Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Қурилиш вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБуйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2022 йил 11 майда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 85-сон]
(Техник ҳужжатлар)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
LexUZ шарҳиHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. ШНҚ 1.04.01-22 «Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Фанлар академияси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВазир Б. ЗАКИРОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2022 йил 27 апрель,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКелишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Фанлар академияси президенти Б. ЮЛДАШЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2022 йил 27 апрель
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2022 йил 27 апрель
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2022 йил 27 апрелдаги 74-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.04.01-21 «Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур ҳужжат Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 30 июлдаги ПҚ-4794-сон «Ўзбекистон Республикаси аҳолиси ва ҳудудининг сейсмик хавфсизлигини таъминлаш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш жараёнларини тартибга солади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-боб. Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Мазкур шаҳарсозлик нормаларида қуйидаги техник жиҳатдан тартибда солиш соҳасидаги ҳужжатлардан фойдаланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.03-19 «Зилзилавий ҳудудларда қурилиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.03.01-97 «Бетон ва темирбетон конструкциялари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.03.07-98 «Тош ва темир-тош конструкциялар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.03.05-13 «Пўлат конструкциялар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.07-96 «Юклар ва таъсирлар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.16-97 «Турар жой биноларининг жисмоний эскиришини баҳолаш қоидалари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.03.08-98 «Ёғоч конструкциялар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.04.03-05 «Ижтимоий-маданий аҳамиятга эга ва коммунал соҳа объектлари, турар-жой биноларига техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш, реконструкция қилиш тўғрисидаги йўриқнома»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.01-19 «Бино ва иншоотлар заминлари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-15 «Қурилиш учун муҳандислик-геодезик изланишлар. Қоидалар тўплами»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.10-12 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометереология изланишлари». Қоидалар тўплами;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.17 «Таянч геодезия тармоғи (қурилиш учун муҳандислик-геодезик изланишларда таянч геодезия тармоқларини яратиш). Қоидалар тўплами»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 «Қозиқли пойдеворлар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.01.15- «Турар жой биноларини техник кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги йўриқнома»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.02.09-15 «Қурилиш учун муҳандислик-геологик тадқиқотлар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСП 13-102-2003 «Бино ва иншоотларнинг юк кўтарувчи қурилиш конструкцияларини текшириш қоидалари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 31937-2011 «Бино ва иншоотлар. Техник ҳолатни текшириш ва мониторинг қилиш қоидалари» (расмий манба: ГОСТ 31937-2011 Здания и сооружения. Правила обследования и мониторинга технического состояния);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 3.01.02-00 «Қурилишда меҳнат хавфсизлиги»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.04.01-98 «Биноларнинг ички сув таъминоти ва канализацияси»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.04.05-97 «Иситиш, вентиляция ва кондиционерлаш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.04.08-13 «Газ таъминоти. Лойиҳалаш меъёрлари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.08.01-20 «Турар жой бинолари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.04.17-98 «Турар жой ва жамоат биноларининг электр жиҳозлари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.04.20-98 «Алоқа, сигнализация ва диспетчерлик; қурилмалари, турар жой ва жамоат биноларини муҳандислик жиҳозлари. Лойиҳалаш меъёрлари»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.08-96 «Шовқиндан ҳимоя қилиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.03.11-96 «Қурилиш конструкцияларини коррозиядан ҳимоя қилиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 3.02.01-19 «Грунтли иншоотлар, заминлар ва пойдеворлар».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-боб. Атамалар ва таърифлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Мазкур шаҳарсозлик нормаларида қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино — функционал мақсадига қараб одамлар яшаши ёки бўлишига ва ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажаришга мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат қурилиш тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиншоот — ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishреконструкция — бино ва иншоотларнинг мустаҳкамлиги ва зилзилабардошлилигига таъсир қилувчи юк кўтарувчи қисмларнинг ўзгаришига олиб келадиган ҳажми ва майдонини ўзгартириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкапитал таъмирлаш — бино ва иншоотларни ҳамда унинг конструкцияларини эскирган қисмларини таъмирлаш, объектнинг фойдаланиш имкониятларини яхшилаш ҳамда янада мустаҳкам ва тежамли конструкция ёки элементларга алмаштириш ёки тиклаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishавария ҳолати — объект конструкцияларини шикастланиш даражаси уларнинг қулаши мумкинлиги ҳақида гувоҳлик берувчи ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнуқсон — конструкцияни тайёрлаш, транспортировка қилиш ва монтаж босқичида юзага келадиган камчилик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзилзилабардошлик — бино ва иншоотларнинг қурилиш конструкциялари ва унинг жиҳозларининг хавфсизлигини таъминлаган ҳолда маълум кучдаги зилзила таъсирига қарши тура олиш хусусияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдастлабки (визуал) текшириш — маълумотларни тўплаш, қурилиш конструкцияларининг умумий ҳолатини аниқлаш, батафсил текшириш учун иш таркиби ва ҳажмини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбатафсил (инструментал) текшириш — қурилиш конструкцияларининг техник ҳолатини баҳолаш учун якуний маълумотларни тўплаш, асбоб-ускуналар ёрдамида конструкцияларнинг мустаҳкамлик кўрсаткичларини аниқлаш, бино ва иншоотларни реконструкция қилишда конструктив ечимларни танлаш ва бошқалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбузмасдан текшириш — бино ва иншоотлар конструкцияларининг механик ва мустаҳкамлик кўрсаткичларини замонавий асбоб-ускуналар ёрдамида уларни бузмасдан эксплуатация шароитида аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмониторинг — узоқ муддат давомида конструкцияларнинг техник ҳолатини ўлчов асбоблари ёрдамида кузатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкция — бино ёки иншоотларнинг юк кўтариш хусусияти ва унинг таъсирларини қабул қилувчи, мустаҳкамлигини, бикрлигини ва устиворлигини таъминловчи қурилиш конструкцияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчегаравий ҳолат — бино ва иншоотлар юк кўтарувчи конструкцияларининг ўз функцияларини бажариши рухсат этилмайдиган ёки мақсадга мувофиқ эмаслигини белгиловчи ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшикастланиш — конструкцияларнинг эксплуатация мобайнида юзага келадиган сифати, шакли ва ҳақиқий ўлчамларининг техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги ҳужжатлар ва лойиҳавий талаблардан четланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчетланиш (оғиш) — исталган техник кўрсаткичнинг ҳақиқий ҳолатини меъёрий, лойиҳа ҳужжатлари ёки техник жараённи таъминлаш талабларидан фарқи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишончлилик — бино ёки иншоотнинг ҳамда уларнинг юк кўтарувчи конструкцияларининг ўз вазифаларини эксплуатацияси мобайнида бажара олиш имконияти.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда шаҳарсозлик нормалари деб юритилади) қуйидагиларни амалга оширишга мўлжалланган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларни реконструкция қилиш ёки капитал таъмирлашни лойиҳалаш мақсадида текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш (бино ва иншоотларни тўлиқ эксплуатация қилиш имкониятини баҳолашда ёки иншоотларни қайта тиклаш ва мустаҳкамлаш зарурати мавжуд бўлганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг кучланиш-деформация ҳолатининг ўзгаришлари юзасидан уларнинг техник ҳолатини текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий ва техноген хусусиятли ҳамда қурилиш амалга оширилаётган ҳудудлар таъсирида бўлган бино ва иншоотлардан хавфсиз фойдаланиш учун уларнинг техник ҳолатни мониторинг қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishавария ва иш қобилияти чекланган ҳолат бўлган бино ва иншоотларнинг жорий техник ҳолатини баҳолаш, ҳамда авария ҳолатини бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар кўриш мақсадида уларнинг техник ҳолатини мониторинг қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкцияларда аварияларни олдини олиш, шунингдек ноёб (уникал), баланд ва катта оралиқли бино ва иншоотларнинг қулаши билан боғлиқ техник ҳолатни мониторинг қилиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Ушбу шаҳарсозлик нормалари бино ва иншоотларни ва уларнинг қисмларини барпо этиш, мустаҳкамлаш ва капитал таъмирлашга, грунт қатламларида аниқланган камчиликларни бартараф этишга, шунингдек транспорт, гидротехник ва мелиоратив иншоотлар, магистрал қувурлар, ер ости иншоотлари, кон ҳамда ер ости ишларида амалга оширилаётган объектлар билан боғлиқ ишларга татбиқ этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Реконструкция қилинаётган ёки янги қурилиш ишлари амалга оширилаётган бино ва иншоотлар таъсири натижасида юзага келиши мумкин бўлган бинолардаги қўшимча деформациялар ва уларни қайта тиклаш, шунингдек грунт қатламини кучайтириш зарурати юзага келганда ГОСТ 31937-2011 асосида техник ҳолатни текшириш ишлари амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Бино ва иншоотларда текширув ишларини олиб бориш зарур бўлганда уларнинг ҳажми, таркиби, тавсифи қўйилган аниқ вазифалар орқали аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотларда текширув ишларини олиб бориш учун қуйидагилар асос бўлади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг мустаҳкамлик ва деформацияланиш кўрсаткичларининг камайишига олиб келиши мумкин бўлган нуқсонлар ва шикастланишларнинг мавжудлиги (масалан, ортиқча юкланиш, коррозия ёки бошқа таъсирлар натижасида шунингдек, пойдеворларнинг нотекис чўкиши ҳамда бино ва иншоотларнинг кўп йиллар давомида эксплуатация қилиниши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларда қаватлар сонини ошириш, уларни модернизация қилиш, шунингдек қайта режалаштириш натижасида конструкцияларда эксплуатацион юклар ва таъсирларнинг ортиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг реконструкцияси натижасида (юклар таъсири ўзгарган ёки ўзгармаган ҳолларда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг юк кўтариш хусусияти ва улардан фойдаланиш сифатининг камайишга олиб келувчи сабаблар натижасида лойиҳадан четлашиш ҳолатлари аниқланганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳа-техник ҳужжатлари мавжуд бўлмаганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлардан фойдаланиш функциялари мақсадли ўзгартирилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўхтатилган бино ва иншоотларнинг қурилиши қайта тикланганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт қатламларининг деформацияланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилаётган иншоотлар яқинида жойлашган биноларнинг конструкциялари ҳолатини баҳолаш ва назорат қилиш зарурати туғилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёнғин, табиий офатлар ёки техноген авариялар таъсирида қолган қурилиш конструкцияларининг ҳолатини баҳолаш зарурияти туғилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсаноат ва жамоат биноларининг нормал ишлашига, шунингдек, турар-жой биноларининг яшаш учун яроқлилигини аниқлаш зарурияти туғилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг фойдаланиш (эксплуатация) муддати тугагандан сўнг (ШНК 1.04.03-05);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлар конструкцияларининг эксплуатацион эскириши даражасини аниқлашда (ШНК 1.04.03-05);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуюртмачининг ташаббуси билан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг технологик ўзгариши белгиланганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Бино ва иншоотларнинг кузатув-текширув ишларини амалга оширишда объект сифатида қуйидаги асосий юк кўтарувчи конструкциялар ўрганилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт қатлами, пойдеворлар, ростверклар, пойдевор плиталари ва тўсинлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворлар, устунлар ва тиргаклар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishораёпмалар ва томёпмалар (тўсинлар, аркалар, стропил ва стропил ости фермалари, плиталар, том ёпма панжаралари (прогонлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкран ости тўсинлар ва фермалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбалконлар, эркерлар ва зиналар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбоғловчи конструкциялар, бикрлик элементлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбирикмалар, тугунлар, конструкцияларнинг ўзаро бирикиш жойлари, уларни улаш усуллари ва таяниш майдонларининг ўлчамлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Текширув ишларини олиб боришда юк кўтарувчи конструкцияларнинг қандай материаллардан тайёрланганлигини ҳисобга олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Юк кўтарувчи конструкцияларнинг техник ҳолати категориясини баҳолаш бажарилган текширув ишларининг натижалари бўйича олинган ҳисоботлар асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкциялар баҳолаш категорияларига кўра қуйидаги турларга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмеъёрий техник ҳолатда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишчи ҳолатда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишчи қобилияти чекланган ҳолатда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishавария ҳолатида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Меъёрий техник ва ишчи ҳолатдаги конструкцияларнинг ҳақиқий юклар таъсирида чекловларсиз фойдаланилиш мумкин. Ишчи ҳолатда бўлган конструкциялар учун эксплуатация жараёнида доимий кузатув ва текширув талаблари белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкциялар чекланган ишчи ҳолатида бўлганида, уларнинг ҳолатини кузатиш, ҳимоя чораларини кўриш, эксплуатация жараёни ва замин грунти ҳолатини назорат қилиш (масалан, юклар таъсирини чеклаш, конструкцияларни коррозиядан ҳимоя қилиш, уларни қайта тиклаш ёки кучайтириш) ҳамда зарурат туғилганда техник ҳолатнинг кейинги мониторинги амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотларнинг конструкциялари авария ҳолатида бўлганда уларни эксплуатация қилиниши тақиқланиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Бино ва иншоотларнинг текширув ишларида конструкцияларнинг техник ҳолатини баҳолаш қуйида кўрсатилган сейсмик таъсир омилларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмик микрорайонлаштириш харитаси (СМХ) бўйича қурилиш майдонининг сейсмиклиги (сейсмик микрорайонлаштириш харитаси мавжуд бўлмаган ҳолатда ҚМҚ 2.01.03-19 нинг 1-иловасига мувофиқ амалга оширилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмик таъсирларнинг такрорийлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсейсмикавий хоссалар бўйича грунтнинг тоифалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторингини олиб боришда амалдаги ШНК 3.01.02-00 нинг техника хавфсизлиги талабларига риоя қилиниши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-боб. Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Умумий ҳолатлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини ҳар томонлама текширишдан мақсад бино ва иншоотлар ҳамда уларнинг элементларини ҳақиқий техник ҳолатини, вақт ўтиши билан содир бўладиган ўзгаришларни ҳисобга олган ҳолда капитал таъмирлаш, реконструкция қилиш, технологик ва функционал мақсадларини ўзгартириш бўйича ишларнинг таркиби ва ҳажмини белгилаш ва ҳақиқий сифат кўрсаткичларини баҳолашдан иборат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотларнинг техник ҳолатини ҳар томонлама текширишда объектни капитал таъмирлаш ёки реконструкция қилиш лойиҳаси учун маълумотлар етарли даражада бўлиши ва кузатув-текширув ишларининг вазифалари техник топшириқда ўз аксини топган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ишлари уч босқичда амалга оширилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтекширув ўтказишга тайёргарлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдастлабки (визуал) текширув;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбатафсил (инструментал) текширув.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текширишда тайёргарлик ишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш учун тайёргарлик ишларини ўтказишдан мақсад объект билан, унинг ҳажмий-режавий ва конструктив ечими, муҳандислик-геологик қидирув ишлари материаллари билан танишиш, лойиҳа-техник ҳужжатларини йиғиш ҳамда таҳлил қилиш, буюртмачи билан техник топшириқни келишган ҳолда ишлар дастурини тузиш ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш учун тайёргарлик ишларининг таркиби қуйидагилардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳа-техник ҳужжатларни йиғиш (қаватлараро инвентаризация режалари ҳамда бино ва иншоотларнинг техник паспорти, эксплуатация қилаётган ташкилот ходими томонидан бино ёки иншоотнинг кўрикдан ўтказилганлиги тўғрисидаги далолатномалари, шу жумладан, нуқсонлар рўйхати) ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳалаш ташкилотининг номи, лойиҳанинг ишлаб чиқилган ва қурилган йили, бинонинг геометрик ўлчамлари ҳамда материалларнинг тафсилотлари (бетон, пўлат, ёғоч ва бошқалар) кўрсатилган ҳолдаги бино ва иншоотнинг лойиҳа ҳужжатлари ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларда илгари ўтказилган текширувлар маълумотномалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳа, қайта режалаштирилганлик, реконструкция, капитал таъмирлаш ва бошқа бажарилган ишлар тўғрисидаги маълумотлар ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлектр энергияси, сув, иссиқлик, газ ва канализация тармоқлари уланган жойлари ва қуввати бўйича маълумотларни (зарурат туғилганда) ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишлар дастурини тузиш (зарурат туғилганда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Дастлабки (визуал) текширув
