1.09.00.00.00 Тадбиркорлик ва хўжалик фаолияти / 09.05.00.00 Биржа фаолияти / 09.05.02.00 Биржа фаолиятини давлат томонидан тартибга солиш. Биржа фаолиятини лицензиялаш]
[ТСЗ:
1.Молия / Биржа фаолияти]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қарори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Товар-хом ашё биржаларининг фаолиятини тартибга солиш тизимини такомиллаштириш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Иқтисодиёт тармоқларида биржа механизмларидан фойдаланишни кенгайтириш ҳамда биржа савдоларини тартибга солиш тизимини такомиллаштириш тўғрисида» 2022 йил 24 ноябрдаги ПҚ-430-сон қарори ижросини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Қуйидагиларни назарда тутувчи:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) Товар-хом ашё биржаларида товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдолари билан шуғулланадиган брокерлик идораларини аккредитациядан ўтказиш ҳамда биржа аъзоларига малака талабларини белгилаш тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фьючерс савдолари билан шуғулланадиган брокерлик идораларини аккредитациялаш, фьючерс савдолари иштирокчиларига қўйиладиган талаблар, уларга савдоларда иштирок этишга рухсат бериш ва рухсат беришни рад этиш тартибларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
брокерлик идоралари ва уларнинг трейдерларига фьючерс савдолари билан шуғулланиш бўйича қўйиладиган малака талабларини белгилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) Биржа савдоларида нархлар ҳийла-найранги, ички (инсайдерлик) маълумотлардан фойдаланиш ва асоссиз даромад олишнинг рақобатга зид бошқа усулларидан фойдаланишнинг олдини олиш қоидалари 2-иловага мувофиқ:
(1-банд «б» кичик бандининг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа савдоларида нархлар ҳийла-найрангининг олдини олиш чоралари ва уларни аниқлаш тартибларини;
(1-банд «б» кичик бандининг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа иштирокчилари томонидан нархлар ҳийла-найрангига йўл қўймаслик бўйича тақиқланадиган ҳаракатларни;
(1-банд «б» кичик бандининг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ички (инсайдерлик) маълумотларнинг ҳисобини юритиш ва улардан фойдаланиш бўйича чеклов ва жавобгарликни белгилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) Товар-хом ашё биржаларининг электрон савдо тизимларига қўйиладиган умумий талаблар тўғрисидаги низом 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
товар-хом ашё биржалари фаолиятини амалга ошириш учун электрон биржа савдолари тизимларига қўйиладиган талаблар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
зарур дастурий таъминотлар ва серверга қўйиладиган талаблар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ахборот хавфсизлиги ва уни муҳофаза қилиш даражасини таъминлаш ва биржа савдосининг ҳар бир иштирокчиси учун тенг фойдаланиш талаблари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 4-иловага мувофиқ айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Монополияга қарши курашиш қўмитаси товар-хом ашё биржалари билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ушбу қарор талабларига мувофиқлаштирилишини таъминласин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг молия-иқтисодиёт ва камбағалликни қисқартириш масалалари бўйича ўринбосари — иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазири Ж.А. Қўчқоров ва Монополияга қарши курашиш қўмитаси раиси Ш.Ш. Шарахметов зиммасига юклансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2022 йил 30 ноябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
687-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 30 ноябрдаги 687-сон қарорига 1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Товар-хом ашё биржаларида товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдолари билан шуғулланадиган брокерлик идораларини аккредитациядан ўтказиш ҳамда биржа аъзоларига малака талабларини белгилаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
НИЗОМ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Мазкур Низом товар-хом ашё биржаларида (кейинги ўринларда — Биржа) товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдолари билан шуғулланадиган брокерлик идораларини аккредитациядан ўтказиш тартибини ҳамда биржа аъзоларига малака талабларини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Мазкур низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
аккредитация — биржада биржа аъзоларига товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларида иштирок этишга рухсат бериш тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ариза берувчи — биржага товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларида иштирок этишга рухсат бериш тўғрисида ариза билан мурожаат қилган биржа аъзоси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
аъзолик бадали — фьючерс бозорида савдоларни ташкил этиш, хизмат кўрсатиш ва ривожлантириш харажатларини қоплаш учун савдо иштирокчилари томонидан тўланадиган мажбурий тўлов;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
марказий контрагент — клиринг иштирокчилари учун клиринг хизматини кўрсатувчи ва фьючерс шартномаси бўйича томонлар учун контрагент вазифасини бажарувчи биржанинг таркибий бўлинмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
малака сертификати — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси томонидан аттестация натижалари асосида давлат аккредитациясидан ўтган таълим ташкилотларида товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдолари бўйича ўқув курсларини муваффақиятли якунлаганлигини тасдиқловчи ҳужжат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рўйхат — терроризмга, оммавий қиргин қуролини тарқатишга қарши курашадиган давлат органлари ва Ўзбекистон Республикасининг бошқа ваколатли органлари томонидан тақдим этиладиган маълумотлар, шунингдек, хорижий давлатларнинг ваколатли органлари ва халқаро ташкилотлар расмий каналлари орқали тақдим этиладиган маълумотлар асосида махсус ваколатли давлат органи томонидан тузилган, террорчилик фаолиятида ёки оммавий қирғин қуролини тарқатишда иштирок этаётган ёки иштирок этишда гумон қилинаётган шахслар рўйхати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Савдо иштирокчиларига қуйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Биржада товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдолари билан шуғулланишга талабгор бўлган биржа аъзоларига аккредитациядан ўтиш учун қуйидаги малака талаблари белгиланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржада биржа аъзоси сифатида аккредитациядан ўтган бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа аъзосининг трейдерлари малака сертификатига эга бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа аъзосининг раҳбари олий маълумотга ёки товар-хом ашё биржаларида уч йиллик брокерлик иш стажига эга бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ариза берувчи биржа аъзосининг раҳбари ариза беришдан олдин охирги уч йил давомида жиноий жавобгарликка тортиш ҳақида суд ҳукми чиқарилмаган бўлиши ёки суд ҳукми билан молиявий ташкилотларда мансабдор шахс лавозимларини эгаллашга тақиқ бўлмаслиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Савдо иштирокчиси фьючерс савдолари тўғрисидаги қонунчиликка ҳамда фьючерс савдоларини ўтказиш қоидалари ва фьючерс савдолари бўйича клирингни амалга ошириш тартибига, шунингдек, биржанинг бошқа ҳужжатларига риоя қилишлари шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Савдо иштирокчиси фьючерс савдоларини ўтказиш қоидалари ва фьючерс савдолари бўйича клирингни амалга ошириш тартибига мувофиқ белгиланган махфий маълумотларни, фьючерс савдолари ҳамда тижорат сирини ташкил этувчи ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирларни ташкил этувчи маълумотларга нисбатан махфийликни сақлаши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Савдо иштирокчисига мижозларни чалғитиши мумкин бўлган ҳаракатларни содир этиш, шу жумладан, нотўғри ҳисоботлар ва маълумотларни тақдим этиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Савдо иштирокчиси мижозни биржанинг веб-сайтида ошкор қилинган фьючерс савдоларини ўтказиш қоидалари, фьючерс савдолари бўйича клирингни амалга ошириш тартиби, фьючерс контрактининг таснифи, шунингдек, ушбу ҳужжатлардаги ўзгаришлар ва биржа ваколатли органларининг қарорлари тўғрисида ўз вақтида хабардор қилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Биржа савдо иштирокчилари ва уларнинг мижозлари реестрини юритади. Савдо иштирокчилари ва уларнинг мижозлари тўғрисидаги маълумотлар мазкур реестрга киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Биржа савдо иштирокчисидан савдо иштирокчилари ва уларнинг мижозлари реестрини юритиш учун зарур бўлган маълумотлар (ҳужжатлар)ни олишга ҳақли. Биржа савдо иштирокчисидан олинган маълумотлар (ҳужжатлар)ни марказий контрагентга бериш ҳуқуқига эга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Савдо иштирокчисининг молиявий ҳолатини мониторинг қилиш мақсадида биржа ундан қўшимча маълумот олиш