҳида майдонлар гуруҳларининг периметри бўйлаб эни 3 m дан кам бўлмаган бўтазорли экинлар майдонлари назарда тутилиши лозим.

94. Очиқ майдонлар шовқиндан акустик экранлар ёки кенглиги 10 m дан кам бўлмаган яшил ўсимликлар билан ҳимояланган бўлиши керак.

95. Катта очиқ спорт иншоотлари ва спорт мажмуалари, жисмоний тарбия ҳамда спорт бўйича асосий машғулотлар зонасида очиқ спорт иншоотларининг трибуналари ҳамда спортчилар, мураббийлар, ҳакамлар ва томошабинлар учун ёрдамчи хоналар ва ҳудудлар жойлаштирилиши керак.

96. Жисмоний тарбия ва спорт бўйича асосий машғулотлар зонаси спорт турлари бўйича иншоотларни гуруҳлаштирган ҳолда намойиш ва тайёргарлик кўриш зоналарига (турли спорт ўйинлари, енгил атлетика ва сув спорти турлари учун иншоотларга) ажратилиши лозим.

97. Жисмоний тарбия ва спорт бўйича асосий машғулотлар зонаси эвакуация йўлаклари ҳамда индивидуал ва шаҳар транспорти тураргоҳлари билан бевосита боғланган бўлиши керак.

98. Хизмат кўрсатиш зонасига маъмурий-хўжалик хоналари, устахоналар, омборлар, қозонхоналар, хўжалик ҳовлилари ва бошқалар жойлаштирилиши лозим.

99. Дам олиш зонаси изоляцияланган яшил участкаларга жойлаштирилишига йўл қўйилади, ушбу зонада жисмоний тарбия билан шуғулланувчилар, спортчилар, персонал ва томошабинларнинг дам олишини таъминловчи кафе, газета-журнал шохобчалари ва бошқалар бўлиши керак.

100. Очиқ спорт иншоотларининг ички коммуникация тизими спорт иншоотларини бир-бири ва асосий эвакуация йўллари билан боғлаш учун асосий пиёдалар магистраллари ҳамда иккинчи даражали йўлакларни ўз ичига киритиши лозим.

101. Ҳудудга кириш жойлари (бир кишига 0,2 дан 0,3 m² юза тўғри келишини инобатга олган ҳолда) ва трибуналар олдидаги майдончаларда (бир кишига 0,3 дан 0,5 m² юза тўғри келишини инобатга олган ҳолда) одамлар оқими ва эвакуацияни тартибга солиш мақсадида ушбу майдончаларни жиҳозлаш керак.

102. Очиқ спорт стадионини лойиҳалашда унинг бош режасининг композицион ядроси асосий иншоот сифатида хизмат қилиши инобатга олиниши лозим.

103. Жисмоний тарбия билан шуғулланувчилар ва томошабинлар оқимларининг ҳаракатланиши учун мўлжалланган асосий магистраллар спорт иншоотларининг асосий композицион ўқлари бўлиб хизмат қилиши лойиҳалаш жараёнида инобатга олиниши зарур.

Очиқ спорт иншоотлари бош режасининг композицияси турли иншоотларни композициянинг асосий ядросига нисбатан гуруҳлаб жойлаштиришнинг симметрик, ассиметрик ва эркин усулларига асосланиши лозим.

104. Очиқ спорт иншоотлари бош режалари композициясининг эркин усуллари функционал талабларни ландшафт, рельеф ва бошқа маҳаллий шароитлар билан тўлиқ уйғунлаштириш имконини таъминлаши керак.

105. Асосий ички магистраллар бошланадиган асосий кириш жойлари шаҳар транспорти бекатлари ва индивидуал транспорт автотураргоҳлари олдига жойлаштирилиши (автотураргоҳда бир нафар томошабинга 2 m² юза тўғри келиши) лозим.

106. Жойнинг рельефи очиқ спорт иншоотлари бош режасининг умумий композицион ечимига сезиларли таъсир кўрсатишини ҳисобга олиш зарур.

Жойнинг табиий хоссалари, ундаги мавжуд яшил ўсимликлар ва табиий сув ҳавзаларидан тўлиқ фойдаланишга, ер ишларининг минимал ҳажмида кўтармалар ва ўймалар балансининг рационал ечимига алоҳида эътибор қаратилиши керак.

107. Спорт ўйинларининг турлари учун мўлжалланган ўйин майдонлари ва майдончаларини жойлаштиришда спорт иншоотининг бўйлама ўқини меридиандан 20° гача оғдириш билан меридианал ориентирлаш керак.

108. Сакраш машқларининг қурилмалари, найза ва ядро ҳамда диск улоқтириш майдончалари, шунингдек тўғри чизиқли югуриш йўлаклари жисмоний тарбия билан шуғулланувчиларнинг кўзлари қуёшга қаратилмаслигини ҳисобга олган ҳолда жойлаштирилиши (ориентирланиши) керак.

Шамолдан ҳимояланиш учун трибуналар ва павильонларни асосий очиқ иншоот атрофида бир-бирига зич (жипс) ҳолатда жойлаштириш усулидан ва жойнинг рельефидан оқилона фойдаланиши лозим.

109. Ўқ отиш тури ва уларда қўлланиладиган қурол калибри бўйича тирларнинг вазифалари ушбу ШНҚ 14-иловасининг 18-жадвалига асосан белгиланиши керак.

Кичик калибрли ўйин милтиқлари, шунингдек турли калибрли револьвер ва тўппончалардан ўқ отишга мўлжалланган очиқ тирларнинг участкалари турар жой ва жамоат бинолари ҳамда оммавий дам олиш жойларидан камида 2 km, ярим очиқ тирлар камида 300 m, ўзининг таркибида йирик калибрли милтиқлардан ўқ отиш бўйича очиқ тирларга эга бўлган ўқ отиш иншоотининг участкалари юқорида кўрсатилган бинолардан камида 6 km масофада жойлашиши керак.

110. Очиқ тирларнинг участкаларида хавфсизлик зоналари («ўқ учиш майдони») назарда тутилиши, уларнинг ўлчамлари (ўқ отиш чизиғидан ҳисобланганда) йирик калибрли милтиқлардан ўқ отиш учун — узунлиги (ўқ учиш йўналиши бўйича) камида 4,5 km ва эни (ҳар бир томонда) 0,6 km дан кам бўлмаслиги, ўқ отишнинг бошқа турлари учун мос равишда 1,5 ва 0,25 km дан кам бўлмаслиги керак.

111. Пневматик қуролдан ўқ отиш учун очиқ тирларнинг участкаларида ҳамда ўқ отиш участкасида ёнма-ён жойлашган тирлар орасида «ўқ учиш майдони» назарда тутилмаслигига йўл қўйилади.

112. Очиқ тирларда ўқ отиш йўналиши шимолга ёки шимолий-шарққа қаратилган бўлиши лозим.

113. Спорт иншоотларининг ҳудудида ижтимоий ва иш юритиш зоналарини лойиҳалашда роликли конькиларда, скейтбордларда ҳаракатланиш учун қаттиқ қопламали майдончалар алоҳида лойиҳаланиши керак.

114. Роликли конькиларда ҳаракатланиш учун мўлжалланган майдончаларнинг ўлчамлари ва конструкцияси қатъий белгиланмайди, бунда уларда ҳаракатланиш учун майдон 300 m² дан кам бўлмаслиги лозим.

115. Скейтбордларда ҳаракатланишга мўлжалланган майдон 15 × 15 m ўлчамда (225 m² юзада) лойиҳаланиши лозим. Ушбу майдонлар қуйидагиларга жойлаштирилишига йўл қўйилади:

умумий ўрта таълим ташкилоти ҳовлилари ва ўйин майдонларига;

музда учиш майдонларига;

тўсиқларга эга бўлган жойларга;

спорт марказларига;

очиқ парклар ва дам олиш зоналарига.

116. Шаҳар парклари ва ўрмонли парклардаги, шунингдек спорт мажмуалари ва мавзелардаги табиий сўқмоқли йўлаклар ва ўрмонли йўлакларда «соғломлаштириш сўқмоқ йўлаклари» лойиҳаланиши лозим. Ушбу йўлакларнинг узунлиги 900 дан 3000 m гача, кенглиги камида 1,5 m бўлиши керак.

117. Рекреацион зоналар, шаҳар парклари ва спорт мажмуаларида велосипед йўлаклари лойиҳаланиши керак.

118. Велосипед йўлакларининг узунлиги қатъий белгиланмайди, маҳаллий шароитлардан келиб чиққан ҳолда аниқланиши керак. Икки томонлама ҳаракатланишга мўлжалланган велосипед йўлакларининг кенглиги (эни) 1 m дан кам бўлмаслиги лозим.

119. Волейбол майдончасининг периметри (ёки ушбу майдонча олд чизиғининг четки қирраси) бўйлаб тўсиқлар, шу жумладан дарахт-бўтали тўсиқ лойиҳаланиши керак. Стационар трибуналар бўйлаб тўсиқлар назарда тутилмаслиги лозим.

120. Теннис майдонининг периметри бўйлаб тўрсимон (тешиклари 3 × 3 сm бўлган металл панжарали) тўсиқ ўрнатилиши лозим.

121. Теннис учун мўлжалланган майдонларнинг тўсиқлари бурчаклардан бошлаб ён чизиқлар бўйлаб 6 m дан кам ва ён томонларда 3 m дан кам бўлмаган масофада, қолган қисмда эса ён чизиқлар бўйлаб 1 m дан кам бўлмаган масофада ўрнатилиши керак.

Майдонлар ёнма-ён жойлашганда ён тўсиқлар ўрнатилмаслиги керак.

122. Ён томонлар бўйлаб тўсиққа тўқ рангли фонлар маҳкамланиши ёки тўсувчи тўр орқасига яшил ўсимликлар экиш, ушбу тўрга чирмашиб ўсувчи ўсимликлардан фойдаланиш лозим. Тўсувчи тўрнинг бир қисмини ёки уни бутунлай яхлит девор билан алмаштиришга йўл қўйилади.

123. Стол тенниси учун мўлжалланган майдоннинг ён томонлари бўйлаб матодан тайёрланган тўқ рангли фон ёки шамолдан етарлича ҳимоя қилувчи яшил ўсимликлардан фойдаланиш зарур.

124. Бир нечта теннис столлари бўлганда ёки теннис майдони тавсия этилган ўлчамлардан катта бўлганда унинг чегаралари бўйлаб баландлиги 0, 6 m дан кам бўлмаган ажратувчи тўсиқлар назарда тутилиши лозим.

125. Эшкакли қайиқда сузиш спортининг ҳар бир тури учун турли синфдаги қайиқлар сони ушбу спорт тури (турлари)га мўлжалланган базанинг (бундан буён матнда база деб юритилади) вазифасига боғлиқ ҳолда биттадан кам бўлмаган комплектни ташкил этиши керак.

126. Эшкак эшиш каналларининг ўлчамлари ва масофалари ушбу ШНҚнинг 3-иловаси 4-жадвалига асосан белгиланиши лозим.

127. Табиий сув ҳавзаларидаги эркин конфигурацияга эга бўлган акваториялар шуғулланиш трассалари билан биргаликда узунлиги 200 — 300 m дан кам бўлмаган ва уларни трассанинг эгри чизиқли участкалари билан боғловчи тўғри чизиқли участкаларга эга бўлиши керак.

128. Юқори спорт разрядларига эга бўлган спортчиларнинг шуғулланиши учун акваторияларнинг ўлчамлари ва конфигурацияси экипажларнинг 10 km ва ундан катта масофада тўхтамасдан ҳаракатланишига мўлжалланган бўлиши керак.

129. Стандарт масофа (дистанция) 108 m дан кам бўлмаслиги лозим.

130. Эшкак эшиш спорти бўйича тайёргарлик машғулотларини ўтказиш вақтида қайиқлар орасидаги масофанинг энг ками 1,5 m ни ташкил этиши зарур.