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Бино ва иншоотларни дастлабки текширувининг асосий вазифаси мавжуд маълумотларни тўплаш, қурилиш конструкцияларининг умумий ҳолатини аниқлаш, батафсил текшириш учун иш таркиби ва ҳажмини аниқлашдан иборат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотларни дастлабки текширувдан кўзланган мақсад биринчи навбатда авария ҳолати аниқланган ҳамда вақтинчалик уларни кучайтириш бўйича чоралар кўришга эҳтиёжи мавжуд бўлган алоҳида конструкциялар ва участкаларни аниқлашдан иборат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Визуал текширувда қуйидагилар аниқланади ва белгилаб қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектнинг бутунлигича, қаватлар бўйича, нуқсонли участкалар фотосуратлари ҳамда назорат ўлчовлари ўтказилган ҳолдаги бинонинг умумий текшируви;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтекширилаётган бино ва иншоотларнинг ҳажмий-режавий ва конструктив ечимлари ҳамда муҳандислик жиҳозлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишлаб чиқариш биноларида ишлаб чиқариш технологиясининг хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда қурилиш конструкцияларига муҳитнинг таъсири, коррозияга қарши чоралар тўғрисида маълумотларни тўплаш, қурилиш конструкциялари учун агрессив технологик чиқиндиларнинг мавжудлиги, хоналарнинг ҳарорат-намлик даражаси, ишлаб чиқариш муҳити ёки микроиқлимнинг ҳақиқий кўрсаткичларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлар ҳамда уларнинг алоҳида конструкцияларида характерли деформацияларнинг мавжудлиги (салқиликлар, вертикалдан оғиш, буралишлар, қийшайиш, бузилишлар ва бошқалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishавария ҳолатидаги жойларни аниқлаш (нуқсонлар ва шикастланишлар, агар мавжуд бўлса);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудудга туташ майдонлар, вертикал режалаштириш орқали ер усти сувларини бартараф этишнинг тўғри ташкил этилганлиги хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшикастланиш даражаси ва нуқсонларнинг тавсифли белгилари билан аниқланадиган қурилиш конструкциялари, муҳандислик жиҳозлари, электр тармоқлари ва (зарурат туғилганда) алоқа воситаларининг техник ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтемирбетон, тош, пўлат ва ёғоч конструкцияларнинг техник ҳолатини баҳолаш ва зарур ҳолларда конструкцияларни кучайтириш бўйича биринчи навбатдаги кўриладиган чора-тадбирлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Визуал текшириш натижаларига асосан нуқсонларнинг тавсифли белгилари ва шикастланиш даражаси бўйича қурилиш конструкцияларининг техник ҳолатига дастлабки баҳо берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНуқсон ва шикастланишлар белгилари орқали (мисол учун, темирбетон ва тош конструкцияларида ёриқларнинг пайдо бўлиши ва ривожланиш схемаси, ёғоч конструкцияларда биологик шикастланишлар, пўлат конструкцияларда коррозия натижасидаги шикастланишлар) конструкциялар ҳолати баҳоланади ва нуқсонларнинг пайдо бўлиш сабабларини аниқлашга имкон беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгарда визуал текширишлар натижалари қўйилган масалаларни ҳал қилишда етарли бўлмаганда инструментал текшириш ўтказилади. У ҳолда батафсил текшириш ишларини ўтказиш учун бажариладиган ишларнинг дастури ишлаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Замин грунтининг қониқарсиз ҳолатидан дарак берувчи тавсифли ёриқлар, бино қисмларидаги оғишлар, деворлардаги ёриқлар ва деформациялар аниқланган ҳолларда қурилиш конструкцияларини тиклаш ва таъмирлаш билан биргаликда замин ва пойдеворларни мустаҳкамлаш имконини берувчи муҳандислик-геологик тадқиқотларини ҳам ўтказиш зарур бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Батафсил (инструментал) текширув
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Батафсил текшириш объектни диагностика қилишнинг асосий таркибий қисмларидан бири бўлиб, қурилиш конструкцияларининг техник ҳолатини баҳолаш учун якуний маълумотларни тўплаш мақсадида ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОлинган маълумотлар бино ва иншоотларни реконструкция қилишда конструктив ечимларни танлаш учун асос ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Батафсил текшириш (қўйилган масалалар асосида) лойиҳа-техник ҳужжатларнинг мавжудлиги ва тўлиқлиги, тавсифи, нуқсонлар ва шикастланишлар даражасига кўра комплекс (тўлиқ) ёки танлов асосида амалга оширилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКомплекс (тўлиқ) текшириш қўйилган вазифа ва режаларга асосан ишончлилик коэффициенти 1 га тенг қилиб белгиланган объектларда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚурилиш конструкцияларининг юк кўтариш хусусиятини камайтиришга олиб келадиган нуқсонлар аниқланганда ёки лойиҳа ҳужжатлари мавжуд бўлмаганда, бир хил турдаги конструкцияларнинг материаллари турли хусусиятларга эга бўлганда, материаллар агрессив таъсирлар остида бўлган ҳолатларда ҳамда бино ва иншоотларни эксплуатация қилиниши давомида бошқа ноқулай шароитлар мавжуд бўлган ҳолларда ҳам тўлиқ текшириш амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотлар конструкцияларининг техник ҳолатини комплекс (тўлиқ) текшириш давомида уларнинг умумий сони 20 тадан ортиқ бўлган ҳамда 20 фоиздан кам бўлмаган бир хил турдаги конструкцияларнинг техник ҳолати қониқарли деб топилса, текширилмаган конструкциялар танлов асосида текширилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТанлов асосида текшириладиган конструкцияларнинг (аниқ шартлар асосида) умумий сони камида учта бўлса ҳамда 10 фоиздан кам бўлмаган бир хил турдаги конструкцияларнинг техник ҳолати ШНҚ 2.01.15-19 талабларга мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИшлаш учун ноқулай бўлган ўта хавфли жойлардаги конструкцияларни тўлиқ текширишнинг имкони бўлмаган ҳолларда танлов асосида текшириш ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини батафсил текшириш қуйидагилардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўлчаш ишлари (бино ва иншоотларнинг режада ҳамда баландлик бўйича ҳақиқий геометрик кўрсаткичлари, қурилиш конструкцияларининг кўндаланг кесим юзалари, элементлари ва тугунларини кўрсатган ҳолда уларнинг лойиҳага мувофиқлиги ёки ундан четлашишлар мавжудлигини аниқлаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геологик изланишлар (зарурат туғилганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳақиқий қийматларни ўрнатиш (асосий юк кўтарувчи конструкциялар материалларининг механик кўрсаткичлари синов лаборатория ва бузмасдан туриб аниқлаш усулларидан фойдаланган ҳолда амалга оширилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкциялар оралиғини инструментал ўлчаш, режадаги жойлашиши ва қадами, кўндаланг кесим ўлчамлари, хоналар баландлиги, зарурий тугунларнинг белгилари ва тугунлар орасидаги масофаларнинг ўлчовларини амалга ошириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеодезик асбоблардан фойдаланган ҳолда бино ва иншоотларнинг вертикал ҳолати, таянч конструкцияларнинг бир ўқда жойлашиши, чокларнинг мавжудлиги ҳамда кўндаланг кесим юзаларининг ўзгаришини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларда нуқсон ва шикастланишларнинг сабабларини таҳлил қилиш, эгилишда салқилик, вертикалдан оғиш, бўртиб чиқиш, қия эгилиш ва силжишларни ўлчаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйиғма конструкциялар таянч тугунларидаги элементларнинг силжиши ва шикастланишини аниқлаш, лойиҳа талабларига кўра йиғма конструкцияларнинг таянч майдончаларини номувофиқлиги ва ҳақиқий геометрик ўлчамларининг лойиҳадан четлашишини ўлчаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтекшириш натижалари бўйича конструкцияларнинг юк кўтариш хусусиятини ҳисоблаш орқали текширишни амалга ошириш (зарурат туғилганда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Бино ва иншоотларда қуйидаги ҳисоб кўрсаткичлари қўшимча равишда аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтемирбетон конструкцияларда бетоннинг мустаҳкамлик тафсилотлари (синфи ва маркаси), арматуранинг мавжудлиги, жойлашиши, сони, диаметри ва синфи, қўйилма деталлар, пайванд чоклар ва арматурадаги коррозия белгилари ҳамда ҳимоя қатламининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтемирбетон ва тош-ғишт конструкцияларда ишлатиладиган материалнинг мустаҳкамлик хусусиятлари (синфи, маркаси), ёриқларнинг мавжудлиги ва уларнинг очилиш кенглиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпўлат конструкцияларда сиқилган стерженларнинг тўғрилиги, уловчи планкаларнинг мавжудлиги, элемент кесимларидаги кескин ўзгаришлар ҳолати, ҳақиқий узунлиги, пайванд чокларнинг ўлчами ва сифати, жойлашиши, парчин мих ёки болтларнинг диаметри ва сони, махсус ишлов берилган жойларнинг мавжудлиги ҳамда қирралари ва учларининг бир бирига мос келиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч конструкцияларда элементларнинг эгилиш, буралиш, кўндаланг кесим юзаларида узилишлар, шунингдек бўйлама ёриқлар, биологик шикастланган юзаларнинг мавжудлиги ва уларнинг ўлчамлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетон ва темирбетон конструкцияларда бетоннинг мустаҳкамлигини бузмасдан текширишнинг механик, ултратовуш ҳамда конструкциядан олинган намуналарнинг мустаҳкамлигини аниқлаш усуллари асосида текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Батафсил текширишлар босқичининг ўлчов ишларини бажариш қисмида биноларнинг ишчи чизмаларини ишлаб чиқиш ҳамда ҳисоб схемаларини аниқлаштириш мақсадида юк кўтарувчи конструкцияларнинг аниқ геометрик ўқларини белгилаш учун муҳандислик-геодезик изланишлари ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик-геологик изланишлар реконструкция қилинаётган объект пойдеворининг ишчи чизмалари мавжуд бўлмаган ҳолларда, шунингдек геологик шарт-шароитлари мураккаб бўлган қурилиш майдонларда пойдеворни барпо этиш бўйича ҳужжатлар ва объект қурилиш майдончасининг муҳандислик-геологик маълумотлари бўлмаган тақдирда олиб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМахсус муҳандислик гидрогеологик ва гидрометеорологик изланишлари сизот сувлари кўтарилган ёки кўтарилиши кутилаётган ҳудудларда жойлашган объектларни реконструкция қилишда, шунингдек физик-геологик ва гидрометеорологик таъсирлар остида ноқулай шароитларда жойлашган биноларни эксплуатациясида ҳамда реконструкция қилинадиган объектни ноқулай омиллар таъсиридан ҳимоялаш учун чора-тадбирлар лойиҳасини ишлаб чиқишда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Бино ва иншоотларни текшириш натижалари бўйича қуйидагилар асосида техник ҳисобот тузилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг тархи, қирқими, конструктив хусусияти, пойдеворлар ва уларнинг геометрияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин грунти ва конструкциялар материалининг деформацияланиш кўрсаткичларини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилиш ёки реконструкция қилиш натижасида қўшимча деформациялар ва бошқа таъсирларни қабул қила олиш имконияти бўйича баҳолаш ҳамда зарурат туғилганда замин грунтини мустаҳкамлаш, шунингдек конструкцияларни кучайтириш учун чора-тадбирлар рўйхати асосидаги бинонинг техник ҳолати тўғрисидаги хулосаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-боб. Замин ва пойдеворларнинг техник ҳолатини текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Замин ва пойдеворларнинг техник ҳолатини текшириш буюртмачи томонидан тақдим этилган техник топшириққа мувофиқ амалга оширилади. Табиий шароитнинг мураккаблиги ва ўрганилганлик даражасини ҳисобга олган ҳолда умумий текшириш дастурига кирувчи ишларнинг таркиби, ҳажми, усуллари ва бажариш кетма-кетлиги ишчи дастурда асослаб берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Бино ва иншоотларнинг замин ва пойдеворларини текширишда қуйидагилар таҳлил қилинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг ер усти қисмлари техник ҳолатини дастлабки (визуал) баҳолаш натижалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларга таъсир этувчи юклар (доимий ва вақтинчалик), пойдеворнинг ўлчамлари ва жойлашиш чуқурлиги орқали унинг турини белгиловчи материаллар ва бино ва иншоотнинг лойиҳа ҳужжатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш бошланишидан олдин амалга оширилган муҳандислик-геологик изланишлар материаллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонида ёки унга яқин жойлашган ҳудудларда амалга оширилган муҳандислик чора-тадбирлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Зарур ҳолларда бино ва иншоотларнинг замин грунти ва пойдеворларини текшириш ишлари бошлангунга қадар грунтдан шурфлар олиш, қудуқларни бурғилаш, зондлаш ишлари амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Текшириш ишларини амалга оширишда (асосан тарихий аҳамиятга эга объектларда) янги қурилишларнинг таъсир зоналарида бўлган ер ости иншоотлари, ертўлалар, бузилган биноларнинг пойдеворлари, туннеллар, муҳандислик коммуникациялари, қудуқлар, ер ости иншоотлари ва бошқаларнинг мавжудлиги ҳамда жойлашиши аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Мавжуд бино ва иншоотлар заминининг грунти ва пойдеворини текшириш ишларининг таркиби, ҳажми ва усуллари янги қурилиш ёки реконструкция қилиш мақсадидан келиб чиққан ҳолда, мавжуд объектнинг геотехник категорияси, унинг масъуллик даражаси ҳамда амалдаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ равишда муҳандислик-геологик шартларининг мураккаблик категориясига қараб ШНК 1.02.09-15 га мувофиқ режалаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Бино ва иншоотларни текшириш ишлари жараёнида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishяққол деформациялар ва илгаридан мавжуд шикастланишлар аниқланмаганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилиш ёки реконструкция ишлари натижасида пойдеворларга қўшимча юклар таъсиридан чўкишлар ва конструкцияларда рухсат этилмаган деформацияларни келтириб чиқармайдиган ҳолатларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик муҳит билан иншоотларнинг ўзаро таъсир ҳудудида хусусиятга эга грунтлар, шунингдек хавфли муҳандислик-геологик жараёнлар мавжуд бўлмаган ҳолатларда бино ва иншоотларнинг замин грунти ҳамда пойдеворларида текшириш ишлари бажарилмаслигига рухсат берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Бино ва иншоотларнинг замин грунтлари ва пойдеворларини текшириш ишларини олиб бориш жараёнида ШНҚ 1.02.09-15 талабалари асосида қуйидаги ишлар амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар остидан грунтдан намуна олиш учун шурфлар ўтказиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтдан намуна олиш ва ер ости сувлари сатҳини аниқлаш мақсадида пойдеворлар яқинидан қудуқларни бурғилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт зичлигини аниқлашда зондлаш (зарурат туғилганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни штамп ёки прессиометрлар (статик юклар) ёрдамида синаш (зарурат туғилганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларни геофизик усуллар ёрдамида тадқиқ қилиш (зарурат туғилганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг физик-механик хоссалари ва ер ости сувларининг кимёвий таҳлилини лаборатория шароитида тадқиқ қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishолинган материалларга камерал ишлов бериш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуҳандислик-геологик шароитларнинг ўзгариши бўйича хулосани ўз ичига олувчи техник ҳисоботни тайёрлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Замин ва пойдеворларни текширишда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш майдонининг муҳандислик-геологик тузилишини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувларининг таркиби ва агрессивлигини баҳолаш учун улардан намуналар олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларнинг турлари, уларнинг режадаги шакли, ўлчами, чуқурлиги, пойдеворларни кучайтириш ва заминини мустаҳкамлаш бўйича олдин бажарилган ишларни аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларнинг шикастланиши ва конструкция материалларининг мустаҳкамлиги аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлаборатория шароитида текширувдан ўтказиш учун пойдевор материалларидан намуналар олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгидроизоляция қатламининг мавжудлиги ва ҳолатини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Қудуқларнинг сони ва жойлашиши, зондлаш нуқталари, геофизик усулларни қўллаш (ШНҚ 1.02.10-12), шунингдек, грунтларнинг физик-механик кўрсаткичларини аниқлаш бўйича бажариладиган ишларнинг таркиби ва ҳажми қуйидагилардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмайдоннинг муҳандислик-геологик жиҳатдан тузилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилиш, шунингдек реконструкция ишларини олиб бориш натижасида пайдо бўлган кам ва ортиқча юкланган участкалардаги замин ва пойдеворларни текшириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотлар деформацияланган ҳудудлардаги грунтнинг хусусиятини батафсил тадқиқ этиш жараёнида уларда аниқланган деформациялар ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Назорат шурфлари бино ва иншоотлар пойдеворларининг ички ёки ташқи томонларидан жойлашишига боғлиқ ҳолда ШНК 1.02.17-09 талаблари асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШурфлар қуйидаги талаблар асосида жойлаштирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевордаги ҳар бир бўлимнинг энг кўп юкланган ва юкланмаган участкаларида конструкциялар тури бўйича биттадан шурф қазилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқўшимча оралиқ таянчлар ўрнатилиши керак бўлган жойларда ҳар бир бўлим учун шурфлар қазилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдевор ва пойдеворларнинг деформациялари мавжуд бўлган участкаларда шурфлар қазиш талаб этилади, шунингдек қониқарсиз ҳолатда бўлган пойдеворлар ва бўш замин грунти чегараларини аниқлаш учун иш жараёнида қўшимча шурфлар қазиш белгилаб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Пойдевор ёстиғи кенглиги ва унинг жойлашиш чуқурлиги табиий ўлчовлар асосида аниқланиши керак. Бир томонлама шурф ёрдамида аниқланган ўлчамлар бўйича пойдеворни симметрик кўринишида қабул қилинишига рухсат берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Пойдевор материалларининг мустаҳкамлигини баҳолаш, шунингдек бузмасдан аниқлаш усуллари ёрдамида ёки лаборатория синовлари орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Пойдеворлар яқинида жойлашган шурфларнинг чуқурлиги пойдевор ёстиғи таглигининг баландлик белгисидан 0,5 — 1,0 м ўлчамда паст бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПойдевор очилган қисмининг узунлиги унинг тури ва конструкцияларининг ҳолатини баҳолаш учун етарли бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Пойдеворларни текширишда қуйидагилар қайд этилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетоннинг мустаҳкамлиги (синфи ва маркаси);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкциялардаги ёриқлар (кўндаланг, бўйлама ва қия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishарматурани очиш, арматуралар сони, унинг кесим юзаси ва профили;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон ҳимоя қатламининг қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон ва тош деворларнинг ўйилиши, ғоваклар, ўйиқлар, ҳимоя қатламининг шикастланганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетоннинг коррозияланиш даражаси ва унинг чуқурлиги (карбонланиш, сульфатланиш, хлоридларнинг шимилганлик даражаси ва бошқалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishарматура, қуйилма деталлар, пайванд чоклари (шу билан бирга коррозия натижасида) шикастланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтош-ғишт деворлар материалларининг мустаҳкамлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг таяниш схемалари, йиғма конструкциялар таяниш майдончаларининг лойиҳа талабларига мос келмаслиги ва ҳақиқий геометрик ўлчамларининг лойиҳа талабларидан четланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлар конструкциясининг кўп шикастланган ва авария ҳолатидаги қисмлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор материалининг намлиги ва сув ўтказмайдиган ҳимоя қатламининг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзаминнинг деформацияланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворлардаги чўкиш, оғиш (крен), салқилиги ва эгрилиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Пойдеворлар ости қисмидаги грунтларни тадқиқ қилиш учун шароит мавжуд бўлган ҳолда шурф тагидан қудуқ ковланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚидирув ишлари (қудуқлар) сони муҳандис-геологик ишлар топшириғи ва дастури билан ўрнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚазиш чуқурлиги заминнинг фаол зонаси чуқурлиги, бинонинг конструктив ўзига хос хусусиятлари ва геологик шароитларнинг мураккаблигига асосланган ҳолда белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Шурфлаш ва бурғилаш ишлари тугаллангандан сўнг, қазилган жойдаги грунтни қатламлаб зичлаш йўли билан қайта тўлдирилади. Шурфларни қазиш ва текшириш вақтида ер усти сувларининг шурфларга кириб қолишини олдини олиш чоралари кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Грунтни текшириш натижасида олинган янги маълумотлар архив маълумотлари (мавжуд бўлса) билан ўзаро мувофиқлиги ўрганилади. Муҳандислик-геологик, гидрогеологик шароитларда ва грунтнинг хусусиятларидаги аниқланган фарқлар бинолардаги деформациялар ва шикастланишларнинг сабабларини аниқлашда, шунингдек юз бериши мумкин бўлган ҳолатларни прогноз қилиш ҳамда пойдеворни кучайтириш ёки заминни мустаҳкамлаш услубларини танлашда ҳисобга олинади (зарур бўлган ҳолларда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Динамик юкламалар таъсирлари мавжуд бўлган жойлар яқинидаги биноларни текширишда заминнинг туташ қисмларида тебранишларни келтириб чиқарадиган жойларда вибрацион текшириш ишлари ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Динамик таъсирлар мавжуд бўлган ҳолларда грунт ҳамда фойдаланишда бўлган бино ва иншоотлар пойдевор конструкцияларининг тебраниш даражаси бўйича ҳақиқий маълумотларни олиш мақсадида қуйидаги ҳолатларда вибрацион текшириш ишлари амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино яқинида ўрнатилаётган ёки ўрнатилиши режалаштирилган ускунадан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино