20.06.2023 йилдаги 162-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 20.06.2023 йилдаги 162-сон
Kuchga kirish sanasi
21.07.2023
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
буйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.03.15-23 «Энергия тежамкор деворбоп тўсувчи конструкциялар. Бинолар қурилишида автоклавда тайёрланган силикатли газбетон блоклардан терилган конструкциялар. Лойиҳалаш ва қурилиш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2023 йил 19 июлда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 186]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ буюраман:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. ШНҚ 2.03.15-23 «Энергия тежамкор деворбоп тўсувчи конструкциялар. Бинолар қурилишида автоклавда тайёрланган силикатли газбетон блоклардан терилган конструкциялар. Лойиҳалаш ва қурилиш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазир Б. ЗАКИРОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2023 йил 20 июнь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
162-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Келишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири биринчи ўринбосари О. ҚУДРАТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2023 йил 3 июнь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Энергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2023 йил 24 май
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Соғлиқни сақлаш вазири А. ИНОЯТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2023 йил 15 май
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2023 йил 12 май
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2023 йил 20 июндаги 162-сон буйруғига
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.03.15-23 Энергия тежамкор деворбоп тўсувчи конструкциялар. Бинолар қурилишида автоклавда тайёрланган силикатли газбетон блоклардан терилган конструкциялар. Лойиҳалаш ва қурилиш талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) қурилишда автоклавда тайёрланган силикатли газбетон блоклардан (бундан буён матнда газбетон блоклар деб юритилади) терилган конструкцияларни лойиҳалаш ва қурилиш талабларини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Қўлланиш доираси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. ШНҚ газбетон блоклардан қуриладиган бинолар ва конструкцияларга ишлаб чиқиладиган техник шартлар, лойиҳа ҳужжатлари учун, шунингдек, биноларни қуриш ва реконструкция қилишда ишлатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Мазкур талаблар барча турдаги турар жой ва жамоат биноларига тааллуқлидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Мазкур ШНҚ да қуйидаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 31359-2007 — Автоклавда тайёрланган ғовакли бетонлар. Техник шартлар (расмий манба: ГОСТ 31359-2007 Бетоны ячеистые автоклавного твердения. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 31360-2007 — Автоклавда тайёрланган ғовакли бетондан арматураланмаган деворбоп буюмлар. Техник шартлар (расмий манба: ГОСТ 31360-2007 Изделия стеновые неармированные из ячеистого бетона автоклавного твердения. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 12730.1-2020 — Бетонлар. Зичликни аниқлаш усуллари (расмий манба: ГОСТ 12730.1-2020 Бетоны. Методы определения плотности);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 10180-2012 — Бетонлар. Мустаҳкамликни аниқлаш усуллари (расмий манба: ГОСТ 10180-2012 Бетоны. Методы определения прочности);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 24452-80 — Бетонлар. Призмали мустаҳкамлик, бикирлик модули ва Пуассон коэффициентини аниқлаш усуллари (расмий манба: ГОСТ 24452-80 Бетоны. Методы определения призменной прочности, модуля упругости и коэффициента Пуассона);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 27005-2014 — Енгил ва ғовакли бетонлар. Ўртача зичликни назорат қилиш қоидалари (расмий манба: ГОСТ 27005-2014 Бетоны легкие и ячеистые. Правила контроля средней плотности);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 31356-2007 — Цемент боғловчиларда қуруқ қурилиш аралашмаси. Синов усуллари (расмий манба ГОСТ 31356-2007 Смеси сухие строительные на цементном вяжущем. Методы испытаний);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 30494-2011 — Турар-жой ва жамоат бинолари. Хоналарда микроиқлим кўрсаткичлари (расмий манба: ГОСТ 30494-2011 Здания жилые и общественные. Параметры микроклимата в помещениях);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 12.1.005-88 — Меҳнат хавфсизлиги стандартлари тизими. Иш ҳудудининг ҳавосига умумий санитария-гигиена талаблари (расмий манба: ГОСТ 12.1.005-88 Система стандартов безопасности труда. Общие санитарно-гигиенические требования к воздуху рабочей зоны);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 27296-2012 — Бинолар ва иншоотлар. Тўсувчи конструкцияларнинг товуш изоляциясини ўлчаш усуллари (расмий манба: ГОСТ 27296-2012 Здания и сооружения. Методы измерения звукоизоляции ограждающих конструкций);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 24992-2014 — Тошдан ясалган конструкциялар. Тошдан қурилган девордаги ёпишиш кучини аниқлаш усули (расмий манба: ГОСТ 24992-2014 Конструкции каменные. Метод определения прочности сцепления в каменной кладке);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.08.01-19 — Турар жой бинолари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.08.02-09 — Жамоат бинолари ва иншоотлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚМҚ 2.01.08-19 — Шовқиндан ҳимоя;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚМҚ 2.01.03-19 — Сейсмик ҳудудларда қурилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚМҚ 2.01.01-94 — Лойиҳалаш учун иқлим ва физик-геологик маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚМҚ 2.01.04-18 — Қурилиш иссиқлик техникаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚМҚ 2.03.07-98 — Тош ва арматураланган тошли конструкциялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚМҚ 2.03.01-96 — Бетон ва темир-бетон конструкциялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚМҚ 2.03.02-96 — Зич силикат бетондан ясалган темир-бетон ва бетон конструкциялари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
СанҚваМ 0331-16 — Ўзбекистон иқлим шароитида турар-жой биноларини лойиҳалаш, қуриш, уларга техник хизмат кўрсатишнинг санитария қоидалари ва нормалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. Атамалар ва таърифлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Мазкур ШНҚ да қуйидаги атамалар тегишли таърифлари билан қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автоклав — юқори ҳарорат ва босимни таъминлаб берувчи герметик ёпиқ ускуна бўлиб, қурилиш материаллари саноатида кимёвий жараёнларнинг боришини ёки уларнинг тезлашишини таъминлашда қўлланилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
блок — ўлчамлари узунлиги бўйича 250 ммдан, баландлиги 140 ммдан, қалинлиги 120 ммдан катта бўлган, енгиллаштириш учун бўшлиқли ва/ёки ғовак структурага эга бўлган деворбоп материал;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ғовакли бетон — ғовак тузилишга эга бетон;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
газбетон — ғовакли бетонларнинг тури бўлиб, бетон аралашмасида алюминий пастаси ёки кукуни ёрдамида газ ажралиб чиқиши орқали ғовак ҳосил қилинишига асосланган технологияда ишлаб чиқариладиган қурилиш материали. Қотириш усулига кўра газбетон автоклавда ёки автоклавсиз тайёрланиши мумкин;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
газбетон блок — автоклавда тайёрланган силикатли газбетон блок;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
газбетон блоклар терими — қурилиш қоришмаси билан ўзаро ёпиштирилган (елимланган), муайян тарзда устма-уст терилган блоклардан иборат қурилиш конструкцияси бўлиб, бино деворларини тиклашда қўлланиладиган юк кўтарувчи ва/ёки тўсувчи конструкцияларни тиклашда қўлланилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
силикатли материаллар — кремний оксиди ва кальций гидроксиди бирикмасидан ҳосил бўладиган қурилиш материаллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автоклавда тайёрланган силикатли газбетон блок — блок шаклидаги, асосий хомашёси майдаланган кварс қуми ва оҳактош бўлган ва автоклавда тайёрланган ғовакли қурилиш материали.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Ушбу ШНҚ дан газбетон блокларидан қуриладиган кам қаватли (3 қаватгача бўлган) бинолар ҳамда оралиқлари ушбу блоклар билан тўлдириладиган кўп қаватли каркасли бинолар учун, шунингдек мавжуд биноларни реконструкция қилиш ва янги қуриладиган каркасли биноларда қўллаш учун лойиҳа, технологик ҳужжатларни ишлаб чиқишда фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Сейсмиклиги 7, 8 ва 9 балл бўлган қурилиш майдонларидаги турар-жой ва жамоат биноларининг қурилишида газбетон блокларини ҚМҚ 2.01.03 ва ШНҚ 2.08.01 талаблари бўйича қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Конструкцияларнинг зарур бўлган ҳолларда деформациялар ҳамда ёриқларнинг ҳосил бўлиши ва кенгайиши бўйича юк кўтарувчанлик қобилияти ШНҚ 2.08.01, ШНҚ 2.08.02, ҚМҚ 2.01.03 ва ҚМҚ 2.03.07 га мувофиқ ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Газбетон блоклари кўп қаватли (3 қаватли ва ундан юқори) турар-жой ва жамоат биноларини каркасли усул билан қуришда ҚМҚ 2.01.03 талаблари бўйича қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, газбетон блоклар ҳеч қандай чекловларсиз тўлдирувчи сифатида ишлатилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Газбетон блокларидан тикланадиган юк кўтарувчи деворларга эга бўлган бинолар қаватларининг рухсат берилган сони ҚМҚ 2.01.03 ва ШНҚ 2.08.01 талабларини ҳисобга олган ҳолда, 2 қаватдан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Деформацион чокларни ҳисобга олган ҳолда газбетон блоклар билан каркаслар оралиқларини тўлдиришда ташқи тўсувчи конструкциялар ҚМҚ 2.01.03 талабларига жавоб бериши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Газбетон блоклардан қурилган ички деворлар ва пардеворлар ШНҚ 2.01.02 ва ҚМҚ 2.01.08 бўйича товуш изоляцияси ва оловбардошлик талабларига жавоб бериши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Умумий техник талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Бинолар қурилишида қўлланиладиган газбетон блоклар ГОСТ 31359 ва ГОСТ 31360 талабларига жавоб бериши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Турар-жой ва жамоат бинолари қурилишида деворларни териш учун қўлланиладиган газбетон блокларининг зичлик бўйича маркаси ГОСТ 27005 ва ГОСТ 12730.1 бўйича Д 600 дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Турар-жой ва жамоат бинолари қурилишида деворларни териш учун қўлланиладиган газбетон блокларининг мустаҳкамлик бўйича синфи ГОСТ 10180 бўйича Б 1,5 дан паст бўлмаслиги зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Газбетон блоклар ГОСТ 31359 га мувофиқ ишлаб чиқилган ишчи чизмаларда назарда тутилган ясси ёки профиллашган қиррали параллелепипед шаклига, шунингдек, уларни бармоқлар билан қулай қисиб кўтариш учун тешикларга (чуқурлаштирилган ўйиқларга) эга бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Газбетон блоклардан тайёрланадиган конструкцияларни лойиҳалаш жараёнида лойиҳаларда ГОСТ 31359 ва ГОСТ 31360 талабларига мувофиқ қуйидаги асосий тавсифлар акс эттирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сиқилишдаги мустаҳкамлиги бўйича бетоннинг синфи — Б;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўртача зичлик бўйича бетон маркаси — Д;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
совуқбардошлик бўйича бетон маркаси — Ф.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Газбетон блокларининг максимал ўлчамлари мазкур ШНҚнинг 1-жадвалида, уларнинг чизиқли ўлчамлардан йўл қўйиладиган чегаравий оғиш қийматлари ушбу ШНҚнинг 2-жадвалида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Газбетон блоклар ушбу ШНҚнинг 2-жадвалида кўрсатилган чегаравий оғиш қийматларига боғлиқ ҳолда блоклар икки тоифага бўлинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-жадвал

