Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизматининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБалиқни қайта ишлаш корхоналари учун санитария қоидаларини (0037-22-сон СанҚваН) тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2022 йил 10 декабрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 121]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасининг «Аҳолининг санитария-эпидемиологик осойишталиги тўғрисида»ги Қонуни ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 25 июлдаги ПФ-6035-сон «Коронавирус пандемиясини юмшатиш, аҳолининг санитария-эпидемиологик осойишталиги ва саломатлигини сақлаш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати қарор қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Балиқни қайта ишлаш корхоналари учун санитария қоидалари (0037-22-сон СанҚваН) иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ўзбекистон Республикаси Бош давлат санитария врачи томонидан 2017 йил 4 февралда тасдиқланган Балиқни қайта ишлаш корхоналари учун санитария қоидалари (0345-17-сон СанҚваН) ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Монополияга қарши курашиш қўмитаси, Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси ва Савдо саноат палатаси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБошлиқ Б. ЮСУПАЛИЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2022 йил 18 ноябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат ветеринария қўмитасининг раиси Б. НОРҚОБИЛОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2022 йил 16 ноябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Савдо-саноат палатаси раиси Д. ВАХАБОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2022 йил 11 ноябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМонополияга қарши курашиш қўмитаси раиси Ш. ШАРАХМЕТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2022 йил 13 октябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил Д. КАСИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2022 йил 17 октябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизматининг 2022 йил 18 ноябрдаги 32-сон қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБалиқни қайта ишлаш корхоналари учун санитария қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(0037-22-сон СанҚваН)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари (бундан буён матнда санитария қоидалари деб юритилади) балиқ маҳсулотларининг юқори сифати ва хавфсизлигини таъминлаш мақсадида балиқни қайта ишлаш корхоналарининг (бундан буён матнда корхоналар деб юритилади) санитария-техник ҳолатига, ишлаб чиқаришни ташкил этишга, шунингдек ишлаб чиқаришда меҳнат шароитларига қўйиладиган санитария-эпидемиологик талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур санитария қоидалари Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (бундан буён матнда ЖССТ деб юритилади) ва Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг (бундан буён матнда БМТ деб юритилади) Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилотининг (ФАО) Халқаро комиссияси томонидан қабул қилинган Кодекс Алиментариус халқаро озиқ-овқат стандартлари тўпламига (бундан буён матнда Кодекс Алиментариус деб юритилади) кирувчи «Балиқ ва балиқ маҳсулотлари» (ЖССТ ва БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО), Москва, 2007 йил), «Жараён бўйича қўлланма» (ЖССТ ва БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО), 21-нашр, Рим, 2013 йил) ҳамда «Балиқ ва балиқ маҳсулотлари. Норма ва қоидалар тўплами» (ЖССТ ва БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО), Рим, 2022 йил) талаблари асосида ишлаб чиқилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ушбу санитария қоидаларида қуйидаги атамалар қўлланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбалиқ — ҳар қандай совуқ қонли сув умуртқалилари (амфибиялар ва сувда яшовчи рептилиялар бундан мустасно);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсовутиш — балиқни музнинг эришига яқин (ўртача 0°С) температурада совутиш