131. Қайиқлар комплектининг таркиби қуйида кўрсатилганлардан кам бўлмаслиги керак:

академик эшкак эшиш учун — 44 та қайиқ, шу жумладан битталик эшкак эшишда — 7 та, жуфтли иккиталик эшкак эшишда 6 та, бошқарувчисиз икки томони куракчали иккиталик эшкак эшишда 7 та, бошқарувчи билан икки томони куракчали иккиталик эшкак эшишда 3 та, бошқарувчисиз жуфтли тўртталик эшкак эшишда 3 та, бошқарувчи билан жуфтлик тўртталик эшкак эшишда 3 та, бошқарувчисиз икки томони куракчали тўртталик эшкак эшишда 2 та, бошқарувчи билан икки томони куракчали тўртталик эшкак эшишда 9 та ва саккизталик эшкак эшишда 4 та;

байдарка ва каноэда эшкак эшиш учун 40 та қайиқ, шу жумладан битталик байдаркаларда эшкак эшишда 16 та, иккиталик байдаркаларда эшкак эшишда 6 та, тўртталик байдаркаларда эшкак эшишда 4 та, битталик каноэда эшкак эшишда 8 та, иккиталик каноэда эшкак эшишда 4 та, кўп ўринли каноэда эшкак эшишда 2 та;

қирғоқ олди эшкак эшиши учун 48 та қайиқ, шу жумладан битталик эшкак эшишда 12 та, иккиталик эшкак эшишда 12 та, бошқарувчи билан жуфтли тўртталик эшкак эшишда 12 та, бошқарувчи билан икки томони куракчали тўртталик эшкак эшишда 12 та;

аҳолининг эшкак эшиш билан шуғулланиши учун 24 та қайиқ, шу жумладан битталик эшкак эшишда 12 та, бошқарувчи билан эшкак эшишда 12 та.

132. Базаларининг ўтказиш қобилияти ушбу базанинг вазифасига боғлиқ ҳолда эшкак эшиш спортининг тури бўйича қуйидагилардан кам бўлмаган ҳолда белгиланиши лозим:

академик эшкак эшиш учун битта сменада 140 киши;

байдарка ва каноэда эшкак эшиш учун битта сменада 64 киши;

оммага мўлжалланган эшкак эшишда битта сменада 44 киши.

133. Универсал базаларнинг ўтказиш қобилияти эшкак эшиш спорти турларининг ҳар бири бўйича жами ўтказиш қобилияти билан аниқланиши лозим.

134. Асосий ва ёрдамчи хоналар рўйхатига қуйидагилар киритилиши керак:

эшкак эшиш қайиқларини сақлаш учун эллинглар;

қайиқда академик ва қирғоқ олди эшкак эшиш машғулотлари учун сув ҳавзаси;

баскетбол майдончаси жойлаштирилган ўйин зали;

умумжисмоний тайёргарлик машғулотлари учун тренажёр зали;

қайиқда академик ва қирғоқ олди эшкак эшиш машғулотлари учун махсус эргометрли тренажёр зали;

жисмоний (штанга кўтариш бўйича) машғулотлар зали;

қайта тикланиш ва тиббиёт маркази;

кийим алмаштириш хоналари;

таркибида аёллар шахсий гигиена хонаси бўлган душлар ва санитария узеллари;

ўқув-методик хоналар;

ходимлар (персонал) учун хоналар;

спортчилар учун дам олиш хонаси;

овқатланиш хонаси;

қайиқларни таъмирлаш устахонаси;

автотураргоҳ;

жамоат транспорти учун автотураргоҳ;

шахсий транспорт учун автотураргоҳ.

135. Қайиқда эшкак эшиш учун сув ҳавзасининг кунига 120 дан 180 гача кишини қабул қилиш қобилиятида қайиқда академик ва қирғоқ олди эшкак эшиш спорти учун бино баландлиги 4,2 m бўлганда ушбу сув ҳавзасининг ўлчами камида 21 × 15 m бўлиши керак.

136. Қайиқда эшкак эшиш ҳавзаси бир томонли, икки томонли ва ҳалқасимон бўлиши лозим. Сув ҳавзасининг лойиҳаси қандай бўлишидан қатъий назар ушбу ҳавза қуйидаги мажбурий шартларга жавоб бериши керак:

эшкак эшувчиларнинг иш жойлари тагида сув циркуляцияси учун махсус ички канал бўлиши;

сувнинг ишчи ҳажми ички каналдаги сув ҳажмига тенг бўлиши;

жуфт ва тарқоқ жойлашган эшкаклар билан эшиш имкони тенг таъминланган бўлиши;

сув ҳавзасининг ташқи девори тўлқинларни сўндириш учун махсус каналга эга бўлиши;

эшкакчиларнинг жойлари учун таянч ҳисобланган девор сирти ташқи томонга қарата қия ҳолатда бўлиши;

эшкак курагининг охирги қисмидан сув ҳавзасининг деворигача бўлган энг кам масофа 30 cm ни ташкил этиши.

137. Баскетбол зали база биносининг ичида жойлашган бўлиши, шунингдек ушбу зал намунавий ўлчамларга (30 × 18 × 7 m) ва баскетбол машғулотлари залини жиҳозлаш керак.

138. Умумжисмоний тайёргарлик машғулотлари учун тренажёр залининг баландлиги 6 m бўлганда ушбу зал 21 m дан кам бўлмаган узунлик ва 12 m дан кам бўлмаган кенгликдаги ўлчамларга эга бўлиши зарур.

139. Хона баландлиги 3 m дан кам бўлганда қайиқда академик ва қирғоқ олди эшкак эшиш машғулотлари учун махсус эргометрли тренажёр залининг узунлиги 16 m дан кам ва кенглиги 6 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Ушбу хона яхши вентиляцияланиши ёки ундаги ҳаво яхши кондиционерланиши керак.

140. Йил давомида ишлайдиган базаларда жисмоний тайёргарлик бўйича гуруҳли шуғулланиш учун баландлиги 3 m дан кам бўлмаган хона (жой):

бир сменада базанинг қабул қилиш қобилияти 180 киши ва ундан кўп бўлганда ушбу хона (жой)нинг ўлчами 18 × 9 m дан кам бўлмаслиги;

битта сменада базанинг қабул қилиш қобилияти 120 дан 180 гача киши бўлганда ушбу хона (жой)нинг ўлчами 12 × 9 m дан кам бўлмаслиги;

қабул қилиш қобилияти кичик бўлган база ва мавсумий ишлайдиган базаларнинг ўлчами 9 × 6 m дан кам бўлмаслиги керак.

141. Тиббиёт хонаси спортнинг қайиқда эшкак эшиш турлари учун мўлжалланган спорт мажмуаси иншооти биносининг ичига эллинг зонаси ёнида жойлашиши, бошқа биноларда фақат майдони камида 12 m² бўлган биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш хонаси жойлашиши лозим.

142. Тиббий-диагностика маркази асосий хоналарининг таркиби ва майдони СанҚваН 0020-22 га мувофиқ белгиланиши лозим.

143. Лаборатория (допинг-назорат) учун мўлжалланган хона спорт иншоотининг асосий биносида эллинг зонасида жойлашган бўлиши ва қуйидагиларни ўз таркибига киритиши зарур:

бир нафар шифокор учун майдони 10 m² дан кам бўлмаган хона;

шифокор хонасига қўшилган иккита алоҳида (иссиқ ва совуқ сув таъминотига эга бўлган) санитария узели;

допинг топшириш учун майдони 10 дан 15 m² гача бўлган иккита хона;

кутиш учун майдони 50 m² гача бўлган ҳамда қулай кресло ва телевизор жойлаштирилган, тиббий кўрик хонасига ва санитария узелига бевосита боғланган катта хона.

144. Физиотерапия хонаси тиббиёт маркази ичига жойлаштирилиши ва ушбу хона майдони 10 m² дан кам бўлмаган шифокор хонаси, майдони 10 m² дан кам бўлмаган ва ширмалар (енгил рамали пардадевор) билан бўлинмаларга ажратилган физиопроцедура хонасидан иборат бўлиши керак.

145. Эркак ва аёллар спортчилар учун массаж хоналари лойиҳаланиши лозим. Бунда, ушбу хоналарнинг майдони 20 m² дан кам бўлмаслиги лозим.

146. Қайиқда эшкак эшиш спорт турлари учун спорт иншоотидаги душлар ва санитария узелларининг сони қуйидагича бўлиши керак:

эркаклар учун камида 15 та ва аёллар учун камида 10 та душ;

эркаклар учун камида 20 та санитария узели (ҳожатхона), 15 та писсиуар ва 15 та раковина ҳамда аёллар учун 20 та санитария узели (ҳожатхона) ва 20 та раковина.

147. Спорт иншооти спортчилар ва мураббийларнинг назарий машғулотлари, ҳакамларнинг мажлис ўтказиши учун мультимедия проектори, доска, стол ва стуллар билан жиҳозланган камида иккита хонага эга бўлиши ва улардан ҳар бирининг майдони 20 m² дан кам бўлмаслиги керак.

148. Хоналар қуйидаги маъмурий ва хизмат кўрсатувчи хоналардан ташкил топиши лозим:

директор хонаси (100 ва ундан ортиқ ходимлар бўлганда майдони 24 m², ходимлар сони 100 нафардан кам бўлганда майдони 12 дан 24 m² гача);

директор ўринбосари (бош муҳандис) хонаси;

қабулхона;

бош бухгалтер хонаси — майдони 10 дан 12 m² гача;

бухгалтерия хонаси — майдони 14 дан 16 m² гача;

ўқув-спорт бўлими учун 2 та хона — майдони 12 дан 14 m² гача;

академик эшкак эшиш мураббийлари учун 2 та хона — майдони 9 дан 12 m² гача;

конференция зали — майдони 72 дан 96 m² гача;

ёнғин хавфсизлиги пости;

қўриқлаш ходимлари учун хона;

навбатчи матрослар-қутқарувчилар учун хона;

комендант учун хона.

149. Спортчилар учун дам олиш хонаси икки ўрин-жойга мўлжалланган ва иссиқ сув таъминоти, душ, санитария узели, раковинага эга бўлиши керак.

150. Шуғулланувчилар ва томошабинларнинг устки кийимлари учун гардероб майдони бир ўринга 0,1 m² юза тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши ва ушбу майдон 10 m² дан кам бўлмаслиги зарур.

151. Клубларда кириш жойи олдида шуғулланувчилар ва томошабинлар учун вестибюл бўлиши ва у ташриф буюрувчиларни автоматик рўйхатга олувчи турникетлар билан ажратилган майдони 4 дан 6 m² гача бўлган рўйхатга олиш хонасига эга бўлиши керак.

152. Чанғилар, чанғи-роллерлар, роликли конькилар, велосипедлар, эшкакли қайиқлар жойлашган учун хона умумий тармоққа уланган компьютер билан жиҳозланган эллинглардан бирида жойлашган бўлиши лозим.

153. Техник хоналарга қуйидагилар кириши керак:

базанинг жиҳозлари ва инвентарини таъмирлаш устахоналари;

чойшаблар ва спорт кийимлари ҳамда предметларини ювиш, қуритиш ва дазмоллаш учун хоналар (ушбу хоналар кир ювиш, қуритиш машиналари ва дазмоллаш тахталари билан жиҳозланган бўлиши зарур);

қўшимча спорт инвентарини сақлаш учун омборхоналар;

ёнувчан-мойлаш ва лок-бўёқ материаллари, турли бутловчи қисмлар ҳамда бошқаларни сақлаш учун омборхона;

қайиқларни ташишга мўлжалланган база автотранспорти учун автотураргоҳ (гараж)лар;

қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар учун хона;

қутқариш ва ёнғинга қарши воситаларни сақлаш учун майдони 10 m² дан кам бўлмаган хона (бунда, база акваторияси яхши кўриниб туриши керак);

моторли қайиқларга ёқилғи қуйиш шохобчаси;

моторли қайиқларни сақлаш учун док.

154. Қирғоқнинг акваторияга бевосита туташган қисмига қўшимча тарзда ўлчамлари 25 × 11 m ёки 25 × 8,5 m дан кам бўлмаган ваннага эга бўлган сузиш ҳавзаси жойлаштирилиши керак.

155. Қайиқларни кўздан кечириш ва сузишга шайлаш (созлаш) учун майдончага эга бўлган эллинг (эллинглар) причаллар ҳудудида жойлашиши ва қуйидагилардан кам бўлмаган ўлчамларга (қайиқларнинг битта комплекти учун) эга бўлиши зарур:

академик эшкак эшиш учун эллинг 27 × 18 m, майдонча 42 × 18 m;

байдарка ва каноэда эшкак эшиш учун эллинг 20 × 6 m, майдонча 26 × 6 m;

халқ фойдаланишидаги эшкак эшиш учун эллинг 14 × 6 m, майдонча 17 × 6 m.