Газбетон блокларнинг максимал ўлчамлари

Ўлчамлар номи

Газбетон блокнинг максимал ўлчами, мм

йирик блок

кичик блок

Узунлиги

1500

625

Қалинлиги

600

400

Баландлиги

1000

300

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

2-жадвал

Чизиқли ўлчамлардан йўл қўйиладиган чегаравий оғиш қийматлари

Геометрик параметр оғишининг номланиши

Чегаравий оғишлар, мм

I тоифа

II тоифа

Чизиқли ўлчамлардан оғиш қийматлари

Оғишлар:

блокнинг узунлиги бўйича

±3

±4

блокнинг қалинлиги бўйича

±2

±3

блокнинг баландлиги бўйича

±1

±4

Тўғри бурчакли шаклдан оғиш катталиги (узунликларнинг диагонал бўйича фарқи)

2

4

Блок қирраларининг тўғри чизиқдан оғиш катталиги

1

3

Блок бурчаклари ва қирраларининг шикастланганлиги

Битта блокда иккитадан ортиқ бўлмаган бурчак кўчишларининг чуқурлиги (ГОСТ 21520 бўйича)

5

10

Битта блокда иккитадан ортиқ бўлмаган қирра кўчишларининг чуқурлиги (ГОСТ 21520 бўйича)

5

10

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. I тоифадаги газбетон блокларнинг бурчаклари ва қирраларидаги чуқурлиги 3 мм гача бўлган нуқсонлар (кўчган жойлар) уларни яроқсизга чиқарувчи нуқсонлар деб ҳисобланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ўлчамларида йўл қўйиладиган чегаравий оғишлар мавжуд бўлган газбетон блокларнинг сони бир қадоқдаги газбетон блоклар сонининг 5 % дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. I тоифадаги газбетон блокларни елимлаб териш тавсия этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Газбетон блокларнинг тешиклари ва қирралари бўйича кўчган жойларининг ўлчамлари: чуқурлиги бўйича — 10 мм дан, узунлиги бўйича — 30 мм дан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-боб. Газбетон блоклар теримини юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Кам қаватли (3 қаватгача бўлган) турар-жой ва жамоат биноларининг газбетон блоклардан тикланадиган юк кўтарувчи деворларининг элементларини юк кўтариш қобилияти бўйича ҳисоблашни ҚМҚ 2.01.03 ва ҚМҚ 2.03.07 талабларига мувофиқ амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Юк кўтарувчи девор кесимининг юзаси 0,04 м2 дан кам бўлмаслиги ва ШНҚ 2.08.01, ШНҚ 2.08.02 ҳамда ҚМҚ 2.01.03 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Газбетон блоклар теримининг сиқилишга нисбатан ҳисобий қаршилиги ушбу ШНҚнинг 3-жадвалида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Газбетон блоклар терими қоришмасининг (елимнинг) лойиҳавий мустаҳкамлигига эришмагунча юклама берилганда блок теримининг сиқилишга нисбатан ҳисобий қаршиликларини ушбу қоришма маркаси бўйича қабул қилиш тавсия этилади. Ёз ҳамда қиш фаслида (музлашга қарши қўшимчаларсиз, эриш босқичида) терилиб, қотиб улгурмаган блок теримининг мустаҳкамлигининг ҳисобий қаршиликларини аниқлашда қоришманинг мустаҳкамлигини нолга тенг деб қабул қилиш тавсия этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-жадвал

Газбетон блоклар теримининг сиқилишга нисбатан ҳисобий қаршиликлари

Сиқилишдаги мустаҳкамлик бўйича газбетон блок синфи

Қатор баландлиги 201-300 ммли газбетон блоклар теримида қоришманинг қуйидаги маркаларида (кгс/м2) теримнинг сиқилишга нисбатан ҳисобий қаршилиги Р, Мпа

100

75

50

0

Б7,5

2,3*

2.2

2.0

1,0

Б5

1,9*

1,8

1,7

0,8

Б3,5

1,5*

1,4

1,3

0,6

Б2,5

-

-

1,0*

0,45

Б2

0,8*

0,35

Б1,5

0,6*

0,3

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
* шунингдек, қоришманинг мустаҳкамлигидан қатъий назар юпқа қатламли қоришма (елим)да бажарилган девор терими учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Газбетон блоклар теримининг сиқилишга нисбатан ҳисобий қаршиликлари терим қаторининг баландлиги 151 дан 200 мм ва чок қалинлиги 15 мм бўлганда, 0,9 га тенг бўлган пасайтирувчи коэффициент билан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. 2±1 мм чок қалинлигига эга бўлган қоришмаларда тикланган теримнинг сиқилишга нисбатан ҳисобий қаршиликларини, тажрибалар билан асосланганда, 30 % гача оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Газбетон блоклар терими қаторининг баландлиги 150 мм ва ундан кам бўлганда теримнинг сиқилишга нисбатан ҳисобий қаршиликлари 0,8 га тенг бўлган пасайтирувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Газбетон блоклардан тикланган деворларнинг вертикал юклар ва эгувчи моментлардан юзага келадиган номарказий сиқилишга нисбатан мустаҳкамлиги қуйидаги (1) формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — газбетон блоклар теримининг сиқилишга нисбатан ҳисобий қаршилиги (3-жадвал);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
γb2 — юкларнинг таъсир қилиш давомийлигини ҳисобга олувчи ва 0,8 га тенг қилиб қабул қилинувчи коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
γb9 — бетон конструкциялар учун (ҳисобий арматура билан арматураланмаган) иш шароитларини ҳисобга олувчи ва 0,9 га тенг қилиб қабул қилинувчи коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
γb11 — силикатли газбетоннинг 25 % ва ундан кўпроқ фоизли намликни ҳисобга олувчи ва 0,85 га тенг қилиб қабул қилинувчи иш шароитлари коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
γc — кесимининг юзаси 0,3 м2 ва ундан кам бўлган устунлар ҳамда деразалар орасидаги деворлар учун масштабли коэффициент, унинг қиймати γs = 0,8 га тенг қилиб қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b — деразалар орасидаги девор кенглиги (дераза усти тўсинларининг таяниш юзасининг узунлигини айирган ҳолда), яхлит девор бўлган ҳолда b=1 пог. м (1 пог. м га тушадиган юкларнинг тегишли тўплами билан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
h — девор қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
eoтасодифий (0,02 м) ва моментли M/Nn экссентриситетлар йиғиндиси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
M — ҳисобланаётган кесимда ораёпма ва шамол юкидан юзага келадиган эгувчи момент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nn = Σ Ni — 1 пог. м га тушадиган барча вертикал юклар йиғиндиси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— (2) формула бўйича аниқланадиган коэффициент:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— узоқ вақтли юклар таъсири остида юзага келадиган ҳисобий бўйлама куч;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— узоқ вақтли юклар таъсиридан ҳосил бўладиган экссентриситет;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ушбу ШНҚнинг 4-жадвали бўйича қабул қилинадиган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

4-жадвал

η коэффициентнинг эгилувчанлик ва арматуралаш фоизига боғлиқлиги

Эгилувчанлик

Газобетон блоклардан терилган девор учун η коэффициенти

Бўйламасига арматуралаш коэффициенти 0,1 фоиз ва ундан паст бўлганда

Бўйламасига арматуралаш коэффициенти 0,3 фоиз ва ундан юқори бўлганда

≤10

12

14

16

18

20

22

24

26

≤35

42

49

56

63

70

76

83

90

0

0,05

0,09

0,14

0,19

0,24

0,29

0,33

0,38

0

0,03

0,08

0,11

0,15

0,19

0,22

0,26

0,30

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Арматураланмаган девор учун η коэффициентларининг қийматларини арматуралаш фоизи 0,1 ва ундан паст бўлган деворларники каби қабул қилинади. Арматуралаш коэффициенти 0,1% дан юқори ва 0,3% дан паст бўлган ҳолатлар учун η коэффициентлари интерполяция билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-расм. Газбетон блоклардан тикланган сиқилган девор ва устунларнинг 𝛗 ва mg коэффициентлари эпюралари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — пастдан ва юқоридан қўзғалмас таянчларга шарнирли таянган деворлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b — пастда сиқилган ва юқорида эластик таянган деворлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — пастда сиқилган ва юқорида эркин таянган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Деворлар ва устунларнинг горизонтал таянчларга таяниш шароитларига боғлиқ ҳолда бўйламасига эгилиш коэффициенти
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
таянчлар қўзғалмас шарнирли бўлганда l0 = H (1а-расм);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бикир юқори таянч ва қаттиқ сиқилган пастки таянчда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир оралиқли бинолар учун l0 = 1,5H
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўп оралиқли бинолар учун l0 = 1,25H
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
эркин турувчи конструкциялар учун l0 = 2H
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
таянч кесимлари қисман сиқилган конструкциялар учун — ҳақиқий сиқилиш даражасини ҳисобга олган ҳолда, лекин l0 = 0,8H дан кам бўлмаган қийматда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Н — ораёпмалар ёки бошқа горизонтал таянчлар орасидаги масофа, горизонтал таянчлар (ораёпмалар) темирбетондан (говакли бетон) бўлганда — таянч ички юзалари орасидаги масофа.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Деворларга темир-бетон (силикатли газбетон) ораёпмалар таянганда 𝑙o = 0,9𝐻 деб қабул қилинади, деворларга тўрт томонидан таянадиган монолит темир-бетон ораёпмаларда эса , 𝑙o = 0,8𝐻 деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Агар ҳисобланадиган жой учун юк фақат элементнинг ўз оғирлигидан иборат бўлса, мазкур бобда кўрсатилган сиқилган элементларнинг ҳисобий баландлиги 𝑙o 0,75 га кўпайтириш йўли билан камайтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Бўйламасига эгилиш коэффициенти (3) формула ёрдамида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— эгувчи момент таъсир этувчи кесим учун бўйламасига эгилиш коэффициенти, элементнинг ҳисобий баландлиги l0 дан келиб чиқиб аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
φc — кесимнинг сиқилган қисми учун бўйламасига эгилиш коэффициенти, эгувчи момент таъсиридаги текисликда элементнинг ҳақиқий баландлиги N дан (5-жадвал) келиб чиқиб (4) формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёки эгилувчанликдан келиб чиқиб, (5)-формула бўйича аниқланади
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда hc ва ic — эгувчи момент таъсиридаги текисликда эластик девор кўндаланг кесимининг сиқилган қисми баландлиги ва инерция радиуси, hc = 1,5 (h 2e0).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. l0 баландликнинг ўртасидаги 1/3 қисмида жойлашган кесимларни ҳисоблашда баландлиги h0 = H бўлган ва шарнирли қўзғалмас таянчларга таянган девор ва устунлар (эшик ва деразалар ўрталаридаги оралиқ деворлар) учун φ ва mg коэффициентларнинг қийматлари ушбу элемент учун аниқланган φ ва mg ҳисобий қийматларга тенг қилиб, ўзгармас қилиб олинади. l0 нинг четки 1/3 қисмларидаги участкаларда кесимларни ҳисоблашда φ ва mg таянчгача чизиқли қонун бўйича 1 гача оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