ва ҳисобот тақдим этишни талаб қилишга ҳақли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Ариза берувчи ёки савдо иштирокчиси биржага тақдим этилаётган ҳужжатларнинг ишончлилиги ва тўлиқлигини таъминлаши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Биржанинг товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларида иштирок этишга рухсат олиш учун ариза берувчи биржа билан фьючерс савдоларини ўтказиш бўйича хизмат кўрсатиш шартномасини тузади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Аккредитациядан ўтиш учун ариза берувчи биржага фьючерс савдоларини ўтказиш қоидалари ва фьючерс савдолари бўйича клирингни амалга ошириш тартибига мувофиқ ҳужжатларни тақдим этади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдолари секциясида аккредитациядан ўтишга малака сертификатига эга бўлган ҳамда ушбу Низомнинг 3-бандида белгиланган малака талабларига жавоб берадиган биржа аъзоларига рухсат берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Савдо иштирокчисига товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларида иштирок этишга электрон биржа савдо тизимидан фойдаланган ҳолда рухсат берилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Биржада товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларида иштирок этишга рухсат олиш учун ариза берувчи:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдолари бўйича биржа аъзоси сифатида аккредитациядан ўтган бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа билан товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларини ўтказиш бўйича хизмат кўрсатиш шартномасини тузиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Савдо иштирокчиси трейдернинг иш жойидан фойдаланган ҳолда товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларида иштирок этади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Қуйидаги ҳолларда биржа хизматлар кўрсатиш шартномасини бекор қилиш орқали, шунингдек, Монополияга қарши курашиш қўмитасининг кўрсатмасига кўра товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларида иштирок этишни тўхтатади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдо иштирокчисига нисбатан фаолиятни ёки фаолиятнинг айрим турларини тақиқлаш тўғрисида қонуний кучга кирган суд қарори мавжуд бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдо иштирокчиси ва (ёки) унинг биринчи раҳбари рўйхатда мавжуд бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдо иштирокчиси ва (ёки) унинг биринчи раҳбарига нисбатан суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори (ҳукми) бўлса, унга асосан савдо иштирокчиси ва (ёки) унинг биринчи раҳбари муайян ҳуқуқдан маҳрум этилган бўлса ва бу унинг товар биржасида савдода иштироки билан боғлиқ бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларида иштирок этиши тўхтатилган савдо иштирокчиси биржадаги товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларидаги иштироки тўхтатилгунга қадар юзага келган барча мажбуриятларини бажариши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдолари секциясида Биржада аккредитациядан ўтказиш фақат қуйидаги ҳолларда рад этилиши мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ариза берувчи томонидан ушбу Низомда белгиланган талаблар бажарилмаса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ариза берувчига нисбатан фаолиятни ёки фаолиятнинг айрим турларини тақиқлаш тўғрисида қонуний кучга кирган суд қарори мавжуд бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ариза берувчини ва (ёки) унинг биринчи раҳбари рўйхатда мавжуд бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ариза берувчига ва (ёки) унинг биринчи раҳбарига нисбатан суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори (ҳукми) бўлса, унга асосан ариза берувчи ва (ёки) унинг биринчи раҳбари алоҳида ҳуқуқдан маҳрум этилган бўлса ва бу товар биржасида аккредитация олиш билан боғлиқ бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Биржада товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдолари секциясида аккредитациядан ўтказиш рад этилишига сабаб бўлган ҳолатлар бартараф этилган тақдирда, ариза берувчи аккредитациядан ўтиш тўғрисидаги ариза билан биржага қайта мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Аъзолик бадали ва воситачилик йиғимларини тўлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Фьючерс бозорининг савдо иштирокчиси ва клиринг иштирокчисига нисбатан аъзолик бадалини тўлаш мажбурияти биржа томонидан белгиланган тарифларга мувофиқ савдода иштирок этишга рухсат бериш тўғрисида биржанинг якуний қарори қабул қилинган кундан бошлаб вужудга келади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Савдо иштирокчиси биржа билан товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларини ўтказиш бўйича хизмат кўрсатиш шартномасини ва клиринг хизматларини кўрсатиш тўғрисида шартнома имзолангандан сўнг фьючерс савдоларида иштирок этиш ҳуқуқи учун тўловларни амалга ошириши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларини ўтказиш бўйича хизмат кўрсатиш шартномаси ва клиринг хизматларини кўрсатиш тўғрисидаги шартнома бўйича хизматлар учун биржага тўланиши керак бўлган барча тўловлар биржа битимлари билан боғлиқ тарифларда кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Биржа битимлари билан боғлиқ тарифларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисидаги маълумотлар биржанинг расмий веб-сайтига жойлаштириш орқали ошкор қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Якунловчи қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Биржанинг товар деривативлари, шу жумладан, фьючерс савдоларида иштирок этишга рухсат олиш, савдо иштирокчиси ва унинг мижозлари ўртасидаги ўзаро муносабатлар мазкур Низомга, фьючерс савдоларини ўтказиш қоидалари ва фьючерс савдолари бўйича клирингни амалга ошириш тартибига, фьючерс контрактининг таснифига, улар ўртасида тузилган шартномалар ва битимларга мувофиқ тартибга солинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Монополияга қарши курашиш қўмитаси мазкур Низом талабларига риоя этилиши юзасидан қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ назоратни амалга оширади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Ушбу Низомни қўллашда юзага келадиган низолар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 30 ноябрдаги 687-сон қарорига 2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Биржа савдоларида нархлар ҳийла-найранги, ички (инсайдерлик) маълумотлардан фойдаланиш ва асоссиз даромад олишнинг рақобатга зид бошқа усулларидан фойдаланишнинг олдини олиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚОИДАЛАРИ
(2-илованинг номи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Мазкур Қоидалар биржа савдоларида нархлар ҳийла-найранги, ички (инсайдерлик) маълумотлардан фойдаланиш ва асоссиз даромад олишнинг рақобатга зид бошқа усулларидан фойдаланишнинг олдини олиш тартибини белгилайди ва биржа савдолари иштирокчиларига (сотувчи, харидор ва биржа аъзоларига) нисбатан қўлланилади.
(1-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ушбу Қоидаларда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳийла-найранг — биржа савдолари иштирокчиларининг қўшимча даромад олиш мақсадида нархларни сунъий ўзгартиришга, бир даражада ушлаб туришга ва бошқа иштирокчиларнинг хатти-ҳаракатларига таъсир этишга қаратилган ҳаракатлари, шу жумладан, савдоларда талабнинг ўзгаришига, нархларнинг сунъий равишда оширилишига олиб келиши мумкин бўлган ёлғон, асоссиз маълумотларни тарқатиш;
(2-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ички (инсайдерлик) маълумотлар — аввал тарқатилмаган ва тарқалиши биржа товарининг нархига, талабига ёки таклифига таъсир қилиши мумкин бўлган (қонун билан қўриқланадиган тижорат, банк ва хизмат сирини ташкил этувчи) маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
харидор — биржа товарини ўз эҳтиёжи учун, қайта сотиш ва бошқа мақсадларда харид қилувчи юридик шахс (резидент ва норезидент) ёки якка тартибдаги тадбиркор;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шахсий кабинет — ваколатли органга биржа савдолари бўйича маълумотларни тезкор олиш имкониятини берувчи, биржа томонидан ишлаб чиқилган махсус электрон модуль.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Биржа савдоларида нархлар ҳийла-найрангининг олдини олиш
(2-бобнинг номи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ваколатли орган биржа савдоларида нархлар ҳийла-найрангининг олдини олиш мақсадида биржа билан биргаликда биржа савдолари иштирокчилари учун ўқув семинарларини ўтказади ҳамда тегишли тарғибот ишларини амалга оширади.
(3-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Биржа аъзолари ўз мижозлари томонидан қонунчиликка, биржа савдоси қоидаларига ҳамда мазкур қоидаларга зид равишда берилган ва биржа савдоларида ҳийла-найранг ҳолатларига олиб келадиган кўрсатмаларни бажармасликка ҳақли. Мазкур кўрсатмалар тўғрисида биржа аъзолари ваколатли орган ҳамда биржани тегишли тартибда хабардор қилган тақдирда, уларга нисбатан таъсир чоралари қўлланилмайди.