жараёни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтозалаш — ифлослантирувчи моддаларни, озиқ-овқат қолдиқларини, чиқиндиларни, ёғ ва бошқа чиқиндиларни олиб ташлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishифлослантирувчи моддалар — озиқ-овқат маҳсулотидан фойдаланиш хавфсизлигига ёки унинг яроқлилигига таҳдид солиши мумкин бўлган озиқ-овқат маҳсулотлари таркибидаги ҳар қандай биологик ёки кимёвий моддалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishифлосланиш — балиқ ва улардан олинган маҳсулотларнинг ифлослантирувчи моддалар билан зарарланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавф — озиқ-овқат маҳсулотида мавжуд бўлган потенциал хавф-хатарларнинг (биологик, кимёвий, физикавий ва бошқа омиллар) истеъмолчилар ҳаёти ва соғлиғига салбий таъсир кўрсатиш эҳтимоли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфни баҳолаш — илмий маълумотлар ва усулларга асосланган ҳолда хавфли омилларнинг хусусиятларини аниқлаш, таъсирини баҳолаш ва хавфни тавсифлаш босқичларидан иборат бўлган жараён;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфни бошқариш — хавф-хатарларни ва бошқа омилларни баҳолаш натижасида уларни бартараф қилиш мақсадида огоҳлантирувчи чораларни ишлаб чиқиш ва қўллаш жараёни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Балиқ маҳсулотларининг хавфсизлик мезонлари СанҚваН 0366-19-сон «Озиқ-овқат хавфсизлиги бўйича гигиена нормативлари»га мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-боб. Кодекс Алментариус тавсиялари асосида ишлаб чиқаришни ташкил этишга бўлган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Хавфни таҳлил қилиш Кодекс Алиментариус тавсияларига кўра, бир-бири билан узвий боғлиқ бўлган учта алоҳида таркибий қисмдан (хавфни баҳолаш, хавфни бошқариш ва хавф тўғрисида маълумот бериш) иборат бўлиб, ҳар бир таркибий қисм хавфнинг умумий таҳлилининг ажралмас қисми ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishХавфни камайтириш ва унинг олдини олиш бўйича тадбирлар хавфни баҳолаш орқали амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Инсонлар саломатлиги учун хавф-хатар аниқ ва равшан бўлган, аммо илмий маълумотлар тўлиқ ёки етарли бўлмаган вазиятларда Кодекс Алиментариус тавсияси бўйича «Истеъмолчилар саломатлигининг устувор принциплари» қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Хавфни баҳолашда ишлаб чиқариш жараёнининг барча занжирларидаги сақлаш, ташиш, синама олиш, таҳлил қилиш ва назорат усуллари инсон саломатлигида нохуш оқибатлар келиб чиқишининг олдини олишга қаратилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-боб. Ишлаб чиқариш объектларига, хоналар ва ускуналарга қўйиладиган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Барча саноат, маъмурий ва ички бинолар вентиляция (табиий, механик қўзғатувчи ёки аралаш) билан таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКорхоналарнинг ертўлаларида омборхоналар, музлатгичлар, тузлаш хоналари, иситиш тизими учун хоналар, аппарат, машина ва компрессор хоналарини жойлаштиришга ушбу ертўлаларда техник хавфсизлик қоидаларига риоя қилган ҳолда механик вентиляция тизими мавжуд бўлганда йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Балиқ маҳсулотларини ишлаб чиқариш цехлари техник маҳсулотлар ишлаб чиқарадиган цехлардан тўлиқ ажратилиши ва алоҳида кириш жойлари ва маиший хоналарга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Саноат биноларидаги поллар тозалаш ва дезинфекция қилиш учун қулай сиртга эга бўлиши лозим. Бетон пол қопламаси қатронлар, керамик плиткалар ёки пластик қатронлар билан қопланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Корхонанинг (цех) хўжалик, маҳаллий, ёмғир сувларидан ҳосил бўладиган оқовалари умумий канализация тармоғига тозаланган ҳолда чиқарилиши керак. Саноат ва маиший оқова сувларни тозаламасдан ва зарарсизлантирмасдан сув омборларига тушириш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Хавф-хатарнинг олдини олиш мақсадида трапнинг қувурлари диаметри оқова сувларини узлуксиз оқишини таъминлаши