5-жадвал

φ ва φс бўйламасига эгилиш коэффициентларининг газбетон блокдан тикланган деворнинг эластиклик хоссалари 𝛼 га ва эгилувчанликка боғлиқлиги

Нисбат

Эгилувчанлик

Газбетон блоклар теримининг эгилувчан хоссалари  қуйидагича бўлганда  ва  бўйламасига эгилиш коэффициентлари

750

500

200

4

14

1

0,98

0,9

6

21

0,95

0.91

0,81

8

28

0,9

0,85

0,7

10

35

0,84

0,79

0,6

12

42

0,79

0.72

0,51

14

49

0,73

0,66

0,43

16

56

0,68

0,59

0,37

18

63

0,63

0,53

0,32

22

76

0,53

0,43

0,24

26

90

0,45

0,36

0,2

30

104

0,39

0,32

0,17

34

118

0,32

0,26

0,14

38

132

0,26

0,21

0,12

42

146

0,21

0,17

0,09

46

160

0,16

0,13

0,07

50

173

0,13

0,1

0,05

54

187

0,1

0,08

0,04

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: Эгилувчанликнинг оралиқ қийматларида φ коэффициентлар интерполяция қилиш орқали аниқланади. Газбетон блоклар теримининг эластиклик хоссаси α 6-жадвал бўйича қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

6-жадвал

Газбетон блоклар теримининг эластиклик хоссаси α.

Девор тури

Қоришманинг мустаҳкамлиги бўйича маркаси қуйидагича бўлганда деворнинг эластиклик хоссаси α

25 дан юқори ва елимда терилган

Нолга тенг бўлган

Елимда терилган

750

500

Қоришмада терилган

750

200

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: Енгил қоришмаларда деворни териш учун эластик хосса қийматлари φ 0,7 га тенг бўлган камайтирувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Пастки таянчда сиқилган ва юқори таянч эластик бўлган деворлар, деразалар ҳамда эшиклар оралиғидаги оралиқ деворлар учун девор ёки устуннинг 0,7H баландликкача пастки қисмининг кесимини ҳисоблашда φ ва mg ҳисобий қийматлар қабул қилинади. Девор ёки устуннинг юқори қисмини ҳисоблашда ушбу кесимлар учун φ ва mg қийматлар чизиқли қонун бўйича 1 гача оширилади (1-б расм).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Эркин турадиган деворлар ва устунлар учун уларнинг пастки қисмидаги (0,5H баландликкача) кесимларни ҳисоблашда φ ва mg ҳисобий қийматлар қабул қилинади, юқориги ярмида эса φ ва mg катталиклар чизиқли қонуният бўйича 1 гача оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Бўйлама ва кўндаланг деворларнинг кесишиш жойида уларни боғлаш анкерлаш шарти билан коэффициентлар 1 га тенг қилиб олинади. Деворлар кесишиш жойидан N масофада φ ва mg коэффициентлар эркин турган таянчлардаги каби қабул қилинади. Оралиқ вертикал участкалар учун φ ва mg коэффициентлар чизиқли интреполяция бўйича қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Эшик ва дераза ўринлари билан заифлашган деворларда эшиклар ва деразалар орасидаги оралиқ деворларни ҳисоблашда φ коэффициент деворнинг эгилувчанлиги бўйича қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Кенглиги девор қалинлигидан кичик бўлган тор икки дераза ёки эшик ўртасидаги (орасидаги) деворлар учун ҳам девор текислигида унинг ҳисоби амалга оширилади. Бунда икки дераза ёки эшик ўртасидаги деворнинг ҳисобий баландлиги девордаги тешик (проём) баландлигига тенг равишда олинади, таянчлар эса шарнирли қилиб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Девор баландлиги бўйлаб эгувчи моментнинг ишораси алмашган эпюрасида мустаҳкамлик бўйича ҳисоб турли ишорали максимал эгувчи моментларга эга бўлган кесимлар учун бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-расм. Девор баландлиги бўйлаб эгувчи моментнинг ишораси алмашган эпюрасининг схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Бўйламасига эгилиш коэффициенти φs элемент қисмининг баландлиги бўйича эгувчи моментнинг бир ишорали эпюраси чегарасида (6) ва (7) формулалар бўйича олинган нисбатлар ва эгилувчанликларда аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6) ёки
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7) ёки
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
H1 ва H2 — деворларнинг эгувчи момент эпюраси бир ишорали бўлган қисмининг баландликлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hc1; iс1 ва hc2; iс2 — элементларнинг сиқилган қисмида максимал эгувчи моментли кесимларидаги баландликлари ва инерция радиуслари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Юк кўтарувчи ва ўз юкини кўтарувчи деворларни ҳисоблашда тасодифий экссентриситетни (20 мм га тенг бўлган катталик) эътиборга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Чўзилган зонасида бўйлама арматураси бўлмаган, автоклавда қуритилган силикат газобетонлардан тайёрланган, номарказий юкланган сиқилган деворларда экссентриситетнинг энг катта қиймати (тасодифий экссентриситетни қўшган ҳолда) қуйидагилардан катта бўлмаслиги лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юкларнинг асосий мажмуи учун 0,9u;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юкларнинг махсус мажмуи учун 0,95u.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қалинлиги 25 м ва ундан кичик бўлган деворлар учун ушбу экссентриситет қуйидагича бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юкларнинг асосий мажмуи учун 0,8u;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юкларнинг махсус мажмуи учун 0,85u.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда куч қўйилган нуқтадан кесимнинг энг сиқилган четигача бўлган масофа деворлар ва устунлар (деразалар ва эшиклар орасидаги оралиқ деворлар) 2 м дан кам бўлмаслиги лозим. бу ерда u — элементнинг оғирлик марказидан унинг А четигача экссентриситет томон бўлган масофа (тўғри бурчакли кесимлар учун .
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Блоклардан кўндаланг (тўрли) арматура билан терилган деворларнинг ҳисоби (8) формула бўйича бажарилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ҳажмий арматуралаш фоизи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rsw — ушбу ШНҚнинг 7-жадвалига мувофиқ кўндаланг (тўрли) арматуранинг чўзилишга бўлган ҳисобий қаршилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vs ва Vhмос равишда арматура ва деворнинг ҳажми.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Баландлик бўйлаб тўрлар орасидаги масофа (тўрлар қадами) «s» бўлганда () уячалар ўлчами (ўқларда) «s» бўлган А кесимли квадрат шаклидаги ғовакли тўрлар учун (9) формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Бир хил диаметрли симлардан ясалган ва тўғри тўртбурчакли уячалари ўлчами c x c1 бўлган тўрлар учун (10) формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўндаланг (тўрли) арматуралашнинг чегаравий фоизи 0,3 га тенг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўндаланг (тўрли) арматуранинг чўзилишга бўлган ҳисобий қаршиликлари 7-жадвал бўйича қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

7-жадвал

Қия ҳолатда жойлашган арматуранинг чўзилишга нисбатан ҳисобий қаршилиги

Газбетон блокнинг сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги бўйича синфи