(4-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Биржа савдоларида нархлар ҳийла-найрангининг олдини олиш ваколатли орган томонидан савдоларни ташкил этиш жараёнини мониторинг қилиш орқали ҳам амалга оширилади.
(5-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3-бобнинг номи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Биржа савдоларида нархлар ҳийла-найранги савдолар жараёни ва битимлар шаклланишини доимий мониторинг қилиш, биржа товарининг нархлари ўзгаришини таҳлил қилиш ҳамда ҳийла-найранг ҳолатлари бўйича келиб тушган мурожаатларни ўрганиш орқали аниқланади.
(6-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Ваколатли орган томонидан нархлар динамикасидан қатъи назар, ҳийла-найранг ҳолатларини аниқлашнинг бошқа чоралари ҳам қўлланилиши мумкин.
(7-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Нархлар ҳийла-найранги ҳаракатларини аниқлашда шахсий кабинет орқали олинадиган, товарларнинг савдога қўйилиши, биржа аъзолари томонидан берилган буюртмалар, битимлар бўйича ўзаро ҳисоб-китобларнинг амалга оширилиши ва товар етказиб берилиши тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланилади.
(8-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Оммавий ахборот воситаларида ёлғон маълумотларни тарқатиш ҳолатларини аниқлаш бўйича ўрганиш ўтказиш учун келиб тушадиган мурожаатлар (ёзма ёки оғзаки) ҳамда мустақил равишда аниқланган шубҳали ахборотлар асос бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу турдаги ҳийла-найранг материаллари маълумотлар манбаи, уни чоп этиш санаси ва вақти (экран тасвирлари, видео, аудио ёзувлар, ҳаволалар ва бошқалар) кўрсатилган ҳолда қайд этилиши керак.
(9-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Ҳийла-найранг ҳаракатларини аниқлашда ваколатли орган қуйидагиларга эътибор беради:
(10-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномаларида кичик лотларда юкланиши мумкин бўлган товарларга асоссиз йирик лотларнинг белгиланганлигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномаларида сотувчилар томонидан гаров маблағлари асоссиз равишда кам миқдорда белгиланганлигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
харидорларнинг илгари бекор қилинган битимлар бўйича тегишли товарларни сотиб олиш учун берилган буюртмаларига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўхшаш товарлар сотувчиларининг биржа шартномаларида кўрсатилган тўлов ва юклаб жўнатиш муддатлари ҳамда алоҳида шартларининг мувофиқлигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномаларида товарларнинг сифат кўрсаткичлари (тури, нави, синфи, маркаси ва бошқалар) бўйича етарли маълумот кўрсатилганлигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномалари товар гуруҳлари бўйича бўлиниши ва товарларнинг миллий стандартларга мувофиқ маркалари уларнинг жаҳон ёки бошқа мамлакатлар стандартларига мувофиқлигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномаларига товар ҳақида қўшимча маълумот киритиш зарурлигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномаларининг махсус шартларида харидорларнинг ўз транспорт воситаларидан, товарларни юклаш ёки тушириш учун ўз ишчи кучидан фойдаланишларини чеклаши мумкин бўлган шартларнинг, биржа шартномасида назарда тутилган тўлов ва юклаб жўнатиш муддатларида қўшимча сақлаш хизматларининг белгиланганлигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
маҳсулотларни савдога қўйиш жадвалларида форвард ва спот шартномалари бўйича ҳажмлар мавсумийликдан келиб чиққан ҳолда мутаносиб тақсимланганлигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
муайян биржа аъзоси томонидан биржа савдолари давомида нархларнинг ошишига сабаб бўлган, юқори нархларда ва катта ҳажмлардаги буюртмалар киритилганлигига ва кейинчалик уларнинг ўчириб юборилганлигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
нархларнинг кескин ошишига сабаб бўлувчи, сотувчилар томонидан товарни савдога қўйиш ҳажмларининг муайян савдо кунида кескин ошириб юборилишига, кейинги кунларда эса ҳажмларнинг аввалги кунлар даражасида ёки кам миқдорда қўйилишига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномасида кўрсатилган ва тузилган битимларда товар бошланғич нархининг тенглигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сотувчилар томонидан товар ҳажмларининг тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотилиши натижасида биржа савдоларига қўйиш ҳажмининг камайишига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сотувчининг автотранспорт воситаси ва темир йўл вагонларида кунлик юклаб жўнатиш имкониятларидан келиб чиқиб, товар қўйиш ҳажмлари кичик ва йирик лотлар бўйича мутаносиб тақсимланганлигига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
айрим турдаги товарларнинг нарх динамикасига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жарима санкциялари қўлланмасдан харидор ташаббуси билан муайян биржа шартномаси бўйича асоссиз равишда битимларнинг бекор қилинишига.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Биржа савдолари жараёнида нархлар ҳийла-найранги
(4-бобнинг номи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдоларнинг ўтказилиш жараёнига ва натижаларига таъсир кўрсатиш, қонунчиликда назарда тутилган ҳолатлар бундан мустасно;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдоларда нархларнинг сунъий равишда шакллантирилишига олиб келадиган нарх алгоритмидан, яъни товарлар нархини олдиндан белгиланган параметрларга асосан мониторинг ва ҳисоб-китоб қилиш, белгилаш ва назорат қилиш имкониятини берувчи дастурий таъминотдан фойдаланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржада сотилаётган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотнинг нархига, талабига, таклифига ва уни етказиб бериш шартларига сунъий равишда таъсир этиш, шу жумладан, олдиндан келишиш ва тил бириктиришлар орқали асоссиз фойда олиш, савдоларнинг битта ёки бир нечта иштирокчисига савдоларда иштирок этиш учун имтиёзли шарт-шароитлар яратиш, шу жумладан, ахборотдан фойдаланиш орқали имтиёзли шарт-шароитлар яратиш, биржа савдолари иштирокчиларининг мувофиқлаштирилган ҳаракатлари натижасида жорий биржа нархларининг кескин кўтарилиши, қатъий белгиланишига олиб келадиган ҳаракатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдоларда талабнинг ўзгаришига, нархларнинг сунъий равишда оширилишига олиб келиши мумкин бўлган ёлғон, асоссиз маълумотларни тарқатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномаси бўйича йирик, яъни барча харидорларга савдоларда тенг қатнашиш имкониятини чеклайдиган лотлар белгилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўловнинг ва етказиб беришнинг асосланмаган муддатларини, шунингдек, ўхшаш маҳсулотни сотувчилар томонидан белгиланган шартлардан жиддий фарқ қилувчи алоҳида шартларни жорий этиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномаларида иштирокчилар сонини чеклайдиган алоҳида шартларни кўрсатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
маҳсулотларни савдога қўйиш жадвалларида уларнинг ҳажмларини форвард ва спот шартномалари бўйича асоссиз равишда номувофиқ қўйиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа савдолари давомида биржанинг муайян иштирокчиси томонидан бошқа иштирокчиларнинг буюртмаларига нисбатан нархи ноодатий тарзда катта фарқ қилувчи буюртмалар бериш, кейинчалик мазкур буюртмаларни савдолар тугагунига қадар олиб ташлаш ёки тузилган битимни жарима тўламасдан асоссиз равишда бекор қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бошланғич нархларни белгилашда монопол юқори нарх қўллаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномаси бўйича муайян харидор иштирокида бекор қилинган битимнинг баҳоси айни шу харидор билан мазкур биржа шартномаси бўйича кейинги икки савдода амалга оширилган битимнинг энг паст баҳосидан паст бўлишига олиб келувчи ҳаракатларни бажариш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотни тегишли жадвалларда назарда тутилган муддатларда ва ҳажмларда савдога қўймаслик ёки уни кам ҳажмда ёхуд мувофиқ бўлмаган ҳажмда қўйиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржада тузилган битимлар ва шартномаларни жарима санкцияларисиз асоссиз равишда ёки мунтазам асосда бекор қилиш, бир тарафнинг енгиб бўлмас куч ҳолатлари муносабати билан мажбуриятларини бажариш имконияти йўқлиги исботланган ҳолатлар, яъни фавқулодда ва олдини олиб бўлмайдиган (форс-мажор) ҳолатлар бундан мустасно;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фақат биржа савдоларига қўйиш йўли билан сотилиши лозим бўлган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотлар ҳажмларини биржа савдоларига қўймасдан тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа шартномаларида товарларнинг сифат кўрсаткичлари (тури, нави, маркаси ва бошқалар) тўғрисидаги етарлича ахборотни кўрсатмаслик ёки уларнинг кўрсаткичлари тўғрисидаги чалғитувчи ахборотни киритиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдолар ташкилотчилари томонидан биржа савдоларининг натижаларини асоссиз равишда бекор қилиш.