керак (диаметри камида 100 мм). Корхонада ҳар 150 м2 дан ортиқ бўлмаган майдонга битта трап ўрнатилиши ҳамда траплар панжара билан ўралган бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Деворлар юзаси сув ўтказмайдиган ва осон тозаланадиган бўлиши керак. Деворлар қопламаси учун керамик плиткалар, ғиштлар, ювиш бўёқлари ишлатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Шифт бетон, пластмасса, ёғочдан ёки зангламайдиган пўлатдан бўлиши зарур. Электр симлари ёпиқ ҳолда (кўринмайдиган ва ташқи объектларга тегмайдиган ҳолда) ўрнатилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Эшиклар чидамли, силлиқ, сув ўтказмайдиган ва осон ювиладиган материалдан (бўёқ билан қопланган металл, пластмасса, зангламайдиган пўлатдан, гальванизли пўлат қатлам билан қопланган ёғочдан) тайёрланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Ҳожатхона ишчи майдонлардан ташқарида, алоҳида жойлашиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Корхонада тозалаш ва дезинфекция қилиш ишларини осонлаштириш учун қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбалиқлар, умуртқасизлар ва улардан ишлаб чиқарилган маҳсулотлар билан алоқага киришиши мумкин бўлган барча юзалар коррозияга ва сувга чидамли материаллардан тайёрланган бўлиши ва ёрқин рангли, силлиқ ва осон ювилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворлар технологик жараённи таъминлаш учун етарли баландликка эга бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшифтлар ифлосланиш ва конденсат тўпланишини камайтириши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеразаларга чивинга қарши тўрлар ўрнатилган бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпол ва деворлар орасидаги уланиш жойи тозалаш учун қулай бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Корхонада ёки балиқ овлаш кемасида асбоб-ускуналар, инвентарлар тоза ва техник соз ҳолатда сақланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Ҳашаротлар ва бошқа зараркунандалар кўпаймаслиги учун гигиена қоидаларига риоя қилиниши, ҳашаротларнинг корхонага киришининг олди олиниши ҳамда уларнинг уяларини йўқ қилиш чоралари кўрилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-боб. Балиқ қабул қилиш ва тозалаш хонасига қўйиладиган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Балиқни қабул қилиш хонасида совуқ ва иссиқ сув тармоғи, шунингдек, дезинфекциялаш воситаларини тайёрлаш учун маркировкаланган идишлар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Балиқ қабул қилиш хонасининг поллари бетонланган бўлиши керак. Полга чиқиндиларни ташлаш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Хавфнинг олдини олиш мақсадида балиқни ташиш жараёнида у ифлосланишдан ва механик шикастланишдан ҳимоя қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Балиқ қабул қилиш хонасида иситгичлар шифтга ўрнатилган бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Хавф-хатарнинг олдини олиш мақсадида тозалаш учун тайёрланган ёки кесилган балиқ муз билан сепилган ҳолда совутилган махсус идишларда сақланиши керак. Балиқнинг механик шикастланишига йўл қўймаслик учун муз қатламининг баландлиги балиқнинг ўлчамига қараб 30 — 50 см дан 70 — 80 см гача бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Совутиш учун муз ичимлик сувидан тайёрланиши ва махсус идишларда сақланиши керак. Қайта ишлаш учун олинган балиқ -20°C дан -70°C гача бўлган ҳароратда совутилган ҳолда сақланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Балиқни тозалаш, кесиш мосламалари хавфсиз ва инсонга зарар етказишдан ҳимояланган бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Қабул қилинган балиқ унда паразитларнинг мавжудлигини аниқлаш учун кўздан кечирилиши ва ташқи қўшимчалардан (қисқичбақасимонлар, личинкалар, паразитлар) тозаланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Паразитлар мавжуд бўлган ёки юқумли касалликларга чалинган балиқларга ишлов беришда қуйидаги қоидаларга риоя қилиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбалиқни ёки унинг қисмларини, шунингдек