Қия ҳолатда жойлашган арматуранинг чўзилишга нисбатан ҳисобий қаршилиги

MPa

B1.5

37.5

380

B2

50

510

B2.5

62.5

640

B3.5

87.5

900

B5

125

1270

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Кесим майдонининг қисмига бўладиган тақсимланган юклардаги деворнинг маҳаллий сиқилишга ҳисоби (11) формула орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nc — маҳаллий юкдан тушадиган вертикал сиқувчи куч (таянч реакцияси);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— маҳаллий юкдан ҳосил бўладиган босим эпюрасининг тўлиқлиги босим тенг тақсимланганда 1 га тенг қилиб олинади ва кучланишлар эпюраси учбурчак шаклида бўлса (тўсинлар, прогонлар, перемичкаларнинг учида) 0,5 га тенг қилиб олинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Aloc1 — бир нуқтага қаратилган юкнинг қўйилиш майдони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rb, loc — деворнинг эзилишга бўлган ҳисобий қаршилиги, (12) ва (13)-формулалар орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Aloc2 — ҳисобий эзилиш майдони 3-расм бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-расм. Маҳаллий сиқиш учун ҳисобий схемалар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) деворнинг бутун қалинлигига таяниш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) бурчакдаги (девор бурчаги ва дераза ёки эшик ораси) бутун қалинликка таяниш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
д) тўсинларнинг (уларнинг қадами девор қалинлигининг икки баравар қийматидан кичик бўлгандаги) бир томонлама таяниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
э) тўсинларнинг (уларнинг қадами девор қалинлигининг икки баравар қийматидан катта бўлгандаги) бир томонлама таяниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ф) деворларга уларнинг чети яқинида тушадиган маҳаллий юклама.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Aloc2 ҳисобий майдонга эзилиш майдонига нисбатан симметрик бўлган участка ҳам қўшилади. Бунда қуйидаги талаблар бажарилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
деворнинг бутун қалинлиги бўйлаб маҳаллий юкламада ҳисобий майдонга девор қалинлигидан катта бўлмаган узунликдаги участка (маҳаллий юклама чегарасидан ҳар тарафга) қўшилади (3-а расм);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
деворнинг бутун қалинлиги бўйлаб маҳаллий четки юкламада Aloc2 ҳисобий майдон кўндаланг (тўрли) арматура бўлмаганида эзилиш майдонига (3-b расм), кўндаланг (тўрли) арматура бўлганида Aloc2 га тенг бўлади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
прогон ва балкаларнинг таянган жойларидаги маҳаллий юкламаларда ҳисобий майдонга эни прогоннинг кириш чуқурлигига тенг бўлган ва узунлиги тўсинга туташган оралиқларнинг марказлари орасидаги масофага тенг бўлган участка қўшилади (3-д расм);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
агар тўсинлар орасидаги масофа (тўсинлар қадами) деворнинг икки қалинлигидан катта бўлса, ҳисобий майдон узунлиги тўсиннинг икки қалинлиги ва деворнинг икки қалинлиги йиғиндиси сифатида белгиланади (3-э расм);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
девор кесимининг қисмига қўйилган маҳаллий юкламада ҳисобий майдон 3-ф расм бўйича қабул қилинади. Белгиланган турдаги юкламалар бир нечта бўлса, ҳисобий майдонлар икки қўшни юклар қўйилиш нуқталари орасидаги масофанинг марказидан ўтувчи чизиқлар билан чегараланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Агар деворнинг маҳаллий сиқилишга ҳисобланган бир нуқтага қўйилган юкларга бўлган мустаҳкамлиги етарли бўлмаса, тақсимловчи элементларни (плиталар, ёстиқчалар) ўрнатиш орқали ушбу мустаҳкамликни кўпайтириш мумкин (50% дан ортиқ бўлмаган миқдорга).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-боб. Деворлар учун конструктив талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Умумий конструктив талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Газбетон блоклардан деворни териш учун қуйидаги минимал боғлаш талаблари таъминланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қуйи қатор блокларига нисбатан юқори қатор блокларининг силжиши таъминлаган ҳолда, блоклар қаторлаб боғланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ярим блок қалинлигида теришда блоклар қаторларини занжирли боғланишини таъминлаш керак. Баландлиги 250 мм гача бўлган блокларни теришда боғлаш блок баландлигининг 0,4 қисмидан кам бўлмаслиги керак (баландлиги 200 мм бўлган блоклар учун камида 80 мм ва баландлиги 250 мм бўлган блоклар учун камида 100 мм). Баландлиги 250 мм дан катта бўлган газбетон блокни теришдаги боғлаш ўлчами 100 ммдан ва блок баландлигининг 0,2 қисмидан кам бўлмаслиги керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир блок қалинлигида теришда боғлашни кўндаланг қаторлар орқали амалга ошириш мумкин (уч қаторли терим учун бир қатор кўндаланг), ҳар хил қалинликдаги блоклар бойлама тартибида боғланади (боғлаш чуқурлиги терим қалинлиги қийматининг 0,2 қисмидан кам бўлмаслиги лозим).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Иккита боғланмаган қатламни стерженли, чизиқли ёки тўрли боғлар билан улаш орқали амалга оширилган теримга, қатламларни эгилувчан уланишли кўп қатламли терим деб қаралади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Газбетон блокларни териш чоклари юпқа қатламли қоришмада бажарилиши керак. Горизонтал ва вертикал чокнинг қабул қилинган ҳисобий қалинлиги 2±1 мм. Конструкциядаги юпқа қатламли қоришманинг ҳақиқий қалинлиги камида 1 мм бўлиши ва 3 мм дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Чокнинг ҳақиқий қалинлиги 3 мм дан катта бўлса, бу ҳолат деворнинг мустаҳкамлигини аниқлашда ҚМҚ 2.03.07 ёки лаборатория шароитида ГОСТ 24992 бўйича эътиборга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Туташ чокларнинг ҳақиқий қалинлиги 5 мм дан ошса, девордаги газбетон блоклар теримининг ҳисобий қаршилиги ҚМҚ 2.03.07 ва ушбу ШНҚнинг 3-жадвали талабига мос равишда камайтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Ясси қиррали блокларни теришда вертикал чоклар қоришма билан тўлиқ тўлдирилиши керак. Четки қирралари профилланган юзали газбетон блокларни қўллашда, девор юзасида силжишга бўлган ҳисобий қаршилигининг 70 % дан ошиши, блок қалинлигининг камида 40 % ва вертикал чокларнинг бутун баландлиги бўйича қоришма билан тўлдирилиши керак. Эгилишга ишлашга мўлжалланган арматураланган теримда, жеворнинг эгилувчи қисмидаги блоклар орасидаги вертикал чоклар қирраларининг шаклидан қатъий назар қоришма билан тўлиқ тўлдирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Арматуралашга бўлган эҳтиёж ҚМҚ 2.03.07 га мувофиқ чўкиш деформациясида ёриқлар очилишини ҳисоблаш йўли билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Арматуралаш ва деформация чоклари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Газбетон блоклардан тайёрланган юк кўтарувчи конструкцияларни арматуралаш ШНҚ 2.08.01, ШНҚ 2.08.02, ҚМҚ 2.01.03 талабларига мос келиши керак.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Горизонтал арматуралашда катак ўлчамлари 10×10 мм дан 35×35 мм гача бўлган ҳамда узилишга мустаҳкамлиги 50 кН/м дан кам бўлмаган композит арматураловчи тўрлардан, шу жумладан базальт геотўрлардан, ҚМҚ 2.01.03-19 талабларига мувофиқ сейсмик ҳудудларда фойдаланишга йўл қўйилади.
(49-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 13 майдаги 01/2-21-сонли буйруғи (ҳисоб рақами 404, 02.06.2026 й.) таҳририда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Арматура, ҳарорат ўзгариши ва киришишидан ҳосил бўладиган ёриқларнинг олдини олиш мақсадида, газбетон блоклар теримининг горизонтал чокларида ёки бетон белбоғларида, горизонтал чокларига параллел жойлаштирилиши лозим. Горизонтал деформацияланадиган бўғинларга уланган девор чокларини кесишманинг баландлиги бўйлаб 500 мм дан ортиқ бўлмаган оралиқ билан арматуралаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. ШНҚ 2.08.01 бўйича газбетон блокдан терилган девордаги арматура кесими майдони девор кесими юзаси майдонининг 0,02% дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Эксплуатация даврида йўл қўйиб бўлмайдиган ёриқлар ҳосил бўлишини олдини олиш мақсадида, ҳарорат концентрацияси ва киришиш деформациялари юзага келиши мумкин бўлган жойларда ҳарорат ва киришиш чоклари жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Ҳарорат ва киришиш чоклари орасидаги масофани ҳисоблаш ҚМҚ 2.03.07 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Деформация чоклари эластик иссиқлик изоляцияловчи материаллар билан тўлдирилиши керак. Шу билан бирга, иссиқлик изоляцияловчи материални хона буғлари билан намланишидан ва атмосфера намлигидан ҳимоя қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Кўтарувчи ва ўз юкини кўтарувчи деворларда ёриқларнинг шаклланиши ҳамда очилиши деформацияларини ҳисоблаш ҚМҚ 2.03.01, ҚМҚ 2.03.02 ва ҚМҚ 2.03.07 га мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Очиқ ёриқлар ҳосил бўлишини ҳисоблаш ҚМҚ 2.03.01, ҚМҚ 2.03.02 ва ҚМҚ 2.03.07 бўйича амалга оширилади, шунингдек ҳарорат ўзгариши ва киришиш чоклари орасидаги масофа ҳамда арматуралаш талаблари ҳисоблаш натижаларига кўра белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Чўкиш чоклари бино баландлигида 6 м дан ортиқ фарқ бўлганда, шунингдек блок секцияларининг бурилиш бурчаги 30° дан ортиқ бўлган жойларда назарда тутилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Вертикал чокларни қоришма билан тўлдирмасдан терилган деворнинг ҳаво ўтказувчанлигига керакли қаршилиги таъминлаш, вертикал чокларни эгилувчан ёки кенгаювчан материаллар билан ёки яхлит пардозловчи қатламларни тушириш билан амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Конструкциялар туташмаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Юк кўтарувчи ва юк кўтарувчи бўлмаган ёки ўз юкини кўтарувчи деворлар туташган жойларда, теришдаги сирғалувчанлик ва чўкиш натижасида юзага келадиган деформацияларни ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Юкларнинг нисбий фарқи 30% дан кўп бўлмаганда, юкланувчи элементлар сатҳида ёки улар остига (ёнма-ён жойлашган элементларга тушадиган вертикал юкларни тақсимлашга мўлжалланган) тақсимловчи белбоғларни қуришда деворларни боғлаш йўли билан бириктиришга йўл қўйилади. Бошқа ҳолларда, деворларни боғламасдан бирлаштириш тавсия этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Деворга юкни узатиш қоришманинг адгезияси ёки анкерлаш орқали амалга оширилиши мумкин. Вертикал ва горизонтал конструкцияларнинг бирлаштириш тугунларининг юклари ҚМҚ 2.01.03, ҚМҚ 2.03.07 ва ҚМҚ 2.01.07 талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-боб. Юк кўтарувчи элементларга маҳкамлаш учун конструктив талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Юк кўтарувчи рама конструкция (каркас)га тўлдирувчи сифатида терилган газбетон блокларни маҳкамлаш боғловчи элементлар, қоришма ёки елим чокларининг адгезияси, шпонкалар билан (бетондан, металдан, бошқа материаллардан) ёки материалларнинг бир-бирига ишқаланишини таъминловчи бошқа усул орқали амалга оширилиши мумкин. Тиралган деворлардаги вертикал юкнинг кичик қийматларда бўлиши ишқаланиш кучи потенциалини чеклайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Юк кўтарувчи каркасга маҳкамлаш усулини танлашда тўлдирувчи девордан юк кўтарувчи каркасга горизонтал юкларни тўлиқ ўтказилишини таъминлаши ҳамда девор ва каркаснинг мустақил деформацияланиш имкониятини сақлаб қолиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Горизонтал равишда боғловчи элементлар орасидаги масофа (юқори қисмдаги каркас элементига маҳкамлаш) 3 м дан ошмаслиги керак. Боғловчи элементлар орасидаги вертикал масофа (юк кўтарувчи деворларга ва/ёки устунларга маҳкамлаш) 1,5 м дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Тўлдирувчи блоклар орасидаги ва юк кўтарувчи каркаснинг элементлари орасидаги деформация чоклари ҚМҚ 2.01.03 га мувофиқ амалга оширилиши керак. Ҳисобий деформациялари натижасида ўлчамлари ўзгарганда тўлдирувчи материалларнинг эластиклик хусусиятлари сақланишини таъминлаш керак. Ички ва ташқи тўлдириш элементлари деформация чокида намлик тўпланиши эҳтимолини истисно қилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-боб. Икки қатламли деворлар учун конструктив талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Тўсувчи қопламанинг асосий конструкцион қатлами сифатида қоплама девор ишласа, автоклавда тайёрланган силикатли газобетон блоклардан тайёрланган девор иссиқлик изолятори вазифасини бажаради. Икки қатламли деворда қатламлар конструктив жиҳатдан камида 2 дона/м2 миқдорда битталик эластик уланиш билан бириктирилади. Автоклавда тайёрланган силикатли газобетон блоклардан тайёрланган деворнинг яхлитлиги ҳисоби ҚМҚ 2.01.07 га мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Газбетон блоклардан пардозловчи терим деворнинг асосий конструктив-иссиқлик изоляция қатламига юкларни узатиб берувчи экран сифатида ишлаганда, қатламлар боғи қатламлар орасида горизонтал босимлар узатилишини таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Ҳисоб натижаларидан қатъи назар, қатламлар эластик боғлар билан уланса, уларнинг сони фасад юзаси учун камида 5 дона/м2, фасаднинг бурчак зоналари учун эса камида 8 дона/м2 ни (бино фасадининг бурчаги билан туташган қоплама деворнинг деформацион чокларидан 1,5 м гача бўлган масофада) ташкил этиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Қатламлар биргаликда ишласа, улар орасидаги боғланиш бикир бўлиши ҳамда асосий ва пардозловчи қатламнинг кўндаланг терилган қаторлари боғламалар билан таъминланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-боб. Газбетон блоклардан фойдаланилганда бинони иссиқлик техникаси ҳисобининг умумий қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Бинонинг иссиқлик техник хоссаларига қўйиладиган умумий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. ҚМҚ 2.01.04 га мувофиқ бинонинг иссиқлик ҳимояловчи қопламаси қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) тўсувчи конструкцияларнинг иссиқлик ўтказишга бўлган қаршилиги берилган қийматлардан (элементларга қўйилган талаблар) кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) бинонинг нисбий иссиқлик ҳимояловчи хоссалари меъёрларда белгиланган (умумий талаблар) қийматларда бўлиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
д) тўсувчи конструкциялар ички юзасининг ҳарорати минимал рухсат этилган қийматлардан (санитария-гигиена талаблари) кичик бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Бинонинг иссиқлик техникаси ҳисоби учун конструкция элементларига қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Тўсувчи конструкциянинг иссиқлик ўтказишга бўлган норматив қаршилик қиймати, Ronorm, m2·oC/Vt, қуйидаги (14) формула ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rotr— тўсувчи конструкцияларнинг иссиқлик ўтказувчанликка қаршилигининг талаб этилган базавий қийматлари, м2·oC/Vt, иситиш даврининг градус-суткаси, oC сут/йил, қурилиш майдонига қараб қабул қилинади ва ҚМҚ 2.01.04 нинг 2-жадвали бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mp — қурилиш ҳудудининг ўзига хос хусусиятларини инобатга олувчи коэффициент. Формула (14) бўйича ҳисобланганда 1 га тенг қилиб олинади. Бинони иситиш ва вентиляциясига кетадиган иссиқлик энергияси сарфининг солиштирма хоссалари ҚМҚ 2.01.04 талабларига мувофиқ бўлганда, mp коэффициентининг қийматини камайтириб олишга рухсат этилади. Бунда mp коэффициентининг қийматлари деворлар учун mp = 0,63 дан, ёруғлик ўтказувчи енгил конструкциялар учун mp = 0,95 дан, бошқа тўсувчи конструкциялар учун mp = 0,8 дан кичик бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Бинони иссиқлик ҳимояси қопламаси фрагментининг (ёки тўсувчи конструкциянинг исталган алоҳида қатлами) иссиқлик ўтказишга келтирилган қаршилиги Ropr, m2·oC/Vt, ҳарорат майдонларининг ҳисоблари натижаларидан фойдаланган ҳолда мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Бинони нисбий иссиқлик ҳимоясининг меъёрланадиган қиймати (m2·oC/Vt) бинонинг иситиладиган ҳажмига ва ҚМҚ 2.01.04 нинг 2-жадвали бўйича қурилиш майдони учун иситиш даврининг градус-суткасига боғлиқ ҳолда қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Бинонинг солиштирма иссиқлик ҳимояси хусусияти, ksirt, Vt/(m3 °C), ушбу ШНҚнинг 2-иловаси бўйича ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Иссиқлик ўтказувчи қўшимчалар зонасида, бурчаклар ва дераза қияликларида (откосларида) ҳамда зенит фонарлар тўсувчи конструкциясининг ички юзасининг ҳарорати (ёруғлик ўтказувчи вертикал конструкциялар, яъни горизонтга нисбатан оғиш бурчаги 45° ва ундан юқори бўлган конструкциялардан ташқари) ташқи ҳавонинг ҳисобий ҳарорати tn да ички ҳавонинг шудринг нуқтасидан паст бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Тўсувчи конструкциянинг ички юзаси ҳарорати ҚМҚ 2.01.04 га мувофиқ иссиқлик ўтказувчанлик бўйича бир жинсли бўлмаган барча зоналарнинг ҳарорат майдонлари ҳисоби натижалари бўйича ёки аккредитацияланган лабораториянинг иқлим камерасида ўтказилган синовлар натижаси бўйича аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Шудринг нуқтасини аниқлаш учун ички ҳавонинг нисбий намлиги қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
турар-жой бинолари, шифохоналар, диспансерлар, амбулатор-поликлиникалари, туғруқхоналар, қариялар ва имконияти чекланганлар учун интернатлар, мактаблар, мактабгача таълим муассасалари ва меҳрибонлик уйлари учун — 55%;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ошхоналар учун — 60 %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ювиниш хоналари учун — 65 %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
коммуникациялари бўлган ертўлалар ва иссиқ ертўлалар учун — 75 %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
турар-жой биноларининг иссиқ чордоқлари учун — 55 %;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жамоат биноларининг бошқа хоналари учун (юқорида келтирилганлардан ташқари) — 50%.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Деворнинг иссиқлик ўтказувчанлиги ҳисобий коэффициентлари мазкур ШНҚ нинг 3-иловасига мувофиқ ёки иссиқлик-физик хоссалари маълум бўлган материаллардан тайёрланган ташқи деворнинг олдиндан қабул қилинган лойиҳаси бўйича намлик режими ҳисоби натижаларини инобатга олиб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Ташқи деворнинг қабул қилинган констуркцияси иссиқлик оқимига нисбатан перпендикуляр йўналишда сувоқ (штукатурка), буғ изоляцияси ва пардозлаш қатламлари билан бирга н элементар қатламларга кесилади. Бунда ташқи девор материалининг ҳар бир қатлами камида иккита элементар қатламга кесилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Конструкциянинг бир ўлчамли кесими қалинлиги бўйича ҳарорат тақсимланиши (15)-формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда tichki ttashqi — мос равишда, ички ва ташқи ҳавонинг ҳисобий ҳарорати (энг совуқ ой учун ўртача қиймат), °C;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ташқи девор қатламларининг n-чи қатлами термик қаршилиги, m2·oC/Vt.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. ҚМҚ 2.01.04 бўйича олинган ҳароратларга мувофиқ ҳар бир бўлинган n-чи элементар қатлам учун тўйинган сув буғининг парциал босим қиймати En, Pa деб белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Бир ўлчамли кесим қалинлиги бўйлаб парциал босимларнинг тақсимланиши қуйидаги формула ёрдамида ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
) (16)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда eichki etashqi — мос равишда, ички ва ташқи ҳавонинг парциал босими, Pa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rn — тўсувчи конструкция кесимининг бўлинган ҳар бир n-чи элементар қатламидаги сув буғининг парциал босими, Pa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— тўсувчи конструкция кесимининг бўлинган n-чи элементар қатламининг буғ ўтказувчанликка қаршилиги, (m2·soat Pa)/mg.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. Газбетон блоклардан турар-жой биноларини лойиҳалаш ва улардан фойдаланишда СанҚваН 0331-16 санитария-гигиена талабларига риоя қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-боб. Газбетон блоклардан тайёрланган товуш ўтказмайдиган конструкцияларга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. Деворнинг товуш изоляцияловчи хусусиятлари газбетон блокларнинг зичлиги ва териш қоришмаси зичлигига боғлиқ бўлиб, қоришма чокининг қалинлиги ҚМҚ 2.01.08 талабларига жавоб бериши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Ички тўсувчи конструкцияларнинг (деворлар ва пардеворларнинг) меъёрлаштирилган параметри Rw, dB ҳаво шовқинининг изоляция индекси ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. Ички тўсувчи конструкцияларнинг ҳаво шовқини изоляциясининг талаб қилинадиган меъёрий кўрсаткичлари Rw ҚМҚ 2.01.08 нинг 5-жадвалида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. Бир қаватли тўсувчи конструкцияларнинг ҳаво шовқини изоляциясининг индекси ҳаво шовқинидан изоляциянинг ҳисобий частотали хоссалари асосида аниқланиши ва ҚМҚ 2.01.08 талабларига мувофиқ баҳолаш эгри чизиғи билан таққосланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. Пардозлаш қатламларини ҳисобга олган ҳолда ҳаво шовқинидан изоляциялашнинг ҳақиқий кўрсаткичлари ва туташ конструкцияларга уланишларнинг бажарилиши ГОСТ 27296 бўйича дала синовлари асосида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. Елим ёки оддий қоришма асосидаги газбетон блоклардан терилган деворнинг ҳаво шовқинидан изоляциялашнинг тахминий ҳисобий кўрсаткичлари ушбу ШНҚнинг 8-жадвалида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