яқинида ер усти ёки ер остидан ғилдиракли ва рельсли транспорт воситаларидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishреконструкция қилиш давомидаги қурилиш ишларидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот яқинида жойлашган бошқа тебраниш манбаларидан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Бино ва иншоотлар, пойдеворлар ва уларнинг заминлари, шу жумладан ер ости иншоотларини вибрацион текширишлар учун 1 Гц дан 100 Гц гача частота диапазонидаги тебранишларни қайд қилувчи ускуналар мажмуасидан фойдаланиш тавсия этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Пойдевор ёки ер ости иншооти конструкцияларининг вибрацион текшириш натижалари бўйича иншоотдан нормал фойдаланиш учун мавжуд вибрациянинг рухсат этилганлиги тўғрисида хулоса қилинади ҳамда текширилаётган иншоотнинг юк кўтарувчи конструкциялари ва заминида динамик таъсирларни камайтириш ёки тебранишни рухсат этилган чегарагача камайтириш мақсадида реконструкция қилиш бўйича тавсиялар берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-боб. Бетон ва темирбетон конструкцияларни текширишнинг ўзига хос хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Ташқи белгилари бўйича конструкцияларнинг техник ҳолатини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Реконструкция қилинадиган бино ва иншоотларнинг бетон ҳамда темирбетон конструкцияларини текширишда ҚМҚ 2.03.01-96, давлат стандартлари ва бошқа техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларнинг талаблари ҳисобга олиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Ҳозирги вақтда амалдаги мавжуд лойиҳалаш ва ҳисоблаш тартибларига мувофиқ юк кўтарувчи конструкцияларнинг чегаравий ҳолати бўйича аниқланган нуқсонлар (меъёрий талаблардан четга чиқиш) қуйидаги турларга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтариш хусусиятини пасайтирувчи ёки йўқотувчи хавфни келтириб чиқарувчи нуқсонлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларни нормал эксплуатация қилишга яроқлилиги бўйича рухсат этилмаган нуқсонлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Техник ҳужжатлар мавжуд бўлганда, дастлабки текширув ўтказишдан олдин текширилаётган бино ёки иншоотларнинг ишчи чизмалари билан танишиб чиқилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИшчи чизмалар билан танишиш жараёнида қуйидагилар аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинонинг ҳажмий-режавий ва конструктив ечимлари, текширилаётган конструкцияларни ўрганишга имконият мавжудлиги, дастлабки текширув ўтказиш учун энг мақбул йўналиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтекширилаётган конструкция кўриниши, чизмалар ишлаб чиқилган вақтдаги серияси ва рақами;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларни лойиҳалашда қабул қилинган ҳисоблаш схемаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюкларнинг турлари ва катталиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоб кесимларнинг жойлашган ўрни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпайдо бўладиган кучланишларнинг характери ва катталиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетоннинг лойиҳавий синфи ёки маркаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасосий ишчи арматура тури (олдиндан зўриқтирилган ёки оддий);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishарматура элементлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishолдиндан зўриқтирилган конструкциялар арматураларини зўриқтириш ва анкерлаш усули;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг геометрик ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтекширилаётган бино ва иншоотларнинг бошқа элементлари билан конструкциялар бирикиш тугунларининг конструктив хусусиятлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Бетон ва темирбетон конструкцияларни дастлабки текширишдан ўтказиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Ишчи чизмалар билан танишиш асосида дастлабки текширишни ўтказиш ишлари режалаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Дастлабки текшириш ўтказиш қуйидагиларни ўз ичига олади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларни кўздан кечириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishавария ҳолатидаги ва нормал эксплуатация шароити бузилган конструкцияларни аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкциялардаги нисбатан муҳим нуқсонларни аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбатафсил текшириш ўтказиш дастурини тайёрлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкцияларни кўздан кечиришда, зарур ҳолларда рулетка ва лазерли масофа ўлчагич геодезик ўлчов асбоблари ёрдамида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Дастлабки текшириш билан қуйидагилар аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёриқларнинг мавжудлиги, ёриқларни кенглиги, жойлашуви ва тафсилоти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳимоя қопламаларининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон рангининг ўзгариши, бўшлиқ ва синиқлар, арматура очилган жойларининг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон ва арматуранинг ўзаро боғланишининг бузилганлиги, бетоннинг қатламланиши (уриб кўрганда хира товуш орқали аниқланади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқўйилма деталларнинг силжиши, бирикиш жойларида арматура чиққан қисмларининг силжиши, йиғма конструкцияларнинг таяниш ҳолати ва уларнинг тугунларида ва бирикиш жойларида силжишларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларда кўзга ташланадиган эгилиш ва деформацияларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамлик ва мой доғлари, ўйиқлар, шўрланган ёки бетоннинг бўртиб чиққан жойларининг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishарматура ва қўйилма деталларда коррозияланиш даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетоннинг дастлабки мустаҳкамлиги (зарурат туғилганда) текшириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Дастлабки текшириш жараёнида конструкцияларнинг қуйидаги эксплуатация шароитлари билан танишиб чиқиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўзгарувчан музлаш ва эриш жараёни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбетон ёки арматурага нисбатан таъсир қилувчи агрессив омиллар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув ўтган жойлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюқори ҳарорат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishортиқча юкланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдинамик юклар таъсири ва бошқалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Бетон ва темирбетон конструкциялардаги ёриқлар, уларнинг пайдо бўлиш вақтига қараб эксплуатациягача ва эксплуатация давридаги ёриқларга бўлинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Эксплуатация давригача пайдо бўлган ёриқлар қуйидагиларни ўз ичига олади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтехнологик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкиришиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳада кўзда тутилмаган схемалар бўйича йиғма темирбетон элементларни сақлаш, ташиш ва ўрнатиш жараёнида хусусий оғирликдан юкланиш натижасида пайдо бўладиган ёриқлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Эксплуатация даврида пайдо бўлган ёриқларга қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформация чокларини ўрнатиш талабларининг бузилиши туфайли ҳарорат деформациялари натижасида вужудга келган ёриқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзамин грунтининг деформацияси ва пойдеворларнинг нотекис чўкиши натижасида келиб чиқадиган ёриқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтемирбетон конструкцияларининг юк кўтариш ёки ёриқбардошлилик қобилиятидан катта бўлган кучланишлар таъсиридан келиб чиқадиган ёриқлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Кучланиш таъсирида вужудга келувчи ёриқларни конструкциянинг кучланганлик-деформацияланганлик ҳолати нуқтаи назаридан таҳлил қилиш керак. Темирбетон элементларда қуйидаги кўринишдаги ёриқлар энг хавфли ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) тўсин схемаси бўйича эгилишга ишлайдиган элементларда тўсин ва таянчларнинг оралиқ қисмларининг эгувчи момент бўйича юк кўтариш хусусиятини етарли эмаслигини кўрсатувчи вертикал ва қия ёриқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) плиталарнинг пастки юзаларида томонларига нисбатан турли муносабатда (тўсин схемаси бўйича ишлайдиган, контур бўйлаб ва уч томондан таянган) кучлар таъсирида келиб чиққан ёриқларининг ривожланиши характерли нуқсон ҳисобланади. Плиталарнинг таянч қисмларида ишчи оралиғига кўндаланг йўналган ёриқлар плитанинг эгувчи момент бўйича юк кўтариш хусусиятини етарли эмаслигидан далолат беради. Бундай ҳолда, бетоннинг сиқилган зонаси эзилган бўлиб, бу ҳолат плитанинг бутунлай бузилиш хавфини кўрсатади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) устунларнинг четки қирраларидаги вертикал ёриқлар арматуранинг ортиқча эгилиши натижасида пайдо бўлиши мумкин. Бундай ҳодисалар яна маҳкамловчи хомутлари кам жойлашган устунларда ва уларнинг қисмларида учраши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТемирбетон устунлардаги горизонтал ёриқларнинг кенглиги кичик бўлганда хавфли ҳисобланмайди, аммо бундай ёриқлар орқали ишчи арматура коррозиясини келтириб чиқарувчи намланган ҳаво ва агрессив реагентлар тушиши имконият яратилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) темирбетон конструкцияларнинг таянч қисмларида ва четларидаги ёриқлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОлдиндан зўриқтирилган элементларнинг четида арматура бўйлаб ёриқларнинг вужудга келиши арматуранинг анкерлаш талаблари бузилганлигини кўрсатади. Бу ҳақида таянчга яқин жойлашган участкалардаги қия кесим бўйича олдиндан зўриқтирилган арматура ҳамда таянчнинг пастки қисми чегараси зоналарини кесиб ўтувчи ёриқлар ҳам далолат беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) темирбетон фермалар ҳовонли панжараларининг элементлари учун характерли ёриқларига таянч тугунларидаги қия ёриқлар, тўғри чизиқли горизонтал ёриқлар, чўзилувчи элементлардаги вертикал ёриқлар, ферманинг сиқилувчи камаридаги қия ёриқлар, чўзилувчи ховонлар билан пастки камарнинг бирикиш тугунларидаги ёриқлар ва бошқалар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Темирбетон элементларда арматура бўйлаб бетоннинг қатламларга ажралиши ва ёриқлар кўринишидаги нуқсонлар арматураларнинг коррозияси натижасида пайдо бўлади. Мазкур ҳолатлар кўндаланг ва бўйлама арматураларнинг бетон билан ўзаро боғланишида бузилиш рўй беради. Арматуранинг бетон билан илашишининг коррозия натижасида бузилишини бетон сиртига уриб кўриш билан аниқлаш мумкин (бундай ҳолатда бўшлиқлар бўлганлиги сабабли овоз эшитилади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетон билан арматуранинг ўзаро боғланишининг бузилиши натижасида юзага келадиган бўйлама йўналишдаги ёриқлар ҳароратнинг кўтарилиши натижасида ҳам юзага келиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭгилишга ишлайдиган конструкцияларда одатда, ёриқларнинг пайдо бўлиши салқиликларнинг ва буралиш бурчакларининг ортишига олиб келади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТемирбетон ва пойдевор конструкцияларидаги нуқсон ва шикастланишларнинг таснифлари ва юзага келиш сабаблари мазкур шаҳарсозлик нормаларининг 3 ва 4-иловаларида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Темирбетон конструкцияларни текширишда бетоннинг мустаҳкамлигини аниқлаш учун бузмасдан текшириш усуллари ёки арматура стерженларининг жойлашишини аниқлаш, уларнинг диаметри ва синфини, бетоннинг ҳимоя қатламининг қалинлигини аниқлаш учун лаборатория синовлари ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Темирбетон конструкцияларнинг бўёқ қатламлари ҳолатини аниқлаш ва баҳолаш ГОСТ 9.407-84 методикасига мувофиқ амалга оширилиши лозим. Бунда қуйидаги асосий шикастланишлар турлари қайд этилади: (грунтовкагача) юқори қатламда майда тўрсимон дарзлар, бузилиш чуқурлигини тавсифловчи қатламларга ажралиши ва коррозия ўчоқлари фоизларда конструкциянинг бутун бўялган юзасига нисбатан тавсифланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Бетон конструкцияларда намланган ва сиртларида шўрланган жойлар аниқланганда уларнинг пайдо бўлиш сабаблари ва зарарланган майдоннинг ўлчами аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкцияларда авария ҳолати мавжуд, деб топилганда биринчи навбатда хавфсизликни таъминловчи қуйидаги чора-тадбирлар бажарилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқулаши мумкин бўлган зоналарга одамларнинг киришининг олдини олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкциянинг қулашига тўсқинлик қилувчи вақтинчалик тиргакларни ўрнатиш ва бошқалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Коррозияга учраган арматура ва қўйилма деталларнинг техник ҳолатини баҳолашда коррозия тури, шикастланган жойлари ва таъсир қилиш манбаи аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Бетон ва темирбетон конструкцияларини батафсил текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Дастлабки текширув маълумотларини ҳисобга олган ҳолда батафсил текширув дастури тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Дастлабки текширув маълумотларини ҳисобга олган ҳолда батафсил текширув қуйидагиларни ўз ичига олади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларни кўздан кечириш ва аниқланган нуқсонларни рўйхатга олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўлчаш ишлари, геодезик съемкалар, салқиликларни ўлчаш, ёриқларнинг очилиш кенгликлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбузмасдан аниқлаш усуллар ёрдамида темирбетон конструкцияларнинг ҳақиқий физик-механик тафсилотларини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. Дастлабки текширув натижаларига асосланиб, конструкциялар ҳолатининг белгиланган вазифаларга мувофиқлигини баҳолаш мумкин бўлган ҳолларда батафсил текшириш ишлари ўтказилмаслиги мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Бетон ва темирбетон конструкцияларини батафсил текширишда коррозиядан ҳимоя қатламининг ҳолати, мустаҳкамлиги, ўтказувчанлиги, бетоннинг бир жинслилиги ва бутунлиги, шу билан бир қаторда, ҳимоя қатламининг қалинлиги, арматура коррозиясининг даражаси ва чуқурлиги, ҳақиқий юклар ва эксплуатацион таъсирларни аниқлаш, эгилишга ишлайдиган, шунингдек, номарказий сиқилувчи ва номарказий чўзилувчи конструкциялар учун бетоннинг ҳисоб сиқилган зоналари томонидан ва анкерланадиган арматура участкаларидан, бетон мустаҳкамлиги камайган жойларда, эксплуатация вақтида шикастланган жойларда (ёмғир ўтиш, алмашувчи музлаш ва эриш цикллари ҳамда дастлабки текширувлар натижаси асосида аниқланган бошқа сабаблар туфайли) ҳамда бошқа конструкциялар сиртлари текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетон конструкциялари юзаларида рангларнинг ўзгариши ҳамда нураш оқибатида ҳосил бўлган бўшлиқ тузилишли майдончалар аниқланганда бу ҳолатнинг сабаби бетоннинг етарли даражада зичланмаганими ёки унинг коррозияси натижаси эканлиги бўлиши мумкинлигидан далолат беради. Бу юзаларни болға ёрдамида уриб чиқиш керак. Бу ҳолда бўшлиқлар товушининг тавсифи унинг нафақат сирти бўйлаб, балки кўндаланг кесим юзаси бўйлаб шикастланишлар мавжудлигидан далолат беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБетоннинг мустаҳкамлиги ГОСТ 18105-2010 га мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Бетоннинг коррозия натижасида емирилиш даражасини аниқлашда физик-кимёвий усуллардан фойдаланилади. Кимёвий таркибнинг ўзгаришини тадқиқ қилиш эксплуатациядаги конструкциялардан тўғридан-тўғри олинган намуналарни лаборатория шароитида дифференциал-термик ва рентген тузилиш усуллари ёрдамида текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Коррозия таъсиридан шикастланган қуйилма деталлар ва арматураларнинг техник ҳолатини баҳолашда биринчи навбатда коррозия тури ва шикастланган майдонни аниқлаш лозим. Арматурада коррозия ҳолати аниқланганда, арматура коррозиясини келтириб чиқарувчи сабаблар ҳамда унга таъсир этувчи манбалар аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТемирбетон конструкцияларда арматура элементининг ҳолатини аниқлаш ишчи ва монтаж арматуралардаги бетонинг ҳимоя қатламини очиш орқали амалга оширилади. Арматурани очиш, конструкциянинг коррозия натижасида арматура стержени бўйлаб жойлашган бетоннинг ҳимоя қатламининг ажралган, ёриқлар пайдо бўлган ва коррозия натижасида рангли доғлар мавжуд бўлган заифлашган жойларида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматуралар юқори коррозияга учраган ҳамда ҳимоя қатламининг ажралиб тушишига олиб келувчи жойлари аниқланганда пўлатнинг ялтироқ кўриниши пайдо бўлгунга қадар диққат билан коррозиядан тозалаш керак бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАрматуранинг диаметри штангенциркул ёки микрометр ёрдамида ўлчанади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Агрессив омилларга маҳаллий (тўпланган) таъсирлар билан боғлиқ конструкцияларда кучли коррозияга учраган майдонлари аниқланганда, конструкцияларнинг қуйидаги элементлари ва тугунларига алоҳида эътибор берилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбиноларнинг нол белгиси остида жойлашган ташқи деворлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбалконлар ва лоджи элементлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости ва кўп қаватли гаражларга кириш пандуслари майдонлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўтиш жойлари устидаги ораёпмаларнинг юк кўтарувчи конструкциялари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғишт деворлар ичида жойлашган устунларнинг юқори қисмлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпол сатҳида ёки пол сатҳидан пастда жойлашган устунларнинг пастки қисми ёки асоси, айниқса хонада чангларни намлаш ва сув орқали ювиш орқали тозаланадиган ҳолатлар мавжуд бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамли тозалаш ишлари бажариладиган хоналардаги кўп қаватли биноларнинг ораёпмаси орқали ўтган устунлар майдони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинонинг четки ён томонлари, ташқи ойналар ва четки фонарлар, ички сув оқизиш тизими воронкалари олди том нишабликларининг бирлашиш жойи бўйлаб жойлашган ёпма плиталари майдонлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамлик юқори бўлган ёки сув ўтиши мумкин бўлган хоналарда жойлашган конструкциялар қисмлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishички сув оқизиш тизими қувурлари сув қабул қилувчи воронкаларига яқин жойлашган ферма ости стропила фермаси ва стропилаларнинг таянч тугунлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшамол қайтарувчи тўсиқларнинг устунлари, аэрация фонарлари уланган фермаларнинг юқори камарлари тугунлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтомнинг нишабликлари бирлашиш жойи бўйлаб жойлашган стропила ости фермаларнинг юқори камари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғишт деворлар ичида жойлашган фермаларнинг таянч тугунлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Устунларни текшириш вақтида уларнинг конструктив ечимлари аниқланади. Кўндаланг кесим ўлчамлари ва аниқланган деформациялар ўлчанади (вертикалдан оғиши, эгилиш ва тугунларнинг силжиши) ҳамда жойлашиш ўрни, ёриқлар ва шикастланишлар тафсилоти, шунингдек уларнинг жойлашган ўрни қайд қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Ораёпма конструкцияларини текширишда ёпмалар тури (материал тури ва конструкция хусусиятлари), кўринадиган нуқсонлари ва шикастланишлари, айниқса таъмирланадиган ёки кучайтириладиган ёпмаларнинг алоҳида қисмларининг ҳолати, шунингдек, ораёпмага таъсир этувчи юклар аниқланади. Ёриқ ҳосил бўлиши, юк кўтарувчи конструкцияларда ва уларнинг бирикиш тугунларида ёриқларнинг очилиш кенглиги ва узунлиги чизмаларда қайд этилади. Ёриқларни кузатиш, назорат маёқлари ёки маркалар ёрдамида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Ораёпмаларнинг салқилиги нивелир ёрдамида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Темирбетон ораёпмаларнинг конструктив элементларини текширишда уларнинг геометрик ўлчамлари, қаршилик кўрсата олиш қобилияти, ҳисоб кесим юзаси, бетоннинг мустаҳкамлиги, ҳимоя қатламининг қалинлиги, ишчи арматура стерженларининг диаметри ва жойлашиш ўрни аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Темирбетон конструкцияларни бевосита кўздан кечириш натижалари асосида бинонинг схематик режалари, қирқим кўринишларида қайд этилади ёки конструкциядаги шикастланишлар категорияси ҳолатини баҳолаш ҳамда нуқсонлар таснифи бўйича тавсияларига кўра нуқсонлар жадваллари тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-боб. Тош-ғишт конструкцияларни текширишнинг ўзига хос хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Шикастланган ёки реконструкция қилинадиган бино ва иншоотларни текшириш уларнинг умумий ҳолатини, мустаҳкамлиги ва устиворлигини аниқлаш ҳамда етказилган зарарларнинг келиб чиқиши сабабларини аниқлаш мақсадида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТекшириш қуйидаги босқичларда амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбевосита (визуал) текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishинструментал текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамуналар ва материалларни танлаш ва синаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Тош-ғишт конструкцияларни дастлабки текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Бевосита текшириш қуйидагиларни аниқлаш учун амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўринадиган шикастланиш ёки нуқсонлар ва деформациялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот алоҳида конструкциялари айрим қисмларининг шикастланиш даражаси ва тафсилоти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёриқлар, деворнинг эзилган ва қатламланиш жойлари, боғланишларнинг узилиши, тўсин таянчлари остида деворларнинг шикастланиши, прогонлар, перемичкалар, эгриликлар, бўртиб чиққан жойларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishалоҳида элементлар орасидаги уланиш жойларининг вертикалдан оғиши натижасида бузилишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғишт ва қоришма юзаларининг шикастланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпардоз (кошин) қатламининг ранги ва кўринишининг ўзгариши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Бевосита текшириш натижалари асосида конструкцияларнинг ҳолати, механик, динамик, коррозия, ҳарорат ва намлик таъсирларидан келиб чиқадиган деформациялар ва шикастланишлар сабаблари ҳамда заминнинг нотекис деформацияланишидан келиб чиқадиган нуқсонлар ҳақида дастлабки хулосалар қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Тош-ғишт конструкцияларни батафсил текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Тош-ғишт конструкцияларининг техник ҳолатини батафсил текшириш натижалари асосида баҳолашда қуйидагиларни аниқлаш талаб этилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшикастланган жойларида конструкциялар кесимининг камайиш фоизи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳа ҳолатидан ўқнинг оғиши, шунингдек девор, устун ёки устунларнинг бўртиб чиқиш даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларнинг чўкиши, ораёпма тўсинларининг салқиликлари ва бошқалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг шикастланган соҳасидаги ёриқлар ва бошқа деформацияларининг ривожланиш даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтеримнинг сифати, чокларнинг кенглиги ва чуқурлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдевор ва ташқи деворларнинг намлик ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеворнинг физик-механик таркиби.