чиқиндиларни сув ҳавзаларига ташламаслик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуй ҳайвонларини паразитлар билан касалланган балиқларнинг гўшти ва ичаклари билан боқмаслик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтери паразитлари, хилодонелла, ихтиофтириус билан касалланган тирик балиқларни сувда ювишдан олдин 5 фоизли натрий хлорид эритмаси билан ювиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБалиққа ишлов бериб бўлингандан сўнг, цехлар, асбоб-ускуналарни тозалаш ва дезинфекция қилиш амалга оширилиши зарур. Қўллар совун билан ювилиши ва дезинфекциялаш воситаси билан дезинфекция қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Тозалаш охирида балиқ шилимшиқ, қон, ичак қолдиқларидан тоза оқар сувда яхшилаб ювилади ва совутилган махсус идишларда сақланади ёки муз билан қопланади. Шундан сўнг технологик кўрсатмаларга мувофиқ ёки дарҳол кейинги технологик ишлов бериш учун юборилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Балиқ тутилган вақтдан бошлаб 1,5 — 2 соат ичида уни музлатишнинг имкони бўлмаса, ушбу балиқ 5 — 10 соат давомида 0°С дан -5°C ҳароратгача совутгичда сақланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Балиқларни глазурлаш (балиқни -19°C ҳароратдаги тузли сувга 2-3 марта ботириб олиш) тоза сувда амалга оширилади. Бунда, сув ифлосланиши билан дарҳол алмаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Музлатиш камераларида ҳаво айланишини таъминлаш мақсадида балиқ маҳсулотлари деворлардан камида 50 см масофада ҳамда камида 18 см баландликдаги пештахталарда сақланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Музлатиш камералари, йўлаклардаги полларни тозалаш заруратга кўра, лекин ҳар сменада камида бир марта амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМузлатиш камераларининг қор қатламларини олиб ташлаш ойига камида бир марта амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-боб. Ёрдамчи материалларга қўйиладиган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Тузни сақлаш омборлари ёғингарчилик, ер ости сувлари ва механик ифлосланишдан ҳимояланган бўлиши керак. Тузни сақлаш учун махсус идишлардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Туз ва муз омбори ишчилари махсус кийим-бош, поябзал ва жиҳозлардан фойдаланишлари керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Қайта ишлаш корхоналарида ишлатиладиган зираворлар ташиш тараларида ёки пакетларда омборга етказиб берилиши керак. Бунда, зираворлар қуруқ вентиляция қилинган хоналарда, ушбу зираворларнинг технологик йўриқномаларида кўрсатилган тартибда сақланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Зираворларни майдалаш ва қайнатма тайёрлаш марказлаштирилган ҳолда, асосий цехлардан алоҳида, вентиляция билан жиҳозланган хоналарда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Ёрдамчи материаллар омборларда сақланиши, омбор деворлари оқланган бўлиши, поллар ҳар сменада камида 1 марта, шифтлар эса ойига 2 марта намлантириб тозаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Ишлатишдан олдин барча кукунсимон ёрдамчи материаллар магнитдан ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Корхонага олиб келинган ўсимлик ёғининг органолептик параметрлари лабораторияда текширилиши керак. Ўсимлик ёғини очиқ идишларда ва қуёш нури остида сақлаш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Бошқа ёрдамчи материаллар санитария-гигиена талабларига ва технологик кўрсатмаларга жавоб берувчи ҳарорат ва намликда сақланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Сирка кислотаси идишлари юмшоқ мато тўшалган ёғоч қутиларида салқин ва қуруқ жойда сақланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-боб. Балиқ тузлаш цехларига қўйиладиган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Тузлаш, эритиш ва ивитиш учун қозонларнинг деворлари полдан камида 50 см баландликда бўлиши талаб этилади. Стационар идишларга алмаштирилгунга қадар брезент идишлардан фойдаланишга рухсат берилади. Хавфни бошқариш мақсадида тизимли тозалаш, ювиш