156. Байдарка ва каноэ ҳамда халқ фойдаланишидаги эшкак эшиш учун эллингларнинг баландлиги (шифтдан паст томонга чиқиб турувчи конструкцияларнинг тагигача) 3 m дан кам бўлмаслиги, академик эшкак эшиш учун ушбу баландлик 4,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.

157. Мусобақалар ўтказилишига мўлжалланган базалардаги қайиқларни вақтинчалик жойлаштириш учун (иккита командага) очиқ майдончаларнинг ўлчамлари қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак:

академик эшкак эшиш учун — 54 × 6 m ёки 2 × (27 × 6 m);

байдарка ва каноэда эшкак эшиш учун 36 × 3 m ёки 2 × (18 × 3 m);

халқ фойдаланишидаги эшкак эшиш учун 20 × 6 m или 3 × (10 × 6 m).

158. Эллингларнинг умумий майдони камида 2000 m² ни ташкил этиши зарур.

159. Ландшафт ясси ёки сув қирраси томонига қарата 10° дан катта бўлмаган бурчак остида қия бўлиши лозим.

160. Эллингларнинг дарвозалари 2 m (2,5 m) × 2,5 m (3 m) дан кичик бўлмаган ўлчамга эга бўлган ҳолда икки томонга суриладиган бўлиши керак.

161. Спорт иншооти қайиқларни шатакка олиб ташийдиган автомобилларни сақлаш учун юзаси 50 m² дан кам бўлмаган майдончага эга бўлиши лозим.

162. Томошабинларга хизмат кўрсатиш трибуналари ва жойлари сув ҳавзасининг фақат битта томонида ёки унинг ҳар иккала томонида бўлишига йўл қўйилади.

Спортнинг қайиқда эшкак эшиш турларига мўлжалланган спорт иншоотларининг турли тоифалари учун трибуналар доимий ёки вақтинчалик бўлишига йўл қўйилади.

163. Базанинг бир сменада қабул қилиш (ўтказиш) қобилияти 120 дан 180 гача киши бўлганда байдарка ва каноэда эшкак эшиш учун сув ҳавзаси залининг ўлчами 15 × 9 m, баландлиги 3 m бўлиши керак.

164. Базанинг бир сменада қабул қилиш (ўтказиш) қобилияти 180 кишидан кўп бўлганда академик эшкак эшиш учун қўшимча равишда зал лойиҳаланиши ва унинг ўлчами 15 × 15 m дан кам бўлмаслиги, баландлиги 4,2 m бўлиши ҳамда байдарка ва каноэда эшкак эшиш учун ўлчами 15 × 9 m дан кам бўлмаслиги, баландлиги 3 m бўлиши керак.

165. Мавсумий ишлайдиган ва фақат аҳоли томонидан фойдаланишга мўлжалланган базаларда мазкур ШНҚнинг 164-бандида кўрсатилган заллар ўрнига усти айвон билан ёпилган майдонча 15 × 15 m дан кам бўлмаган ўлчамда ва 4,2 m дан кам бўлмаган баландликда (байдарка ҳамда каноэда эшкак эшиш учун 15 × 9 m дан кам бўлмаган ўлчамда, 3 m дан кам бўлмаган баландликда) лойиҳаланиши керак.

166. Спорт иншоотларидаги комплекс майдончалар ва улардаги алоҳида элементларнинг минимал ўлчамлари ушбу ШНҚнинг 4-иловаси 5-жадвалига мувофиқ белгиланиши керак.

167. Тўсиқ йўлакларининг минимал узунлиги ва эни қуйидагича бўлиши зарур:

40 m, 7 m (10 дан 14 ёшгача бўлган болалар учун);

70 m, 14 m (14 ёшдан катта болалар ва катталар учун).

168. Жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотлари учун очиқ ясси спорт иншоотларининг горизонт томонлари бўйича ориентацияси қатъиян белгиланмайди.

169. Жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотлари учун мўлжалланган очиқ ясси спорт иншоотлари олдида шуғулланувчилар учун фақат санитария узеллари ҳамда кўчма жиҳозлар ва анжомлар (инвентарь)ни сақлаш хоналари назарда тутилиши керак.

170. Оммавий шуғулланиш учун чанғи базаларидаги ёрдамчи хоналарнинг таркиби ва майдонлари лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши лозим.

171. Универсал залларга эга бўлган кўп функцияли спорт мажмуаларида қуйидагилар инобатга олиниши керак:

спорт залларини лойиҳалашда спорт зонаси устидаги шифт баландлигига қўйиладиган талабларга риоя қилиниши, бунда зона чегарасидан ташқарида баландлик 3 m дан кам бўлмаган баландликкача бир текис камайтирилиб борилиши;

спорт тадбирларини спорт зонасига бирлаштирилган бир нечта майдончаларда бир вақтда ўтказишга мўлжалланган универсал спорт залларини лойиҳалашда универсал спорт залининг ўтказиш қобилияти ушбу майдончаларнинг сони ва вазифасига боғлиқ ҳолда ортиши;

спортнинг ҳар хил турлари учун бир нечта майдончаларни (ўйин майдончалари) спорт залига жойлаштиришда ушбу майдончалар орасида ажратувчи қурилмаларни;

қопламани ва уни монтаж қилиш техникасини сақлаш хонасини (жойи);

универсал спорт мажмуаларида уларнинг спорт заллари трансформацияланадиган (кўчма) пардадеворлар билан ажратилиши, ҳар бир спорт зали кийим алмаштириш хоналари билан бевосита боғланган бўлиши, залнинг ички девори узунлиги бўйлаб 2-1,2 m кенгликда ўтиш ҳисобига залларни бўлиш тизимини ташкил этишини;

спорт заллари ва ёрдамчи хоналарни лойиҳалашда махсус техника қўлланиладиган юклаш-тушириш ишларини олиб бориш ҳамда спорт-технологик ускуналардан фойдаланиш зарурлигини;

катта массали ёки йирик габаритли ускуналар (юк тренажёрлари, мобилли фермалар ва бошқалар) жойлаштириладиган спорт залларини биринчи қаватга юк кўтарувчи техниканинг кириш имкониятини;

спорт залларини уларнинг бўйлама деворлари бўйлаб ускуналарни (гимнастика деворлари, машғулотларга мўлжалланган деворлар, гандбол, баскетбол, теннис учун шчитлар) ўрнатиш билан лойиҳалашда ушбу ускуналарни деразасиз деворларга ёки пастки қисми пол сатҳидан 4,5 m дан кам бўлмаган баландликда жойлашган деразаларга эга бўлган деворларга ўрнатишни;

машғулотлар учун мўлжалланган залларни лойиҳалашда хавфсизлик зонасининг габаритларига қўйиладиган талабларга риоя қилинишини;

спорт залларининг ўлчамлари, шунингдек хоналарнинг чиқиб турувчи конструкцияларнинг пастки қисмигача бўлган баландлиги лойиҳалаш топшириғига мувофиқ ўрнатишни;

спорт зоналарининг асосий параметрлари ушбу ШНҚнинг 6-иловаси 9-жадвалда келтирилган кўрсаткичларга мувофиқ белгиланишини.

172. Спорт турларидан вақти-вақти билан фойдаланиш учун универсал спорт залларининг ўлчамлари спортнинг турлари учун мазкур ШНҚнинг 6-иловаси 9-жадвалда келтирилган энг катта кўрсаткичларга асосан белгиланиши лозим.

173. Спорт заллари асосий турларининг қурилиш ўлчамлари ва сиғими ушбу ШНҚнинг 5-иловаси 7-жадвалга асосан белгиланиши зарур.

174. Ёпиқ ва очиқ ўқув-машғулот бассейнларининг асосий ҳисобий параметрлари ушбу ШНҚнинг 16-иловаси 20-жадвалига асосан белгиланиши керак.

175. Сузишни билмайдиганлар ва болаларни сузишга ўргатиш учун мўлжалланган ванналар бассейн биносида 50х25 m ўлчамда лойиҳаланиши керак.

176. Томошабинларнинг ўриндиқларига ва сувга сакраш қурилмаларига эга бўлмаган бассейнлардаги ванналар залининг баландлиги (юриш йўлаги сатҳидан) қуйидагиларга мувофиқ лойиҳаланиши зарур:

спорт машқлари учун ванна узунлиги 50 m бўлганда, 6 m дан кам бўлмаслиги ва ванна узунлиги 25 m бўлганда, 5,5 m дан кам бўлмаслиги;

ўқув-машғулот ва соғломлаштириш машқлари учун ванна узунлиги 25 m бўлганда, зал баландлиги 4,2 m, ванна узунлиги 18 m дан ошмайдиган заллар учун ушбу баландлик 3,6 m бўлиши.

177. Универсал ва махсус ванналарга, шунингдек сувга сакраш қурилмаларига ҳамда томошабинларнинг ўриндиқларига эга бўлган залларнинг баландлиги технологик талаблар бўйича белгиланиши лозим.

178. Узунлиги 25 m ва ундан катта бўлган ванналарга эга бўлган бассейнлар таркибида тайёргарлик машғулотлари учун спорт заллари бўлиши керак.

179. Ўлчамлари 25х8,5 m ва ундан кичик ванналар ҳамда очиқ бассейнларда тайёргарлик машғулотлари учун заллар лойиҳаланмаслиги, бунда ванна яқинида тайёргарлик машғулотлари учун майдони 70 m² дан кам бўлмаган очиқ майдонча бўлиши лозим.

180. Ванна тубининг нишаблиги, ванна ён деворларининг бўйлама профили, ванна атрофидаги йўлакчаларнинг ўқлари, сув остини кузатиш туйнуклари (иллюминаторлар) технологик талаблар бўйича белгиланиши керак.

Бўйлама томонда узунлиги 50 m бўлган ванналар учун учта зинапоя, узунлиги 50 m дан кам бўлган ванналар учун иккита зинапоя, майдони 100 m² кам бўлган ванналар учун битта зинапоя лойиҳаланиши лозим.

181. Ванна туби ва деворларининг конструкцияси сув ўтказмайдиган ва кимёвий реагентлар таъсирига чидамли бўлиши керак.

182. Ванна туби ва деворларининг ички юзаси оч рангда бўлиши, бунда ванна туби ва деворларининг сирпанчиқ бўлмаслиги лозим.

183. Сузиш спорти бассейнларидаги ванналарнинг ён деворлари сув юзаси устида 0,3 m баландликда вертикал ва бир-бирига нисбатан параллель ҳолатда бўлиши керак.

184. Бассейн ваннасининг периметири бўйлаб ёпиқ ванналар учун кенглиги камида 1,5 m бўйлаб айланиб юриш йўлакчаси, очиқ ванналар учун бу кенглик камида 2 m бўлиши, бунда йўлакчанинг ташқи чегараси бўйлаб ўриндиқлар жойлаштирилиши лозим.

Айланиб юриш йўлакчасининг сирти сирпанчиқ бўлмаслиги ва трап томонга қарата 0,01-0,02 нишабга эга бўлиши керак.

185. Болалар ваннаси (сузишни билмайдиганлар) учун айланиб юриш йўлакчаси тўсиқ бўйлаб 0,75 m кенгликликда белгиланиши, бунда йўлакчанинг сирти юзаси ванна тўсиғидан паст, ванна тўсиғининг баландлиги 0,9-1,0 m бўлиши керак.

186. Ёпиқ бассейнларда иситиладиган айланиш йўлакчалари лойиҳаланиши лозим.

187. Старт тумбаси, трамплинларга эга бўлган тўсиқ бўйлаб жойлашган юриш йўлакчасининг кенглиги технологик талабларга асосан белгиланиши керак.

188. Эркак ва аёлларга алоҳида кийим алмаштириш хоналари, ҳожатхоналар ва душхоналар тамбур орқали тўғридан-тўғри туташган бўлиши лозим.

189. Шуғулланувчилар учун кийим алмаштириш хоналари спорт зали билан бевосита йўлак (коридор) ёки фақат кийим алмаштириш хоналари ва спорт зали учун мўлжалланган зинапоя орқали боғланиши керак.

190. Жамоалар ўртасида ўтказиладиган спорт иншоотларида камида тўртта кийим алмаштириш хонаси бўлиши, уларнинг майдони кўп залли спорт иншоотларининг кийим алмаштириш хоналари умумий ҳисобий майдонига киритилиши лозим.