 

 

 

 

8-жадвал

 

 

 

 

 

 

Газбетон блоклардан терилган деворлар ва пардеворлар учун ҳаво шовқини изоляциясининг ҳисобий кўрсаткичлари

 

 

 

 

 

 

Газбетоннинг зичлиги бўйича маркаси

Ўз вазнидан юкларни ҳисоблаш учун олинган ўртача девор зичлиги, ρkl, kg/m3

Девор ёки пардеворларнинг қалинлиги, h, m

Ҳаво шовқини изоляциясининг тахминий ҳисобий кўрсаткичлари, , dB

йирик блоклардан, елимдаги кичик блоклардан

қоришмадаги кичик блоклардан

панеллардан, йирик блоклардан, елимдаги кичик блоклардан

қоришмадаги кичик блоклардан

D400

460

580

0,080

28

32

0,100

31

35

0,160

40

43

0,200

44

46

0,250

46

49

0,300

50

52

D500

570

690

0,080

31

34

0,100

35

37

0,120

38

40

0,160

43

45

0,200

46

48

0,250

49

52

0,300

52

55

D600

680

800

0,080

34

35

0,100

37

39

0,120

40

42

0,160

45

46

0,200

48

50

0,250

52

53

0,300

55

56

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-боб. Газбетон блоклардан деворларни пардозлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Мазкур ШНҚнинг 88-банди талабларини ҳисобга олган ҳолда газбетон блоклардан пардозланмаган деворларни теришга рухсат берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. Деворнинг намлик кучли таъсир қиладиган жойларида ва горизонтал конструкцияларда (дераза токчалари, отмосткага (нишаб йўлкага) туташган жойлар, соябонларнинг қопламалари, балкон плиталарининг чиқиш жойлари, архитектура элементлари ва бошқалар) газбетон блоклар ботқоқланишдан ҳимояланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. Газбетон блоклардан терилган деворларни пардозлаш икки турга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
деворга ёпиштирилувчи (бўяш, суртиш, суваш, донабай маҳсулотлари билан қоплаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
механик равишда ўрнатиладиган (осма қопламалар ва бўшлиқли қоплама девор).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. Пардозлаш қопламаларига (материаллар, тизимлар, маҳсулотлар) қўйиладиган талаблар пардозланаётган конструкцияларнинг фойдаланиш тартибига қараб белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. Адгезияли тикланган деворнинг пардозлаш қопламаларига қўйиладиган талаблар ушбу ШНҚнинг 9-жадвалида, бундай қопламалар учун сувоқларга қўйиладиган талаблар мазкур ШНҚнинг 10-жадвалида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. Пардозлаш ишларини бошлашдан олдин терилган деворнинг намлиги меъёрлаштирилмайди. Иситиладиган биноларнинг деворларига ташқи сувоқ ишларини бошлашдан олдин тавсия этилган намлик девор қалинлигига кўра ўртача ҳажм бўйича 8% гача бўлиши мумкин. Органик эритувчилардаги бирикмаларни қўллашда (суртишда), асоснинг намлигига қўйиладиган талаблар бундай бирикмаларни ишлаб чиқарувчиси томонидан белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

9-жадвал

Газбетон блоклардан терилган деворларнинг пардозлаш қопламалари учун талаблар

Т/р

Параметр

Аниқлаш усули

Меъёрлаштирилган қийматлар, ўлчов бирликлари

Қўлланилиши

1a.