ва дезинфекция қилиш мунтазам равишда амалга оширилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Тузлаш идишларининг туби оқова сув тизимига уланган бўлиши ҳамда ишлатилган шўр сув тўлиқ тушиб кетиши таъминланиши керак. Идишлардан чиқувчи дренаж қувури сувни очиш/ўчириш крани билан жиҳозланган бўлиши керак. Тузлаш, эритиш ва ивитиш учун идишлар иссиқ ва совуқ сув билан таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Идишлар панжара қопқоқлари билан қопланган бўлиши керак. Бунинг учун брезентдан ва бошқа сув ўтказмайдиган матодан фойдаланиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Балиқни ҳаво билан қуритиш полдан камида 40 см баландликдаги пештахталарда амалга оширилиши керак. Пештахталарнинг юзаси силлиқ ҳамда дезинфекция қилиш осон бўлиши зарур. Пештахталар орасида йўлаклар бўлиши лозим. Пештахталарда юриш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Балиқларни идишларга тузлаш ва тушириш пайтида ишчилар махсус поябзал, комбинезон, тоза қўлқоп кийишлари, шунингдек махсус белгиланган жойда сақланадиган тузлаш цехи учун ускуналардан фойдаланишлари керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Ҳар бир балиқ туширилгандан ва юклангандан сўнг жиҳозлар яхшилаб тозаланиши, ювиш воситалари қўшилган иссиқ сув билан ювилиши ҳамда дезинфекция қилиниши лозим. Бунда, жиҳозлар такроран балиқ юклашдан олдин қўшимча равишда иссиқ сув билан ювилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Пашша личинкалари ёки фуксин билан зарарланган маҳсулотларни сақлаш ва қайта ишлаш, балиқ маҳсулотларининг зараркунандаларига қарши кураш бўйича кўрсатмаларга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Қадоқланган шўр ва тузланмаган маҳсулотлар технологик кўрсатмаларга мувофиқ омборларда ва музлатгичларда сақланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Дудланган балиқ ишлаб чиқаришда асосий технологик жараёнлар (эритиш, кесиш, тузлаш ва текислаш, ивитиш, дудлаш) амалга ошириладиган хоналардан ташқари, қуйидаги алоҳида хоналар бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамакоб тайёрлаш учун хоналар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтайёр маҳсулотни қадоқлаш хоналари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқайта ишланган идишларни ювиш, идишларни қуритиш ва сақлаш учун хоналар, идишлар омбори.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёқилғи ва дудлаш учун ёғоч қипиғи, шунингдек дезинфекциялаш, ювиш воситалари ва дудланган суюқликларини сақлаш учун хоналар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Дудловчи камералар ҳаво тортувчи вентиляция тизими билан жиҳозланган бўлиши, эшиклар ва люклари мустаҳкам ёпилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Тайёр маҳсулотни тарқатиш ҳамда хом ашёни етказиб бериш жараёнлари бир-биридан алоҳида хоналарда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-боб. Балиқ қуритиш жараёнига қўйиладиган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Балиқни сунъий қуритиш хоналарининг деворлари ва шифтлари силлиқ ва осон тозаланадиган бўлиши ҳамда девор панеллари камида 1,8 метр баландликда плитка билан қопланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Балиқларни табиий қуритиш бўлими бошқа ишлаб чиқариш цехларидан камида 25 метр узоқликда девор билан ўралган бўлиши, чиқинди қутилари ва ҳожатхоналардан камида 50 метр масофада жойлашган бўлиши керак. Табиий қуритиш, атрофи очиқ шийпонларда, ердан камида 0,8 м баландликка осиб қўйилган ҳолда амалга оширилади. Осишдан аввал балиқ устидан ортиқча шўрни ичимлик суви ёрдамида ювиб ташлаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Қафаслар, панжаралар ва бошқалар ҳар бир фойдаланишдан кейин алоҳида хонада яхшилаб тозаланиши, содали сувнинг 1-2 фоиз иссиқ эритмасида ювилиши ҳамда оловда куйдирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Қуритилган балиқларни тўплаш полдан 50 см баландликдаги столларда амалга оширилиши, қуритилган балиқлар брезент билан қопланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Қуритилган