191. Кийим алмаштириш хоналари бир нафар шуғулланувчига камида 1 m² майдон тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда кийим алмаштириш хоналарида кийим жавонлари (0,3x0,5 m ўлчамда), ўриндиқлар, оёқ ваннаси, қўл ювиш жиҳози, кўзгу, пол усти тарозиси бўлиши керак.

192. Бассейнларда кийим алмаштириш хоналари айланиб юриш йўлакчаси билан бир сатҳда жойлашиши ва кийим алмаштириш хоналари бассейнлар билан фақат душхоналар орқали боғланиши, спорт зали ёки тайёргалик машғулотлари хонаси билан душхонани айланиб ўтган ҳолда боғланиши керак.

193. Очиқ ванналарга ўтиш учун кенглиги 1,8 m ва чуқурлиги камида 0,5 m бўлган каналлар бўлиши, старт супаси бўлмаган ванналар учун мазкур канални ваннанинг ён томонларига жойлаштирилиши зарур.

194. Бассейнларнинг техник хоналари, хлорланадиган хоналар ва хлор омборлари алоҳида махсус кириш жойига эга бўлиши лозим.

Хлорланадиган хоналарни ва хлор омборини ер сатҳидан пастга жойлаштиришга йўл қўйилади.

195. Бассейндаги сув бир сутка давомида камида уч мартагача тозаланиши (фильтрланиши) керак.

196. Бассейн сувини тозалашда циркуляцион фильтрлаш усулидан фойдаланиш лозим.

197. Бассейндаги сувнинг оптимал ҳарорати 27 дан 29,5 °C гача, хона (зал)даги ҳаво ҳарорати бассейндаги сув ҳароратидан 1 °C га паст бўлиши зарур.

198. Бассейнда сув буғининг конденсацияланишига йўл қўймаслик керак.

199. Сувга сакраш трамплинидаги платформанинг узунлиги 4,8 m ва кенглиги 0,5 m бўлиши лозим.

200. Платформа баландлиги 7,5 m ва ундан юқори бўлганда старт майдончасидан шифтгача бўлган масофа 5 m дан, платформа баландлиги 7,5 m кам бўлганда старт майдончасидан шифтгача бўлган масофа 3,4 m дан кам бўлмаслиги зарур.

201. Сузиш йўлакчаларининг сони 8 ёки 10 та бўлиши керак.

202. Трамплинлар 1 ва 3 метрли бўлиши, бунда олимпиада ўйинларида фақат 3 метрли трамплин қўлланилиши лозим.

203. Сувга сакрашнинг хай-дайвинг турида қўлланиладиган платформа 6 m узунликда, 2 m кенгликда, 1, 3, 5, 7,5 ва 10 m баландликда лойиҳаланиши зарур.

204. Олимпиада ўйинлари учун хай-дайвинг платформаси 10 m баландликда лойиҳаланиши лозим.

205. Шуғулланувчиларнинг хавфсизлигини таъминлаш учун бассейнга кузатув камераларини ўрнатиш, улар ёрдамида бассейнинг бутун зонаси назорат қилиниши керак.

206. Томошабинлар учун трибунага эга бўлган стадионнинг спорт аренаси стадионнинг асосий иншооти сифатида хизмат қилиши ҳамда мазкур ШНҚнинг 12-иловаси 14-расмга мувофиқ лойиҳаланиши керак.

207. Трибуналар конструктив жиҳатдан қурилиш усулига кўра қуйидагиларга бўлиниши керак:

ер устига қуриладиган;

таянч конструкциялар устида турадиган;

уйғунлашган (комбинациялашган).

208. Спорт мусобақаларини ўтказишга мўлжалланган иншоотларда трибуналар бўлиши зарур.

209. Томошабинлар учун трибуналар ареналарнинг бўйлама томонлари бўйича жойлаштирилиши, уларни ён томонлар бўйича жойлаштиришда қуйидаги ҳоллар инобатга олиниши керак:

томошабинларнинг берилган ўрин-жойларини ушбу ШНҚнинг 18-иловасига мувофиқ аренанинг бўйлама томонларидаги трибуналарда оралиқлар (масофалар) чегарасида жойлаштирилиши;

очиқ спорт ядролари (арена) ёки футбол майдонларининг чегарасида (периметрал) трибуналарни қуриш зарурияти;

ёпиқ иншоотларда ўрин-жойларни бўйлама томонлар бўйича жойлаштириш зал кенглигининг ошиб кетишига олиб келадиган ҳолатлар.

210. Трибуналарда томошабинларнинг ўтиришлари учун ўрин-жойларнинг ўлчамлари қуйидагича бўлиши зарур:

очиқ иншоотлар учун қаторлар кенглиги 0,75 дан 0,8 m гача;

ёпиқ иншоотлар учун 0,8 дан 0,9 m гача;

очиқ иншоотлар учун ўтириш жойининг кенглиги 0,42 m дан кам бўлмаслиги;

ёпиқ иншоотлар учун эса ўтириш жойининг кенглиги 0,45 m кам бўлмаслиги;

очиқ иншоотлар учун ўтириш жойининг эни 0,3 m дан кам, ёпиқ иншоотлар учун ўтириш жойининг эни 0,4 m дан кам бўлмаган ўлчамда.

Трибуналарда ногиронлиги бўлган шахсларнинг антропометрик параметрлари ҳамда ўриндиқли аравачанинг габаритлари инобатга олиниши лозим.

211. Трибуна қўшни қаторлари полининг сатҳидаги фарқ 0,3 m дан катта бўлганда, елка суянчиқларини ўрнатишга йўл қўйилиши, бунда суянчиқларнинг қўшни қатор поли сатҳидан чиқиб туриш баландлиги 0,12 m дан ошмаслиги керак.

212. Томошабинларнинг трибунадаги тик ҳолатда туриш жойлари ҳар бир қаторда бир нафар томошабин учун 0,45 m дан кам бўлмаган кенгликда бўлиши, қаторлар бўйлаб эни эса 0,5 m дан кам бўлмаслиги лозим.

213. Республика даражаси ва бошқа юқори масштабдаги мусобақалар учун мўлжалланган очиқ ҳамда ёпиқ спорт-намойиш ва спорт-томоша иншоотларининг стационар трибуналарида матбуот вакиллари учун жойлар (матбуот ложаси) лойиҳаланиши лозим.

214. Енгил атлетика учун спорт-намойиш иншоотларидаги (узунлиги 400 m бўлган айланма югуриш йўлакларига эга бўлган очиқ спорт аренаси) стационар трибуналарда югуриш масофаларининг финиш қисмида жойлашувчи ҳакамлар учун жой (ҳакамлар ложаси) лойиҳаланиши керак.

215. Томошабинларнинг ўрин-жойлари (ўриндиқлари) ушбу ШНҚнинг 18-иловасига мувофиқ трибуналарга жойлаштирилиши зарур.

216. Очиқ спорт иншоотлари трибуналарининг устки бўйлама ва ён томонлари бўйлаб 1,2 m баландликдаги тўсиқ бўлиши лозим.

217. Трибунанинг томошабинлар туриши учун мўлжалланган қаторларнинг ўтиш жойлари бўйлаб биринчи қатор олдида ва навбатдаги ҳар бир 5-6 қатордан кейин ўрнатиладиган тўсиқлар бўлиши керак.

218. Биноларнинг цокол ва ертўла қаватларида жисмоний тарбия билан шуғулланиш хоналарини жойлаштиришда ёруғлик тушиши учун деразалар ва алоҳида чиқиш жойлари ШНҚ 2.08.02-23 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

219. Ўриндиқлари 300 ва ундан кўп трибунали томоша-спорт залларида зал-арена пол сатҳи ер устки иккинчи қават пол сатҳидан юқори бўлмаслиги керак.

220. Спорт ядроси марказий аренанинг асосий спорт иншооти сифатида хизмат қилиши ёки ўқув-машғулотларини ўтказиш учун мустақил ҳолатда (трибунасиз) жойлашишига йўл қўйилади.

221. Спорт ядроси таркибига айланма 400 m ва тўғри чизиқли 130 m енгил атлетика йўлаклари, ядро улоқтириш учун икки, уч ёки тўртта сектор, сакраш йўлаклари ва снарядлар улоқтириш секторлари, ўйин майдони ва ушбу ШНҚнинг 12-иловаси 15-расмига мувофиқ чуқурлар, тўсиқлар югуриш йўлаклари киритилиши лозим.

222. Югуриш йўлакларининг ташқи ва ички томонларидан эни 1,0 m дан кам бўлмаган хавфсизлик зонасини лойиҳалаш зарур.

223. Спорт ядросининг ташқи периметри бўйлаб 0,5 дан 0,8 m гача бўлган баландликда тўсиқ лойиҳаланиши керак.

224. Футбол майдони 105×68 m ўлчамга эга бўлиши лозим.

225. Стадионнинг чим қопламаси 120х80 m ўлчамга эга бўлиши керак.

226. Сирт-юза сувларини дренаж қувурлари орқали оқизиш зарур.

Сувни оқизиш учун 3 фоиздан кам бўлмаган нишаблик ҳосил қилиниши лозим.

227. Ерга қуриладиган трибуналарни гилли грунт устига жойлаштиришда грунтга йирик донали қум 10 дан 15 cm гача қалинликда ёйилиши, қум қатлами устига эса темир-бетон қоплама жойлаштирилишига йўл қўйилади.

228. Футбол, регби, чим устида хоккей, бейсбол ва бошқалар учун майдонлар ушбу ШНҚнинг 5-иловаси 6-жадвалига асосан лойиҳаланиши лозим.

229. Дарвозаларга эга бўлган (регби, футбол, чим устида хоккей ва бошқалар) спорт ўйинлари учун майдонларни уларнинг бўйлама ўқлари билан шимол-жануб йўналиши бўйича ориентацияда жойлаштириш керак.

Исталган томонга 20°дан ошмаган ҳолда оғишга йўл қўйилиши, бунда бейсбол майдонини ғарбдан шарққа қаратиб жойлаштириш лозим.

230. Битта спорт иншоотида бир турдаги бир нечта спорт майдонлари жойлашганда ушбу майдонларнинг учдан бир қисмидан кўпроғи шарқий-ғарб йўналишига қаратиб жойлаштирилиши керак.

231. Футбол майдони тўғри бурчак шаклига эга бўлиши ҳамда ён ва дарвоза чизиқлари билан чегараланиши лозим.

232. Спорт ядроси ҳамда футбол майдонларидан фарқли ўлароқ, ўйин майдонлари ва майдончаларини турар жойларга яқин ерларга, турли конфигурация ва рельефли участкаларга жойлаштиришга йўл қўйилади.

233. Спорт ўйинлари учун асосий майдон шуғулланувчилар учун хавфли бўлган тўсиқлар ёки буюмлардан ҳоли бўлган хавфсизлик зоналари (югуриш йўлаклари) билан ўйин турларига боғлиқ ҳолда 0,8 дан 8 m гача бўлган кенгликда ўраб олинган бўлиши керак.

234. Спорт ва технологик сифатлари бўйича афзал бўлган газон ва синтетик қопламалардан фойдаланишга йўл қўйилади.

235. Спорт ўйинларининг энг оммавий турларига мўлжалланган ўйин майдонлари ва майдончаларининг ўлчамлари ҳамда конфигурациялари ушбу ШНҚнинг 12-иловаси 4 — 15-расмларида белгиланган.

236. Бадминтон майдончаларига эга бўлган залларни битталик ва жуфтлик ўйинларга мўлжалланган кортлар тўғри бурчакли тўртбурчак шаклда узунлиги 13,4 m, эни 6,1 m, диагонал бўйича узунлиги 14,723 m ҳамда белгилаш чизиқларининг кенглиги 0,04 m этиб лойиҳалаш лозим.

237. Кортнинг периметри бўйлаб 2 m кенгликда хавфсизлик зонаси ажратилиши лозим.

Бир нечта кортларни бир қатор қилиб жойлаштиришда иккита қўшни кортлар орасидаги хавфсизлик зонасининг минимал ўлчами 2 m дан кам бўлмаслиги керак.

238. А ва В тоифалардаги бандминтон залларини лойиҳалашда полдан юқоридаги чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландлик ушбу кортнинг бутун юзаси бўйича халқаро мусобақалар учун 12 m дан, мамлакат миқёсида ўтказиладиган мусобақалар учун 9 m дан кам бўлмаслиги лозим.

239. Бадминтон учун спорт зонасини ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 23-расмига асосан чизиқлар билан белгилаш зарур.