(11-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Баланд нарх асосида шаклланган битимни расмийлаштирмаслик ҳолати савдоларга таъсир этиш омилларини инобатга олган ҳолда ҳийла-найранг деб топилиши мумкин.
(12-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Ваколатли орган биржа савдолари жараёнида бошланғич нархга нисбатан нархлар ошишининг йўл қўйиладиган чегарасини белгилаши ҳамда нарх белгиланган чегарадан ошиб кетган тақдирда савдоларни тўхтатиш ва сотилмай қолган маҳсулотлар ҳажмини кейинги савдоларга ўтказиш бўйича биржага кўрсатмалар беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Биржа бўлиб ўтган савдолар натижасида нархларнинг кескин ошиши, талаб ёки таклифнинг жиддий номутаносиблиги ва ҳийла-найранг аломатлари кузатилганда ваколатли органни хабардор қилади.
(14-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Ҳийла-найранг ҳаракатлари аниқланган барча ҳолларда ваколатли орган рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ айбдорларга нисбатан тегишли чоралар кўрилишини таъминлайди. Биржа аъзоларининг жавобгарлик масаласи биржа савдоси қоидаларида белгиланган тартибда ҳал этилади.
(15-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Ички (инсайдерлик) маълумотлардан фойдаланишни чеклаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Ички (инсайдерлик) маълумотларнинг ҳисоби юритилиши, уларнинг сақланиши учун жавобгарлик биржа ва биржа иштирокчилари зиммасига юклатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Ички (инсайдерлик) маълумотларни тарқатиш ва улардан биржа товарининг нархига, талабига ёки таклифига таъсир қилиш мақсадида фойдаланиш, шу жумладан, учинчи шахсларга ички (инсайдерлик) маълумотлардан фойдаланган ҳолда маълум бир биржа товарини харид қилиш бўйича маслаҳатлар бериш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Оммавий ахборот воситалари ёки Интернет тармоқларида, шунингдек, бошқа ахборот воситаларида ошкор қилинган маълумотлар ички (инсайдерлик) маълумотларни ташкил этмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Ички (инсайдерлик) маълумотлар тарқатилган тақдирда манфаатдор шахслар уларнинг тарқатилиши билан боғлиқ оқибатларни бартараф этиш учун зарур чораларни кўради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-боб. Якунловчи қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 30 ноябрдаги 687-сон қарорига 3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Товар-хом ашё биржаларининг электрон савдо тизимларига қўйиладиган умумий талаблар тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
НИЗОМ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Мазкур Низом товар-хом ашё биржаларининг электрон савдо тизимларига қўйиладиган умумий талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Фаолият юритаётган товар-хом ашё биржаларида ҳамда товар-хом ашё биржалари фаолиятини амалга ошириш учун лицензия талабгорларида ушбу Низом талабларига жавоб берадиган ишлаб турган электрон савдо тизимлари бўлиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дастурий восита (кейинги ўринларда — ДВ) — маълумотлар билан ишлаш тизимининг фаолият юритишига доир дастурлар, тартиботлар, қоидалар, шунингдек, уларга илова қилинадиган ҳужжатлар ва маълумотлардан иборат объект;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
электрон биржа савдолари тизими (кейинги ўринларда — ЭБСТ) — товар-хом ашё биржаси аъзоларига республиканинг бутун ҳудудидан аниқ вақт режимида масофадан туриб биржа савдоларида иштирок этиш имконини берадиган дастурий аппарат воситалари мажмуидан иборат глобал тақсимланган ахборот тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ишчи станция (терминал) — товар-хом ашё биржаси аъзосида мавжуд бўлган ва биржа савдоларининг электрон тизимига уланган махсус дастур билан таъминланган компьютер;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дастурларни дастурлаш интерфейси (Application Programming Interface) (кейинги ўринларда — API) — бир дастурий тизимнинг бошқа дастурий тизим билан ўзаро алоқада ишлаш усулларининг тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
веб-сервис — бир дастурий тизимнинг бошқа дастурий тизим билан ўзаро алоқасида қўлланиладиган стандартлаштирилган интерфейсларга эга ахборот ресурсларининг тақсимланган тизими.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Электрон биржа савдолари тизимларига қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. ЭБСТ қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
локал ҳисоблаш тармоқларида фаолият кўрсатишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
корпоратив ҳисоблаш тармоқларида фаолият кўрсатишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
глобал интернет тармоқларида фаолият кўрсатишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
веб-сервис орқали маълумотлар базаси билан боғланган ҳолда брокерлик идоралари, брокерлар, дилерлар, брокерлик идораларининг мижозлари ҳақидаги ахборотни ташкил қилиш, сақлаш ва акс эттиришни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
веб-сервис ва жараёнларни масофадан ишга тушириш тизими орқали маълумотлар базаси билан боғланган ҳолда талабномалар, битимлар, савдо натижалари ва хабарлар бўйича ахборотни сақлаш ва акс эттиришни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
API орқали маълумотлар базасида сақланаётган маълумотномалар асосида ахборотни сақлаш ва акс эттиришни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дастурий воситалар мажмуининг ишини қисқа йўриқномалар, ёрдам кўрсатиш ва тушунтиришлар билан таъминланадиган меню орқали ташкил қилишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тизим иштирокчилари ўртасида (уларнинг қаерда жойлашганлигидан қатъий назар) аниқ вақт режимида мунтазам ахборот алмашинувини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
исталган ишчи станциялар (терминал)дан киритилган ахборотни шу вақтнинг ўзида биржа савдоларининг электрон тизимига уланган барча иштирокчиларига умумфойдаланиш учун акс эттиришни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тизимга келувчи ахборотни бирхиллаштириш, яъни бирор-бир ишчи станциядан тизимга киритиладиган ахборотнинг олдиндан белгиланган биржалар томонидан ўрнатилган қоидалар бўйича шакллантирилган тақдирдагина келиб тушишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
зарур таҳлилий материалларни шакллантириш, савдоси бўладиган алоҳида активлар (товарлар ва молиявий воситалар) бозори, активлар гуруҳлари, айланма ҳажмлари, талаб ва таклиф ҳажмлари, котировкалар, позицияси очиқ қолган ҳажмлар (сотилмаган ҳажмлар), лотлар миқдорининг ҳолати бўйича маълумотларни танлаб олиш, турли мезонларга кўра ахборотни тезкор ва осон қидириш жараёнларини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. ЭБСТ ўз таркибида қуйидаги операциялар ва маълумотлар рўйхатга олинадиган, савдо сессиялари бўйича бажарилган амалларнинг ҳисобини юритувчи автоматлаштирилган журнал (савдоларнинг электрон баённомаси)га эга бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдонинг очилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдонинг ёпилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдо иштирокчисини идентификация қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдо иштирокчисининг тизимга кириш вақти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдо иштирокчисининг тизимдан чиқиш вақти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдо иштирокчиси томонидан нарх таклифи берилган вақт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдо иштирокчисининг нарх таклифини қайтариб олган вақти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдо иштирокчисининг битим тузган вақти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
актив номи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
нарх таклифидаги актив миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
лотлар миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