балиқларни сақлаш совутилган хонада технологик талабларга жавоб берадиган ҳарорат ва нисбий намликда амалга оширилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Табиий ва сунъий қуритиш бўлимларида ҳашаротларга қарши курашиш бўйича профилактика чора-тадбирлари мунтазам равишда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-боб. Консерва ишлаб чиқариш жараёнига қўйиладиган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Хавфни бошқариш мақсадида консерваларни ишлаб чиқариш, хом ашё ҳудуди, соус ва автоклав бўлмалари, идишларни ва ускуналарни ювиш учун иккита алоҳида ювиш бўлмалари, шунингдек балиқларни қовуриш ва қадоқлаш учун майдонлар алоҳида ажратилган ҳолда умумий хонада жойлаштирилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Консерва идишлари ва қопқоқлари қадоқлашдан олдин санитар ишловдан ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Консерва ёпувчи, тўлдирувчи, кесувчи машиналар буғ, совуқ ва иссиқ сув билан таъминланиши керак. Иссиқ сув ва буғ ҳарорати доимий равишда ўлчаб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Консерва маҳсулотини ишлаб чиқаришга олиб келинган хом ашё ва ёрдамчи материаллар корхона лабораторияси томонидан текширилиши керак. Хом ашё, ёрдамчи материаллар, сув ва тайёр маҳсулотларнинг сифат кўрсаткичлари махсус журналларда қайд этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Ёғга иссиқлик билан ишлов бериш маҳсулот турига қараб амалга оширилади. Лаборатория назоратидан ўтмаган ёғдан консерва ишлаб чиқариш учун фойдаланиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Консерваларни стерилизация қилиш технологик йўриқномаларга мувофиқ амалга оширилади. Стерилизация жараёни кўрсаткичлари стерилизацияни назорат қилиш журналларида қайд этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Хавфни баҳолаш учун балиқ солинган консерваларни қуйидаги тартибда стерилизация қилиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконсерваларнинг қопқоғини ёпишдан олдин 10 дақиқагача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёпилган консерваларни 30 дақиқагача.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСтерилизация қилиш мазкур бандда кўрсатилган вақтдан кам ёки ўтиб кетган ҳолларда бактериологик таҳлил ўтказиш учун автоклавлардан 50 та банка консерва намуналари олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Иш тугагандан сўнг ҳар куни цистерналардан барча ёғ ва бошқа қуймаларни тўкиб ташлаш керак, технологик тизимлар ҳамда тўлдириш машиналари иссиқ сув ва ювиш воситалари билан ювилиши, дезинфекция қилиниши, сўнгра иссиқ сув билан чайилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. Идишдаги ёғ даражасини аниқлаш учун ёғ ўлчагич асбоблардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Ёғ мавжуд бўлган цистерналар ва идишларга тоза ёғ қўшиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Озиқ-овқат мақсадларида ишлатиладиган ёғ ёпиқ ва муҳрланган идишларда сақланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Қовурилган (фритюр) ёғларнинг сифатини назорат қилиш ишлаб чиқариш лабораторияси томонидан амалга оширилади. Ёғнинг кислоталилиги умумий миқдори СанҚваН № 0366-19 «Озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлигининг гигиеник нормативлари»да белгиланган миқдорлардан ошса, ёғни бошқасига алмаштириш керак. Ишлатилган ёғ тўлиқ тўкиб ташланиб, янгисига алмаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Балиқ қовуришда барча ишлатиладиган жиҳозлар термоизоляцияловчи материал билан қопланган бўлиши керак. Термоизоляцияловчи материал 45°C дан ошмайдиган юза ҳароратида бўлиши керак. Балиқ қовуриш жойлари маҳаллий сўрувчи вентиляция тизимига эга бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Балиқ консервалаш корхоналарида ҳафтасига камида бир марта санитария кунлари ўтказилиши керак. Бу вақтда барча асбоб-ускуналар, қувурлар, инвентарлар, идишлар ва бошқаларга санитар ишлови берилади ва дезинфекция қилинади. Бундан ташқари, ҳар бир иш сменасидан кейин асбоб-ускуналар, инвентар