240. Баскетбол майдонига эга бўлган зални лойиҳалашда тўғри бурчакли тўртбурчак шаклидаги ўйин майдони инобатга олиниши, бунда ўйин майдони қуйидагиларни назарда тутиши керак:

узунлиги 28 m, эни 15 m (чегараловчи чизиқларнинг ички қирраларидан ўлчанган) ўйин зонасини;

майдоннинг бутун периметри бўйлаб хавфсизлик зонасини (шчитлар конструкциясигача бўлган масофани киритган ҳолда) ўз ичига киритишни;

хавфсизлик зонаси чегарасидан ташқаридаги жойларга ҳар бир жамоа учун 16 та ўрин-жойни ҳисоблашдан келиб чиққан ҳолда уриндиқлар зонаси жойлаштирилишини;

ўйин майдони устидаги энг яқин конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландлик 7 m дан кам бўлмаслигини;

машғулот залларида майдон чизиғидан 2 m дан кам бўлмаган масофада ҳалқаларга эга бўлган қўшимча шчитларни ўрнатишни.

241. Баскетбол учун спорт зонаси ҳамда уни белгилаш ва жиҳозлаш схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 24 ва 26-расмларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

242. Волейбол залини лойиҳалашда мусобақа зонаси ўйин майдончаси ва эркин зонани ўз ичига киритишини ҳисобга олиш керак.

Ўйин майдончаси 18×9 m ўлчамда тўғри бурчакли тўртбурчак шаклда лойиҳаланиши зарур.

Залдаги эркин зона ўйин майдончаси текислигига жойлаштирилиши ва у ҳар томондан 3 m дан кам бўлмаган кенгликни ташкил этиши, эркин зонанинг полдан унинг устидаги чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландлиги 7 m дан кам бўлмаслиги лозим.

243. Волейбол учун зални лойиҳалашда веритикал устунчаларни маҳкамлаш деталлари лойиҳаланиши керак.

244. А ва В тоифалардаги залларни лойиҳалашда қуйидагиларни инобатга олиш лозим:

майдонча атрофида 4 m дан кам бўлмаган кенгликда ва 10 m дан кам бўлмаган (полдан чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача) баландликда эркин зонани;

жамоаларнинг ўриндиқлари томонида жойлашган иккала бурчакдаги эркин зона чегарасидан ташқарида 3×3 m ўлчамли чигил ёзиш жойини;

қоида бузганлиги туфайли ўйиндан четлаштирилган спортчилар учун назорат зонасида иккита курси билан жиҳозланган 1×1 m ўлчамли жой назарда тутилишини.

Волейбол учун спорт зонаси ва унинг белгиланиш схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 26-расмига мувофиқ лойиҳаланиши лозим..

245. Гандбол бўйича спорт тадбирлари учун ўйин майдончаси 40х20 m ўлчамда тўғри бурчакли тўртбурчак шаклида лойиҳаланиши, майдонча диоганалининг узунлиги битта ён чизиқ охиридан қарама-қарши ён чизиқ охиригача 44,72 m ни ва ярим майдон диоганалининг ён чизиқлар охирги нуқталаридан марказий чизиқ ва ён чизиқ кесишишининг қарама-қарши нуқтасигача узунлиги 28,28 m ни ташкил этиши лозим.

246. Гандбол ўйин майдончасининг атрофида қуйидаги ўлчамлардаги хавфсизлик зонаси бўлиши керак:

ён чизиқлар бўйлаб 1 m дан кам бўлмаган;

дарвозаларнинг ташқи чизиқлари орқасида 2 m дан кам бўлмаган.

247. Гандбол учун А ва В тоифалардаги залларда жамоа спортчилари ва мураббийларга мўлжалланган ўриндиқлар марказий чизиқдан 3,5 m масофада бўлиши лозим.

248. Стол (узунлиги 4 m дан катта бўлмаган) захира ўйинчиларининг курсиларига қараганда ён чизиққа яқин жойлашган бўлиши, бироқ стол ён чизиқдан 0,5 m дан кам бўлмаган масофада ва ўйин майдончаси сатҳидан 0,3-0,4 m га баландроқ бўлиши керак.

Жамоа курсилари олдида ён чизиқ бўйлаб марказий чизиқдан иккала томонда 8 m масофада хавфсизлик зонаси бўлиши лозим.

249. Дарвозалар чизиғидан 1,5 m масофада 9 — 14 m узунликда ва 5 m баландликда вертикал тўсувчи тўрни осиш имкони бўлиши керак.

Гандбол учун спорт зонаси ва унинг белгиланиш схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 27-расмига асосан лойиҳаланиши лозим..

250. Футзал учун майдончага эга бўлган зални лойиҳалашда мусобақа майдони тўғри бурчакли шаклда бўлиши, бунда майдоннинг ўлчамлари қуйидагилардан кам бўлмаслиги лозим:

ён чизиқ узунлиги 42 — 38 m, дарвоза чизиғининг узунлиги — 25 — 20 m (А ва В тоифадаги заллар учун);

ён чизиқ узунлиги 42 — 25 m, дарвоза чизиғининг узунлиги — 25 — 16 m (С тоифадаги заллар учун).

251. Ўйинчиларни алмаштириш зонаси техник зона олдида 5 m узунлик билан лойиҳаланиши ҳамда 0,08 m кенглик ва 0,8 узунликдаги кесма чизиқчалар билан 0,4 m майдончада ва 0,4 m унинг ташқарисида чегараланган бўлиши керак.

Хронометрист столи олдида ўрта чизиқнинг ҳар иккала томонида 5 m эркин зона (фазовий бўшлиқ) бўлиши лозим.

Алоҳида зоналарни белгилаш ва чегаралаш талаблари лойиҳалаш топшириғи билан аниқланиши зарур.

Футзал учун спорт зонаси ва уни чизиқлар билан чегаралаш (белгилаш) схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 28-расмига мувофиқ лойиҳаланиши керак.

252. Стол тенниси учун залларни лойиҳалашда уйин майдонининг фазоси (марказда стол ва унинг атрофида эркин зона) бўлиши ва унинг ўлчамлари узунлиги — 14 m, кенглиги (эни) — 7 m, баландлиги — 5 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Машғулотлар учун ўйин фазосининг ўлчамларини 9х5 m гача камайтиришга йўл қўйилади.

Ўйин фазоси унинг периметри бўйича 1,5 m узунликда ва 0, 75 m баландликда тўқ фондаги рангли бортиклар билан тўсилиши керак.

253. Стол тенниси учун зални лойиҳалаштириш том қопламалари ва поллар (ёрқин, ялтирайдиган ва тош, бетон, ғишт ёки кафель плиткаларидан бажарилган сирпанувчан поллар тақиқланади), ёритилганлик, ранг бўйича бир хиллилик ва бошқа рангли хусусиятлардаги қисми лойиҳалаш топшириғига мувофиқ амалга оширилиши лозим.

254. Стол тенниси учун А ва В тоифалардаги залларда пол ёғоч ёки ўрамли синтетик материал билан қопланган бўлиши керак.

255. Спорт зонаси ва стол тенниси учун белгилаш схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 29-расмига асосан лойиҳаланиши лозим.

256. Теннис корти тўғри бурчакли майдон кўринишида бўлиши, бунда унинг ўлчамлари қуйидагича бўлиши керак:

узунлиги — 23,77 m;

эни — 8,23 m (яккалик ўйнаганда) ёки узунлиги — 23,77 m;

эни — 10,97 m (жуфтлик ўйнаганда).

257. А тоифадаги мусобақалар учун теннис залларида орқа чизиқлар ва тўсиқлар орасидаги масофа 6,4 m дан, ён чизиқлар ва тўсиқлар орасидаги масофа эса 3,66 m дан кам бўлмаслиги лозим.

258. В ва С тоифалардаги мусобақалар учун теннис залларда орқа чизиқлар ва тўсиқлар орасидаги масофа 5,48 m, ён чизиқлар ва тўсиқлар орасидаги масофа эса 3,05 m дан, полдан шифтгача бўлган баландлик 9,14 m дан кам бўлмаслиги зарур.

259. Теннис майдончасининг умумий кўриниши, ўлчамлари, теннис учун спорт зонасининг белгиланиши мос равишда ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 30-а, б, в расмларига мувофиқ белгиланиши керак.

260. Ўриндиқли аравачаларда ўйналадиган баскетбол спорт тадбирларини ўтказиш учун ўйин майдонига қўйиладиган талаблар ушбу ШНҚнинг 240-бандига мувофиқ бўлиши лозим.

261. Ўйин майдонига бевосита яқин бўлган жойда ўриндиқли аравачалар билан биргаликда захира спортчилари учун иккита (ҳар иккала жамоанинг ҳар бири учун биттадан) зона лойиҳаланиши керак.

262. Голбол бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун ўйин майдони 18×9 m ўлчамда лойиҳаланиши, бунда ушбу майдон периметри бўйлаб 1,5 m ўлчамда хавфсизлик зонаси бўлиши лозим.

263. Голбол учун спорт зонаси ва белгилаш схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 34-расми мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

264. Паралимпия стол тенниси учун ўйин майдонига қўйиладиган талаблар ушбу ШНҚнинг 252-бандига мувофиқ бўлиши керак.

265. Паралимпия регбиси бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун спорт майдонига қўйиладиган талаблар мазкур ШНҚнинг 235-бандига мувофиқ бўлиши ҳамда майдонни чегаралаш ва жиҳозлашга нисбатан татбиқ этилмаслиги зарур.

Ушбу майдонда спорт тадбирларини ўтказишда ён чизиқлар, марказий чизиқлар, зачёт майдонидан ҳамда марказий айлана чизиғидан вақтинчалик белгилаш қўлланилиши лозим.

266. Ўйин майдонига бевосита яқин бўлган жойда захира ғилдиракларга эга бўлган ўриндиқли аравачаларни жойлаштириш учун иккита (ҳар бир жамоа учун биттадан) зона лойиҳаланиши керак.

267. Дарвоза чизиғи 0,45 m баландликдаги иккита ялтироқ конуслар билан чегараланган бўлиши керак.

268. Паралимпия регбиси учун спорт зонаси ва белгилаш схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 35-расмига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

269. Паралимпия тенниси бўйича спорт мусобақаларини ўтказиш учун кортли спорт залига қўйиладиган талаблар ушбу ШНҚнинг 256-бандига мувофиқ қабул қилиниши керак.

270. 5×5 футбол учун ўйин майдони периметр бўйича тўсиқларга эга бўлган ҳолда қуйидаги ўлчамларда лойиҳаланиши лозим:

узунлиги — 40 m;

кенглиги — 20 m.

5×5 футбол бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун зални трансформациялаш билан ушбу ШНҚнинг 245-банди бўйича гандбол майдончасига эга бўлган залдан фойдаланишга йўл қўйилади.

5×5 футбол бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун залнинг тўсиқлари қуйидагиларни инобатга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:

баландлиги 1 — 1,2 m;

тўсиқни ўрнатишда вертикалдан ташқарига оғиш бурчаги 10° дан ошмаслиги;

тўсиқ дарвоза чизиғидан 1 m масофада.

271. 5×5 футбол учун спорт зонаси ва белгилаш схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 36-расмига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

272. Спорт акробатикаси бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун А ва В тоифалардаги заллар қуйидаги ўлчамларда лойиҳаланиши лозим:

узунлиги — 45 m;

кенглиги — 30 m;

баландлиги — 10 — 12 m.

273. C тоифали залларнинг ўлчамлари 45×30 m, баландлиги 8 m дан кам бўлмаслиги керак.

274. Акробатика залини лойиҳалашда 14×14 m ўлчамларда мусобақа зонасини ҳамда ушбу зонанинг таркибида қуйидагиларни инобатга олиш лозим:

гилам ва 12×12 m ли (чизиқнинг ташқи томони бўйича ўлчам) ишчи майдонга эга бўлган майдончани;

чегаралаш белгисидан ташқарида бутун периметр бўйича 1 m кенгликда хавфсизлик зонасини.

А ва В тоифалардаги залларни лойиҳалашда майдонча ва томошабинлар орасида ҳар томондан 2 m дан кам бўлмаган қўшимча хавфсизлик зонаси бўлиши керак.

275. Спорт акробатикаси учун спорт зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 37-расмига асосан лойиҳаланиши керак.