актив баҳоси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёзувларни қайд қилиш вақтининг формати — йил, ой, кун, соат, дақиқа, сония (камида 0,1 сониягача бўлган аниқлик билан).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. ЭБСТ ўтказилган биржа савдоларига оид ҳисоботларнинг биржа операциялари журнали мазмунига қатъий мос келишини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. ЭБСТ операциялар журналида бажарилаётган операцияларнинг автоматик равишда бириктириладиган хос рақамининг юритилишини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. Дастурий таъминотга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. ЭБСТ ДВ лицензияга эга бўлган дастурий таъминотдан фойдаланган ҳолда ишлаб чиқилган бўлиши ва эксплуатация қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Ахборотнинг тўлиқ ёки қисман йўқотилишининг ва маълумотлар базасининг яхлитлиги бузилишининг олдини олиш мақсадида ЭБСТ ДВ шундай яратилган бўлиши керакки, унда фойдаланувчининг хатолари, техник носозлик ҳолатларида юзага келадиган хатолар ва маълумотлар базаси хатолари, фойдаланувчига кейинги хатти-ҳаракатлари ёзилган маълумотларни узатган ҳолда, қайта ишланишини таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. ЭБСТ ДВда қуйидаги функцияларни таъминловчи дастурлар ишини назорат қилувчи модуль бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фойдаланувчини идентификация қилиш (таниб олиш), аутентификация қилиш (ҳақиқийлигини тасдиқлаш) ва авторизациялаш (ваколатларини белгилаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ЭБСТда содир бўлаётган воқеаларни рўйхатга олиш ва таҳлил қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ЭБСТ ресурслари яхлитлигини назорат қилиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. ЭБСТ ДВ савдо натижаларига кўра шаклланган маълумотларга ўзгартиришлар киритилишига йўл қўймаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. ЭБСТ ДВ киритиладиган маълумотлар тўлиқлиги ва ҳаққонийлигининг назоратини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. ЭБСТ ДВ қуйидаги дастурий тизимларни ўз ичига олиши (ёки мавжуд дастурий тизимлар билан электрон тарзда ўзаро ишлашни таъминлаши) керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
савдо тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
маблағлар кирим ва чиқим амалиётларида инсон омилисиз, банк ахборот тизими билан интеграцияси мавжуд бўлган ҳисоб китоб-клиринг тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
депозитар тизим (ваколатли биржа омбори тизими) (агар технологик савдо жараёни бундай тизим билан ўзаро ишлашни назарда тутса);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ахборот-таҳлил тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
маълумотларни узатиш тармоқлари (агар технологик савдо жараёни бундай тизим билан ўзаро ишлашни назарда тутса).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. ЭБСТ ДВ назарда тутилган барча иш режимларида ўзбек ва/ёки бошқа тилларда ишончли ишлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. ЭБСТни ўрганиш ва ундан амалда фойдаланиш учун зарур бўлган ҳужжатлар (давлат тилида ва бошқа тиллардаги таржимаси) бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Аппарат таъминотига қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Сервер ва коммуникация ускунаси қуйидагиларни таъминлаши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
товар-хом ашё биржаларида қабул қилинган иш тартибини таъминлаш учун етарли даражадаги иш унумдорлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кенг қамровли, яъни ахборотнинг ортиб бораётган ҳажми билан ишлаш имкониятларини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Юқори сифатли тизимларни ташкил қилишда ишончли «raid» массивларини яратиш учун серверларни зарур миқдордаги дискли сақлаш қурилмалари ҳамда «hot swap» қувват манбалари билан таъминлаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Сервер барча сервер-аппарат қисмларини мониторинг қилиш ва уларнинг созлигини назорат қилиш тизимига эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Сервернинг электр таъминотини кириш кучланишини барқарорлаштирган ҳолда узлуксиз таъминлаш қурилмаси (кейинги ўринларда — УТҚ) орқали амалга ошириш талаб этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. УТҚ қуввати сервер томонидан талаб қилинадиган қувватга мувофиқ танланиши ва батареянинг камида 120 дақиқалик иш вақти билан таъминлаши керак ва бунда номинал қувватнинг кўпи билан 60 фоизи юкланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Дискли сақлаш қурилмаларида (масалан, юқори даражали «raid», акс нусха олиш), шунингдек, маълумотлар сақланадиган ташқи қурилмаларда (масалан, стример ва бошқалар) маълумотларнинг захираланганлиги таъминланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Серверга махсус оператив хотира — хатоларни топиб, тузатиш (ЕСС — error corecting code) қобилиятига эга бўлган хотира ўрнатилган бўлиши керак, бунда оддий ҳисоб назорати етарли бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Биржа ўзига тегишли сервер қурилмалари ва алоҳида жойлашган сервер хонасига эга бўлиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Сервер хонаси қуйидаги талабларга жавоб бериш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чекланган доирадаги шахсларнинг кириш ҳуқуқига эга бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кодли қулфлар ёки биометрик тизим билан ҳимояланган кириш эшикларига эга бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёнмайдиган материаллардан кўтарилган поллар (фальшпол) билан жиҳозланган бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иситилган ва намликни йўқотувчи тоза ҳаво оқимини таъминловчи тизимга эга бўлган, «24/7» режимида ишловчи асосий ва захира совитиш техникалари билан жиҳозланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳаво ҳарорати Цельсий бўйича 20 — 24 даражада сақлаб турилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кузатув камералари билан жиҳозланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
электр таъминоти узлуксизлигини (генератор ишга туширилгунга қадар) камида 2 соат таъминловчи қувват манбаи батареяларига (UPS) эга бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
электр энергияси таъминотида узилишлар содир бўлганда, камида 3 сутка давомида электр энергиясини ишлаб чиқариш имкониятига эга бўлган генератор ускунаси мавжуд бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
махсус газ ёрдамида автоматик ёнғин ўчириш тизимига эга бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Ахборот хавфсизлигига қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. ЭБСТ ушбу Низом талаблари ва бошқа норматив ҳужжатларнинг талабларига мувофиқ муҳофаза қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Ахборот хавфсизлиги ахборотни муҳофаза қилишнинг ташкилий-техник чора-тадбирлари ва дастурий-аппарат воситаларидан иборат тизим билан таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қуйидагилар мавжуд бўлиши талаб этилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мураккаб бошқарув сиёсатини амалга ошириш ҳамда тармоқ хавфсизлигини таъминлашда илғор ечимларга эга (Enterprise) тармоқлараро аппарат хавфсизлик деворлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рухсатсиз киришларни аниқлаш ва уларнинг олдини олиш тизимлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
илова серверлари ва ЭБСТ ДВ маълумотлар базаси серверлари фаолияти бўйича мониторинг тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ходимлар ва савдо иштирокчиларининг ЭБСТга кириши учун паролларни қўллаш бўйича схемалар ва йўриқномалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ходимларнинг ЭБСТ ахборот ресурслари ва хизматларидан фойдаланиш рухсати даражаларини белгилаш схемаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ахборотни такрорлаш ҳамда маълумотлар нусхалари ва жўнатилган хабарларни сақлаш технологияси бўйича йўриқнома ва ҳужжатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ходимларнинг махфий маълумотлар ошкор этилишига олиб келиши мумкин бўлган ва олиб келган ҳаракатлари учун жавобгарликни белгилайдиган ҳужжатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биржа иштирокчиларининг ўзаро электрон жараёнда ишлаши давомида ахборотнинг муҳофаза қилинишини таъминлаш мақсадида ахборот алмашинуви қоидаларини белгилайдиган ҳужжат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ахборот алмашинуви учун савдоларнинг технологик жараёнидаги барча иштирокчилар учун ягона бўлган, узунлиги камида 1 024 битдан иборат калитли, маълумотларни шифрлаш алгоритми қўлланилиши керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дастур даражасида ишлайдиган ва трафик таҳлили ёрдамида веб-иловаларни ҳимоя қилувчи веб-иловалар учун хавфсизлик девори — трафикни фильтрлаш воситаси (WAF);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ахборот тизими инфратузилмасида содир бўлаётган хавфсизлик ҳодисалари ҳақида маълумотларни реал вақт режимида тўплаш ва таҳлил қилиш учун мўлжалланган дастурий тизим (CIEM).