Буғ ўтказувчанлигига қаршилик (қалин қатламли сувоқлар асосидаги пардозлаш қопламалари учун)

25898-2020 ГОСТга мувофиқ

Иситиладиган биноларнинг ташқи пардозлаш учун.

1a, 1b — конструктив чекловлар,

1d — мақсадли талаб

1b.

Буғ ўтказувчанлигига қаршилик (қалин қатламли сувоқлар асосидаги пардозлаш қопламалари учун ва сувоқ қатламларисиз бўлган пардозлаш қопламалари учун)

25898-2020 ГОСТга мувофиқ

1d.

Буғ ўтказувчанлигига қаршилик 1, 2, 3

25898-2020 ГОСТга мувофиқ

2.

Капилляр сўриш пайтида сувнинг ютилиши

31356-2007 ГОСТга мувофиқ

W ≤ 0,5 kg/(m2∙s0,5)

Ташқи пардозлаш учун

3.

Газбетонга ёпишқоқлик

31356-2007 ГОСТга мувофиқ

4.

Контакт зонасининг совуққа чидамлилиги

31356-2007 ГОСТга мувофиқ

F35

Ташқи пардозлаш учун

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. ШНҚ 2.08.02 «Биноларнинг иссиқлик муҳофазаси»га мувофиқ, буғ ўтказувчанлигига қаршилиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ҳаво бўшлиғисиз бажариладиган икки қатламли деворнинг ташқи қатлами учун буғ ўтказувчанлигига қаршилиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Барча ҳолатларда конструкциялар ботқоқланишдан ҳимояланиши учун ШНҚ 2.08.02 талабларига жавоб бериши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

10-жадвал

Газбетон блоклардан терилган деворни пардозлаш учун сувоқ бирикмаларига талаблар

Т/р

Кўрсаткич

Аниқлаш усули

Меъёрлаштирилган қийматлар, ўлчов бирликлари

Қўлланилиши

1a.

Ўртача зичлик (қалин қатламли1 сувоқлар учун)

ГОСТ 12730.1 га мувофиқ

1300 kg/m3 дан ошмаслиги керак

Иситиладиган биноларни ташқи пардозлаш учун

1b.

Ўртача зичлик (юпқа қатламли1 сувоқлар учун)

ГОСТ 12730.1 га мувофиқ

1600 kg/m3 дан ошмаслиги керак

2a.

Сиқишга бўлган мустаҳкамлик маркаси

ГОСТ 10180-2012 га мувофиқ

M5 дан M502 гача

2а-конструктив чеклаш,

2б-мақсадли талаб

2b.

Эластиклик модули

ГОСТ 24452-80 га мувофиқ

3.

Совуққа чидамлилик3 маркаси

ГОСТ 31356-2007 га мувофиқ

F50 дан кам эмас

Ташқи пардозлаш учун

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 қалин қатламли сувоқларга ўртача қатлам қалинлиги 7 мм дан ортиқ бўлган сувоқлар киради, юпқа қатламлиларга — ўртача қалинлиги 7 мм ёки ундан кам.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2 кўп қатламли сувоқ тизимларининг ташқи қатлами учун юқорироқ мустаҳкамлик қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3 қурилиш ҳудудига ва фойдаланиш шароитларига қараб талаб аниқлаштирилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. Пардозлаш сувоқ қатламини қўллашдан олдин девор сиртини тайёрлаш керак. Бунда чоклар ва синган жойлари сўтиб ташланади ва таъмирлаш (сувоқ) аралашмаси билан тўлдирилади, елим ва бетон томчилари кесиб ташланади ва силлиқланади, чанг кетказилади, деворнинг ютиш қобилияти (намлаш ёки грунтлаш орқали) бир хиллаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
96. Сувга асосланган бирикмалар билан сувоқ ва бўёқ ишларини +5...25°C ҳароратда бажариш тавсия этилади. Ҳавонинг ҳарорати юқори бўлганда, шунингдек қуёшли об-ҳаво шароитида ва шамол тезлиги 10 м/с дан юқори бўлганда, ташқи қопламанинг янги ётқизилган қатламларини сувсизланишдан ҳимоя қилиш чоралари кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
97. Механик маҳкамлаш билан бўлган қопламаларни ўрнатиш асоснинг намлигидан қатъи назар ва ҳар қандай ҳароратда амалга оширилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
98. Пардоз қопламаларнинг маҳкамлаш элементлари вертикал (ўз вазнидан) ва горизонтал (шамолга оид) юкларни қабул қилиш учун мўлжалланган бўлиши керак. Боғловчи элементларга қўйиладиган талаблар ушбу ШНҚнинг 70-бандида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
99. Силикатли газбетоннинг ўртача намлиги 8% дан юқори бўлган қоплама ва силикатли газбетон ўртасида ҳаво бўшлиғи бўлган донабай материаллардан ясалган деворларни қуришда, конденсатни деворнинг асосий қатламидан олиб ташлаш учун конструктив чораларни кўриш тавсия этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100. Деворнинг газбетон блоклари асосида ташқи иссиқлик изоляциясига эга конструкцияларни лойиҳалашда девордан дастлабки намликни олиб ташлаш мумкин бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
101. Иссиқлик сақловчи материалнинг буғ ўтказувчанлиги газбетоннинг буғ ўтказувчанлигидан каттароқ бўлган ҳолда, пойдеворнинг ҳар қандай намлигида ва иситкичнинг ҳар қандай қалинлигида иситкич ва қоплама қатлами орасидаги ҳаво бўшлиғига эга бўлган ташқи иситиш тизимларини ўрнатиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
102. Иситкич учун сувоқ қатлами билан ташқи иситиш тизимларини ўрнатиш силикатли газбетоннинг ўртача ҳажмли намлиги 8% дан кўп бўлмаган ҳолларда тавсия этилади. Бундай тизимларнинг буғ ўтказувчанликка қаршилиги мазкур ШНҚнинг 9-жадвали 1б-банди талабига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-боб. Ёнғин хавфсизлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
103. Газбетон блоклардан турар-жой биноларини лойиҳалаш ва қуришда ёнғин хавфсизлигини таъминлашда ШНҚ 2.01.02 талабларига риоя қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.03.15-23 Энергия тежамкор деворбоп тўсувчи конструкциялар. Бинолар қурилишида газбетон конструкциялар. Лойиҳалаш ва қурилиш талабларига
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Газбетон блокдан қурилган бинонинг иссиқлик ҳимояси қопламаси фрагментининг иссиқлик ўтказувчанлигига келтирилган қаршиликни ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоблаш бинонинг иссиқликдан ҳимоя қилувчи қобиғининг бир қисмини мустақил элементлар тўплами сифатида кўрсатишга асосланган бўлиб, уларнинг ҳар бири парча орқали иссиқлик йўқотилишига таъсир қилади. Ҳар бир элементдан келиб чиқадиган солиштирма иссиқлик йўқотишлари элементни ўз ичига олган тугун орқали ва худди шу тугун орқали, лекин ўрганилаётган элементсиз иссиқлик оқимини таққослаш асосида топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Бинонинг иссиқлик ҳимояси қопламаси фрагментининг иссиқлик ўтказувчанлигига келтирилган қаршилик 𝑅okel, (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊, (1) формула билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда Roshart — бинонинг иссиқлик ҳимояси қопламаси фрагментининг ёки махсус тўсувчи конструкциянинг иссиқлик ўтказувчанлигига майдон бўйича (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
lj — бинонинг иссиқлик ҳимояси қопламасининг ёки махсус тўсувчи конструкциянинг 1 m2 парчаси учун j-турдаги чизиқли бир хил бўлмаганлик узунлиги, m/m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ψjj-турдаги чизиқли бир хил бўлмаганлик орқали солиштирма иссиқлик йўқотилиши, W/(m · °C);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nk — бинонинг иссиқлик ҳимояси қопламасининг ёки танланган тўсувчи конструкциянинг 1 m2 парчаси учун k-турдаги нуқта бир хил бўлмаганликлар сони, дона/m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
χkk-турдаги нуқта бир хил бўлмаганлиги орқали солиштирма иссиқлик йўқотилиши, Vt/°C;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
𝑎i — (2) формула бўйича бинонинг иссиқлик ҳимояси қопламасининг 1 𝑚2 парчаси ёки махсус тўсувчи конструкциянинг 1 𝑚2 учун i-туридаги текис конструкция элементнинг майдони, 𝑚/𝑚2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда 𝐴i — фрагментнинг i-қисмининг майдони, 𝑚2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
𝑈i — (3) формула бўйича бинонинг иссиқлик ҳимояси қопламаси фрагментининг бир хил i-қисмининг иссиқлик узатиш коэффициенти (i-турдаги текис элемент орқали солиштирма иссиқлик йўқотилиши), 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Иссиқлик техник бир хиллик коэффициенти, r, конструкцияни изоляциялаш (иситиш) самарадорлигини тавсифловчи ёрдамчи қиймат (4) формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— қиймати шартли равишда бинонинг иссиқлик ҳимояси қопламаси фрагментининг барча қисмларининг шартли иссиқлик ўтказувчанлик қаршилик қийматларини майдон бўйича ўртача ҳисоблаш йўли билан (5) формула бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда 𝑅o,isharti-турдаги бинонинг иссиқлик ҳимояси қопламаси бир хил фрагментининг иссиқлик ўтказувчанлигига шартли қаршилик, 𝑚2 ∙ ℃/𝑊, (6) формуладан фойдаланган ҳолда экспериментал ёки ҳисоблаш йўли билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда 𝑎i ушбу илованинг 3-жадвали бўйича олинган, тўсувчи конструкциянинг ички юзаси иссиқлик узатиш коэффициенти, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
at ушбу илованинг 1-жадвали бўйича олинган, тўсувчи конструкциянинг ташқи юзаси иссиқлик узатиш коэффициенти, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-жадвал

Тўсувчи конструкция ташқи юзасининг иссиқлик узатиш коэффициентлари

Тўсувчи конструкциянинг ташқи юзаси

Қиш шароитлари учун иссиқлик узатиш коэффициенти, an, 𝑊/(m2 ∙ ℃)