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Теодолит ёрдамида вертикал таянчларнинг маҳкамланган белгилар билан ўрнатилган таянч чизиқларига нисбатан ҳамда симли отвеслар ёрдамида конструкцияларнинг горизонтал йўналишдаги кўчишларининг қийматлари, уларнинг лойиҳадаги ҳолатидан оғиши ҳамда деворнинг бўртиб чиқиш даражаси ўрнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Перемичка, тўсин ва ораёпма плиталарининг салқиликларини нивелир, гидравлик ёки механик усуллар ёрдамида аниқлаш тавсия этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Арматураланган тош-ғишти конструкцияларни текширишда деворнинг ташқи томонида арматуралари жойлашган конструкциялар учун арматуранинг ҳолатига ва цемент қоришмасининг ҳимоя қатламига алоҳида эътибор бериш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВақт давомида ёриқларнинг ривожланиши гипс ва пластина (шиша, пўлат)лар ёрдамида маяклар ҳамда трещиномер ускунаси ёрдамида назорат қилинади. Гипс ва пластиналар кўринишдаги маяклар мойбўёқ ва сувоқдан тозаланган девор юзасига ўрнатилиши керак. Маяклар даврий равишда текшириб борилиш керак, текширишлар натижалари махсус журналга текшириш вақти ва ҳолати (ҳолатининг сақланганлиги) қайд этиб борилади. Маякларни кузатишдан олдин уларни ёриқнинг ҳар иккала тарафидан девор билан мустаҳкам қотирилганлигига ишонч ҳосил қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Бутун девор майдонларида ва эшик-дераза бўшлиқлари орасидаги деворларда қоришма ва ғиштнинг мустаҳкамлигига шикаст етказмасдан аниқлаш имконини берувчи усуллар ёрдамида ҳамда девордан тўғридан-тўғри ажратиб олинган намуналардан тайёрланган қоришма қатламларини, шунингдек бутун ғиштлардан тайёрланган синов намуналарини синаш орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒиштнинг сиқилишдаги мустаҳкамлигини махсус коронкали электр дрели ёрдамида диаметри ва баландлиги 50 мм га яқин бўлган намуналарни бурғулаш ёрдамида аниқлашга рухсат этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНомунтазам шаклдаги табиий тошларнинг мустаҳкамлигини аниқлаш учун тошлар фрагментидан ўлчами 40 — 200 мм бўлган кубик арраланади ёки диаметри 40 — 150 мм ёки диаметр ўлчамидан 10 — 20 мм ортиқ бўлган узунликдаги цилиндр (керн) бурғиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Оддий лой, бўшлиқли ва силикат ғиштларнинг маркаси иккиланган бешта намуналарни сиқилишга ҳамда бешта намунани эгилишга (жами 10 та намуна) синаш натижалари бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЯхлит бетон блокларнинг ва турли тоғ жинсларидан ташкил топган табиий тошларнинг мустаҳкамликдаги маркаси бузмасдан аниқлаш ёки бешта намунани лаборатория шароитида сиқилишда синаш орқали аниқланади. Намуналарни синов ишларига тайёрлаш ва тажрибаларнинг ўзи ГОСТ 8462-85 талабларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Тош деворларнинг ҳисоб қаршилиги тошнинг мустаҳкамлиги, турига ҳамда қоришманинг мустаҳкамлигига ва амалдаги меъёрларга мувофиқ бузиш орқали аниқланадиган усуллар ва конструкциялардан ажратиб олинган намуналарни ҚМҚ 2.01.03-19 га мувофиқ синаш амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Девор теримида арматураларнинг мавжудлиги ва уларнинг сони темирбетон конструкцияларни текширишда қўлланиладиган бузмасдан аниқлаш ускуналари ёрдамида аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Девор термасидаги қоришманинг мустаҳкамлигини бузмасдан текшириш ускуналари ёрдамида ва ГОСТ 5802-86 га асосан қурилиш қоришмаларига қўйилган талабларга мувофиқ 2 — 4 см ўлчамда тайёрланган кубикларни синаш орқали аниқланади. Горизонтал чоклардан ажратиб олинган ва қоришмадан иккита қатламни гипс қоришмаси орқали бириктириш орқали синаш усуллари билан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚоришманинг маркаси бешта кубикни синаш натижаларининг ўртача қийматини 0,7 коэффициентга кўпайтириш орқали аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотлар деворларининг мустаҳкамлигини аниқлашда лаборатория синовлари учун намуналар сони ғишт учун 10 тадан, қоришма учун 20 тадан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Бино ва иншоот деворларидаги ғоваклар ҳамда пўлат конструкцияларнинг мавжудлиги, техник ҳолати ҳамда деворлардаги арматураларнинг мустаҳкамлигини аниқлаш учун амалдаги стандарт усуллардан фойдаланган ҳолда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Конструкцияларда бузилишларни келтириб чиқариши мумкин бўлган деформациялар, текшириш ўтказилаётган вақтда тўхтаганига ишонч ҳосил қилинсагина, конструкцияларни текшириш бир маротаба ускуналар ёрдамида амалга оширилади. Акс ҳолда пойдеворлардаги чўкишлар, деворнинг оғиши, ёриқларнинг очилиш кенглиги, ораёпма плиталарининг салқилиги ва бошқаларни ўлчаш даврий равишда амалга оширилади ҳамда кузатишларнинг умумий давомийлиги ҳар бир аниқ вазиятга қараб махсус дастур ёрдамида белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Тош-ғишт конструкцияларнинг юк кўтариш хусусияти ҳамда шикастланиш даражасини баҳолаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Шикастланган арматурали ва арматурасиз тош конструкцияларнинг юк кўтариш хусусиятини текшириш натижалари, ғиштлар (марка), тошлар, қоришма ва арматуранинг оқувчанлик чегарасидаги мустаҳкамлигининг ҳақиқий қийматлари орқали олинган маълумотларга асосан, ташқи юклар таъсирида бузиш орқали аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШу билан бирга, уларнинг юк кўтариш хусусиятини камайтирувчи қуйидаги омиллар ҳисобга олинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёриқлар, музлаш, ёнғин ёки механик шикастланишлар (ғоваклар, эзилилишлар ва ҳ.к.) натижасида деворнинг сирт қатламларининг бузилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдевор ва устунларнинг вертикалдан оғиши ёки уларнинг бўртиб чиқиши натижасида эксцентристетларнинг пайдо бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкаркаснинг ораёпмаси ва устунлари, деворлари орасидаги кўндаланг боғларнинг узилиши натижасида ёки деворлар орасидаги конструктив боғларнинг бузилиши натижасида уларнинг бирикиш жойларида вертикал ёриқларнинг пайдо бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўсинларнинг, перемичкаларнинг таянчларини шикастланиши, таянчларда ёпма ва ораёпма плиталарининг силжиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Кўзда тутилган элементга таъсир қилувчи юкларни қабул қилиш учун уларнинг юк кўтариш хусусияти етарли бўлмаса, шикастланган тош-ғишт ва арматураланган тош-ғишт конструкцияларда вақтинчалик кучайтириш ишлари амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, F — текшириш вақтида қаралаётган конструкцияга таъсир қилувчи ҳақиқий юк;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКбп — хавфсизлик коэффициенти бўлиб, арматураланмаган девор учун 1,7 ҳамда арматура тўрлари билан мустаҳкамланган девор учун 1,5 қабул қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФ — девор материалининг мустаҳкамлиги ва эгилиши, кўндаланг кесим юзасининг ҳақиқий қийматига мувофиқ шикастланишларни ҳисобга олмаган ҳолда конструкцияларнинг юк кўтариш хусусияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКтр — шикастланишлар (ёриқлар, ўйиқлар, ёнғин натижасида шикастланишлар ва бошқалар) мавжуд бўлган ҳолда тош-ғишт конструкцияларнинг юк кўтариш хусусиятини камайтириш коэффициенти бўлиб, вертикал ёриқлар билан бўшлиқлар орасидаги девор ва устунлар, девор термасининг шикастланиши (заминнинг нотекис чўкиши ва ҳарорат таъсиридан пайдо бўладиган ёриқлардан ташқари) га қараб 3.1-жадвалга асосан; девор, сарбаста ва фермалар таянчлари шикастланганда 3.2-жадвалга асосан, ёнғин натижасида устунлар ва девор термасининг шикастланишида 3.3-жадвалга асосан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Шикастланишларни ҳисобга олмаган ҳолда арматураланган ва арматураланмаган деворнинг юк кўтариш хусусияти (Ф) ҚМҚ 2.01.03-19 га мувофиқ ифоданинг ўнг томонига кучланганлик ҳолатининг турли кўринишларини ифодаловчи девор мустаҳкамлигининг ва арматуранинг оқувчанлик чегарасининг ўртача қийматини киритиш билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҒишт ва қоришма маркаси аниқ бўлган ҳолда деворнинг ўртача чегаравий мустаҳкамлиги R деворнинг ҳисоб қаршилиги R нинг иккиланган қийматига тенг қиймат қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Т/р |
Девор, ғиштли устунлар ва бўшлиқлар орасидаги деворларининг шикастланиш тафсилоти |
Ғиштни териш Кmpкоэффициенти | |
|
Арматураланмаган |
Арматураланган | ||
|
1. |
Ғиштларда қоришма чокларини кесиб ўтмайдиган алоҳида ёриқлар |
1 |
1 |
|
2. |
Икки ва ундан ортиқ ғишт қаторларидан ўтувчи (15 — 18 см узунликдаги) толасимон дарзлар |
0,9 |
1 |
|
3. |
Худди шундай, 1 м кенгликда девор, ғиштли устун ёки бўшлиқлар орасидаги деворларда тўрттадан ортиқ бўлмаган (30 — 35 см узунликкача) ғишт термасининг кўпи билан тўртта қаторини кесиб ўтувчи ёриқлар |
0,75 |
0,9 |
|
4. |
1м кенгликда тўрттадан кўп бўлмаган (60 — 65 см узунликкача) ғишт термасининг кўпи билан саккизта қаторини кесиб ўтувчи кенглиги 2 мм гача бўлган дарзлар |
0,5 |
0,7 |
|
5. |
Термада саккиздан ортиқ ғишт қаторни кесиб ўтувчи ёриқлар (узунлиги 65 см ортиқ) |
0 |
0,5 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Т/р |
Ғишт термаси таянчларининг шикастланиш тафсилоти |
Кmp коэффициенти | |
|
Арматураланмаган |
Арматураланган | ||
|
1. |
Маҳаллий (чегаравий) шикастланишлар 2 см гача чуқурликдаги (кичик ёриқлар, қатламларга ажралиш — қатламланиш) ва тўсинлар, фермалар ва сарбасталарнинг таянчлари учларида (ёки таянч ёстиқлари) деворнинг иккита қаторидан кўп бўлмаган қаторларни кесиб ўтувчи вертикал (узунлиги 15 — 18 см гача) дарзларнинг пайдо бўлиши |
0.75 |
0,9 |
|
2. |
Худди шундай, тўрт қатордан ортиқ бўлмаган қаторларни кесиб ўтувчи дарзлар (узунлиги 30 — 35 см гача) |
0,5 |
0,75 |
|
3. |
Деворнинг четки томонларининг 2 см ва ундан ортиқ чуқурликдаги шикастланишлари ва тўсинлар ва фермаларнинг ғишт термасининг тўрт ва ундан ортиқ қаторларидан ўтувчи (узунлиги 30 см дан ортиқ) таянч ости (таянч ёстиқлари билан) ҳамда учларидаги вертикал ва қия ёриқларнинг пайдо бўлиши |
0 |
0,5 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.3-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Ғишт термасининг шикастланиш чуқурлиги (сувоқсиз), см |
Кmpкоэффициенти | ||
|
Қалинлиги иситгич қатлами билан 38 см ёки ундан ортиқ бўлган деворлар |
Кўндаланг кесим ўлчами 38 см ва ундан ортиқ бўлган ғиштли устунлар | ||
|
Бир томонлама |
Икки томонлама | ||
|
0,5 гача |
1 |
0,95 |
0,9 |
|
2 гача |
0,95 |
0,9 |
0,85 |
|
55 гача |
0,9 |
0,8 |
0,7 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭслатма: девор ва ғиштли устунларни кўндаланг кесим юзасини ҳисоблашда девор (устун) қалинлиги шикастланишларни айириб ташлаш орқали қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Қават сатҳида 1/3 девор қалинлиги қийматигача деворларнинг бўртиб чиққан ёки вертикалдан оғиши ҳисобига четлашишида уларнинг юк кўтариш хусусияти, юқоридаги юклардан пайдо бўладиган эксцентриситетларнинг ҳақиқий қийматларини ҳисобга олиб аниқланади, шунингдек девор, устун ва пардадеворларнинг катта қийматлардаги четлашишларида уларни очиб кўриш ва кучайтириш мажбурий чоралардан бири ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Деворлар кесишмасида вертикал ёриқлар ҳосил бўлганда ёки девор, устун ва каркас ораёпмалари орасидаги ўзаро боғланишларнинг ажралиши ҳисобига деворларнинг юк кўтариш хусусияти ва устиворлиги, вертикал ва горизонтал (шамол) юкларининг таъсир нуқталари бўйича ўзаро маҳкамланиш нуқталари орасидаги деворнинг ҳақиқий ҳисоб баландлиги кўра аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Прогонлар, таянчлардаги ораёпма ва ёпма плиталарининг силжишида деворларнинг юк кўтариш хусусияти, деворларга ораёпма плиталарининг ҳамда прогонларнинг таяниш юзалари, шунингдек эксцентриситетларнинг ҳақиқий қиймати бўйича маълум участкаларини эзилишига ва номарказий сиқилишига текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. Деворларда катта бузилишлар ёки пастки қаватларнинг бир ёки бир нечта бўшлиқлари орасидаги деворларнинг бузилиш ҳолатлари мавжуд бўлганда, қолган қисми аркалар схемаси кўринишида ишлаши мумкин. Ушбу ҳолатда четки девор бўшлиқлари орасидаги ёки деворларнинг участкалари ва ораёпма массасини ҳисоб олган ҳолда юқорида ётган бузилишларни ҳамда статик ҳисоб усули орқали аниқланадиган таяниш Н ва пайдо бўладиган F ортиқча юкланишлар бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТош-ғишт конструкцияларнинг шикастланиш даражаси уларнинг юк кўтариш хусусиятининг йўқолиши фоизларда қуйидагича баҳоланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкучсиз шикастланишлар — 15 фоизгача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўртача шикастланишлар — 25 фоизгача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкучли шикастланишлар — 50 фоизгача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбузилишлар — 50 фоиздан юқори.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-боб. Пўлат конструкцияларни текширишнинг ўзига хос хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Конструкцияларнинг техник ҳолатини ташқи белгилар бўйича аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. Пўлат конструкциялари ШНҚ 2.03.05-13 га асосан текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПўлат конструкцияларнинг техник ҳолатини баҳолаш қуйидагиларга асосан амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлементларнинг кўндаланг кесими ҳақиқий ўлчамларининг лойиҳа ҳолатидан четлашиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнуқсонлар ва механик шикастланишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпайванд, болтли ва парчин михли бирикмаларнинг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлементлар ва бирикмаларнинг коррозияланиш даражаси ҳамда тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфермалар ўқлари, прогонлар, таянч тугунларининг белгилари, тўсинларнинг ўқлари орасидаги масофалар ва бошқа элементларнинг лойиҳадан четлашиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсалқиликлар ва деформациялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпўлатнинг мустаҳкамлик тафсилотлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish98. Конструкция элементлари ва уларнинг кўндаланг кесим юзаларининг геометрик кўрсаткичлари бевосита ўлчашлар орқали амалга оширилади. Ҳар бир ўлчам узунлик бўйича турли кесим юзаларида ҳимояланган сирт бўйлаб учта ўлчовлар орқали аниқлаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТекширувлар давомида биринчи навбатда сиқилувчи элементларда уларнинг кесим юзаларининг юпқалиги сабабли кўпинча уларнинг мустаҳкамлигидан ташқари устиворлигига эътибор бериш талаб этилади. Пўлати конструкцияларда юқори масъулликга эга элементлар уларнинг бирикиш тугунлари ҳисобланади, чунки текширувларни амалга оширишнинг бошланғич жараёнида элементлар кесим юзалари ва тугунларининг лойиҳага мувофиқлиги, стерженларнинг тўғри чизиқ шаклидалиги, уланиш планкаларини мавжудлиги, айниқса сиқилувчи элементларда мавжудлиги текшириш талаб этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish99. Конструкция элементларида ёриқларнинг очилиш кенглиги ва чуқурлигини бузмасдан текшириш ускуналари ёрдамида амалга оширилади. Ёриқларнинг мавжудлик белгиси пўлат юзаларида коррозия излари, коррозияланиш ва бўёқларнинг очилиши билан белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Пўлат конструкцияларни дастлабки текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish100. Табиий шароитда визуал текширувлар жараёнида пўлат конструкциялар аниқланадиган асосий нуқсон ва шикастланишлари қуйидагилар ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкция элементларида бўртиб чиқишлар, салқиликлар (алоҳида элемент ва бутун конструкциялар), винтсимон бурама кўриниши, маҳаллий салқиликлар, чуқурчалар, тугун фасонкаларининг эгрилиги, асосий пўлат ва бирикмалар металининг коррозияси, вертикалдан оғиши ҳамда дарзларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпайванд чокларда чокнинг нуқсонли шакли (тўлиқ эмаслиги, асосий пўлатдан эриган қисмига бирдан ўтганлиги, эриган қисмлари, чокнинг нотекис кенглиги, кратерлар, узилишлар) ва чок тузилишининг нуқсонлари (чокка яқин жойлардаги дарзлар, асосий пўлат ости тагликлари, чокнинг кесими ва синиқлари бўйлаб пайвандланишда эримаганлик, шлак ва газлар аралашуви ёки ғоваклар) нинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпарчин михли бирикмаларда чандиқлар, парчин мих стерженлари ўқининг силжиши, қия парчинлар, парчин михларда дарзлар ёки букилишлар, тешикларнинг овалсимон шаклдалиги, парчин мих ўқларининг лойиҳадаги ҳолатига нисбатан силжиши, парчин михларнинг титраши ва қимирлаши, бошларининг узилиши, парчин михларнинг йўқлиги ҳамда пакетнинг бўш бирикиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishболтли бирикмаларда болтларнинг йўқлиги, болт каллакларида клеймаларнинг йўқлиги, тешикларнинг нотекис четлари, гайкаларнинг ҳаракатчанлиги, пакетнинг бўш бирикиши, ўқларнинг лойиҳадаги ҳолатига нисбатан силжиши, шайбаларнинг йўқлиги ва бошқалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Алоҳида пўлат конструкцияларни текширишда уларнинг тури, хусусиятлари ва ишлаш шароитлари ҳисобга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) пўлат ёпмаларни текширишда қуйидагиларга алоҳида эътибор бериш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishферма ости ва стропила камарларининг тугунлари ҳамда уланиш қопламаларидаги, айниқса чўзиладиган элементлардаги ёриқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishферма панжараси элементлари ва камарларининг эгри чизиқлилиги, айниқса сиқиладиган элементларнинг, фермаларнинг қолдиқ салқиликлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishферма тугунларининг ҳолати, айниқса таянчларда, катта чўзувчи зўриқишларга эга стерженлари мавжуд бўлган фасонкали тугунларга дарзларнинг таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфермаларнинг тугунларига юкларнинг узатилишида эксцентриситетларнинг мавжудлиги (прогонлар ёки тугунлар ўқларига нисбатан ёпмаларнинг силжиши, таянчлардан бошқа жойларда юкларни осиб қўйиш ва бошқалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishферма текислигининг вертикалдан оғиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфермаларнинг бирикиш боғламларидаги тугунларининг ҳолати, фермаларнинг чўзилувчи элементларида фасонка боғларининг бирикиш жойларида кўндаланг пайванд чокларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфермаларнинг юқори камарларига прогонлар ёки том элементларининг маҳкамланиш сифати, прогонларда қийшайишлар, буралишлар ҳамда стерженларда узилишларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishферма ўқларидан фонарларнинг силжиши, уларнинг элементларини қийшайиши, болтли бирикмаларнинг ҳолати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) устунлар ва устунлар бўйлаб боғланишларни текширишда қуйидагиларга алоҳида эътибор бериш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустунларнинг геометрик шакллари ва уларнинг лойиҳа бўйича мувофиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустунларнинг нотекис чўкиши ва оғиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishматериалларни майдонларда сақлаш ва технологик омиллар кўринишидаги механик таъсирлардан (салқиликлар, камарларнинг ва панжара элементларининг қийшайиши ҳамда ҳ.