276. Спорт гимнастикаси бўйича мусобақаларни ўтказиш учун А ва В тоифалардаги залларни лойиҳалашда спорт снарядларига эга бўлган залларни эркаклар ва аёллар учун алоҳида жойлаштириш лозим.

277. 60×34 m ўлчамлардаги ҳар бир зал снарядлар тўплами билан жиҳозланиши, уларнинг рўйхати ва хавфсизлик зонасини киритган ҳолда уларни ўрнатиш жойлари лойиҳалаш топшириғи бўйича белгиланиши керак.

278. Спорт гимнастикаси залини лойиҳалашда спорт ускуналари ва снарядларни полга, шифт конструкцияларига ва деворларга монтаж қилиш учун маҳкамлаш деталлари бўлиши керак.

279. Спорт гимнастикаси бўйича машғулот залларини лойиҳалашда эҳтиёткорлик мосламаларини (лонжлари) жойлаштириш, маҳкамлаш, эҳтиёт чуқурларининг ўлчамлари, уларни жойлаштириш ўринларини ва шифт ва полнинг конструктив элементларига тушадиган юкларни ҳисоблаш лойиҳалаш топшириғи талабларига мувофиқ бўлиши лозим.

280. Спорт гимнастикаси учун спорт зонасининг схемаси ва спорт ускуналари ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 38 ва 39-расмларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

281. Батутда сакраш бўйича тадбирларни ўтказиш учун спорт зали қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:

индивидуал сакраш;

синхрон сакраш;

иккиталик минитрапм;

акробатика йўлакчаси.

282. Батутда амалга ошириладиган барча ўйин турлари бўйича мусобақаларни ўтказишда спорт снарядларини жойлаштириш учун зал ўлчамлари 43×39 m дан, шифтгача баландлик 8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

283. Зални лойиҳалашда спорт ускуналари ва снарядарини полга, шифт конструкцияларига ва деворларга монтаж қилиш учун маҳкамлаш деталлари лойиҳаланиши керак.

284. Ўйин турлари учун бошқа снарядларни, батутда сакраш учун спорт ускунасини, хавфсизлик зоналарини жойлаштириш билан зални лойиҳалаштиришда лойиҳа топшириғи талабларини инобатга олиш лозим.

285. «Жуфтлик минитрапм» ўйин тури бўйича халқаро мусобақаларни ўтказиш залини лойиҳалаштиришда иккита минитрампни жойлаштириш (ўрнатиш)да хавфсизлик зонаси бўлиши керак.

286. Батутда сакраш учун спорт зонаси ва ускуналари схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 40, 41 ва 42-расмларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

287. Бадиий гимнастика бўйича спорт тадбирлари учун зал 8 m дан кам бўлмаган баландликда лойиҳаланиши зарур.

Бадиий гимнастика бўйича спорт тадбирлари учун зал баландлигини 10 — 14 m да лойилаҳалашга йўл қўйилади.

288. А ва В тоифалардаги залларни лойиҳалашда майдонча (помост) қирраси ва томошабинлар орасида ҳар томондан 2 m дан кам бўлмаган қўшимча хавфсизлик зонаси бўлиши керак.

289. Бадиий гимнастика учун спорт зонаси схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 43-расмига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

290. Бокс бўйича мусобақалар зали махсус майдончага (помост) ўрнатиладиган битта ёки иккита ринг жойлаштирилишини инобатга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

Машғулот залларида рингни махсус майдончасиз (помост) ўрнатишга йўл қўйилади.

291. А ва В тоифалардаги залларда канатларнинг ички чизиғи бўйича 6,10×6,10 m ўлчамларда рингларни жойлаштириш имкони бўлиши керак.

А ва В тоифалардаги залларда бошқа мусобақалар учун 4,90×4,90 m дан 6,10×6,10 m гача бўлган ўлчамлардаги ринглардан фойдаланиш зарур.

292. А ва В тоифалардаги залларда томонининг узунлиги 7,8 m бўлган квадрат шаклидаги платформали майдончани жойлаштириш имкони бўлиши лозим.

293. С тоифали залларда ўлчамлари 5,82×5,82 m дан 7,8×7,8 m гача бўлган майдончалардан (канатлар орасидаги ринг ўлчамига боғлиқ ҳолда) фойдаланишга йўл қўйилади.

294. А ва В тоифалардаги залда мусобақа майдончасининг баландлиги пол ёки асос сатҳидан 1,0 m ни ташкил этиши, бошқа мусобақаларда майдончанинг баландлиги 0,91 — 1,22 m бўлиши лозим.

295. Бокс учун залларни лойиҳалашда майдончалар периметри бўйича 3 m дан кам бўлмаган кенгликда хавфсизлик зонаси бўлиши керак.

296. Бокс учун машғулот залларини лойиҳалашда ринг ташқарисида шифт конструкциялари ва деворларга маҳкамланувчи осмаларга маҳкамланган машғулот ускуналари (бокс қоплари, груша, девор ёстиқлари ва бошқалар)га эга бўлган майдонча бўлиши лозим.

297. Бокс майдонлари (битта ва иккита), спорт зонасининг умумий схемаси мос равишда ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 44-а, б, в расмларда келтирилгандек жойлаштирилиши ва белгиланиши зарур.

298. Дзюдо бўйича спорт тадбирлари учун залларда ўлчамлари 14×14 m дан кам бўлмаган татами қопламали бир (ёки бир нечта) майдончалар лойиҳаланиши лозим.

299. Дзюдо бўйича мусобақалар учун майдончага қуйидаги зоналар жойлаштирилиши керак:

мусобақалар учун ички юзанинг (ишчи зона) ўлчами минимал 8×8 m, максимал ўлчами 10×10 m бўлиши;

хавфсизлик зонасининг кенглиги 3 m дан кам бўлмаслиги.

300. Дзюдо учун А ва В тоифалардаги заллар қуйидагиларга эга бўлиши керак:

10×10 ўлчамли ишчи зонага;

0,5 m дан кам бўлмаган кенгликдаги эркин зонага;

4 m дан кам бўлмаган кенгликдаги хавфсизлик зонасига.

301. Мусобақалар учун икки ва ундан кўп бўлган майдончаларни жойлаштиришда ушбу майдончалар орасида кенглиги 4 m дан кам бўлмаган умумий хавфсизлик зонаси бўлиши лозим.

302. Мусобақалар учун майдонча эластик пол ёки платформага жойлаштирилиши, бунда баландлиги 1 m дан катта бўлмаган платформадан фойдаланилганда унинг ён қирралари 18 m дан кам бўлмаган ўлчамларда бўлиши ва унинг атрофида кенглиги 4 m бўлган хавфсизлик зонаси бўлиши керак.

303. Дзюдо учун спорт зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 45-расмига асосан лойиҳаланиши лозим.

304. Кураш бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун залларда 12×12 m ўлчамли бир ёки бир нечта (тўрттадан кўп бўлмаган) гиламларни жойлаштириш имкони назарда тутилиши керак.

Уларнинг марказидан диаметри 9 m бўлган кураш зонаси ва периметр бўйича 1,5 m кенгликда хавфсизлик зонаси белгиланган бўлиши лозим.

305. А ва В тоифалардаги залларда гиламни жойлаштириш учун 1,1 m дан катта ва 0,5 m дан кам бўлмаган баландликда майдончалар ўрнатилиши, бунда уларнинг ён томонлари ички томонга 45° қияликда бўлиши керак.

306. Битта мусобақа майдончаси устига тўшалган гиламлар орасидаги хавфсизлик зонасининг кенглиги, шунингдек гиламдан унга яқин жойлашган конструкциягача бўлган масофа 4 m дан кам бўлмаслиги лозим.

307. Гиламларни машғулот залларига хавфсизлик зоналарига риоя қилмасдан жойлаштиришда (гиламлар деворларга тақаб жойлаштирилганда ёки таянч конструктив элементлар мавжуд бўлганда) деворлар полдан 1,8 m гача бўлган баландликда эластик матлар (протекторлар) билан қопланиши керак.

308. Спорт кураши учун спорт зонаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 46-расмига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

309. Самбо бўйича спорт мусобақалари учун залларда ўлчамлари 11×11 m дан 14×14 m гача бўлган бир ёки тўрттадан кўп бўлмаган гиламларни жойлаштириш имкони бўлиши, бунда уларнинг марказига диаметри 6 m дан 9 m гача бўлган ишчи майдонча жойлаштирилиши лозим.

310. Гиламни жойлаштириш учун майдонча ушбу гиламдан ҳар томондан 1 m га кенг бўлиши керак.

Бир нечта гиламлар жойлаштирилганда эса уларни тирқишсиз бир-бирига тақаб жойлаштиришга йўл қўйилади.

311. Гилам (гиламлар) учун залга майдончани жойлаштиришда ушбу майдончанинг баландлиги 1 m дан кам бўлмаслиги, ён томонлари ташқи томонга 45° бурчак остида қияликда бўлиши керак.

312. Залларининг тор шароитларида хавфсизлик зоналарига риоя қилмасдан гиламларни жойлаштиришда (гиламлар деворларга тақаб жойлаштирилганда ёки таянч конструктив элементлар мавжуд бўлганда) деворлар полдан 1,8 m гача бўлган баландликда эластик матлар (протекторлар) билан қопланган бўлиши лозим.

313. Самбо учун спорт зонаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 47-расмида кўрсатилган схема бўйича лойиҳаланиши зарур.

314. Оғир атлетика бўйича спорт тадбирлари учун залларда баландлиги 150 mm дан кам бўлмаган 4×4 m ўлчамли майдончани жойлаштириш имкони бўлиши керак.

Периметр бўйича хавфсизлик зонасининг кенглиги 1 m га тенг бўлиши зарур.

315. Полнинг майдонча атрофидаги ранги шу майдонча ранги билан бир хил бўлса, у ҳолда майдонча қирралари бўйича кенглиги 150 mm дан катта бўлмаган контрастли (бошқа рангдаги) чизиқ тортилиши лозим.

316. Майдончани ўлчамлари 10×10 m дан кам, баландлиги (майдончанинг юқори қисмигача) 1 m дан катта бўлмаган подиум устига жойлаштиришга йўл қўйилиши, бунда кўчма зинапоялардан фойдаланиш лойиҳаланиши керак.

Оғир атлетика учун спорт зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 48-расмида кўрсатилган схема бўйича лойиҳаланиши лозим.

317. Қиличбозлик бўйича спорт тадбирлари учун залларда 1,5 — 2 m кенгликда, 4 m узунликда бир ёки бир нечта жанг майдонларини ва жанг майдони атрофида кенглиги 2 m дан кам бўлмаган хавфсизлик зонасини жойлаштириш имкони бўлиши керак.

318. Қиличбозлик спорти бўйича А ва В тоифалардаги залларда 13 тагача жанг майдончалари ва майдонча устига жойлаштириладиган финал йўлакчаси бўлиши лозим.

319. Жанг майдончаларини кенглиги 2 m, баландлиги 0,3 — 0,5 m, узунлиги 20 m бўлган майдонча устига жойлаштиришга йўл қўйилади.

320. Қиличбозлик спорти учун спорт зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 49-расмида кўрсатилган схема бўйича лойиҳаланиши керак.

321. Паралимпия дзюдоси бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун майдончага қўйиладиган талаблар ушбу ШНҚнинг 298 — 300-бандларига мувофиқ бўлиши керак.

322. Кураш тушиш зоналарининг чегараларини белгиловчи тактил белгилар, татамилар кураш тушиш зонасининг чегараларида текстурали суратга эга бўлиши лозим.

323. Паралимпия пауэрлифтинги бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун залларда 0,05 m дан катта бўлмаган баландликда, 2,5×2,5 m дан кичик бўлмаган ўлчамларда ва 4,0×4,0 m дан катта бўлмаган пауэрлифтинг учун ўриндиқлар жойлаштириш имкони бўлиши лозим.

Майдонча сирти қаттиқ, текис, силлиқ, сирпанмайдиган, горизонтал, периметри бўйича майдонча қирралари силлиқ бўлиши керак.

Майдонча ўрнига баландлиги 0,7 m дан катта бўлмаган, кенглиги ва эни 10×10 m дан кичик ҳамда 12×12 m дан катта бўлмаган ўлчамлардаги пауэрлифтинг учун ўриндиқлар ўрнатиш учун подиум қўлланилишига йўл қўйилади.