ва бошқаларда жорий санитар тозалаш амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Корхоналарда консерва маҳсулотларини сақлаш ишлаб чиқарувчи томонидан тасдиқланган технологик йўриқномаларга кўра, белгиланган микроиқлим шароитлари (ҳарорат, ҳаво намлиги)да қуруқ омборларда амалга оширилиши зарур. Хавф-хатарнинг олдини олиш учун омборларда микроиқлим кўрсаткичлари назорат қилиниши керак. Яроқсиз консерва маҳсулотлари утилизация қилингунига қадар вақтинчалик алоҳида хонада сақланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-боб. Балиқ қиймаси ва икра ишлаб чиқариш жараёнига қўйиладиган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Қайта ишлаш жараёнида олинган қийма дарҳол қадоқлаш ва музлатиш ёки маҳсулот ишлаб чиқаришга ўтказилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Балиқ қиймаси -30°C ҳароратда музлатилиб, унинг марказидаги ҳарорат -18°C дан юқори бўлмаслиги лозим. Ювилган балиқ қиймасини сақлаш муддати 6 ой, ювилмаган балиқ қиймасини сақлаш муддати 3 ой қилиб белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Икра ишлаб чиқариш иш жойлари иссиқ ва совуқ сув билан таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Балиқ қорнидан икрани олишдан олдин оқар сув билан қондан тозаланиши ҳамда совутилган ҳолда кейинги технологик жараёнга ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Балиқдан икра олиш ва кейинги ҳар бир технологик жараёнлар алоҳида ишчилар томонидан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Хавф-хатарнинг олдини олиш мақсадида икра тайёрлаш учун фақат қайнаб совутилган сув, қиздирилган туз ва ўсимлик ёғи, сифатли моддалар ишлатилиши керак. Агар ёғ таркибида патоген стафилококклар аниқланса, мазкур ёғдан икра ишлаб чиқаришда фойдаланиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Икранинг дегустацияси пластик вилка ёки қошиқчалар билан ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Икрани қадоқлашдан олдин идишлар (банкалар) яхшилаб тозаланиши, ювилиши ва буғланиши ёки стерилизация қилиниши керак. Қадоқланган икра дарҳол сақлаш учун совутгичга юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Хавф-хатарнинг олдини олиш мақсадида икра ишлаб чиқариш бинолари, асбоб-ускуналар ва жиҳозлар ҳар куни санитария тозаловидан ўтказилиб дезинфекция қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-боб. Балиқдан бошқа тайёр озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқаришга қўйиладиган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Балиқ ва бошқа денгиз маҳсулотларини муздан эритиш махсус мосламаларда ёки ванналарда сувда ёки кучсиз тузли эритмада 20°C дан юқори бўлмаган ҳароратда ёки пештахталарда (ҳавода эритиш) амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Тозаланган, бўлакланган, майдаланган ва бошқа балиқ дарҳол иссиқлик билан ишлов бериш учун корхонанинг тегишли бўлимига юборилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Маҳсулотларни қовуриш, қайнатиш ва пишириш жараёнларининг ҳарорати махсус журналларда қайд этилиши керак. Бунда, балиқ бўлагининг ичидаги ҳарорат +80°C дан паст бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Хавф-хатарнинг олдини олиш учун желели таомлар тайёрлаш жараёнида қўлланилувчи шўрвани идишга қуйишдан олдин қайнатилиши ҳамда желатин қўшилгандан сўнг қайнаш даражасигача қиздирилиши керак. Бунда, янги тайёрланган шўрвадан фойдаланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Агар бошқа таркибий қисмлар қўшиладиган бўлса, желе қайнатилган пайтдан кейин 5 дақиқа давомида иккинчи марта қайнатилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Желе қадоқлаш жараёнида қадоқлар 100°C дан паст бўлмаган ҳароратда қуруқ иссиқлик билан стерилизация қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Балиқ ва сабзавотларни кесишда силлиқ текисланган юзали қаттиқ ёғоч тахталардан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-боб. Тайёр балиқ маҳсулотларини қадоқлашга қўйиладиган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Контейнерларга жойлаштирилган