(26-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 12 сентябрдаги 570-сонли қарорига асосан ўн иккинчи ва ўн учинчи хатбошилар билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 13.09.2024 й., 09/24/570/0715-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Амалга ошириладиган ташкилий чора-тадбирлар таркибида юридик ва жисмоний шахсларни ЭБСТ ДВни лойиҳалаш, яратиш, эксплуатация қилиш ва таъминлашга жалб қилишни тартибга солувчи талаблар ҳамда хатти-ҳаракатлар рўйхати бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Биржа аъзоларининг ЭБСТда ахборотни криптографик муҳофаза қилиш воситаларидан, шу жумладан, электрон рақамли имзо воситаларидан фойдаланган ҳолда иш олиб боришлари қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. ЭБСТ ДВнинг ахборот хавфсизлигини таъминлаш тизими хавфсизликка таҳдидни ҳамда уларни юзага келтирган сабаб ва шароитларни ўз вақтида аниқлашни таъминлайдиган хавфсизлик сиёсатига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-боб. Ташкилий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. ЭБСТ узлуксиз равишда суткасига 24 соат мобайнида (иш кунларида) ишлаш имкониятини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Биржа савдоларининг ҳар бир иштирокчиси биржа савдоларининг электрон савдо тизимидан тенг фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлиши керак. Иштирокчилар сони ЭБСТ ДВнинг унумдорлиги ёки дастурий-аппарат тавсифлари билан чекланмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Биржа савдоларининг ҳар бир иштирокчиси учун тенг шароит яратиш мақсадида савдоларга Интернет тармоғи мавжуд бўлган исталган жойдан ёки савдо залларидан иштирок этиш имкониятини таъминлаши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Биржанинг ҳудудий филиаллари, алоҳида брокерлик жойлари, савдо майдончалари ва бошқа жойларда ишни ташкил қилишда биржа ЭБСТга уланадиган ва ҳудудларда ишлаш имкониятига эга бўлган ишончли каналларни таъминлаши ҳамда биржа иштирокчилари учун тенг савдо шартларини таъминлаши шарт. Биржа савдо иштирокчилари томонидан мустақил равишда танлаб олинадиган ва фойдаланиладиган техник тавсиф ва техник комплектга эга бўлган терминалларнинг бутлиги ва ишга яроқлилиги учун жавобгар эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Товар-хом ашё биржаси биржадан узоқда жойлашган савдо иштирокчиларини масофадан туриб фойдаланиш режими бўйича улаш учун зарур миқдордаги портларни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Биржа аъзолари учун Интернет тармоғи орқали исталган жойдан туриб биржа савдоларида иштирок этиш имконияти яратилиши мумкин. Бунда мазкур Низомнинг 31-бандида келтирилган талаб инобатга олинмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Товар-хом ашё биржаларида биржа савдоларининг электрон тизимига уланиш ва унда савдо иштирокчиларининг узоқ масофадан туриб ишлаши бўйича шарт-шароитлар, талаблар ва техник тавсифларни белгилайдиган йўриқнома бўлиши керак. Товар-хом ашё биржалари савдо иштирокчилари томонидан мустақил равишда танлаб олинган ва фойдаланиладиган алоқа каналларининг ишлаши ва ўтказиш имконияти учун жавобгар эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Тизимга ушбу соҳанинг мутахассислари ҳисобланган ва шу каби тизимларда камида уч йил иш стажига эга бўлган штатдаги ходимлар хизмат кўрсатиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-боб. Биржа савдоларининг электрон тизимлари экспертизаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Экспертизани ўтказишнинг асосий мақсади Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган товар-хом ашё биржаларида ЭБСТ қўлланилишини йўлга қўйишдир. Экспертизани биржа фаолиятини тартибга солувчи ваколатли давлат органи ўтказади. Зарур ҳолларда, экспертизани ўтказиш учун бошқа идораларнинг тегишли мутахассислари жалб қилиниши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. ЭБСТ экспертизасини ўтказишда асосий вазифалар қуйидагилардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ДВда ахборотни қайта ишлаш технологик жараёнларининг Ўзбекистон Республикасида биржа фаолиятини тартибга солувчи қонунчилик ҳужжатларининг шартлари ва талабларига мос келишини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ЭБСТнинг ахборот хавфсизлиги талабларига мос келишини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жорий этиладиган ЭБСТ ДВнинг товар-хом ашё биржаларида амалга оширилаётган операцияларнинг тўлиқ жараёнини таъминлайдиган амалдаги автоматлаштирилган тизимларга дастурий ва ахборот жиҳатдан мос келишини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фойдаланиладиган дастурий маҳсулотни тартибга солиш ва товар-хом ашё биржалари томонидан сотиб олинадиган ёки ишлаб чиқиладиган янги дастурий таъминотни назорат қилиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Товар-хом ашё биржалари фаолиятини автоматлаштириш учун мўлжалланган амалий (ишлаб чиқилган ёки сотиб олинган) ДВ экспертизани ўтказиш объекти ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Экспертизани ўтказиш учун дастурчи ва оператор фойдаланадиган қўлланмалар, дастур матнлари ва бошқа ҳужжатлар тақдим этилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Қайта ишлаб чиқилган ЭБСТ (ўзгартирилган ёки янги версиядаги ЭБСТ) қайта экспертизадан ўтказилади. Бу ҳолда ЭБСТнинг ўзгартирилган ёки қўшимча киритилган қисми экспертиза қилинади. Бунда ЭБСТнинг қайта ишлаб чиқилган қисмлари учун ҳужжатлар тақдим этилади. Норматив ҳужжатларга ўзгартиришлар ёки қўшимчалар киритилиши натижасида ўзгартирилган ЭБСТ версиялари ушбу ўзгартириш ва қўшимчалар кучга кирган кундан бошлаб, уч ой ичида экспертизага топширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Экспертизадан ўтказилмаган ЭБСТдан фойдаланилганлик учун товар-хом ашё биржаларига нисбатан амалдаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жазо чоралари қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. ЭБСТни экспертизадан ўтказиш натижасида аниқланган камчиликлар, яъни ЭБСТда ахборотни қайта ишлаш технологик жараёнининг Ўзбекистон Республикаси қонунчилик ҳужжатлари талаб ва шартларига мос келмаслиги, ЭБСТ ахборот хавфсизлиги талабларига риоя этилмаслиги ёки жорий этиладиган ЭБСТнинг дастурий ва ахборот жиҳатдан мос келмаслик ҳолатлари лицензия талаблари ва шартларига мувофиқ эмас деб ҳисобланади ҳамда биржа фаолиятини амалга ошириш учун лицензия беришни рад этишга асос бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. ЭБСТнинг ушбу Низом талабларига ҳамда бошқа норматив ҳужжатларга (ўзгартиришлар ёки янги талаблар киритилганда) мос келмаслиги аниқланганда, товар-хом ашё биржасига, агар унга биржа фаолиятини юритиш учун илгари лицензия берилган бўлса, ушбу аниқланган номувофиқликлар ва уларни бартараф этиш муддатлари кўрсатилган кўрсатма юборилади. Юборилган кўрсатма белгиланган муддатда бажарилмаган тақдирда, ушбу биржа учун берилган лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туриш ёки бекор қилиш масаласи кўриб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Товар-хом ашё биржаси томонидан ЭБСТни экспертизадан ўтказиш хулосаси бўйича қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда шикоят аризаси берилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-боб. Якунловчи қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Мазкур Низомни қўллашда юзага келадиган низолар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Ушбу Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 30 ноябрдаги 687-сон қарорига 4-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Белгилансинки, «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖнинг биржа битишувларидан ундириладиган