к.) устунларнинг шикастланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустун уланиш чокларининг нуқсонлари, пайванд чокларнинг сифати, боғлар ва уланиш панжаралари элементларининг эгрилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбоғларнинг устунларга бирикиш тугунларининг уланиши, фасонкаларнинг қийшайиши ва узилиши ёки пайванд чоклар бўйлаб бузилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворларда устунлар маҳкамланиш анкерларининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустунлар траверсалари ва консолларига кран ости тўсинларининг таяниш тугунларининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасосий пўлатдаги ёки пайвандли уламалардаги ҳамда кран ости тўсинининг ва устунларга тормоз конструкцияларининг маҳкамланиш жойларидаги ёриқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлементларнинг коррозия таъсиридаги шикастланишлари ва ҳ.к.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) кран ости йўли изларида улар фойдаланишни бошлагандан сўнг 4 — 6 йил ўтгандан кейин қуйидаги кўринишдаги биринчи шикастланиш белгилари пайдо бўлади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкран ости тўсинлари ва тормоз тўсинларининг устунларга маҳкамланиш жойлари ҳамда улар орасидаги боғланишлар бузилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўсинларнинг юқори камарларидаги деворчаларига яқин жойларда ва пайванд чокларда дарзлар пайдо бўлади, шунингдек парчинлар билан маҳкамланган тўсинларда қуйи ва юқори камарлар заифлашади ҳамда бурчакликларда ёриқлар пайдо бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКран ости конструкцияларни текширишда қуйидагиларга алоҳида эътибор қаратиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпайвандланган кран ости тўсинларининг нуқсонлари, айниқса тўсинларнинг четки учларида ва пастки ҳамда юқориги камарлардаги чокларнинг ҳолати, тўсинларнинг салқилиги ва деформацияси, тўсинларнинг бикрлик қовурғалари ва деворчаларининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўсинларнинг камарлари ва деворчаларида завод шароитида тайёрланган чокларнинг жойлашиши ва сифати бўйича талабларнинг бажарилиши. Кўп оралиқли узлуксиз балкаларда монтаж туташмаларидаги бирикиш жойларига ва чокларга алоҳида эътибор қаратилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэлементларнинг маҳаллий салқиликлари ва қийшайишлари ҳамда бикрлик қовурғалари орасидаги эгриликларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтормоз конструкциялари, уларнинг устунларга бирикиш тугунларининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўзаро таянчлар орасидаги тўсинларнинг уланиш тугунлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкран ости тўсинларга рельсларнинг маҳкамланиш ҳолати, илгаклар ва болтлар, қистиргич планкалар ва бошқаларнинг заифланиши ҳамда бузилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) бошқа турдаги конструкцияларни текширишда қуйидагилар аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасосий ва иккинчи даражали тўсинларнинг устунлар билан бирикиш тугунларининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустунлар, боғланишлар ва бошқа конструкцияларнинг ҳолати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашқи белгилари бўйича пўлат конструкцияларнинг техник ҳолатини баҳолаш мазкур шаҳарсозлик нормаларининг 2-иловасида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПўлат конструкцияларда нуқсон ва шикастланишлар пайдо бўлишининг таснифи ва сабаблари мазкур шаҳарсозлик нормаларининг 5-иловасида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Пўлат конструкцияларни батафсил текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish102. Пўлат конструкцияларни батафсил текширишда қуйидагилар амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкциялар салқиликлари, ёриқларнинг очилиши, таянч тугунларининг силжиши, конструкцияларнинг вертикалдан оғиши ва бошқаларни бевосита текшириш натижалари бўйича аниқланган нуқсонларни инструментал ўлчаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг коррозияси натижасида шикастланишини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпайванд, парчин михли ва болтли бирикмаларни инструментал текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпўлатнинг физик-механик тафсилотларини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish103. Коррозия таъсирида шикастланган пўлат конструкцияларнинг техник ҳолатини баҳолашда коррозия тури, унинг сифат ва миқдорий кўрсаткичларини аниқлаш керак. Коррозиянинг сифат кўрсаткичларига унинг зичлиги, тузилиши, ранги ва коррозия маҳсулотининг кимёвий таркиби киради. Сифат кўрсаткичлари лаборатория тадқиқотлари ёрдамида коррозия маҳсулотини тадқиқ қилиш орқали ҳамда унинг ранги визуал текширувлар бўйича аниқланади. Коррозия таъсирида шикастланган пўлат конструкцияларнинг миқдорий кўрсаткичларига уларнинг юзаси, коррозияда емирилган майдоннинг чуқурлиги, йўқотилган юзанинг катталиги ҳамда коррозиянинг тезлиги каби кўрсаткичлар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish104. Коррозия натижасида шикастланган ҳамда уларнинг тарқалиш зонасини кўрсатувчи майдоннинг юзаси конструкциянинг умумий юзасига нисбатан фоизларда ифодаланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКоррозия таъсиридан зарарланган элементларнинг қалинлиги уларнинг узунлиги бўйлаб камида учта кесими бўйича ўлчанади. Ҳар бир кесимда камида учта ўлчов амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish105. Бошланғич ҳолатдан қалинликга нисбатан кўндаланг кесим юзасининг йўқотилиш катталиги фоизларда ифодаланади. Элементларнинг дастлабки қалинлиги лойиҳада берилган номинал маълумотларга кўра, коррозиядан шикастланмаган жойларда ёки бундай жойлар бўлмаган ҳолда қалинлиги деб қабул қилинади. Элементларнинг қалинлиги элементнинг узунлиги ва кўндаланг кесими бўйича бир неча жойлардан ўлчанади. Коррозия таъсиридан йўқотишлар катталигини тахминан коррозия маҳсулотининг қалинлигини ўлчаш билан аниқлаш мумкин. Элементнинг бир томонидаги коррозион йўқотишлар катталиги оксид қатлам қалинлигининг тахминан 1/3 қисмига тенг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПўлат қаршилиги унинг бир текис коррозиясида ўртача емирилиш тезлиги ҳамда нотекис коррозияда алоҳида коррозия шикастланиш чуқурлигининг пайдо бўлиши билан мм/йил бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Пайванд чокли, парчин михли ва болтли бирикмаларни текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish106. Пайванд чокларини текшириш энг масъулиятли ишлардан ҳисобланади, чунки пайванд чок ва чок яқинидаги жойлар коррозия ва ёриқлар пайдо бўлиши эҳтимоли юқори бўлган заиф жойлар ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПайванд чокларни текшириш қуйидаги ишларни ўз ичига олади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёриқлар ва бошқа шикастланишларни аниқлаш мақсадида ташқи сиртни лой ва шлаклардан тозалаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчокнинг катетлари ўлчамларини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish107. Чоклардаги ички нуқсонлар болға билан уриб кўриш ёрдамида аниқланади. Унда сифатли чоклар пўлат билан бир хил овоз чиқаради. Дағал ва хира товушлар унда нуқсонлар мавжудлигидан дарак беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПарчин михли ва болтли бирикмалардаги шикастланишларни уларни ташқи кўринишларини кузатиш ҳамда болға билан уриб кўриш орқали аниқланади. Зарбда бўш парчин мих ҳамда болтларда дағал ва хира товушлар чиқаради. Бармоқ билан тегилганда титрашлар мавжудлиги сезилади. Юқори мустаҳкамликка эга болтлар махсус клеймалар ва шайбалар мавжудлиги билан ажралиб туради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish108. Болтларни тортиш орқали назорат қилувчи калитлар ёрдамида бураш билан амалга оширилади. Унда бирикмаларни болтлардан бўшатишга ва тўлиқ уламасликка йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish109. Пайванд бирикмалар пўлатининг сифатини баҳолашда, заруратга қараб пўлатнинг механик кўрсаткичлари пайвандланган чоклардан цилиндрик намуналарни чўзишга синаш орқали, чок пўлатнинг зарбий қовушқоқлигини ва чок атрофида манфий ҳароратлардан бирида -20°С ёки -40°С да синаш орқали аниқланади. Пайванд бирикмаларда уланиш жойларининг мустаҳкамлиги ва пластиклиги чўзилиш ва сиқилишга, чок ва унинг атрофидаги пўлатнинг қаттиқлигини пайванд бирикмаларнинг ясси намуналарини совуқ ҳолатда синаш орқали аниқланади. Намуналарга қўйиладиган талаблар, уларни танлаш ва синаш усулларига кўра ГОСТ 6996 га мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish110. Пайванд бирикмаларнинг ҳисоб қаршилиги ШНҚ 2.03.05-13 даги кўрсатмаларга асосан пўлатнинг маркаси, пайванд материаллари, пайванд турлари, чокларнинг жойлашиш ҳолати ва назорат усулларини ҳисобга олиб белгиланади. Ушбу маълумотлар мавжуд бўлмаганда бурчак чоклар учун пўлат чокнинг вақтинчалик қаршилигининг меъёрий қиймати Rwun ни элемент пўлатининг вақтинчалик қаршилигининг меъёрий қиймати Run ни чок материалининг ишончлилик коэффициенти γwm, βf = 0,7 ва βz = 1,0 коэффициентлар, конструкциянинг иш шароити коэффициенти γc= 0,8 га кўпайтириш орқали тенг миқдорда қабул қилиш мумкин. Чўзилишга ишлайдиган чок бирикмалари пўлатнинг ҳисоб қаршилиги конструкциялар учун оқувчанлик чегараси Rwy= 0,85Ry бўйича ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭлектр пайвандлаш ёрдамида конструкцияларни кучайтириш зарур бўлган ҳолларда, кучайтириладиган элементлар пўлатининг пайвандланувчанлиги улардаги углероднинг эквивалентига таққослаб аниқланади ҳамда 0.62 дан ортиқ бўлмаслиги керак бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Конструкцияларда пўлатнинг сифатини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish111. Пўлат конструкцияларни текширишда конструкциялар тайёрланган пўлатнинг сифатини аниқлаш, яъни маркасини, пўлат хоссаларининг шу маркадаги пўлат учун стандартига ва ҳисоб кўрсаткичларига мувофиқлигини аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунинг учун, заруратга кўра, пўлат ва унинг мустаҳкамлик кўрсаткичларини таъминлаш учун амалдаги ГОСТ ва ТШ (техник шартлар) га мувофиқ пўлат ёки муқобилининг маркаси аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоқувчанлик чегараси, вақтинчалик қаршилик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпластиклик — нисбий узайиш ва нисбий қисқариш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмўрт, синишга мойиллиги — турли ҳароратда ва эскириши натижасида зарбий қовушқоқликнинг катталиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпайвандланувчанлик (зарур ҳолларда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкциялар гуруҳи ва уларни эксплуатация қилиш шартлари учун талаб қилинган пўлат хусусиятларини тартибга солишнинг мажмуи ШНҚ 2.03.05-13 талабларига мувофиқ ўрнатилади. Пўлат сифатини баҳолаш учун дастлабки маълумотлар сифатида ишчи чизмалар ва пўлат сертификати, электродлар, пайвандлаш симлари, пўлат буюмлари ҳамда объект қурилаётган вақтда амалда бўлган меъёрий ҳужжатлар талаблари асосида бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish112. Ишчи чизмалар ёки сертификатлари бўлмаган тақдирда, шунингдек, ундаги маълумотлар етарли бўлмаган ҳолда, конструкцияларда пўлатнинг сифати пастлиги (қатламланиш, мўрт ёриқлар ва бошқалар) натижасида шикастланишлар аниқланган тақдирда ҳамда конструкцияларнинг юк кўтариш хусусиятининг захиралари ўрганилаётганда пўлатнинг сифати текширилаётган конструкциядан ажратиб олинган синов намунасидан тайёрланган намуналарни лаборатория текширувидан ўтказиш йўли билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПўлат намуналарини лаборатория шароитида тадқиқ қилишда текширилаётган конструкциялар пўлатининг ҳолатини баҳолашда заруратга қараб, уларнинг кимёвий таркиби, механик хусусиятлари ва бошқа кўрсаткичлари аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкция элементларидан синов учун намуналар, улардаги кучланиш миқдори кам бўлган жойларда бириктирилмаган бурчаклик токчаларидан, тўсинларнинг учидаги жойлардаги токчалардан ажратиб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСинов намуналарини ажратиб олишда конструкция элементининг мустаҳкамлиги таъминланган бўлиши керак, зарур ҳолларда синов намуна ажратиб олинадиган жойлар кучайтирилиши ёки мустаҳкамловчи қурилмалар ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish113. Пўлат конструкцияларда пўлатдан синов намуналарини олиш, уларнинг хусусиятларини аниқлаш мақсадида пўлат намуналарини тайёрлаш ва синовдан ўтказиш стандартлар талабларини ҳисобга олган ҳолда техник топшириққа ёки ишларнинг дастурига мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish114. Лаборатория синовлари вақтида қуйидагилар аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоқувчанлик чегараси, вақтинчалик қаршилик ва нисбий узайиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.03.05-13 бўйича зарур бўлган конструкциялар учун ГОСТ 9454-78 га мувофиқ пўлатнинг зарбий қовушқоқлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish115. Намуналарнинг механик синовлари ГОСТ 1497-84, 9454-78 ва ШНҚ 2.03.05-13 кўрсатмаларига асосан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish116. Пўлатнинг кимёвий таркиби кимёвий ёки спектрал таҳлил асосида аниқланади. Пўлатнинг тузилиши — зарур ҳолларда (номаълум пўлат, узоқ муддат фойдаланилганда ва бошқалар) — металлографик таҳлил асосида, микродарзларнинг мавжудлиги ва тафсилоти ГОСТ 10243-75 ва ГОСТ 5639-82 бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish117. Тегишли ГОСТ талабларига мувофиқ лаборатория синовлари асосида пўлатнинг маркаси аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-боб. Ёғоч конструкцияларни текширишнинг ўзига хос хусусиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish118. Бино ва иншоотларнинг ёғоч қисмларини текшириш объект таркибидаги барча қурилиш конструкцияларни текшириш билан биргаликда амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish119. Бино ва иншоотларнинг ёғоч қисмларининг техник ҳолатини тавсифловчи асосий хусусиятлари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшакл ва ҳолатининг устиворлигини йўқотиши, бузилишнинг ҳар қандай кўриниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеометрик ўзгармаслик шартининг бузилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэксплуатация жараёнида ёғоч конструкцияларининг элементлари орқали олган мавжуд ва миқдорий механик, биологик, энтомологик, коррозия ва бошқа шикастланишлар кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсалқиликлар натижасида конструкцияларнинг деформацияси, материалларнинг оқувчанлиги ва бирикмаларда силжиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч конструкцияларнинг ҳарорати-намлик эксплуатация шароитда ишлаши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч конструкциялар элементларининг намлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг ёғоч қисмларига ташқи таъсирларнинг миқдорий тафсилотлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Бино ва иншоотларнинг ёғоч қисмларини текшириш усуллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish120. Бино ва иншоотларнинг ёғоч қисмларини текширишда бутун объект бўйича унинг юк кўтарувчи тўсувчи конструкциялари, материалларнинг мустаҳкамлиги ва физик-механик хоссалари, объектдан фойдаланиш бўйича маълумотлар тўпланади. Бино ва иншоотларнинг ёғоч қисмлари бевосита ва инструментал текшириш усуллари билан амалга оширилиши керак. Шу билан бирга, қуйидагиларни текшириш ва аниқлаш зарур бўлади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishучасткаларининг бузилиши, устиворлигининг йўқолиши ва салқиликларининг пайдо бўлиши натижасида объектнинг ёғоч қисмларида кўзга ташланувчи шикастланишлар пайдо бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч элементлардаги ёриқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот ёғоч қисмларининг ҳимоя ёки декоратив қопламаларидаги ёриқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоот ёғоч қисмларининг ноқулай атмосфера, конденсация ва техник намланиш ҳамда совуқ ўтказувчи «кўприклар» қисмлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг ёғоч қисмларига ташқи таъсирлар, жумладан объектнинг конструктив ва технологик хусусиятлари, материалларнинг хусусий оғирлигини ҳисобга олган ҳолда амалда таъсир қилувчи доимий ва вақтинчалик юкларнинг схемалари ҳамда уларнинг кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоб схемалар ва геометрик ўлчамлари — оралиқлар, кесим юзалари, таяниш шарти ва ёғоч конструкциялар ва элементларнинг маҳкамланиши схемалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг, жумладан уларнинг ёғоч қисмларининг фазовий бикрлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкция ва ёғоч элементларини бирикиш тугунларининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг ёғоч қисмларини конструктив элементларининг био-энтомологик, ёнғин ва коррозия таъсиридан шикастланиш даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъект, конструкциялар таркибидаги алоҳида элементлар ва бирикиш тугунларининг ҳақиқий салқиликлари, деформациялари ва ёғоч қисмларининг кўчишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishматериалларнинг мустаҳкамлик ва физик-механик кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг ҳарорат-намлик эксплуатация шароити;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч конструкцияларига таъсир қилувчи эксплуатация муҳитининг кимёвий агрессивлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъект ёғоч қисмларини қайта ишланган ҳимоя қатламининг мавжудлиги ва техник ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъект ва унинг ёғоч қисмларининг ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishлойиҳа мавжуд бўлган ҳолларда объект ёғоч қисмларининг лойиҳа талабларига мувофиқлигини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТекшириш ишлари ўтказилишида объектнинг қисмлари бўйича аниқланган нуқсонларнинг рўйхати тузилиши керак. Объект ва конструкцияларнинг шикастланган майдонларни кўрсатган ҳолда унинг қисмлари таркибидаги ҳамда очилган жойлари ва синов намуналари олинган жойларнинг ўлчов чизмалари чизилиши керак. Бундан ташқари конструкцияларнинг нуқсонли ҳолатини акс эттирувчи лавҳаларни суратга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНуқсонларни қайд қилиш рўйхатининг тавсия этилган шакли мазкур шаҳарсозлик нормаларининг 1-иловасига мувофиқ тақдим этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish121. Бино ва иншоотларнинг ёғоч қисмларини текширишда иншоотларнинг эҳтимолий био-энтомологик шикастланиш ва музлаш зоналари эҳтимоли бўлган қуйидаги майдонларга алоҳида эътибор қаратиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч элементларининг пойдеворларга, тош деворларга, пўлат ва темирбетон устунлар ва бошқаларга таяниш тугунлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташқи деворлар бўйлаб бинонинг периметри бўйича ёпма ва ораёпмаларнинг майдонлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшамоллаш деразалари жойлашган чордоқ ёпмаси майдонлари, парапетлар ва том ёпмаси устидан чиқувчи шамоллатиш шахтаси элементлари, канализация устунлари, дудбуронлар, электр таъминоти, телевидения ва бошқа тизимларнинг маҳкамловчи элементлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдераза ости, балконлар ва сув оқиб тушиш каналлари жойлашган жойлар, том ёпмасининг карниз қисмидан пастда жойлашган деворлар майдонлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиситиш, канализация ва сув таъминоти қувурлари, санузеллар, балконлар жойлашган жойлардаги ораёпма плиталарининг майдонлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдевор панеллари орасидаги ва ёпма плиталари орасидаги чоклар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish122. Объектнинг ёғоч қисмларини ҳолати ва ҳақиқий таркибини аниқлаш учун ундаги жойларни танлаб очиб кўриш лозим. Объектнинг ёғоч қисмларини ўрганишда шикастланган жойларидан очиш мақсадга мувофиқдир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish123. Объектнинг ёғоч қисмларини текширишда декоратив безак элементларининг яхлитлиги ва маҳкамланиши аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТугун бирикмаларини текширишда қуйидагилар аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбирикманинг тури ва схемаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаъсир қилаётган зўриқишларнинг ҳақиқий узатилиш схемаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуланадиган ва унга уланувчи элементларнинг геометрик кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуланадиган элементларни жойлаштириш (михлар, шурфлар ва бошқалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч элементларда қисқарган ёриқларга нисбатан уланадиган элементларнинг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишчи бирикмаларнинг уланиш ҳолати ва ўлчами, жумладан элементларнинг яхлитлиги ва боғланишларнинг зичлиги, бўшлиқлари ва эксцентриситети.