1. Шимолий қурилиш-иқлим зонасида ташқи деворлар, қопламалар, ўтиладиган йўллардаги ораёпмалар ва совуқ (ўраб турган деворларсиз) ер ости шифтлари

23

2. Шимолий қурилиш-иқлим зонасида ташқи ҳаво билан алоқа қиладиган совуқ ертўлалар устидаги ораёпмалар, совуқ (ўраб турган деворлар билан) ер ости, устидаги ора ёпмалар ва совуқ қаватлар ораёпмалар

17

3. Чордоқларнинг томёпмалари ва иситилмайдиган ертўлалар устидаги деворларда ёруғлик ўтказувчи туйнуклар (световые проёмы), шунингдек, ташқи ҳаво билан вентиляцияланган ҳаво бўшлиғи бўлган ташқи деворлар

12

4. Иситилмайдиган ертўлалар ва ташқи ҳаво билан вентиляция қилинмаган техник ер ости устидаги ораёпмалари

6

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rs — парчанинг бир хил қисми қатламининг иссиқлик қаршилиги, (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊, вентиляцияланмаган ҳаво бўшлиқлари учун ушбу илованинг 2-жадвали бўйича, моддий қатламлар учун (7) формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда 𝛿s — қатлам қалинлиги, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
λs конструкциянинг иш шароитида қатлам материалининг иссиқлик ўтказувчанлиги, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— моддий қатламнинг иш шароитлари коэффициенти, бирликларнинг улуши, (8) формула бўйича аниқланади. Маълумотлар йўқ бўлганда, у 1 га тенг деб қабул қилинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда Ro — назорат синовларидан сўнг термал қаршилик (музлаш-эритиш циклларини ўтказишдан олдин), (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— термал қаршилик, (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊, N шартли йиллик цикллардан кейин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иссиқлик изоляцияси қатлами s материали учун энергия самарадорлиги 𝜀s, (𝑦𝑖𝑙 ∙ 𝑚3 ∙ ℃)/(𝑊 ∙ 𝑠𝑜`𝑚), (9) formula boʻyicha hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда NEs — тегишли стандартларга мувофиқ ҳар бир турдаги материал учун белгиланган иссиқлик изоляцияси қатлами материалининг самарали ишлаш муддати, йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Cs — иссиқлик изоляцияси қатлами материалининг нархи, soʻm/m3.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Чизиқли иссиқлик-техникавий бир хил бўлмаганлик туфайли солиштирма иссиқлик йўқотишлари ички ҳаво ҳарорати tt da konstruksiya tugunining ikki oʻlchovli harorat maydonini hisoblash natijalari bilan (10) formula yordamida aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда ti — ички ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, ℃;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tt — ташқи ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °C;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔQjL — (11) формула бўйича аниқланадиган 1 чизиқли метрга тўғри келадиган j-турдаги чизиқли иссиқлик-техникавий бир хил бўлмаганлик туфайли қўшимча иссиқлик йўқотишлари, W/m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда QjL— ҳарорат майдонини ҳисоблаш натижаси бўлган, туташган жойининг 1 чизиқли метрига тўғри келадиган j-турдаги чизиқли иссиқлик-техникавий бир хил бўлмаганлик ҳисобий майдони орқали иссиқлик йўқотилиши, W/m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qj,1 ва Qj,2j-турдаги чизиқли иссиқлик-техникавий бир хил бўлмаганлик ҳудуднинг ҳарорат майдонини ҳисоблашда ҳисобий майдонига киритилган парчанинг бир хил қисмлари бўлимлари орқали иссиқлик йўқотилиши, W/m, (12) формулалар билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёки
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда Sj.1, Sj.2 — ҳарорат майдонини ҳисоблашда ҳисобий майдонига киритилган конструкциянинг бир хил қисмларининг жойлари, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бундай ҳолда, ҳарорат майдонини ҳисоблашда Sj.1 + Sj.2 қиймати ҳисобий соҳанинг майдонига тенг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ψj j-турдаги чизиқли иссиқлик-техникавий бир хил бўлмаганлик орқали солиштирма чизиқли иссиқлик йўқотишлари, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. k-турдаги нуқтали иссиқлик-техникавий бир хил бўлмаганлик туфайли солиштирма иссиқлик йўқотишлари нуқта иссиқлик-техникавий бир хил бўлмаганликни ўз ичига олган конструкциянинг уч ўлчовли ҳарорат майдонини ҳисоблаш натижалари билан аниқланади, (13) формула бўйича
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда ΔQkK — k-турдаги нуқтали иссиқлик-техникавий бир хил бўлмаганлик туфайли қўшимча иссиқлик йўқотишлари, W, (14) формула бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда Qk — ҳарорат майдонини ҳисоблаш натижаси бўлган k-туридаги нуқтали иссиқлик-техникавий бир хил бўлмаганликни ўз ичига олган тугун орқали иссиқлик йўқотишлари, W;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qk — ҳарорат майдонини ҳисоблаш натижаси бўлган k-туридаги нуқтали иссиқлик-техникавий бир хил бўлмаганликни ўз ичига олмаган худди шу тугун орқали иссиқлик йўқотилиши, W.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Конструкция тугунининг ҳарорат майдонини ҳисоблаш натижаси тугуннинг кесимида, шу жумладан ички ва ташқи юзаларда ҳароратнинг тақсимланиши ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тугуннинг ички юзаси орқали иссиқлик оқими (15) формула билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тугуннинг ташқи юзаси орқали иссиқлик оқими (16) формула билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ti, tt — мос равишда ички ва ташқи ҳавонинг ҳисобий ҳароратлари, °C;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
rioʻrt, rtoʻrtмос равишда тўсувчи конструкциянинг ички ва ташқи юзаларининг майдони бўйича ўртача ҳароратлари, °C;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ai, at — мос равишда конструкция тугунининг ички ва ташқи юзаларининг иссиқлик узатиш коэффициентлари, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Si, St — тўсувчи конструкция тугунининг ички ва ташқи юзаларининг майдонлари, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Тўсувчи конструкциянинг иссиқлик ўтказувчанлигига келтирилган қаршиликни ҳисоблаш тавсифи қуйидаги қисмларни ўз ичига олиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) конструкциянинг аниқ номи ва унинг бино қобиғида эгаллаган жойини кўрсатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) конструкцияни ташкил этувчи барча элементларни санаб ўтиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Санаб ўтилган элементларнинг ҳар бири учун тақдим этиш:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) элементнинг солиштирма геометрик хоссаси (s, l ёки n);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) элементнинг таркиби ва тузилишини тушунишга имкон берувчи схема ёки чизма;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) элементни ўз ичига олган тугуннинг ҳарорат майдони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) ташқи ва ички ҳаво ҳароратининг ҳарорат майдонини ҳисоблашда қабул қилинган, шунингдек, ҳисоблаш соҳасига киритилган конструкция тугунининг геометрик ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5) ҳисоб-китоблар натижасида олинган конструкциянинг ички юзасидаги минимал ҳарорат ва тугун орқали иссиқлик оқими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6) элемент орқали солиштирма иссиқлик йўқотилиши; (5-6-кичик бандлар ўрнига элемент орқали олдиндан ҳисобланган солиштирма иссиқлик йўқотишларини уларнинг ҳисоб-китобларини ўз ичига олган расмий, оммавий ҳужжатга ҳавола билан ишлатиш мумкин).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-жадвал

Ҳаво бўшлиғининг қалинлиги, m

Ёпиқ ҳаво бўшлиғининг термал қаршилиги, m2 · °C

пастдан юқорига иссиқлик оқими билан горизонтал ва вертикал

юқоридан пастгача иссиқлик оқими билан горизонтал

оралиқ қатламдаги ҳаво ҳароратида

ижобий

салбий

ижобий

салбий

0,01

0,13

0,15

0,14

0,15

0,02

0,14

0,15

0,15

0,19

0,03

0,14

0,16

0,16

0,21

0,05

0,14

0,17

0,17

0,22

0,1

0,15

0,18

0,18

0,23

0,15

0,15

0,18

0,19

0,24

0,2-0,3

0,15

0,19

0,19

0,24

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: Ҳаво бўшлиғининг сиртларидан бирида алюминий фолга асосида акс эттирувчи иссиқлик изоляцияси мавжуд бўлганда ҳаво бўшлиғининг иссиқлик қаршилиги,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,40 — 0,02 м қалинликдаги ҳаво бўшлиғи учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,45 — 0,03 м қалинликдаги ҳаво бўшлиғи учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,50 — 0,05 м қалинликдаги ҳаво бўшлиғи учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Элементларнинг геометрик ва иссиқликдан ҳимоя қилиш хусусиятлари, шунингдек, оралиқ ҳисоблаш маълумотларини тўлдириш шакли 3-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

 

 

 

 

3-жадвал

Конструкция элементи

*

Солиштирма геометрик кўрсаткичи

Солиштирма иссиқлик йўқотилиши

Элемент туфайли солиштирма иссиқлик оқими

Фрагмент орқали умумий иссиқлик оқимининг улуши, %

Элемент номи

Ясси

 

...

...

Элемент номи

 

Элемент номи

Чизиқли

 

Элемент номи

 

Элемент номи

Нуқтали

 

Элемент номи

 

Жами

 

 

 

100%

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
* устуни акс эттирилмаслиги мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.03.15-23 Энергия тежамкор деворбоп тўсувчи конструкциялар. Бинолар қурилишида газбетон конструкциялар. Лойиҳалаш ва қурилиш талабларига
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Газбетон блокдан қурилган бинонинг солиштирма иссиқлик ҳимоялаш хусусиятларини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Бинонинг солиштирма иссиқлик ҳимоялаш хусусияти kob, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃) (1) формула бўйича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда Ro,ikel — бинонинг иссиқликдан ҳимоя қилувчи қобиғининг i-чи парчасининг иссиқлик ўтказувчанлигига келтирилган қаршилик, (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бинонинг иссиқликдан ҳимоя қилувчи қобиғининг тегишли парчасининг майдони, m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бинонинг иситиладиган ҳажми, m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ИДГС (Иситиш даврининг градус суткалари) ҳисоб-китобида қабул қилинган конструкциянинг ички ёки ташқи ҳарорати ўртасидаги фарқни ҳисобга оладиган коэффициент;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бинонинг умумий иссиқлик узатиш коэффициенти, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃), (2) формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— бинонинг ихчамлик коэффициенти, m-1, (3) формула билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— майдонлар йиғиндиси (бинонинг иссиқликдан ҳимоя қилувчи қобиғининг барча ташқи тўсиқларининг ички ўлчовига кўра), 𝑚2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бинонинг иссиқликдан ҳимоя қилувчи қобиғининг фрагментлари тўплами, уларнинг хоссалари (1) формулада қўлланилади, бинонинг иситиладиган қисми қобиғини тўлиқ ёпиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Иссиқликдан ҳимоя қилишнинг солиштирма хусусияти бевосита бино қобиғининг барча конструкцияларини ташкил этувчи элементларнинг хусусиятлари орқали (4) формула ёрдамида топилиши мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда Ro,iumum, ψj, χk — ушбу ШНҚнинг 1-иловаси бўйича олинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lj — бино қобиғи бўйлаб j-турдаги чизиқли бир хил бўлмаганликнинг умумий узунлиги, м;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nk — бутун бино қобиғи бўйлаб k-турдаги нуқталик бир хил бўлмаганликнинг умумий сони, дона.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Бинонинг солиштирма иссиқлик ҳимояси хусусиятларини ҳисоблаш жадвал шаклида тузилади, унда қуйидаги маълумотлар бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) бинонинг қобиғини ташкил этувчи ҳар бир парчанинг номи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) ҳар бир парчанинг майдони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) ҳисоб-китобларга кўра, ҳар бир фрагментнинг иссиқлик ўтказувчанлигига келтирилган қаршилик (ушбу ШНҚнинг 1-иловаси бўйича);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) конструкция фрагментининг ички ёки ташқи ҳарорати ўртасидаги ИДГС (Иситиш даврининг градус суткалари) ҳисоб-китобида қабул қилинганлардан фарқни ҳисобга оладиган коэффициент.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жадвалнинг шакли ушбу илованинг 1-жадвалида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-жадвал