воситачилик йиғимларининг миқдорларини белгилашда, «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ учун фойда солиғини ҳисоблашда харажатлар билан чегириладиган монополист корхоналар ҳамда устав фондида (капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган юридик шахслар ёки устав фондининг (капиталининг) 50 фоизи ва ундан ортиғи 50 фоиз ва ундан ортиқ миқдорда давлат улушига эга юридик шахсга тегишли бўлган юридик шахслар томонидан сотиладиган маҳаллий юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотлар, хом ашё ва материалларни сотиш бўйича «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ хизматларига 0,1 фоиз миқдордаги воситачилик йиғимлари ҳисобга олинади ва улар қуйидаги улушларда ўтказилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлигининг бюджетдан ташқари жамғармасига — 0,06 фоиз;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг бюджетдан ташқари жамғармасига — 0,02 фоиз»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) қуйидаги мазмундаги еттинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Ўзбекистон Республикаси Монополияга қарши курашиш қўмитасининг бюджетдан ташқари жамғармасига — 0,02 фоиз»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 31 августдаги 683-сон қарори билан тасдиқланган Жисмоний ва юридик шахсларга автотранспорт воситалари учун рўйхатдан ўтказиш давлат рақами белгиларини оширилган тўлов ставкалари бўйича беришда «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ ахборот тизимида аукцион ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомнинг 7-банди иккинчи ва учинчи хатбошилари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
воситачилик йиғимлари учун ундириладиган маблағлар битим қийматидан тегишинча биржа хизматлари учун 3 фоиз ҳамда Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг бюджетдан ташқари фондига йўналтириладиган тўловлар учун 2 фоиз нисбатда тақсимланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг бюджетдан ташқари фондига ўтказиладиган воситачилик йиғимлари биржа учун даромад солиғини ҳисоблаб чиқишда айрилувчи харажатлар ҳисобланади».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«3. ҲККП биржанинг таркибий бўлинмаси бўлиб, юридик шахс мақомига эга эмас ҳамда биржа номидан, агар қонун ва қонуности ҳужжатларида бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, ушбу Қоидаларда назарда тутилмаган ҳар қандай мустақил операция ва ҳаракатларни содир этиш ҳуқуқисиз иш олиб боради».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 15 майдаги 402-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Монополияга қарши курашиш қўмитаси ҳузуридаги бюджетдан ташқари Рақобатни ривожлантиришга кўмаклашиш жамғармаси маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомнинг 3-бандида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қуйидаги мазмундаги ўн иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ хизматларига 0,02 фоиз миқдордаги воситачилик йиғими»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 18 мартдаги 170-сон қарори билан тасдиқланган Биржа савдоларида юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиби тўғрисидаги низомда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) 5-банднинг иккинчи хатбошиси «монополияга қарши курашиш органига тақдим этади» сўзларидан кейин «ва ушбу маҳсулотларни мазкур жадвалларда белгиланган муддатлар ва ҳажмларда биржа савдоларига қўйиб боради» сўзлари билан тўлдирилсин;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«6. Сотувчилар объектив ва уларга боғлиқ бўлмаган сабаблар туфайли жадвалларда назарда тутилган ҳажмларни ва маҳсулотни биржа савдоларига қўйиш муддатларини бажаришнинг имконияти бўлмаган ҳолатларда, бу ҳақда маҳсулотни биржа савдоларига қўйиш санасидан ўн кун аввал, фавқулодда юзага келган вазиятларда эса шу куннинг ўзидаёқ аниқ сабабларни кўрсатиб ҳамда омбордаги мавжуд маҳсулот захираси тўғрисидаги асослантирилган маълумотларни тақдим этган ҳолда монополияга қарши курашиш органи ва биржани хабардор қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Монополияга қарши курашиш органи, зарур бўлганда, мутасадди идоралар ва ташкилотлар мутахассисларини жалб қилган ҳолда, жойига чиқиб, мавжуд муаммоларни ўрганади»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) қуйидаги мазмундаги 71-банд билан тўлдирилсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«71. Сотувчи ва харидорларга маҳсулотларни биржа савдоларига қўйиш, сотиш, сотиб олиш, мажбуриятларни бажариш ва битимларни бекор қилишда мазкур Низом ҳамда рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган монополияга қарши талаблар қўлланилади»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
г) 31-банд қуйидаги мазмундаги хатбоши билан тўлдирилсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Монополияга қарши курашиш органи маҳсулотлар бўйича белгиланган аванс миқдорлари, тўлов ва етказиб бериш муддатларига ўзгартириш киритиш ҳақида сотувчиларга бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар беришга ҳақли»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Биржа савдоларидан четлатилган ҳажмларда маҳсулотларни тўғридан-тўғри шартномалар бўйича, шу жумладан, экспортга сотиш ҳолатлари аниқланганда, тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотилган ҳажмни сотиш нархи билан биржа савдоларида бир хил турдаги маҳсулот бўйича ўртача ҳисобланган биржа котировкалари (нарх) ўртасидаги фарққа кўпайтириш орқали ҳисобланган маблағлар олиб қўйилади»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қуйидаги мазмундаги учинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Биржа савдолари иштирокчилари томонидан манипуляция ҳаракатлари натижасида, бунда мазкур банднинг биринчи ва иккинчи хатбошиларида кўрсатилган ҳолатлар мустасно, жорий биржа нархларининг кескин кўтарилишига ёки қатъий белгиланишига олиб келадиган ҳаракатлари аниқланганда, олдинги биржа савдоларида шаклланган маҳсулотнинг ўртача сотилиш нархи билан манипуляция натижасида шаклланган маҳсулот сотилиш нархи ўртасидаги фарқ суммасини манипуляция ҳаракатлари содир этилган савдоларда сотилган маҳсулот ҳажмига кўпайтириш орқали ҳисобланган маблағ олиб қўйилади»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 21 февралдаги 80-сон қарори билан тасдиқланган Махсус электрон тизим орқали айрим фаолият турларини лицензиялаш тартиби тўғрисидаги ягона низом 31-иловадан кейин қуйидаги мазмундаги 32-илова билан тўлдирилсин.
(6-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 29 июндаги 366-сонли қарори таҳририда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Махсус электрон тизим орқали айрим фаолият турларини лицензиялаш тартиби тўғрисидаги ягона низомга
32-ИЛОВА
(илова белгиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 29 июндаги 366-сонли қарори таҳририда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Товар хом-ашё биржаси фаолиятини лицензиялаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ПАСПОРТИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Лицензия номи:
Биржа фаолияти учун лицензия
2. Лицензияланадиган фаолият турлари:
Товар хом-ашё биржаси фаолияти
3. Ариза берувчилар тоифаси:
Акциядорлик жамияти шаклидаги юридик шахслар
4. Лицензияловчи орган:
Ўзбекистон Республикаси Монополияга қарши курашиш қўмитаси
5. Лицензияни олиш учун тақдим қилинадиган ҳужжатлар:
1. Лицензия бериш тўғрисида ариза, унда юридик шахснинг номи ва ташкилий-ҳуқуқий шакли, унинг жойлашган жойи (почта манзили), солиқ тўловчининг идентификация рақами, асосий фаолият тури, телефон рақами, электрон почта манзили кўрсатилади.
2. Биржа товарлари билан савдо қилиш қоидалари нусхаси.