Бунда, ўлчамлари 4×4 m бўлган мусобақа зонаси тўқ рангдаги (контрастли) скотч билан чегаралаб белгиланиши лозим.

324. Подиумга кириш учун иккита (кириш ва чиқиш учун) алоҳида пандуслар бўлиши зарур.

Пауэрлифтинг спорти учун спорт зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 50-расмида кўрсатилган схема бўйича лойиҳаланиши керак.

325. Ўриндиқли аравачаларда амалга ошириладиган қиличбозлик спорти тадбирлари учун спорт залларида ўриндиқли аравачалар маҳкамланадиган рама бўлиши керак.

326. Залда бир вақтнинг ўзида ўриндиқли аравачаларда амалга ошириладиган қиличбозлик бўйича бир нечта жанглар ўтказилишига йўл қўйилади.

327. Ўриндиқли аравачаларда амалга ошириладиган қиличбозлик спорти зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 13-иловаси 51-расмида кўрсатилган схема бўйича лойиҳаланиши керак.

328. УЖТ кўриш учун спорт зонасига қўйиладиган талаблар қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак:

тренежёрларга эга бўлган УЖТ залидаги кардиозона ёки жисмоний зонанинг юзаси битта спорт ускунасига (битта тренежёрга) 6 m² тўғри келиши;

УЖТ заллари барча турдаги спорт иншоотларда лойиҳаланиши;

УЖТ залларининг сони, параметрлари ва ёритилганлиги спорт иншоотининг турига ҳамда унда спорт турлари бўйича ихтисослаштирилган залларнинг мавжудлигига боғлиқ ҳолда лойиҳалаш топшириғи бўйича;

УЖТ залларининг баландлиги 4 m дан кам бўлмаслиги;

УЖТ залларини лойиҳалашда қуйидаги асосий зоналар (ёки алоҳида заллар):

кардиозона;

жисмоний зона;

эркин зона (гуруҳли машғулотлар заллари).

329. УЖТ жисмоний зонасида эркин вазнли тошлар ёки штангалар билан олиб бориладиган машғулотлар учун махсус қоплама ёки машғулот помости бўлиши лозим.

330. Спорт иншоотидаги МЖТ залларининг сони ва кўрсаткичлари лойиҳалаш топшириғи бўйича аниқланиши зарур.

МЖТ залларининг баландлиги 4 m дан кам бўлмаслиги, махсус тренажёрлардан (қурилмалар) фойдаланилганда уларнинг габаритлари қўшимча бўшлиқ бўлиши, баландлиги лойиҳалаш топшириғи бўйича аниқланиши керак.

МЖТ залларини лойиҳалашда ушбу заллар спортнинг қуйидаги турлари учун махсус спорт тренежёрлари билан жиҳозлаган бўлиши лозим:

спортнинг ўйин турлари;

спортнинг мураккаб координацион турлари (хореография залини киритган ҳолда);

спортнинг якка кураш турлари;

спортнинг циклик турлари.

331. Спорт иншоотларини лойиҳалашда қуйидаги ёрдамчи хоналар учун объектлар лойиҳаланиши керак:

кириш жойи гуруҳлари (гардероб, вестибюль, санитария узели);

аёллар гигиена хонасига эга бўлган санитария-гигиена вазифаларини бажарувчи хоналар;

шуғулланувчиларнинг дам олиш хоналари;

овқатланиш хоналари;

инструкторлик хонаси;

методик хона;

тиббиёт хонаси;

маъмурий-хўжалик ва маиший хизмат вазифаларни бажарувчи хоналар;

техник хоналар.

332. Буфетлардаги ўрин-жойларнинг сони қуйидагича белгиланиши лозим:

чанғида учиш базаларида (оммавий тарзда чанғида учиш базалари бундан мустасно) ва очиқ ясси иншоотларда (сиғими 75 дан 125 кишигача бўлган) сменада шуғулланувчи 8 кишига битта ўтириш жойи тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда;

эшкак эшиш (гребля) базаларида, ўқ отиш ва очиқ ясси иншоотларда (сиғими 125 кишидан кўп бўлган) сменада шуғулланувчи 12 кишига битта ўтириш жойи тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда;

коньки ва чанғида оммавий тарзда учиш базаларида ташриф буюрувчилар учун база сиғимининг 5 фоизни ҳисобга олган ҳолда;

томошабинлар учун битта ўтириш жойига 35 киши тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда.

333. Томошабинларга мўлжалланган буфетларда зал ўтириб овқатланиш столларидан ташқари турган ҳолатда овқатланиш учун кафетерий баланд столлари билан жиҳозланган бўлиши керак. Бунда, ўриндиқлар ШНҚ 2.07.02-22 талабларига мувофиқ жойлаштирилиши лозим.

334. Буфетларнинг юзалари ҳисоб-китобдан келиб чиқиб, қуйидагилардан кам бўлмаган ҳолда аниқланиши зарур:

овқат бериш хонаси билан биргаликда зал юзаси (майдони) ўтириш жойи 8 та бўлганда, битта ўтириш жойига 3,4 m² ва ўтириш жойи 8 тадан кўп бўлганда, ҳар бир ўтириш жойига 1,25 m²;

ёрдамчи хоналар юзаси залда ўтириш жойи 8 та бўлганда, битта ўтириш жойига 2,25 m² ва ўтириш жойи 8 тадан кўп бўлганда, битта ўтириш жойига 0,25 m²;

овқат бериш хонаси билан биргаликда зал юзаси залдаги битта жойга 1,4 m²;

ёрдамчи хоналар юзаси зал юзасининг 30 фоиз.

335. Томошабинлар учун буфетлар трибунадаги энг узоқ жойдан 150 m масофада жойлашган бўлиши керак.

336. Спорт иншоотлари ҳудудида ресторанлар, кафелар лойиҳаланганда ҳамда аҳолининг дам олиши учун фойдаланилганда уларнинг сиғими спорт иншоотлари буфетларининг ҳисобига киритилмаслиги лозим.

337. Очиқ ва ёпиқ спорт иншоотларига эга бўлган спорт мажмуалари ҳамда икки ва ундан ортиқ залларга эга бўлган спорт корпусларида тиббий хизмат кўрсатиш хонаси бутун мажмуа (корпус) учун лойиҳаланиши керак.

338. Йил давомида ишлайдиган ҳамда битта сменада ўтказиш хусусияти 150 ва ундан ортиқ киши бўлган иншоотларда (битта сменада ўтказиш хусусияти 100 ва ундан ортиқ киши бўлган кураш, бокс, оғир атлетика ва футбол учун ихтисослаштирилган иншоотларда) методик-тиклаш марказини лойиҳалашга йўл қўйилади.

Йил давомида ишлайдиган очиқ спорт иншоотларида уларнинг ўтказувчанлик хусусияти конькиларда оммавий тарзда учишни ҳисобга олмаган ҳолда аниқланиши зарур.

339. Очиқ ясси спорт иншоотларида шуғулланувчилар учун ёрдамчи хоналарга эга бўлган бинони энг узоқ майдондан (майдонча) 300 m дан узоқ бўлмаган масофада жойлаштириш керак.

340. Очиқ ясси спорт иншоотларида шуғулланувчилар ҳамда томошабинлар учун санитария-гигиена шохобчалари ШНҚ 2.08.02-23 га мувофиқ лойиҳаланиши, уларни трибунадаги энг узоқ жойдан 150 m дан узоқ бўлмаган масофада жойлаштириш лозим.

341. Мавсумий очиқ коньки учиш иншоотида шуғулланувчилар учун кийим алмаштириш хоналарини биринчи қаватга жойлаштириш керак.

342. Кийим алмаштириш хоналарини биринчи қаватга жойлаштирмаганда коньки учиш жойи билан нишаблиги 1:10 бўлган пандус лойиҳаланиши лозим.

343. Ёрдамчи хоналарни чанғи учиш базасининг биносига жойлаштирилиши, бунда бино қуйидаги масофаларда бўлиши керак:

старт майдончаси ҳамда биатлон ва чанғи учиш дистанциялари финишидан ёки чанғи учиш трассаларининг кўтарма қурилмаларидан 200 m да;

яқин трамплиндан 100 m да (бироқ, мажмуанинг энг узоқ жойлашган трамплинидан 300 m узоқ бўлмаган ҳолда).

344. База биносига жойлаштириладиган санитария узеллари конькида учувчиларнинг вестибюль-исиниш жойига кириш ва чиқишга, томошабинлар учун эса кўчадан кириш ва чиқиш жойлари лойиҳаланиши керак.

345. Томошабинлар учун санитария узелларини трибунанинг энг узоқ нуқтасидан 150 m дан узоқ бўлмаган масофада жойлашган алоҳида бинога жойлаштириш лозим.

346. Спорт тоғ-чанғи трассалари ва трамплинлари 20 m дан кам бўлмаган сакраш узунлигига, старт майдончаси олдида шуғулланувчилар учун трассалар ҳамда трамплинларнинг ҳар бири учун 1-2 та унитазли ҳожатхона бўлиши, бунда трамплиннинг старт майдончаси эстакадада жойлашганда санитария хоналари старт майдончасига олиб чиқувчи зинапоя (лифт)нинг пастки қисми атрофида жойлаштирилиши керак.

347. Чанғиларни олиш ва қайтариш учун мўлжалланган хонанинг эни 3 m дан кам бўлмаслиги лозим.

348. Чанғиларни олиш ва қайтариш учун мўлжалланган хонадан чиқиш (унга кириш) жойи олдида кўча томонда чанғиларни учишга тайёрлаш учун майдонча лойиҳаланиши керак.

349. Очиқ иншоотларнинг ёрдамчи хоналари (кийим алмаштириш хоналари, санитария узеллари, душхоналар, аёллар гигиена хонаси) очиқ спорт иншоотлари ичида энг узоқ очиқ иншоотдан 200 m дан ошмаган масофада жойлашган бино ичига жойлаштирилиши керак.

350. Очиқ бассейнларда кийим алмаштириш хоналари, санитария узеллари, душхоналар бевосита бассейн ваннасига бириккан бўлиши лозим.

351. Спорт залларида шуғулланувчилар учун кийим алмаштириш хоналари бир сменада шуғулланувчиларнинг 200 фоизига, бассейнларда эса бир сменада 250 — 300 фоизига ҳисобланиши керак.

352. Спортнинг ҳар хил турлари бўйича мусобақалар ва ўқув-машғулотлари ўтказиладиган залларга эга бўлган кўп тармоқли спорт иншоотларида кийим алмаштириш хоналаридаги ўрин жойларининг сони технологик ҳисоблаш орқали аниқланиши керак.

353. Спорт иншоотларининг аёллар гигиена хонасига эга бўлган санитария узелларидаги санитария жиҳозлари (приборлари) СанҚваН 0368-19 талабларини ва ушбу ШНҚнинг 5-иловаси 8-жадвалида келтирилган кўрсаткичларни инобатга олиб технологик ҳисоблаш бўйича белгиланиши, аёллар гигиена хонасининг майдони лойиҳа топшириғига мувофиқ аниқланиши лозим.

354. Шуғулланувчилар учун душхоналар кийим алмаштириш хоналари билан мураббийлар ва инструкторлар жамоаси учун душхоналар инструкторлар хоналари билан ходимлар душхоналари маиший хоналар билан бевосита боғланган бўлиши зарур.

355. Бассейнларда эркак ва аёл шуғулланувчиларнинг душхоналари айланиб юриш йўлакчаси билан бир сатҳда бўлиши керак.

356. Душхоналар очиқ хонали ва улар орасида ўтиш йўлаклари бўлиши, бунда ўтиш йўлагининг кенглиги 1,6 m га тенг деб ҳисобланиши лозим.

Душхонадан айланиб юриш йўлагига чиқиш жойида ёки сузиб чиқиш жойида оёқ ваннаси душдан чиқиб ўтиш жойининг бутун кенглигида чуқурлиги 0,1 m бўлган тагликли (поддон) душ бўлиши керак.

357. Кийим алмаштириш хоналарининг олдидаги санитария узеллари кийим алмаштириш хоналари билан ёнма-ён тамбур-шлюз орқали жойлаштирилиши керак.

Санитария узелидан душхонани четлаб бассейн ваннасига чиқишга йўл қўйилмаслиги лозим.

358. Болалар учун кийим алмаштириш хоналари, душхоналар ва санитария узеллари ўғил ва қиз болалар учун ажратилган ҳолда катталар учун мўлжалланган тегишли хоналардан алоҳида жойлаштирилиши керак.