ва жўнатилиши керак бўлган тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқарувчи томонидан тасдиқланган технологик йўриқномаларда кўрсатилган ҳароратда омборларда сақланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Консерва маҳсулотлари, ярим тайёр балиқ маҳсулотлари, тайёр ва дудланган маҳсулотларни алоҳида-алоҳида, технологик йўриқномаларда кўрсатилган, маҳсулотга хос шароитларда сақлаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Озиқ-овқат маҳсулотларини қадоқлаш учун контейнерлар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Озиқ-овқат маҳсулотларига тегиб турадиган қадоқларнинг хавфсизлиги тўғрисидаги умумий техник регламентни тасдиқлаш ҳақида» 2017 йил 7 июлдаги 476-сон қарорида белгиланган талабларга жавоб бериши ҳамда санитария тозаловидан (механик тозалаш, ювиш воситаси ва иссиқ сув билан ювиш, дезинфекциялаш, чайиш ва қуритиш) ўтган бўлиши лозим. Ифлосланган ва моғорлаган идишлардан фойдаланиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Контейнерларнинг санитария жиҳатидан тозалиги ишлаб чиқариш лабораторияси томонидан ойида камида икки марта текширилиши ва натижалар махсус журналда қайд этилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Балиқ маҳсулотлари махсус транспорт воситасида ташилиши, транспорт воситаси ҳар фойдаланишдан сўнг санитария тозаловидан ўтказилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-боб. Корхонанинг сув ва муз таъминотига қўйиладиган санитария-гигиена талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Корхоналарни (цехларини) сув билан таъминлаш марказлаштирилган маиший ва ичимлик сув таъминотига уланиш орқали таъминланиши керак. Марказлаштирилган сув таъминоти мавжуд бўлмаган тақдирда, мустақил сув таъминоти тизими қурилган бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Ичимлик сув таъминоти тармоқларининг техник (ичимлик бўлмаган) сув таъминоти тармоқлари билан кесишиши тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. Балиқ маҳсулотларини ишлаб чиқариш технологиясида, шунингдек инвентарларни, ускуналар ва идишларни санитария тозалашда фақат ичимлик суви сифати даражасидаги сувдан фойдаланиш лозим. Тайёр озиқ-овқат маҳсулотлари билан бевосита боғлиқ бўлмаган ишлаб чиқариш ускуналарини (совутиш жиҳозлари, вакуум насослари, барометрик конденсаторлар ва бошқалар) ювишда сув сифатини ёмонлаштирадиган моддаларни (нефт маҳсулотлари, қаттиқ моддалар ва бошқалар) ўз ичига олмаган очиқ сув ҳавзалари сувидан фойдаланиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. Мазкур санитария қоидаларини ишлаб чиқувчилар рўйхати иловада келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБалиқни қайта ишлаш корхоналари учун санитария қоидаларига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Ишлаб чиқувчилар рўйхати: | ||
|
| ||
|
| ||
|
А.С. Худайберганов |
— |
Санитария, гигиена ва касбий касалликлар илмий-тадқиқот институти, Овқатланиш гигиенаси лабораторияси мудири, т.ф.д., профессор; |
|
Э.Б. Наврузов |
— |
Санитария, гигиена ва касбий касалликлар илмий-тадқиқот институти, Овқатланиш гигиенаси лабораторияси катта илмий ходими, т.ф.н.; |
|
Г.М. Исраилова |
— |
Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ошириш маркази гигиена кафедраси доценти, т.ф.н., доцент; |
|
Б.О. Сагдуллаэва |
— |
Санитария, гигиена ва касбий касалликлар илмий-тадқиқот институти, Овқатланиш гигиенаси лабораторияси катта илмий ходими. |
|
А.Р. Носирова |
— |
Санитария, гигиена ва касбий касалликлар илмий-тадқиқот институти, Овқатланиш гигиенаси лабораторияси катта илмий ходими. |
|
| ||
|
| ||
|
| ||
|
Т.И. Искандаров |
— |
Санитария, гигиена ва касбий касалликлар илмий-тадқиқот институти лаборатория мудири, т.ф.д., профессор, ЎзР Фанлар академияси академиги; |
|
Д.А. Зарединов |
— |
Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази, Гигиена кафедраси мудири, т.ф.д., профессор; |
|
А.Н. Шукуров |
— |
Ўзбекистон Республикаси Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати Санитария-гигиена бошқармаси бошлиғи, т.ф.н. |