6. Аризани кўриб чиқиш учун тўланадиган йиғим миқдори:
Йиғим ундирилмайди
7. Лицензия берилганлиги учун давлат божи миқдори:
Базавий ҳисоблаш миқдорининг 4 баравари миқдорида
8. Аризани кўриб чиқиш ва қарор қабул қилиш муддатлари:
20 иш куни
9. Лицензия талаблари ва шартлари:
а) лицензиялаш соҳасидаги қонунчилик ҳужжатларининг муайян қоидаларига риоя этиш;
б) Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган, маълумотларни қайта ишлаш бўйича замонавий марказга эга бўлган ва Товар-хом ашё биржаларининг электрон савдо тизимларига қўйиладиган умумий талаблар тўғрисидаги низомда назарда тутилган талабларга жавоб берадиган ҳамда уларга асосан ишлаб турган электрон биржа савдо тизимининг мавжудлиги;*
г) лицензия талабгори (лицензиат) раҳбари бир вақтнинг ўзида бошқа товар-хом ашё биржаларида раҳбарлик лавозимини эгаллашига йўл қўймаслик;
д) қуйидаги шахслар лицензиатнинг раҳбари бўлиши мумкин эмас:*
молия-иқтисод, юридик, математика ёки ахборот технологиялари мутахассисликларидан камида биттаси бўйича олий маълумотли бўлмаган шахслар;
қимматли қоғозлар бозоридаги профессионал фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларда, фонд биржаларида ёхуд иқтисодий, молиявий ва юридик фаолият соҳаларида, ахборот технологиялари соҳасида ёки кўрсатиб ўтилган йўналишлар бўйича давлат бошқаруви органларидаги ишда камида икки йиллик иш стажига эга бўлмаган шахслар;
якка ҳолда ижро этувчи орган функцияларини бажарган, коллегиал ижро этувчи орган таркибига кирган шахслар ёки уларнинг айби билан йўл қўйилган лицензия талаблари ва шартлари бузилганлиги учун товар-хом ашё биржаси фаолиятини амалга оширишга берилган лицензияларнинг амал қилиши тўхтатилган пайтда, агар бундай тўхташ пайтидан бошлаб уч йилдан кам вақт ўтмаган бўлса;
иқтисодиёт соҳасидаги жиноят учун ёки бошқарув тартибига қарши жиноят учун олиб ташланмаган судланганликка эга бўлган шахслар;
е) тузилган биржа битимлари бажарилишининг кафолатланиш тизими мавжудлиги;
ж) қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ахборотнинг махфийлигини таъминлаш;*
з) биржа савдоси қоидалари мавжудлиги, унда:*
биржа аъзолари, уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари тўғрисидаги низом;
биржа аъзолигига қабул қилиш, аъзоликни тўхтатиб туриш ва тугатиш тартиби;
биржа аъзоларининг биржа савдоларида иштирок этишга рухсат бериш тартиби;
биржа товарларини муомалага қўйиш ва муомаладан чиқаришга рухсат бериш тартиб-таомиллари;
тузилган биржа битимларининг бажарилишини таъминлаш учун шароит яратиш тартиби;
биржа савдоларини ўтказиш тартиби ва биржа битимлари турлари;
биржа товарларини котировкалаш (уларнинг нархини белгилаш) ва улар тўғрисидаги ахборотни ошкор қилиш тартиби;
биржа товарлари билан операцияларни амалга ошириш, биржа битимларини ва биржа савдолари натижаларини рўйхатга олиш ҳамда расмийлаштириш тартиби;
биржа савдолари иштирокчилари ўртасида ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш тартиби;
биржада нархларнинг шаклланиш жараёни устидан назорат қилиш тартиби;
биржа савдолари тўғрисидаги ахборотни ошкор этиш тартиби;
биржа савдолари қоидаларини бузганлик учун жавобгарлик тўғрисидаги қоидалар;
биржада низоларни ҳал этиш тартиби;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари талабларининг бажарилишини таъминлашга қаратилган чора-тадбирлар;
биржа савдоларида нархлар манипуляцияси ва махфий ахборотдан ноқонуний фойдаланишнинг олдини олиш чоралари тўғрисидаги қоидалар мавжудлиги;
и) биржа савдоларида фақат олдиндан эълон қилинадиган, истеъмолчилар ва маҳсулот ишлаб чиқарувчилар кенг танишиши мумкин бўлган биржанинг котировкалаш варағига киритилган товарларни сотиш, олдиндан эълон қилинадиган биржанинг котировкалаш варағига киритилмаган товарларнинг сотилишига қўйилган тақиқларнинг мавжудлиги;
к) биржа товарларига бўлган талаб ва таклифнинг нисбати асосида уларни котировкалаш (нархини белгилашни);
л) ахборотларни қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ошкор қилиниши;
м) лицензияловчи орган талабига кўра товар-хом ашё биржаси фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ ахборотни, шу жумладан, интернет тармоғидан фойдаланган ҳолда шахсий кабинет орқали биржа товарларининг қўйилиши, сотилиши ва ҳисоб-китоб-клиринг палатаси тўғрисидаги маълумотларни тақдим этиш. Бунда ваколатли органга биржа савдолари жараёнларини онлайн назорат қилиш имконини яратиш;*
н) биржа савдоларини фақат Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ҳамда чет эл давлатларидаги барча биржа аъзоларига савдоларда бир вақтнинг ўзида қатнашиш имкониятини берувчи ва тенг киришини таъминловчи марказлаштирилган электрон тизимда ўтказиш. Бунда биржа савдоларини ташкил этишда рақобатни чекловчи талаблар ва шартларнинг жорий этилишини тақиқлаш;
о) товар-хом ашё биржасининг электрон савдо тизимида автоматик равишда тузиладиган ҳамда товар номи, ўлчов бирлиги, лотлар сони, операция тури, товарнинг савдога қўйилган нархи ва битимда рўйхатдан ўтказилган нарх, товарни етказиб бериш шартлари, битим томонлари, битим амалга оширилган аниқ вақт кўрсатилган, электрон протоколлар тарзида киритилган битимлар тўғрисидаги ахборотни уч йил мобайнида сақлаш;
п) товар-хом ашё биржасининг котировкалаш варағига фақат бир хил стандартга, бир турдаги хоссаларга эга бўлган, улгуржи туркумлар билан сотиладиган ҳамда дастлабки кўздан кечиришни талаб қилмайдиган биржа товарларини киритиш;
р) лицензия олиш, уни қайта расмийлаштириш учун тақдим этиладиган маълумотларнинг сохта, ёлғон ва нотўғри эмаслигини таъминлаш;
с) лицензиат қайта ташкил этилганда, унинг номи ёки жойлашган жойи (почта манзили) ўзгарган тақдирда, лицензиат ёхуд унинг ҳуқуқий вориси қайта рўйхатдан ўтгандан кейин беш иш кунида «Лицензия» АТ ёки ЯИДХП орқали лицензияловчи органга кўрсатиб ўтилган маълумотларни тасдиқловчи тегишли ҳужжатларни илова қилган ҳолда лицензияни қайта расмийлаштириш тўғрисида мурожаат қилиниши;
т) замонавий сервер ускуналари билан жиҳозланган ва маълумотларни қайта ишлаш бўйича замонавий марказнинг мавжудлиги, унда:*
инфратузилмани ташкил этиш учун камида 5 та сервер ускунаси, ҳар бир сервер ускунаси 2 та процессор ва камида 1 TB хотирага эга бўлиши;
бир вақтнинг ўзида ахборот тизимининг камида 5 000 та сўровни қайта ишлаш тезлигини таъминлай олиши;
кодли қулфлар ёки биометрик тизим билан ҳимояланган кириш эшикларига эга бўлиши;
ёнмайдиган материаллардан кўтарилган поллар (фальшпол) билан жиҳозланган бўлиши;
иситилган ва намликни йўқотувчи тоза ҳаво оқимини таъминловчи тизимга эга бўлган, 24/7 режимида ишловчи асосий ва захира совитиш техникалари билан жиҳозланиши;
кузатув камералари билан жиҳозланиши;
электр таъминоти узлуксизлигини (генератор ишга туширилгунга қадар) камида 2 соат таъминловчи қувват манбаи батареяларига (UPS) эга бўлиши;
махсус газ ёрдамида автоматик ёнғин ўчириш тизимига эга бўлиши;
маълумотларни қайта ишлаш марказининг 60 фоизи қувват билан камида 2 сутка давомида ишлашини таъминловчи генератор ускунасига эга бўлиши;
у) ахборот хавфсизлигини таъминлаш, бунда:*
дастурий сервис ва иловаларнинг узлуксиз ишлашини таъминловчи интернет, идоралараро маълумотлар узатиш тармоғи ҳамда бошқа асосий ва захира алоқа тармоқларига уланган бўлиши;
маълумотлар узатиш тармоғини ҳимоя қилиш учун чегара зоналарини IDS/IPS функциялари, антивирус, спам фильтрлари ва бошқаларга эга аппарат хавфсизлик деворлари билан жиҳозлаш;
дастурий иловалардаги ахборотларни шифрланган ҳолда узатиш ва қабул қилишни таъминловчи ечимларга эга бўлиш;
веб дастурий иловалар амалдаги SSL сертификатлари билан ҳимояланган бўлиши;
маълумотлар базаларини дастур ишлаб чиқувчилар ва администраторлар томонидан ўзгартирилишидан ҳимоя қилиш учун PAM тизимига эга бўлиш;
ходимлар томонидан маълумотларнинг сизиб чиқишини назорат қилиш учун DLP тизимига эга бўлиши.
10. Лицензия беришда келишиладиган органлар
Мавжуд эмас
11. Лицензиянинг амал қилиш муддати:
Чекланмаган
12. Изоҳ:
*қўпол равишда бузиш деб ҳисобланадиган талаб ва шартлар.
(7-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 1 майдаги 256-сонли қарорига асосан 2024 йил 3 августдан ўз кучини йўқотади — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 02.05.2024 й., 09/24/256/0320-сон)