Парча номи

,

,

,

%

Йиғинди

-

-

-

100

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.03.15-23 Энергия тежамкор деворбоп тўсувчи конструкциялар. Бинолар қурилишида газбетон конструкциялар. Лойиҳалаш ва қурилиш талабларига
3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Газбетон блокларнинг ҳисобий иссиқлик техник кўрсаткичлари ва айрим турдаги девор теримлари учун иссиқлик ўтказувчанлик коэффициентларининг кўрсаткичлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

 

 

 

 

 

1-жадвал

Газбетон блокларнинг ҳисобий иссиқлик техник кўрсаткичлари (ГОСТ 31359 бўйича)

Т/р

Материал

Қуруқ ҳолатда материалнинг хусусиятлари

Ҳисобий коэффициентлар (фойдаланиш шароитидаги)

Зичлик

po, kg/m3

Солиштирма иссиқлик қуввати

C0, kJ/kg •°C

Иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти 𝛌0, Vt/m•°C

Материалдаги намликнинг масса нисбати ω, %

Иссиқлик ўтказувчанлиги 𝛌, Vt/m•°C

Иссиқликни сингдириш

(24 соатлик даврдаги), Vt/m2•°C

Буғ ўтказувчанлиги,𝛍, •Pa

A

B

A

B

A

B

A, B

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

1.

Автоклавда қотирилган силикатли газбетон

600

0,84

0.14

4

5

0,160

0,183

2,66

2,90

0,16

2.

-//-

500

0,84

0,12

4

5

0,141

0,147

2,28

2,37

0,20

3.

-//-

450

0,84

0,108

4

5

0,127

0,132

2,05

2,13

0,21

4.

-//-

400

0,84

0.096

4

5

0,113

0,117

1,82

1,89

0,23

5.

-//-

350

0,84

0,084

4

5

0,099

0,103

1,63

1,66

0,25

6.

-//-

300

0,84

0,072

4

5

0,084

0,088

1,39

1,42

0,26

7.

-//-

250

0,84

0,06

4

5

0,070

0,073

1,16

1,18

0,28

8.

-//-

200

0,84

0,048

4

5

0,056

0,059

0,91

0,95

0,30

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-жадвалда автоклавда қотирилган силикатли газбетоннинг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициентларининг қийматлари кўрсатилган, теришнинг чоклари бундан мустасно.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тўлиқ корпусли деворлардан арматураланмаган автоклавда қотирилган силикатли газбетондан ясалган маҳсулотларнинг деворнинг олд қисми бўйлаб (Узунлик × Баландлик) 625 × 250 мм катталиги билан теришнинг сувоқ чокларини девор теришларининг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициентига таъсири қуйидагича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоблаш учун биз газбетон блоклардан ясалган деворларнинг мунтазам такрорланадиган парчаси олинади (ушбу илованинг 1-расми).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Деворларни теришнинг қуйидаги вариантлари берилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
горизонтал ва вертикал чокнинг ўртача қалинлиги билан елимда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қоришма қалинлиги 2 мм (ушбу илованинг 1, а-расми);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10 мм горизонтал ва вертикал терим чокларининг ўртача қалинлиги билан бўлган қоришмада (ушбу илованинг 1, б-расми);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
теришдаги маҳсулотларнинг (блокларнинг) ўлчамлари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
узунлиги — 625 мм;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
баландлиги — 250 мм.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўриб чиқилаётган фрагментлар учун учун Ar_r, m2, деворининг сувоқ чоклари майдони ва автоклавда қотирилган силикатли газбетон маҳсулотларнинг майдонларини 625×250 мм Agb, m2, мазкур илованинг 1а-расмида кўриб чиқилган фрагментининг бир қисми сифатида девор теришдаги маҳсулот ҳажми билан ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чокларнинг ўртача қалинлиги 2 мм бўлган елимда териш учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чокларнинг ўртача қалинлиги 10 мм бўлган қоришмада териш учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автоклавда қотирилган силикатли газбетондан терилган деворларнинг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти маҳсулот катталиги 625×250 мм бўлган девор теришдаги чок қалинлиги 2 мм бўлган елим чокларининг таъсирини ҳисобга олган ҳолда (елим устида териш) формула (1) билан ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
λg.b — 1-жадвалга мувофиқ тегишли фойдаланиш шароитлари («A» ёки «B») учун қабул қилинган автоклавда қотирилган силикатли газбетон маҳсулотларининг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
λs-q — бу териш сувоғининг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,011 — теришдаги маҳсулот ўлчами 625×250 мм бўлганда, девор чокларининг қалинлиги эса 2 мм бўлганда теришдаги чоклар майдонининг автоклавда қотирилган силикатли газбетон маҳсулотларнинг майдонига нисбатини кўрсатадиган коэффициент, (ушбу илованинг 1, а-расми):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-расм — Терилган деворнинг қайтарилувчи фрагменти
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Газбетон блоклардан терилган деворларнинг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти маҳсулот
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-расм — Терилган деворнинг мунтазам парчаси (фрагменти)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автоклавда қотирилган силикатли газбетондан ясалган деворларнинг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти маҳсулот ўлчами 625×250 мм бўлган девор теришида, чок қалинлиги 10 мм бўлган сувоқ чокларининг таъсирини ҳисобга олган ҳолда (елим устидаги териш) (2) формула бўйича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
λg.b — 1-жадвалга мувофиқ тегишли фойдаланиш шароитлари («A» ёки «B») учун қабул қилинган автоклавда қотирилган силикатли газбетон маҳсулотларининг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
λs-qбу теришга оид сувоқнинг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,058 — бу девордаги чоклар майдонининг автоклавда қотирилган силикатли газбетон буюмлар майдонига девордаги маҳсулот ўлчамига 625×250 мм қалинлиги 10 мм девор чоклари билан нисбатини кўрсатадиган коэффициент (ушбу илованинг 1, б-расми):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу илованинг 2-жадвалида ҳар хил қалинликдаги сувоқ чоклари (2 ва 10 мм) бўлган газбетон блоклардан ясалган девор теришларнинг айрим турлари учун «А» фойдаланиш шароитида иссиқлик ўтказувчанлик коэффициентларининг ҳисобий қийматлари кўрсатилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

 

 

2-жадвал

Зичлик бўйича блоклар маркаси

Териш чокларининг қалинлиги

силикатли газбетонларнинг

 Vt/m•°C қоришманинг иссиқлик ўтказувчанлигининг ҳисобий коэффициентидаги  теришнинг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

0,9

1,0

D300

2 mm

0,084

0,085

0,086

0,087

0,089

0,090

0,091

0,092

0,093

0,094

10 mm

0,090

0,096

0,101

0,107

0,112

0,118

0,123

0,129

0,134

D400

2 mm

0,113

0,114

0,115

0,116

0,117

0,118

0,119

0,121

0,122

0,123

10 mm

0,118

0,123

0.129

0,134

0,140

0,145

0,151

0,156

0,162

D500

2 mm

0,141

0,142

0,143

0,144

0,145

0,146

0,147

0,148

0,149

0,150

10 mm

0,144

0,150

0,155

0,161

0,172

0,172

0,177

0,183

0,188

D600

2 mm

0,16

0,160

0,162

0,163

0,164

0,165

0,166

0,167

0,168

0,169

10 mm

0,162

0,168

0,173

0,179

0,184

0,190

0,195

0,201

0,206

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: чок қалинлигининг оралиқ қийматларида терим иссиқлик ўтказувчанлик коэффициентининг қийматлари ва терим сувоғининг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти интерполяция йўли билан олиниши ёки ҳисобланган чок қалинлигини ҳисобга олган ҳолда ушбу илованинг (1) формуласи ёрдамида ҳисобланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур илованинг 3-жадвалида турли хил қалинликдаги (2 ва 10 мм) сувоқ чоклари бўлган газбетон блоклардан ясалган баъзи турдаги девор теришлари учун «B» иш шароитида иссиқлик ўтказувчанлик коэффициентларининг ҳисобий қийматлари кўрсатилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

 

 

 

3-жадвал

Зичлик бўйича блоклар маркаси

Териш чокларининг қалинлиги

силикатли газбетонларнинг

 Vt/m•°C қоришманинг иссиқлик ўтказувчанлигининг ҳисобий коэффициентидаги теришнинг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

0,9

1,0

D300

2 mm

0,088

0,089

0,090

0,091

0,093

0,094

0,095

0,096

0,097

0,098

10 mm

0,094

0,099

0,105

0,111

0,116

0,122

0,127

0,133

0,138

D400

2 mm

0,117

0,118

0,119

0,120

0,121

0,122

0,123

0,124

0,126

0,127

10 mm

0,122

0,127

0,133

0,138

0,144

0,149

0,154

0,160

0,165

D500

2 mm

0,147

0,148

0.149

0,150

0,151

0,152

0,153

0,154

0,155

0,156

10 mm

0,150

0,155

0,161

0,166

0,172

0,177

0,183

0,188

0,194

D600

2 mm

0,183

0.183

0,184

0,185

0,186

0,188

0,189

0,190

0,191

0,192

10 mm

0,184

0,189

0,195

0,2

0,206

0,211

0,217

0,222

0,228

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: чок қалинлигининг оралиқ қийматларида терим иссиқлик ўтказувчанлик коэффициентининг қийматлари ва терим сувоғининг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти интерполяция йўли билан олиниши ёки формулалари бўйича тегишли сувоқ чокларининг қалинлиги билан ҳисобланиши мумкин (2 ёки 10 мм).