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish124. Ёғоч пардадеворлар конструкцияларининг ҳолати ташқи кўриниши бевосита текшириш орқали амалга оширилади, бундан ташқари, уриб кўриш, бурғилаш, тешиклар очиш ва алоҳида жойларини очиш йўли билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish125. Пардадеворининг каркаси ва маҳкамловчи пўлат деталларнинг ҳолати лойиҳа бўйича ва металл қидирувчи асбоблар ёрдамида аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish126. Юк кўтарувчи пардадеворларни текширишда ҳар қаватда ораёпма тўсини таянган жойидаги боғланишлар очиб кўриш билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундан ташқари яна қуйидагилар баҳоланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсанитар-техник жиҳозлар, қувурлар жойлашган жойлардаги пардадеворлар майдонининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпардадевор сирти билан сувоқнинг ёпишиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпол конструкциясига таяниш натижасида чўкиш ва ҳ.к.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish127. Ёғоч ораёпмаларни текширишда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish0,5 — 1 м узунликдаги оралиқда жойлашган иккитадан кам бўлмаган тўлдирувчилар ва тўсинларни ўлчаш имконини берувчи пол майдонида конструкциялар қисмларга ажратилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи ёғоч ораёпма конструкцияларига ёғоч қопламаларни бирикишини батафсил кўздан кечириш мақсадида устидаги тўкма, ундаги бўёқ ва қоплама таянчлари тозаланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўсин ёғочи ва тўлдирувчи материалларнинг сифати ГОСТ 16483.3, ГОСТ 16483.7 ва ГОСТ 16483.10 талабларига мувофиқ аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғочнинг шикастланган чегаралари ўрнатилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкцияларнинг кўндаланг кесим юзаси ва қадами аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish128. Конструкцияларни очиб ўрганиш жараёнида чизмаларда қуйидагилар кўрсатилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкцияларнинг ва кўндаланг кесим юзаларининг ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкциялар орасидаги масофа;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқоплама бўйича сувоқнинг тури ва қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўкма қатламнинг тури ва қалинлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув сизган, кўндаланг кесим юзаларининг заифлашган, шикастлаган ҳамда деформацияланган ораёпманинг майдонлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Бино ва иншоотлар ёғоч қисмларининг шикастланишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish129. Ёғоч элементларининг бузилиш белгилари қуйидагилардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтолалар бўйлаб сиқилишда, сиқилиш билан эгилишда — ёғоч толаларининг тўпланган бузилишлари унинг сиқилиш зоналарида рўй беради;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэгилишда — ёғочнинг «кўзли» қатлами бўйлаб чўзилган зонасидаги бузилиш (яхлит ёғоч учун), тишсимон уланишдаги ёғочнинг эгувчи моментнинг максимал таъсири ҳудуди бўйлаб (елимланган ёғоч учун), элементнинг таянч зонасидаги нейтрал ўққа яқин жойлашган ёғочнинг ён томонларида ёриқлар очилиши рўй беради;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчўзилишда — ёғочнинг кўндаланг кесими, заифлашган тишли чоклари, «кўзлари», чуқурчалари, кесимлари, тешиклари ва бошқалар бўйлаб ёриқли юзалар пайдо бўлади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбарча кўринишдаги эзилишга аҳамиятли деформациялар юзалари толалар бўйлаб бурчак остида эзилиш натижасида вужудга келади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтолалар бўйлаб эзилишда — оралиқ ёриқларнинг очилиши ёки эзилиш юзалари бўйлаб ёғоч элементида бузилишлар рўй беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish130. Ёғоч конструкциялар уланишининг бузилиш белгилари қуйидагилардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishуланадиган ва унга уланувчи элементларнинг синиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтортилган болтларнинг заифлашиши натижасида бирикма зичлигининг йўқолиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.03.08-98 га мувофиқ рухсат этилган қийматдан ортиқ бўлган қўшиш натижасида ҳосил бўладиган деформациялар. Елимланмаган ҳолда бир неча эгиладиган элементлардан ташкил топган қия стерженларни улаш учун чегаравий деформацияларнинг қиймати 4 мм ни ташкил қилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishелимланадиган чоклар бўйлаб елимлаб ёпиштирилган элементларнинг қатламларга ажралиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish131. Шикастланишларни қайд этишда қуйидагиларни кўрсатиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъект ёғоч қимиқларининг шикастланиш таснифини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшикастланишлар аниқланган конструкцияларни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкциялардаги шикастланишларнинг жойлашган ўрнини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшикастланишларнинг миқдорий хусусияти — салқиликлар қиймати, ёриқларнинг очилиш чуқурлиги ва узунлиги, ёғоч элементларида ён томонлама ёриқларнинг ҳолати ва йўналиши, уларнинг энтомологик ва ёнғин таъсиридан шикастланиш чуқурлиги ҳамда майдонининг ўлчамлари, конструкциялар ёғоч ёки пўлат элементларининг коррозия таъсирида шикастланиш даражаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish132. Бино ва иншоотлар ёғоч қисмларининг биологик шикастланиш белгилари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч элементларининг қалинлиги ва юзаларида замбуруғларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч рангининг ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеструкция — мустаҳкамликнинг йўқолиши, бўйлама ва кўндаланг ёриқлар мажмуасининг мавжудлиги, ёғоч анизотропик тузилишининг синиқ призмасигача ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч элементларини уриб кўришда дағал бўш товушларнинг мавжудлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish133. Бино ва иншоотлар ёғоч қисмларининг энтомологик шикастланиш (ҳашаротлар томонидан) белгилари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғоч элементларида диаметри 0,5 — 7,0 мм бўлган тешиклари тўпламининг мавжудлиги. Тешиклар юмалоқ ёки овал шаклига эга бўлиши мумкин;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishшикастланган майдонларда бурғуланган кукуннинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмассив ёғоч элементларини уриб кўрганда дағал бўш товушларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳор ва ёз мавсумида ёғоч конструкциялардаги шовқинларнинг мавжудлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish134. Бино ва иншоотларнинг ёғоч қисмлари учун энг хавфлиси ҳашаротлар (личинка, термит ва қўнғизлар) бўлиб, уларнинг ҳаётий фаолияти ёғочни йўқ қилиш билан боғлиқ бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Бино ва иншоотлар ёғоч қисмларининг мустаҳкамлигини аниқлаш ва техник ҳолатини баҳолаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish135. Текшириш давомида ёғочнинг қуйидаги хусусиятлари аниқланиши керак: намлик, зичлик, толалар бўйлаб сиқилишдаги мустаҳкамлиги ва статик кучлар таъсирида эгилиши ва эластиклик модули. Бошқа хусусиятлари қўйилган топшириққа мувофиқ аниқланиши керак. Намуналарни танлаш ва синовлар ўтказишда ГОСТ 16483.0-16483.10 талаблари асосида бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish136. Юк кўтарувчи ва тўсувчи элементлар учун ёғоч конструкциялар ГОСТ 8486, ГОСТ 9462 ва ГОСТ 9463 ёғоч материаллари, кўндаланг кесими доирасимон бўлган игнабаргли ва қаттиқ ёғочларга қўйилган талабларнинг 1, 2 ва 3 турларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish137. Мазкур меъёрий ҳужжат амалдаги ҚМҚ 2.03.08-98 нинг тегишли бандлари бўйича аниқланадиган ёғочнинг мустаҳкамлик хусусиятлари талабларига мувофиқ бўлиши керак. Ёғоч конструкцияларни текширув ҳисобларини бажаришда ҚМҚ 2.03.08-98 бўйича ёғочнинг ҳисоб кўрсаткичларидан фойдаланиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish138. Ёғоч конструкциялари элементлари ва бирикмаларини биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблашда лойиҳалаш бўйича меъёрий талаблар бажарилиши керак. Ёғоч конструкциялар бирикмаларида уланувчи элементларни жойлаштиришда ҳам ҚМҚ 2.03.08-98 талабларига мос келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish139. Ёғоч конструкциялари элементларини иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблашда конструкцияларнинг салқиликлар қийматлари ҚМҚ 2.01.07-96 да келтирилган қийматлардан катта бўлмаслиги керак. Конструкцияларнинг уланиш тугунларидаги деформациялар қиймати юқорида келтирилган меъёрий ҳужжатда келтирилган қийматлардан катта бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish140. Ўтказилган текширув асосида бино ва иншоотларнинг ёғоч қисмларининг кейинги ишга яроқлилиги ҳақида хулоса чиқарилади ва иншоотларни мустаҳкамлаш ҳамда уларни биологик, энтомологик шикастланиш, ёнғин хавфи ва коррозиядан ҳимоя қилиш чоралари бўйича таклифлар ишлаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-боб. Бино ва иншоотлар элементларини текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish141. Балконлар, эркерлар, лоджияларни текшириш қуйидагиларни кузатишлар орқали амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкцияларнинг материали ва балкон конструкциясининг ҳисоб схемаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбалкон ва карниз элементларининг асосий ўлчамлари (узунлиги, плиталарнинг узунлиги ва қалинлиги, тўсинларнинг узунлиги ва кесим юзаси, осмалар, тиркамалар, ён тўсинлар, юк кўтарувчи тўсинлар орасидаги масофалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкцияларнинг ҳолати (плиталар сиртидаги ёриқлар, салқиликлар, пўлат тўсинлар, арматуралар, элементлардаги коррозия, ёпма ва текисловчи қатлам ҳамда балкон плитасининг қиялиги ва ҳ.к.);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэркер ва лоджияларнинг таянч қисмлари остидаги деворлар тиркамасининг ва таянч тўсинларнинг ҳолати, эркерларнинг бинога бириккан жойларида ёриқларнинг мавжудлиги, гидроизоляция қатламининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishғиштлар нураган жойларда карнизлар, сувоқ қилинмаган девордаги қоришманинг ҳолати, сувоқ қилинган карнизлардаги ёриқларнинг мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishустунлар, консоллар, тиркамалар, кронштейнлар ва осмалар, том қопламасининг ҳолатининг кузатувлар дурбин ёрдамида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish142. Юк кўтарувчи элементларнинг кесим юзаларини аниқлаш ва деворга бирикиш ҳолатини аниқлаш, очиб кўриш орқали амалга оширилади. Конструкцияда очиладиган жой балкон конструкциялар ишлашининг ҳисоб схемасидан келиб чиққан ҳолда белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish143. Зинапояларни текшириш орқали қуйидагилар аниқланиши талаб қилинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг хусусиятлари ва қўлланилган материаллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishреконструкция қилинган жойлар, элементларнинг бирикиши, деворларга констуркцияларнинг маҳкамланиш жойлари, зинапоя панжарасининг маҳкамланиш жойларининг ҳолати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкцияларнинг деформацияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзина майдончаси, тўсинлар, маршлар ҳамда қадамларда ёриқлар ва шикастланишларнинг мавжудлиги. Бинода барча зина майдончаси ва маршлари пастки ва юқори томонлардан текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish144. Йиғма темирбетон элементлардан тикланган зиналарнинг деформацияси ва шикастланишини аниқлаш — зина майдончаларининг деворларга таяниш жойларини, зина маршларининг таянчларини, пўлат косоурларга ўрнатилган тош зиналарда зина майдончалари тўсинларининг деворга маҳкамланиш жойларини очиб кўриш орқали аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЁғоч асосли ва пўлат косоурларга ўрнатилган ёғоч зиналарни текширишда тўсинларнинг деворларга маҳкамланиш жойларини очиш ва элементларнинг шикастланиш чегарасини ва турини аниқлаш учун ёғоч конструкцияларни зондлаш орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish145. Том, ёғоч стропила ва фермаларни текширишда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи тизимларнинг тури (тўшама, панжара, прогонлар) аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтом ёпмасининг тури, том ёпмаси материалини ёпма нишаблигига мувофиқлиги, том ёпмасининг эса, ички сув оқизиш тизими каналларининг ҳолати, вентиляция ўтказгичларининг мавжудлиги ҳамда уларнинг том ёпма юзасига нисбатининг мувофиқлиги аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтизимнинг асосий деформациялари аниқланади (тўсин кўринишдаги ёпмалар оралиғининг салқилиги ва чўзилиши, элементлар кесим юзалари ва ферма тугунларининг қиялик бурчаги), бўш бирикмаларнинг силжиши (уланадиган элементларнинг ўзаро силжиши, бирикиш ва кесилган жойларнинг эзилиши), бузилишнинг иккинчи даражали деформациялари ва бошқа шикастланишлар (кесишдаги ёриқлар, сиқилишда қатламланиш ва бошқалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishёғочнинг ҳолати аниқланади (чириган жойлари, қўнғизлар таъсирида шикастланишларнинг мавжудлиги), тош ва ёғоч конструкциялар орасида гидроизоляция қатламининг мавжудлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish146. Бузилишлар мавжуд бўлган жойларда ёғочнинг мустаҳкамлик сифатини баҳолаш замбуруғлар йўқ бўлган ҳолатда ГОСТ 16483.18 ёрдамида амалга оширилади. Ёғочнинг намлиги ГОСТ 16483.7 бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish147. Намликни аниқлаш ва механик синов тажрибаларини ўтказиш учун ёғочнинг бузилган қисмидан синов намуналари ажратиб олинади. Механик синов ишлари учун намуналар сони учтадан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish148. Том ёпмаларининг пўлат конструкцияларини текширишда коррозия даражаси ва заифлашган кесим юзалари ҳамда салқиликларнинг мавжудлиги текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish149. Темирбетон панеллар ва чордоқ ораёпмаси қопламаларини текширишда улардаги аниқланган ёриқлар ва салқиликлари баҳоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish150. Чордоқ ораёпмасини текширишда қатлам қалинлиги, намлиги ва иссиқликни сақловчи қатлам (тўкма)нинг ҳажмий оғирлиги, буғдан ҳимоя қатламининг мавжудлиги ва зичлиги текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-боб. Юклар ва таъсирлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish151. Мавжуд лойиҳа-техник ҳужжатлар ёки техник топшириқлар асосида текшириш учун конструкцияга таъсир қилувчи доимий ва вақтинчалик қуйидаги юкларнинг меъёрий қийматлари аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдоимий жиҳозларнинг хусусий оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсақланаётган материалларнинг оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи кранлар, кўтарма кранлар, полда ҳаракатланувчи юк ташиш транспортлари ва бошқа кўтариш ускуналари оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчириладиган жиҳозлар ва таъмирлаш материалларининг хусусий оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚМҚ 2.01.07-96 да кўрсатилган вақтинчалик тенг тақсимланган юклари, шамол ва қор юклари таъсири.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу юклар учун ишончлилик коэффициентлари ҚМҚ 2.01.07-96 га мувофиқ олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish152. Объектни текшириш вақтида қуйидаги ҳақиқий юклар аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи ва тўсувчи конструкцияларнинг хусусий оғирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкцияларга таянадиган поллар, пардадеворлар ва ички деворлар оғирлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЙиғма юк кўтарувчи конструкцияларнинг хусусий оғирлигидан ҳосил бўладиган юклар текширилаётган объектнинг қурилиш даврида амалда бўлган чизмалар ва каталоглар бўйича аниқланади, шунингдек чизмалар йўқ бўлган ҳолда — ўлчашлар натижалари бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМонолит темирбетон юк кўтарувчи конструкцияларнинг оғирлиги текширув давомида олинган ўлчашлар натижалари бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПўлат конструкцияларнинг хусусий оғирлиги асосий элементларни ўлчов натижалари бўйича аниқлаш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАсосий элементларга қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфермаларда — камарлар ва панжара стерженлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўсинлар ва яхлит деворли устунларда — камар ва деворчалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйиғма устунларда — камарлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбоғланишларда — панжара камарлари ва элементлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКонструкцияларнинг тўлиқ оғирлиги асосий элементларнинг хусусий оғирликларини мазкур шаҳарсозлик нормаларининг 7-иловасига мувофиқ олинадиган оғирлик бўйича қурилиш коэффициентига кўпайтириш орқали аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish153. Стационар жиҳозлардан тушадиган юкларни табиий шароитда ўтказилган текширувлар натижалари бўйича аниқлаштирилган ҳолда техник ҳужжатлар асосида аниқланади, стационар жиҳознинг жойлашиш схемаси бинонинг бўлувчи ўқларига боғлаган ва конструкцияларга таяниш усулини кўрсатган ҳолда тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖиҳознинг ҳақиқий оғирлиги унинг техник паспорти бўйича қабул қилинади. Зарур ҳолларда схемага қўшимча равишда коммуникацияларнинг жойлашиши уларнинг оғирлиги ва конструкцияларга маҳкамланиш жойлари кўрсатилган ҳолда киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish154. Ёпма ва ораёпма конструкцияларига таъсир қилувчи доимий юклар (товушдан ва иссиқдан ҳимояловчи материаллар, текисловчи қатламлар, том ёпмаларининг гидроизоляцияси, пол қопламаси) уларни очиш билан қатламнинг зичлиги ва қалинлигини аниқлаш ёки томонлари 0,04 — 0,25 м гача бўлган юзадаги майдонни қирқиб материалларнинг оғирлигини тортиб кўриш билан аниқланади. Унда очишлар сони қават сатҳида камида учта бўлиши ва томонлари 500 м бўлган юзадаги майдондан олтитадан кам бўмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОчишлар натижалари бўйича меъёрий юклар қийматлари қуйидаги ифодалар орқали ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда: qm— юкнинг ўрта арифметик қиймати бўлиб, барча очилган майдонлар бўйича олинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishta — Стьюдент коэффициенти (12.1 жадвалга қаранг);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn — очилган майдонларнинг сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS — ўлчашлар натижаларининг ўрта квадратик четланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, qi — i — намунанинг оғирлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБарча турдаги конструкцияларнинг хусусий оғирлигидан юклар учун ишончлилик коэффициенти 1.1 га тенг деб қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish155. Муҳитнинг агрессивлик даражаси ҚМҚ 2.03.11-96 га асосан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish156. Зилзилавий ҳудудларда эксплуатация қилинаётган бино ва иншоотларни текширишда асосий тебраниш шаклларига мос хусусий тебраниш даврларини, ҳамда қаралаётган нуқталарнинг нисбий кўчишларини аниқлаш мақсадида микродинамик синовларни ўтказиш мақсадга мувофиқ ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМикродинамик синовларни ўтказишда қуйидагилардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбевосита бино конструкцияларига ёки грунтга ўрнатиб, белгиланган юкланиш кўрсаткичлари билан сейсмовибраторларни қўллаган ҳолда синаладиган вибродинамик усули;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмассаси 30 — 50 кг бўлган пластик юк билан юк кўтарувчи конструкцияларга зарба бериш ёрдамида импульс уйғотиш усули.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСтьюдент tα коэффициентининг қиймати 0,95 билан таъминланганда (бир томонлама чеклаш)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12.1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Синовларсони |