359. Санитария жиҳозлари ушбу ШНҚнинг 5-иловаси 8-жадвалида келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда ўрнатилиши лозим.

360. Снаряд-инвентарь хонаси поли сатҳи зал поли сатҳи билан битта даражада (остонасиз) бўлиши лозим.

361. Спорт залларидаги снаряд ва инвентарь хоналари залларга ёндош ва улар билан алоқа тирқишлар орқали бўлиши керак

362. Снаряд ва инвентарь хоналари майдони технологик талаблар бўйича (ўлчами 12х24 m ли заллар учун камида 16 m², 30х18 m ли заллар учун камида 21 m²) аниқланиши зарур.

363. Томошабинлар учун ўриндиқлари сони 1000 ва ундан кўп универсал спорт-томошагоҳ залларида (ареналарда) спорт ўйинлари ва мусобақа олдидан машқ қилиб олиш учун қўшимча спорт заллари лойиҳаланиши керак.

364. Ўқув-машғулот заллари, тренажёр хоналари, индивидуал шуғулланиш хоналарининг сони ва ўлчамлари лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши лозим.

365. Универсал спорт-томошагоҳ зал-ареналарда, манежларда, сунъий яхмалак залларида майдонни ўзгартириш (спорт ва томоша турларини ҳисобга олган ҳолда), эстрадани жойлаштириш ва бошқа имкониятлар лойиҳалашда инобатга олиниши керак.

366. Спорт ўйинлари, енгил атлетика заллари ва универсал спорт-томоша заллари олдидаги кийим алмаштириш хоналари, шунингдек очиқ спорт иншоотларидаги (очиқ бассейнлар бундан мустасно) кийим алмаштириш хоналари зал (майдон) билан тўғридан-тўғри боғланмаслиги, бунда шуғулланувчилар ва томошабинларнинг йўллари кесишмаслиги лозим.

367. Ёрдамчи хоналарнинг баландлиги пастга чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландлик қуйидагича белгиланиши керак:

2,7 m (вестибюллар, кийим алмаштириш, массаж, шуғулланувчиларнинг дам олиш, савдо, хўжалик, тренер-инструктор, тиббий хизмат, санитария-маиший, қўриқлаш ва ёнғин пости, омборхоналар, инвентарь, спорт қуролларини тозалаш ва сақлаш хоналари);

2,4 m (ҳакамлар учун мўлжалланган хоналар);

2,2 m (устки кийим алмаштириш машғулот кийимларини алмаштириш гардероблари, кийим ва пойабзал қуритиш хоналари, тоғ чанғи трассаси старт ва финишлари олдидаги павильонлар).

368. Томошабинлар учун ёрдамчи хоналар уларнинг энг кўп ўрин-жойларига эга бўлган томоша зали бўйича томошабинларнинг бир вақтдаги сонини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

369. Буфет ёки кафетериялар лойиҳа топшириғи асосида лойиҳаланиши керак.

370. Трибуна остидаги бўшлиққа жойлаштириладиган ёрдамчи хоналар функция жиҳатидан бешта гуруҳга бўлиниши зарур:

I гуруҳ — бутун иншоот ёки мажмуа учун умумий бўлган хоналар (вестибюль, музда учиш учун вестибюль-исиниш жойи, касса вестибюли, буфетлар);

II гуруҳ — томошабинларга хизмат кўрсатувчи хоналар (айланма галереялар, буфетлар, аёллар гигиена хоналарини ўз ичига олган санитария узеллари);

III гуруҳ — шуғулланувчиларга хизмат кўрсатиш хоналари (кийим алмаштириш, инвентар жиҳозлар, тренерлар ва инструкторлар учун хоналар, дам олиш, тиббий хизмат кўрсатиш, қишки спорт турлари учун хоналар);

IV гуруҳ — мусобақаларни ўтказиш учун хизмат кўрсатиш хоналари (ҳакамлар хоналари, ҳакамлар ҳайъати хонаси, матбуот-бюро);

V гуруҳ — иншоотларни эксплуатация қилиш учун хоналар (маъмурият хоналари, спорт ва тозалаш инвентарларини сақлаш хоналари, омборлар, техник хоналар, маиший хизмат кўрсатиш хоналари).

371. Лойиҳада спорт ядроси ва ёрдамчи хоналар гуруҳлари орасида ўзаро боғланиши лозим.

I гуруҳ хоналари барча хоналар билан эркин боғланган бўлиши керак.

II гуруҳ хоналари томошабинларнинг трибунага ҳаракатланиш йўллари ва спортчиларнинг спорт ядросига чиқиш йўлларини ажратишда томошабинлар учун уларнинг ўтириш жойлари билан бевосита боғланган бўлиши лозим.

III ва IV гуруҳларнинг хоналари спорт ядросига бирикиши ва ушбу хоналар ўзаро боғланган бўлиши керак.

V гуруҳ хоналари режалаштиришга боғлиқ ҳолда эркин жойлашиши лозим.

372. Спорт ядроси учун ёрдамчи хоналарнинг таркиби ва юзалари қуйидагиларга боғлиқ ҳолда аниқланиши керак:

ёз фаслида спорт ядросининг ўтказиш қобилияти 120 кишига тенглигига;

қиш фаслида 650 кишига тенг бўлишига;

томошабинлар учун ёрдамчи хоналар трибуналарнинг лойиҳавий сиғимига;

очиқ майдонлар ва заллар учун ёрдамчи хоналар уларнинг ўлчамлари, сони ва бир вақтнинг ўзида ўтказиш қобилияти ҳамда стадиондан жойлашиш масофасига (узоқлигига).

373. Кўринувчанлик шартлари бўйича 3,5 дан 5 минггача ўринли трибуналарни бир томонлама, 7,5 дан 10 минггача ўринли трибуналарни бир ва икки томонлама, 15 минг ўринли трибуналарни икки томонлама, 15 минг ва ундан кўп ўринли стадионлар учун трибуналарни уч ва тўрт томонлама жойлаштириш керак.

374. Икки, уч ва тўрт томонлама (ҳалқасимон шаклдаги) трибуналар остига биринчи қаватга спорт ядросида қиш ва ёзда шуғулланувчилар учун ёрдамчи хоналарни бир томонлама жойлаштириш, 1-қаватдаги қолган юзадан эса спорт ядросига яқин жойлашган очиқ майдончалар учун ёрдамчи хоналар, маъмурий хоналар, махсус асос қурилишини талаб этувчи заллар учун фойдаланиш лозим.

2- ва 3-қаватларга томошабинлар учун хоналар ва галереяларни, ёрдамчи хоналар билан бирга спорт залларини ҳамда бошқа хизмат кўрсатиш хоналарини жойлаштириш керак.

375. Томошабинларга хизмат кўрсатувчи хоналар стадионнинг кириш жойларига, томошабинлар ҳаракатланадиган йўллардаги турли қаватларга жойлаштирилиши лозим.

376. Ҳакамлар, журналистлар, спорт шарҳловчилари учун мўлжалланган хоналар асосий (бош) трибунага жойлаштирилиши керак.

Шарҳловчиларнинг хоналари трибунанинг юқори марказий қисмига ёки соябон остидаги осма майдончага жойлаштирилиши лозим.

377. Журналистлар ва шарҳловчиларга хизмат кўрсатувчи хоналарни, 1000 нафаргача кишига мўлжалланган учрашув ва пресс-конференциялар залларини, гардеробларни, махсус кафетерийларни қаватлардаги хоналарга бириккан трибуна ости бўшлиғига жойлаштириш керак.

Бу зонага фахрли меҳмонлар учун мўлжалланган хоналар ҳам жойлаштирилиши керак.

378. Ўқ отиш майдонлари ва тирлар ёрдамчи хоналарининг таркибида қўшимча тарзда хоналар лойиҳаланиши керак.

379. Ўқ отиш майдонлари ва тирларда шуғулланувчилар ҳамда томошабинлар учун буфетлар бўлиши лозим.

380. Асосий бинодан 50 m дан узоқроқ бўлган масофада жойлашган очиқ тирларнинг (ёки очиқ тирлар гуруҳи) ўқ отиш майдонларида шуғулланувчилар ва томошабинлар учун умумий бўлган 1-2 та унитазли ҳожатхона қўшимча тарзда лойиҳаланиши керак.

381. Эшкак эшиш (гребля) базаларининг ёрдамчи хоналари (эллингдан ташқари) эллингдан 200 m дан узоқ бўлмаган масофада алоҳида жойлашган бинога жойлаштирилиши ёки эллинг билан бирлаштирилиши керак.

382. Эшкак эшиш (гребля) базаларида навбатчи матрослар ва мотористлар катерларнинг ҳайдовчилари учун қўшимча равишда юзаси 10 m² дан кам бўлмаган хона лойиҳаланиши лозим.

383. Қайиқларни шай ҳолатга келтириш ва кўздан кечириш учун мўлжалланган майдончада навбатчи боцман учун юзаси 4 m² дан кам бўлмаган хона лойиҳаланиши лозим.

384. Жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотларига мўлжалланган иншоотлар учун очиқ ясси иншоотлар олдида фақат шуғулланувчилар учун яқин жойлашган биноларда санитария узеллари ҳамда кўчма ускуналар ва инвентарь жиҳозлар учун омборхона лойиҳаланишига йўл қўйилади.

385. Стационар трибуналарга эга бўлган чанғи учиш ва қайиқда сузиш базаларининг биноларида ҳамда республика масштабидан паст бўлмаган мусобақалар учун мўлжалланган ўқ отиш базаларида ҳакамлар ва матбуот ходимлари учун хоналар бўлиши керак.

386. Очиқ спорт иншоотлари ҳамда тоғ чанғи трассаларини сейсмик ҳудудларда лойиҳалаш ва қуришда юк кўтарувчи конструкцияларни, шунингдек тоғли қияликларнинг турғунлигини ҚМҚ 2.01.03-19, ҚМҚ 2.01.07-96, ШНҚ 2.02.01-19 талабларини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблаш зарур.

387. Темир-бетон, пўлат ва ёғоч конструкцияларни узоққа чидамлилик чора-тадбирларини инобатга олиб лойиҳалаш керак.

388. Спорт иншоотларини қуришда намлик, паст ва юқори температуралар, агрессив муҳит ва бошқа салбий омилларнинг таъсирига чидамли материаллардан тайёрланган конструкциялар ва деталларни қўллаш зарур.

389. Спорт иншоотларининг асоси ва пойдеворлари ШНҚ 2.02.01-19, ҚМҚ 2.01.03-19, ҚМҚ 2.01.07-96, ШНҚ 1.02.07-19, ШНҚ 1.02.08-19. ШНҚ 1.02.10-23, шунингдек қуйидагилар асосида лойиҳаланиши лозим:

муҳандислик-геодезик, муҳандислик-геологик ва муҳандислик-гидрометеорологик тадқиқотларнинг натижалари;

спорт иншоотларининг вазифаси, конструктив ва технологик ўзига хос жиҳатлари, пойдеворларга таъсир қилувчи юклар ва иншоотни эксплуатация қилиш шарт-шароитларини тавсифловчи маълумотлар;

грунтларнинг мустаҳкамлик ва деформацион тавсифлари ҳамда пойдеворлар ёки бошқа ерости конструкциялари учун ишлатиладиган материалларининг физик-механик хоссаларидан тўлиқ фойдаланишни таъминловчи вариантни қабул қилиш учун мумкин бўлган вариантларни техник-иқтисодий жиҳатдан таққослаш.

390. Шўр грунтли асослар ушбу грунтларнинг ўзига хос жиҳатларини ва қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:

сувнинг узоқ вақт давомида фильтрланиши ва минераллар, тоғ жинсларининг сув билан ювилишида тузларнинг ажралиб чиқиши туфайли суффизион чиқинди ҳосил бўлишини;

тузларнинг ажралиб чиқиш жараёнида грунт физик-механик хоссаларининг ўзгаришини;

намланганда грунтларнинг бўртиши ёки чўкишини;

грунт таркибидаги тузларнинг эриши ҳисобига грунт сувларининг спорт иншооти ерости конструкцияларининг материалларига кўрсатадиган агрессив таъсирни.

391. Спорт иншоотларининг конструкциялари ва асосини лойиҳалашда қуйидагилар ҳисобга олиниши зарур:

юк кўтарувчи ва тўсувчи конструкцияларнинг хусусий оғирлигидан тушадиган доимий юклар;