tα |
|
1 |
6,31 |
|
2 |
2,92 |
|
3 |
2,35 |
|
4 |
2,13 |
|
5 |
2,01 |
|
6 |
1,94 |
|
7 |
1,89 |
|
8 |
1,86 |
|
9 |
1,83 |
|
10 |
1,81 |
|
11 |
1,80 |
|
12 |
1,78 |
|
13 |
1,77 |
|
14 |
1,76 |
|
15 |
1,75 |
|
20 |
1,73 |
|
25 |
1,71 |
|
30 |
1,70 |
|
40 |
1,68 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-боб. Конструкциялар ва уларнинг элементларини текшириш ҳисоблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish157. Бино ва иншоотларни ҳисоблаш ва конструктив элементлардаги зўриқишларни эксплуатацион юкламалар таъсирида аниқлаш қурилиш механикаси ва материаллар қаршилиги усуллари асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоблаш ишлари сертификатланган компьютер дастурлари ёрдамида муҳандислик усуллари билан амалга оширилиши мумкин. Ҳисоблашлар аниқ текширувлар натижаларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинонинг геометрик кўрсаткичлари ва унинг конструктив элементлари, юк кўтарувчи конструкцияларнинг оралиқлари, баландликлари, ҳисоб кесим юзаларининг ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкцияларнинг таяниш ва бирикиш схемалари, уларнинг ҳақиқий ҳисоб схемалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларда қўлланилган материалларнинг ҳисоб қаршиликлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкциялардаги юк кўтариш хусусиятига таъсир қилувчи нуқсонлар ва шикастланишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотнинг ҳақиқий юклари, таъсирлари ва ишлаш шароитлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish158. Ҳақиқий ҳисоблаш схемаси текширишлар натижалари бўйича аниқланади. Унда қуйидагилар акс эттирилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаяниш шарти ёки бошқа ёндош қурилиш конструкциялари билан бирикиши ҳамда таянч маҳкамланишининг деформацияланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкесимлар юзаларининг геометрик ўлчамлари, оралиқлар ва эксцентриситетларнинг қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳақиқий ёки талаб қилинадиган юкларнинг тури ва тавсифи, уларнинг қўйилиш нуқтаси ёки конструктив элементлар бўйлаб тақсимланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг нуқсонлари ва шикастланишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТемирбетон конструкциялар ишининг реал ҳисоб схемасини аниқлашда уларнинг геометрик кўрсаткичлари билан бирга ҳақиқий арматураланиш ва ўзаро бирикиш усулини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish159. Бетон ва темирбетон конструкцияларининг юк кўтариш хусусиятини ҳисоблаш ҚМҚ 2.03.01-97 га мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish160. Пўлат конструкцияларнинг юк кўтариш хусусиятини ҳисоблаш ШНҚ 2.03.05-13 га мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish161. Тош ва арматураланган тош конструкцияларнинг юк кўтариш хусусиятини ҳисоблаш ҚМҚ 2.03.07-98 га мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish162. Ёғоч конструкцияларнинг юк кўтариш хусусиятини ҳисоблаш ҚМҚ 2.03.08-98 га мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish163. Зилзилавий ҳудудларда эксплуатация қилинадиган бино ва иншоотлар конструкцияларининг ҳисоби ҚМҚ 2.01.03-19 га мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish164. Амалга оширилган ҳисоблар асосида қуйидагилар аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэксплуатация юклари, жумладан сейсмик таъсирлардан конструкциялардаги зўриқишлар аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструкцияларнинг юк кўтариш хусусияти аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу қийматларни таққослаш констуркцияларнинг юк кўтариш хусусиятига нисбатан ҳақиқий юкланиш даражасини кўрсатади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish165. Юк кўтарувчи конструкцияларда ўтказилган текширишларга асосланиб, текшириш ҳисобларини бажариш ва натижаларни таҳлили бўйича констуркцияларнинг техник ҳолати категорияси тўғрисида хулоса қилинади ва улардан келажакда хавфсиз фойдаланиш бўйича ечимлар қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар конструкциядаги зўриқишлар унинг юк кўтариш хусусиятидан ошиб кетса, ҳатто текшириш вақтида бевосита кузатишларда яққол кўринадиган шикастланишлар бўлмаган ҳолда ҳам конструкциянинг ҳолати рухсат этилмаган ёки авария ҳолати деб тан олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13-боб. Муҳандислик жиҳозларининг техник ҳолатини текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish166. Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини комплекс текшириш жараёнида муҳандислик жиҳозлари тизимларининг техник ҳолатини текшириш амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish167. Муҳандислик жиҳозлари ва уларнинг элементларини текшириш, тизимнинг ҳақиқий техник ҳолати, нуқсонлар, шикастланишлар ва носозликлар, жисмонан ва маънан эскиришни миқдорий баҳолаш ҳамда лойиҳадан четлашишларни ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуҳандислик жиҳозлари тизимининг маънан эскириши замонавий меъёрий талаблар бўйича уларнинг эксплуатация сифатига номувофиқлиги ёки ўзининг функционал вазифасига кўра ўрнини боса оладиган бошқа муҳандислик жиҳозларининг йўқлиги билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish168. Иссиқ ва совуқ сув таъминоти, иситиш тизимлари, канализация, вентиляция, чиқинди қувурлари, газ таъминоти ва сув тушиш қувурларини батафсил текширишда барча зарур синов ва ҳисоб-китобларни амалга оширадиган, хулоса ва муаммоларни бартараф этиш бўйича тавсиялар берадиган малакали ташкилотларни жалб этиш талаб этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14-боб. Тўсувчи конструкциялар товушдан ҳимоя қатламини, муҳандислик жиҳозлар шовқинини, вибрация ва ташқи шовқинни текшириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish169. Бинолар тўсувчи конструкцияларининг товушдан ҳимоя хусусиятлари (деворлар, пардадеворлар, қаватлараро ёпмалар, эшиклар ва ташқи тўсувчи конструкцияларнинг товушдан ҳимояси) ГОСТ 27296 га мувофиқ табиий шароитда ўлчаш йўли билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish170. Товушдан ҳимоя қатламининг табиий шароитдаги ўлчовлари қоидага кўра бинонинг бўш қисмларида амалга оширилади. Унда конструктив ечимлари ва қўллаш шароити (режавий, конструктив) бўйича ўзаро фарқ қиладиган тўсиқ вариантлари синаб кўрилади. Масалан, тўсувчи конструкциялар вариантлари сифатида юзалари турлича бўлган хоналардаги ораёпмалар, турли қалинликдаги деворларга таянадиган, иккитадан ортиқ хонани ажратиб турадиган акустик жиҳатидан бир жинсли бўлмаган ораёпмалар кўриб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish171. Муҳандислик, технологик ускуналар ва ташқи манбаларнинг ишлашидан пайдо бўладиган шовқинни ўлчашда ҳамда ташқи тўсувчи конструкцияларнинг иссиқлик ўтказиш кўрсаткичларини аниқлашда барча зарур синовлар ва ҳисоб-китобларни ўтказа оладиган, муаммоларни бартараф этиш бўйича хулоса ва тавсиялар берадиган малакали мутахассислар жалб этилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15-боб. Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини мониторинг қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Асосий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish172. Фойдаланишдаги биноларнинг мониторинги янги қурилаётган объектларнинг таъсир зонасида жойлашган бино ва иншоотларнинг ишончлилигини таъминлаш ва атроф-муҳитни сақлаш учун мўлжалланган комплекс тизимни ўзида акс этади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish173. Мавжуд бино ва иншоотлар эксплуатациясининг ишончлилиги ва сақланишини таъминлаш, атроф муҳитнинг салбий ўзгаришларига йўл қўймаслик, конструкциялардаги нуқсонларнинг олдини олиш ва бартараф этиш ҳамда қабул қилинган ечимлар бажарилишини текшириб бориш бўйича ечимларнинг ишлаб чиқилиши мониторингни вазифасига киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish174. Мониторинг жараёнида янги қурилиш ёки реконструкция таъсиридаги эксплуатация қилинаётган бино ва иншоотларнинг ҳолати бўйича хусусиятларининг сифат ва миқдорий ўзгаришига олиб келувчи статик, динамик ва техник таъсирларнинг бутун мажмуаси ҳамда уларнинг эксплуатацияга яроқлилиги кўриб чиқилиши лозим. Зарурат туғилганда уларнинг эксплуатацион ишончлилигини таъминлаш учун конструктив ёки бошқа ҳимоя чоралари ҳам ишлаб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish175. Мониторинг буюртмачининг техник топшириғига кўра геотехник тадқиқотлар, лойиҳа ечимлари ва ишларни бажариш технологиясини ишлаб чиқиш масалалари билан шуғулланадиган ихтисослаштирилган ташкилот томонидан амалга ошириладиган янги қурилиш ёки объектни реконструкция қилиш билин биргаликда бажариладиган илмий-техник ишларининг таркибий қисми ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish176. Қуйидаги ҳолларда мониторинг олиб борилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг техник ҳолатини назорат қилиш ва ушбу ҳолатнинг ёмонлашувига олиб келадиган салбий омилларни ўз вақтида бартараф этиш бўйича чора-тадбирларни кўриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishюк кўтарувчи конструкциялар кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатида ўзгаришлар пайдо бўлган ва шунинг учун уларнинг техник ҳолатини текшириш зарурати туғилган объектларни аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектлар иш қобилиятининг чекланишига ёки авария ҳолатига олиб келиши мумкин бўлган конструкциялар ва замин грунтларининг кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатининг салбий ўзгаришининг эрта босқичини ўз вақтида аниқлаш ҳисобига бино ва иншоотларнинг хавфсиз ишлашини таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектнинг техник ҳолатидаги ўзгаришлар даражаси ва тезлигини кузатиш ҳамда зарур ҳолларда унинг қулашини олдини олиш бўйича фавқулодда чоралар кўриш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish177. Муайян бино ва иншоот техник ҳолатининг мониторинги масалаларини аниқлаш учун мониторинг ўтказиш дастури ишлаб чиқилади, унда иш турлари рўйхати билан бир қаторда, объектнинг техник ҳолати ҳамда умумий давомийлигини ҳисобга олган ҳолда кузатувлар тизими ва даврийлиги белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish178. Кузатиш тизимини танлашда мониторинг ўтказишнинг мақсади ҳамда жараёнларнинг бажарилиш тезлиги ва уларнинг вақт бўйича ўзгариши, ўлчашларнинг давомийлиги, ўлчашларнинг хатоликлари, шу жумладан атроф-муҳит ҳолатининг ўзгариши, шунингдек, табиий-техноген характердаги меъёрдан четга чиқишлар ва тўсқинликлар таъсири ҳисобга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish179. Мониторинг қилишда кузатиш тизимининг услубиёти ва ҳажми, шу жумладан ўлчашлар объект (объектлар) нинг жорий техник ҳолати тўғрисида ижро этувчига асосли хулоса тайёрлаш учун олинган маълумотларнинг ишончлилиги ва тўлиқлигини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish180. Узоқ муддатли кузатишлар ва ташқи шароитнинг ўзгаришида ўлчов қурилмалари учун шароитлар ўзгариши ва компенсацион тузатишлар (ҳарорат, намлик ва бошқалар) ни ҳисобга олишни таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish181. Мониторинг ўтказишнинг ҳар бир босқичи натижасида бино ёки иншоотнинг жорий техник ҳолати тўғрисида асосланган хулоса тайёрлаш ва унинг яқин даврда ҳолати бўйича қисқа муддатли прогноз бериш учун етарли маълумотлар олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish182. Бино ва иншоотлар техник ҳолати мониторингининг дастлабки босқичи, уларнинг техник ҳолатини умумий мониторингидан истисно равишда уларнинг техник ҳолатини текшириш ҳисобланади. Бу босқичда бино ва иншоотларнинг техник ҳолати тоифалари белгиланади, конструкцияларидаги нуқсонлар қайд этилади, ҳолатининг ўзгариши (шунингдек, янги нуқсонларнинг юзага келиши) мониторинг давомида кузатиб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Мониторинг таркиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish183. Функционал вазифасига кўра мониторинг қуйидаги кичик қисмлардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектга асосланган, янги қурилиш ёки реконструкция қилинаётган объектнинг замини, пойдеворлари ва юк кўтарувчи конструкциялари ҳамда унинг атрофдаги бинолар ва ер ости иншоотлари, шунингдек инфратузилма объектларини ҳолатининг барча турдаги кузатишларини ўз ичига олади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик — гидрологик, грунтларнинг ҳолати, ер ости сувлари сатҳи ва таркибининг ўзгариши ва деструктив жараёнларнинг ривожланиши-эрозия, кўчкилар, карст-суффозия ҳодисалари, ер сиртининг чўкиши ва бошқа ўзгаришларни тартибли кузатиш тизимлари, шунингдек ҳарорат, электр ва бошқа физик майдонлар ҳолатини ўз ичига олади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэкологик — биологик, табиий муҳитдаги ўзгаришларни кузатиш тизимлари, радиация ҳолати ва бошқаларни ўз ичига олади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаналитик, кузатишлар натижаларини баҳолаш ва таҳлил қилишни ўз ичига олувчи, ҳисоб прогнозларини амалга ошириш, ўлчов натижалари билан прогноз катталиклар параметрларни солиштириш, зарарли таъсирларнинг салбий оқибатларини олдини олиш ёки бартараф этиш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш ва бу таъсирлар интенсивлигининг оширишга йўл қўймаслик чораларини ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish184. Мониторинг қўшимча равишда қуйидагиларни ўз ичига олади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоб прогнозларни бажариш учун зарур бўлган қўшимча муҳандислик-геологик тадқиқотлар ҳажми ва таркибига қўйиладиган талабларни ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг техник ҳолатига қўйиладиган талабларни ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг рухсат этилган чегаравий ва нотекис деформациялари қийматларига қўйиладиган талабларни ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпойдеворга таъсир этувчи юклар қийматларини ҳисоблаш, пойдевор тўшамасидан грунтга тушадиган ҳақиқий босимни ҳисоблаш ва уни ШНҚ 2.02.01-19 бўйича замин грунтининг ҳисоб қаршилиги билан ўзаро таққослаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 2.02.03-21 бўйича қозиқли пойдеворларга таъсир этувчи юкларни ҳисоблаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотларнинг ер ости ва усти қисмлари конструкциялари бўйича техник маълумотларни йиғиш ва таҳлил қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд биноларнинг пойдеворлари ва заминларини мустаҳкамлаш бўйича лойиҳа ёки техник ҳужжатларни таҳлил қилиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish185. Мониторинг қилиш усуллари ва техник воситалари мавжуд иншоотларнинг масъуллик даражаси, уларнинг конструктив хусусиятлари, янги объектларини қуриш усуллари, майдонининг геологик ва гидрогеологик шароитлари, мавжуд биноларнинг жойлашиш зичлиги, геотехник прогноз натижалари билан иншоотга қўйиладиган эксплуатацион талабларга мувофиқлигига боғлиқ равишда белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОбъектнинг геотехник мураккаблик тоифаси (категория) ўтган йиллардаги қидирув материалларини таҳлил қилиш ва иншоотларнинг масъуллик даражаси асосида мониторинг бошланишидан олдин ўрнатилади ва мониторинг дастурида ўз аксини топади. Ушбу тоифа лойиҳанинг ҳар қандай босқичида ва мониторинг қилиш даврида аниқланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеотехник тоифалар учга (I, II ва III) ажратилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМуайян геотехник тоифасига кирувчи ҳар хил грунт шароитларида жойлашган турли масъуллик даражасидаги объектларни белгилаш ва улар учун грунт хусусиятлари ҳамда қозиқларнинг юк кўтарувчанлик хусусиятини аниқлаш ШНҚ 2.02.03-21 бўйича амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish186. Атроф-муҳит, радиация ҳолати ва бошқа ўзгаришларнинг экологик — биологик кузатишлари, иншоотларга таъсир қилувчи зарарли жараёнлари, ионлаштирувчи нурланиш манбалари, атмосфера, тупроқ ва грунтларни зарарли моддалар билан ифлосланиши ҳамда грунтлар ҳамда сувларнинг қурилиш материалларига нисбатан агрессивлиги ошган ҳолатларда ўтказилади. Экологик кузатишларнинг таркиби ва ҳажми техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ иш дастурида акс эттирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish187. Мониторинг ўтказиш бир неча босқичларни ўз ичига олади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилаётган объектнинг замин грунти ва пойдеворларининг мумкин бўлган деформацияларини назарий ҳисоблашлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishянги қурилиш ва ишлаб чиқариш жараёнларининг мавжуд бино ва иншоотларга таъсирини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд бино ва иншоотларга янги қурилишнинг ҳақиқий таъсирларини табиий шароитда текшириш учун кузатув тизимини ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий шароитда қурилмаларни ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш амалга оширилаётган жараёнда, эксплуатациянинг дастлабки ва сўнгги йилларида заминдаги жараёнларнинг барқарорлашгунга қадар мониторинг ишларини олиб бориш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish188. Барча мумкин бўлган четлашишларни тезда аниқлаш, зарур ўзаро боғлиқликларни ўрнатиш ва бутун жараённи бошқариш имконини берувчи кенг қамровли автоматлаштирилган дастур ёрдамида мониторингни амалга ошириш мақсадга мувофиқ ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Мониторинг қилишга қўйиладиган умумий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish189. Кузатиш тизимини танлашда жараёнлар тезлигини ҳисобланган прогнозларининг катталиклари ва уларнинг вақт бўйича ўзгариши, ўлчашлар давомийлиги, об-ҳаво шароитларининг ўзгариши туфайли ўлчаш хатоликлари ҳамда геофизик, ҳарорат, электр ва бошқа соҳаларнинг аномал таъсирларини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКузатиш тизимлари ва назорат усулларининг аниқлиги олинган маълумотларнинг ишончлилиги, ўлчаш натижалари ва уларнинг мустаҳкамлиги ҳисоб прогнозлари билан мувофиқлиги ҳамда алоҳида кузатиш тизимлари маълумотларини ўзаро боғлаш талабларини таъминлаши керак. Узоқ муддатли мониторинг кузатувларини олиб боришда ташқи шароитнинг ўзгаришида ўлчов асбоблари параметрларининг барқарорлигини таъминлаш зарур бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарур ҳолларда ўлчаш қурилмаларини тарировка қилиш ишларини олиб борилиши ва ҳарорат, намлик ҳамда бошқа омилларнинг ўзгаришига боғлиқ равишда ўлчовлар натижаларига тузатишлар киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish190. Кузатишлар учун ишлатиладиган асбоб ва ускуналар техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ сертификатланган ёки текширилган бўлиши мақсадга мувофиқ ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish191. Ўлчов нуқталарини танлаш техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талаблари ва тавсиялари бўйича амалга оширилиши керак. Кузатиладиган катталикларнинг ўзгариши интенсивлиги юқори бўлган участкаларда ўлчов нуқталарининг сонини кўпайтириш талаб этилади. Бундай ҳолда кузатувлар такрорийлиги кузатилаётган жараёнлар тезлиги билан мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Мониторинг ўтказиш технологияси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish192. Мониторинг ўтказиш натижасида объект ва атроф-муҳитга қўйиладиган асосий эксплуатацион талабларнинг бажарилишини таъминловчи шарт-шароитлар аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish193. Лойиҳалаш босқичида қуйидагилар аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектларга қўйиладиган асосий эксплуатацион талаблар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформация ва зўриқишларнинг ҳисоб катталикларини прогнозлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатув дастури ва кузатиш тизимларини ишлаб чиқиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish194. Қурилиш ёки реконструкция қилиш босқичларида қуйидагилар амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатиш тизимларини ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатишларни амалга ошириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКузатишларни амалга оширишда деформация ва зўриқишларнинг ҳисоб билан кузатув натижалари ўзаро таққосланади ҳамда таққослаш натижалари асосида эксплуатацион талаблар бажарилишининг қабул қилинган мезонлари баҳоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЗарур ҳолларда экплуатация талабларни бажарилиш мезонларига ўзгартиришлар киритилади, шунингдек қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган объект яқинида жойлашган бино ва иншоотларнинг эксплуатацион ишончлилигини таъминлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар ишлаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish195. Қўшимча чора-тадбирлар амалга оширилгандан сўнг кузатиш давридаги экплуатацион талабларнинг бажарилиши текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Бино ва иншоотлар техник ҳолатининг умумий мониторинги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish196. Бино ва иншоотлар техник ҳолатининг умумий мониторинги техник текшириш талаб қилинадиган объектларнинг кучланганлик — деформацияланганлик ҳолатининг ўзгаришини аниқлаш мақсадида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish197. Умумий мониторинг қилишда қоидага кўра бино ва иншоотлар техник ҳолатини тўлиқ текширишнинг ўрнига, техник ҳолати тоифасини таҳминан баҳолаш мақсадида конструкциялар визуал кўздан кечирилади, бино ва иншоотлар динамик кўрсаткичлари ўлчанади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish198. Агар динамик кўрсаткичларни такроран ўлчаш натижаларига кўра уларнинг ўзгариш қийматлари фарқи 10 фоиздан ошмаса, кейинги ўлчашлар яна икки йилдан кейин амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish199. Агар бино ва иншоотларнинг техник ҳолати тоифасини тахминий баҳолаш натижаларига кўра, иш қобилияти чекланган ёки авария ҳолатида деб топилганда ёки бино ва иншоотларнинг динамик кўрсаткичлари қайта ўлчанганда, ўлчов натижалари 10 фоиздан ортиқ қийматга фарқ қилса, ушбу ҳолатда бино ва иншоотнинг техник ҳолати мажбурий равишда режадан ташқари текширувдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish200. Бино ва иншоотлар техник ҳолатининг умумий мониторинги натижалари бўйича ижро этувчи ходим бино ва иншоотлар техник ҳолатининг умумий мониторингининг босқичи ва техник ҳолати бўйича умумий мониторинги ўтказилган ҳар бир бинонинг техник ҳолати тўғрисидаги хулосаларни расмийлаштиради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-§. Стационар кузатишлар ва маҳаллий мониторинг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish201. Янги қурилиш ёки реконструкция қилинаётган объектлар ҳамда унга яқин жойлашган фойдаланишдаги бинолар ва иншоотлар ҳудуди (майдони) нинг муҳандислик-геологик шароитини комплекс ўрганиш учун кузатиш ва ўлчаш тизимига ҳудудларнинг рельефни ўрганиш, геологик тузилиши, тектоник, геоморфологик ва гидрогеологик, грунтнинг таркиби ва ҳолати, шунингдек муҳандислик ва геологик қидирувлар маълумотларига кўра геологик муҳитнинг алоҳида элементларининг мумкин бўлган ўзгаришларини прогнозлашларни ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish202. Янги қурилиш ёки реконструкция қилинаётган объектлар яқинидаги мавжуд бинолар деформацияларининг ҳисоб прогнозларини аниқлаш мақсадида, грунтлар хоссаларининг бўлиши мумкин бўлган ўзгаришларини ҳисобга олган ҳолда уларнинг кўрсаткичларини амалдаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талаблари мавжуд ШНҚ (ҚМҚ), O'z DSt ва ушбу шаҳарсозлик нормалалари талабларига мувофиқ лойиҳалаш босқичида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОбъектларни қуриш ва фойдаланиш даврида ишчи ҳужжатларда белгиланган табиий шароитларнинг ҳақиқий ҳужжатлар билан мувофиқлигини баҳолаш, шунингдек бинолар ва иншоотларнинг замини ва пойдеворларининг техник ҳолатини баҳолаш, уларнинг лойиҳалаш талабларига мувофиқлиги махсус тадқиқотлар ва кузатувлар давомида амалга оширилган муҳандислик — геологик тадқиқотлар материаллари ва маълумотлари асосида амалга оширилиши керак. Алоҳида ҳолатларда масъулияти юқори бўлган иншоотлар учун атроф-муҳит ёки уларнинг элементларининг маҳаллий мониторинги (доимий кузатишлар) орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish203. Қурилиш майдонининг муҳандислик-геологик шароитларидаги мумкин бўлган ўзгаришларнинг прогнозларини ҳисоблашда ҳудуддаги грунтларнинг ўзига хос хусусиятлари ва хавфли геологик жараёнларини ҳисобга олиш ҳамда геологик муҳитдаги техноген юкламалар тўғрисидаги маълумотларни амалга ошириш, шунингдек жараёнларни фаоллашиши мумкинлигини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish204. Ер сиртининг геодинамик ҳаракатлари, эрозия, карст-суффузия ўпирилишлар ва чўкишлар, кўчкилар, ҳудудларни сув босиши, техноген ва бошқа мустаҳкамлиги паст грунтлар, ҳарорат аномалиялари, электр ва бошқа физик майдонларнинг мавжудлиги кабилар хавфли геологик ҳодисаларга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish205. Карст-суффузион жараёнлар конуссимон, косасимон чуқурликлар шаклида ва қудуқлар шаклида ўпирилишлар ҳосил бўлиши билан боғлиқ жараёнлар, диаметри 2 дан 40 м гача бўлган ва кўриниши 8 м гача бўлган чуқурликлар ҳамда ер сиртининг чўкиши билан боғлиқ бўлади. Шу билан бирга, воронкасимон чуқурликлар даврий равишда қайта пайдо бўлиши ҳамда яна ривожланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish206. Деформацияларнинг ҳисоб прогнозини аниқлашда қуйидагиларни инобатга олиш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд бинолар ҳудудининг ҳақиқий табиий шароитларини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishатроф-муҳитга сув тошқинларининг салбий таъсирини баҳолаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик жараёнларнинг ривожланиши ва тарқалиш эҳтимоли, шу жумладан техноген факторлар таъсирини ҳисобга олган ҳолда, ҳудуддаги муҳандислик-геологик, гидрогеологик ва гидрологик шароитлар ўзгаришининг прогнози;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер усти ва ости сувларининг сатҳи, кимёвий ва ҳарорат режимларининг ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳудудларнинг табиий ва сунъий дренажланиш ҳолати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish207. Мавжуд бино яқинида янги қурилиш ёки реконструкция давомида, қурилиш ишлари натижасида зарар кўриши ёки хавфли геологик ва муҳандислик-геологик жараёнлар ривожланишини келтириб чиқарувчи, шунингдек, уларнинг юзага келиши ва фаоллашиш эҳтимолини башорат қилиш учун муҳандислик-геологик тадқиқотлар таркибида махсус тадқиқотлар (кузатувлар) амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish208. Геологик муҳитнинг алоҳида компонентларидаги ўзгаришларнинг маҳаллий мониторинги (стационар кузатувлар) аввалги тадқиқот босқичларида яратилган кузатув нуқталари (қудуқлар, кузатиш жойлари, нуқталар) тармоғи асосида, улар бўлмаганида — янги ташкил этилган тармоқ бўйича хавфли геологик ва муҳандислик — геологик жараёнларнинг ривожланишини кузатиш, бино ва иншоотларнинг деформациялари ва иншоотларнинг эксплуатацион яроқлилигига салбий таъсир кўрсатадиган бошқа омиллар асосида амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish209. Биноларни зич қурилиши ва хавфли геологик жараёнларнинг ривожланиш эҳтимоли мавжуд шароитларда қуйидаги тадқиқотлар учун стационар кузатувлар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли жараёнларнинг ривожланиш динамикаси (карст, кўчкилар, геодинамик жараёнлар ва бошқалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсув тошқини, қўшимча қайта ишланадиган ҳудудларнинг деформациялари, чўкишлар ва ҳудудларнинг пасайиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ҳолати ва хусусиятлари, ер ости сувларининг сатҳи, ҳарорати ва гидродинамик режимининг ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлар пойдеворлари замини грунтининг чўкиши, бўкиши ва бошқа ўзгаришлари, муҳандислик муҳофазаси иншоотларининг ҳолати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish210. Буюртмачининг техник шартлари асосида стационар кузатувлар ўтказилиши иш дастурида асослаб берилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИш дастурида қуйидагилар кўзда тутилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатишлар таркиби (турлари, кузатиш тармоғи жойларини жойлаштириш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиш кўлами (кузатув жойлари сони, кузатувлар даврийлиги ва давомийлиги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий ва техноген шароитлар, ўрганилаётган ҳудуднинг ўлчами, биноларнинг геотехник тоифаси ва хавфли иш турларига боғлиқ ҳолда стационар кузатишлар (визиуал, инструментал) усуллари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish211. Стационар кузатишларда қуйидагилар таъминланиши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўрганилаётган ҳудуд (майдон) муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитларининг мумкин бўлган ўзгаришларни баҳолаш ва олдиндан айтиб бериш учун етарли бўлиши керак бўлган вақтдаги ҳамда геологик муҳитнинг алоҳида компонентларидаги ўзгаришларнинг миқдорий тавсифларини олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнуқсонларни ўз вақтида аниқлаш, салбий жараёнларнинг олдини олиш ва бартараф этиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқабул қилинган лойиҳалаш ечимларининг ҳисоб прогнозлари ва тузатишларини аниқлаштириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish212. Стационар кузатишлар характерли (бир хиллиги) махсус жиҳозланган кузатиш тармоқли пунктларида олиб борилиши, улардан баъзилари қурилиш жараёни тугагандан сўнг ҳам кузатишлар учун ишлатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish213. Белгиланган вазифалардан келиб чиққан ҳолда стационар кузатишлар олиб боришнинг асосий энг самарали воситаси сифатида геологик муҳитнинг алоҳида компонентларидаги ўзгаришларини кузатишда мунтазам гидрогеологик, муҳандислик-геодезик ва геофизик кузатишлардан фойдаланиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТегишли асослар мавжуд бўлган ҳолларда амалдаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларда назарда тутилган бошқа усул ва воситалардан иш дастурида фойдаланилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish214. Янги қурилиш ёки реконструкцияларнинг мавжуд бино ва иншоотлар билан ўзаро таъсирида, ер ости сувлари мавжуд бўлган ҳолларда амалга оширилиши лозим. Сув босиш жараёни ёки ер ости сувлари грунт шароитининг ўзгаришига, шунингдек хавфли геологик (карст, суффозия, кўчкилар, чўкишлар ва бошқа) жараёнларни ривожланиш интенсивлигига муҳим таъсир кўрсатадиган жараёнларни башорат қилишда мунтазам гидрогеологик кузатувлар ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish215. Геодезик кузатишлар ва уларни қайта ишлаш жараёнида қуйидагилар бажарилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформацияларнинг абсолют ва нисбий қийматларини аниқлаш ва уларни ҳисоб ҳамда рухсат этилган қийматлари билан ўзаро солиштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинолардан нормал шароитда фойдаланиш учун деформацияларнинг юзага келиш сабаблари ва хавфлилик даражасини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishрухсат этилмаган деформацияларнинг пайдо бўлиши ёки уларнинг оқибатларига қарши курашиш бўйича замонавий чора-тадбирларни қабул қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоблаш усулларини аниқлаштириш ва турли хил бинолар, иншоотлар ҳамда коммуникациялар учун рухсат этилган ва чегаравий деформацияларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтоғ жинслари ҳаракати жараёнининг қонуниятларини ва уларнинг параметрларини асосий таъсир этувчи омилларга боғлиқлигини аниқлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтабиий ва техноген жараёнларнинг ривожланиш прогнозини асослаш ҳамда бино ва иншоотлар учун деформацияларнинг хавфлилик даражасини баҳолаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish216. Ер сирти ва тоғ жинслари қатламларининг деформацияларини геодезик кузатишлар тизимига грунт маркаси, грунт реперлари (сатҳи) ва асос баландлиги белгиларидан иборат тармоқ (кузатиш станция) ларини ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКузатиш станциясини барпо қилиш ва ундаги кузатишлар график қисм (режа) ҳамда тушунтириш ёзувидан иборат махсус лойиҳа бўйича амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish217. Грунт маркалари ва реперларининг вертикал текисликдаги кўчишлари даврий нивелирлаш билан аниқланади, горизонтал текисликда эса кузатиш тармоғининг барча профил чизиқлари бўйлаб марка ва реперлар оралиғидаги масофаларни ўлчаш йўли билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish218. Геофизик кузатишлар, одатда, бошқа иш турлари билан биргаликда қуйидаги мақсадлар учун амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбўш тўртламчи (ва ундан катта) қатламнинг таркиби ва қувватини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтоғ жинслари массивининг литологик тузилишини, тектоник бузилишлар ва юқори ёриқли ва сувга тўйиниш ҳудудларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт массивларининг таркиби, тузилиши ва хоссаларини ҳамда уларнинг ўзгаришини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер ости сувлари сатҳининг чуқурлиги, грунт ва оқова сувларнинг гидрогеологик кўрсаткичларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеологик ва гидрогеологик жараёнлар ҳамда уларнинг ўзгаришларини аниқлаш ва ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхавфли геологик ва гидрогеологик жараёнлар мониторингини ўтказиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБир жинсли бўлмаган геологик жисм (объектлар) ларни ўрганишда, уларнинг геофизик кўрсаткичлари бир — биридан кескин фарқ қилганда энг самарали геофизик усуллар қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish219. Геофизик ишлар ҳажмини аниқлаш (геофизик профиллар ва нуқталарнинг жойлашиш сони ҳамда тизими) ишлаб чиқилаётган иш дастури бўйича муҳандислик-геологик шароитларнинг мураккаблигини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГеофизик тадқиқотлар натижаларини ишончлилиги ва аниқлигини изоҳлаш учун, геологик муҳитни бошқа турдаги ишлар мажмуаси (қудуқларини бурғилаш, шурфлар ўтказиш, зондлаш, дала ва лаборатория шароитида грунт хоссаларини аниқлаш) дан фойдаланиб таянч (асосий) қисмларда параметрик ўлчов ишлари амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish220. Бино ва иншоотлар пойдеворлари остидаги грунтнинг ҳолатини ўрганиш, шунингдек вақт ўтиши билан уларнинг ҳолати ўзгаришининг маҳаллий мониторингини амалга ошириш учун электр ва механик майдонлар таъсиридан ҳоли бўлган газ-эманацион геофизик усулларидан фойдаланиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГаз-эманацион усуллар радиоктив ва газ эманацияларининг фозавий-вақтинчалик боғлиқлик майдонларига асосланган бўлиб, бино ва иншоотларнинг физик-механик хусусиятларининг мумкин бўлган ўзгаришини баҳолаш учун пойдевор остидаги грунтнинг қудуқлараро сейсмоакустик зондлаш орқали бирлаштириш тавсия этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-§. Иш қобилияти чекланган ёки авария ҳолатидаги бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини мониторинг қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish221. Техник ҳолати тоифаси бўйича иш қобилияти чекланган ёки авария ҳолатига мос келувчи бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини мониторинг қилишда объектларни тиклаш ёки кучайтириш ишларини амалга оширгунга қадар бино ва иншоотларнинг конструкциялари ва замин грунтида жараёнлар назорат қилиб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish222. Бино ва иншоотлар конструкциялари ҳамда грунтнинг техник ҳолати мониторингини ҳар бир босқичида қуйидаги ишлар амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектнинг жорий динамик кўрсаткичлари аниқланади ва уларни олдинги босқичда ўлчанган кўрсаткичлар билан таққосланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъект конструкцияларидаги олдин аниқланган камчилик ва шикастланишларнинг ўзгариш даражаси қайд қилинади ҳамда янги пайдо бўлган камчилик ва шикастланишлар аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформациялар, оғишлар, эгилишлар ва ҳоказолар такрорий ўлчанади ва улар олдинги босқичда олинган ўхшаш миқдорлар қийматлари билан таққосланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмониторингни ушбу босқичида олинган маълумотлар таҳлил қилинади ва объектнинг жорий техник ҳолати ҳақида хулоса қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-§. Янги қурилиш, реконструкция ёки табиий ва техноген таъсирлар зонасига тушадиган бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини мониторинг қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish223. Янги қурилаётган, реконструкция қилинаётган объектлар ёки табиий-техноген таъсирлар ҳудудига тушадиган бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини мониторинг қилиш қуйидаги мақсадлар асосида амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино ва иншоотлар конструкциялари деформацияларининг абсолют ва нисбий қийматларини аниқлаш ва уларни ҳисоб ҳамда рухсат этилган қийматлари билан ўзаро таққослаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектларнинг нормал эксплуатацияси учун деформацияларнинг сабаби ва хавфлилик даражаларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдеформацияларнинг юзага келишига қарши курашиш ёки уларнинг оқибатларини бартараф этиш бўйича ўз вақтида чора-тадбирлар кўриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунтларнинг ҳисоб катталикларини ва физик-механик кўрсаткичларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтурли хил бино ва иншоотлар ҳамда коммуникациялар учун ҳисоб схемаларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўрилаётган профилактик ва ҳимоя тадбирларнинг самарадорлигини ўрнатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгрунт жинсларининг ҳаракати жараёни қонуниятлари ва унинг кўрсаткичларига таъсир этувчи асосий омилларга боғлиқлигини аниқлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish224. Табиий-техноген таъсирлар ва янги қурилиш объектлар таъсир ҳудудига тушаётган бино ва иншоотларнинг техник ҳолатининг мониторинги қурилиш бошланишигача ёки кутилаётган табиий-техноген таъсирлардан олдин режалаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish225. Янги қурилиш, реконструкция қилинаётган объектлар таъсир ҳудудига тушаётган бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини мониторингида замин, пойдеворлар ва ер ости иншоотлари бўйича техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ очиқ усулда ташкил этилган маълумотлардан (таъсир ҳудудининг радиуси, қўшимча деформациялар ва бошқалар) фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish226. Қурилаётган биноларнинг қозиқ элементларини қоқиш вақтида атрофдаги бино ва иншоотларга динамик таъсирлар ҳудудини баҳолаш ШНҚ 3.02.01-19 га мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish227. Ер ости усули ёрдамида бунёд этиладиган объектларнинг реконструкцияси ёки қурилишининг таъсир зонасига тушадиган бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини мониторинг қилишда объектнинг қурилиш ишлаб чиқариш циклининг объект ҳамда грунт жинси массивининг лойиҳа ҳужжатларида белгиланган катталикларга мувофиқ ўрнатилган тартибда деформация жараёнининг тўхташигача бўлган бутун жараён геодезик-маркшейдерлик ишлари ёрдамида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish228. Кузатиш дастурини тузишдан аввал йирик қурилиш майдонидаги ва унинг таъсир худудидаги ер сиртида жойлашган объектлар грунт массивининг геомеханик ҳолати баҳоланиши ва прогноз қилиниши керак бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish229. Қурилиш ишлари бошланишидан олдин геомеханик ҳолатни баҳолаш геологик маълумотлар ва муҳандислик тадқиқотлари асосида амалга оширилади. Шу билан бирга табиий кучланишларнинг майдонини, тектоник бузилишлар, синиш, қатламланиш, сувнинг мавжудлиги, карстлар ҳосил бўлиши ва массивнинг бошқа хусусиятларини аниқлашга алоҳида эътибор берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish230. Тоғ — кон ишлари таъсирида тоғ жинслари массивининг геомеханик ҳолатидаги ўзгаришларининг прогнози, объектнинг қурилиши ва ишлашининг типик шароитлари ҳамда авария ҳолатларда (котлованлар четининг бузилиши, лойли грунтларни силжиши, карст пайдо бўлишининг ривожланиши, қадимги кўчкиларни фаоллашиши ва бошқалар) юз беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПрогнозлаш геомеханик жараёнларнинг кутилаётган ривожланиши қуйидаги асосий кўрсаткичлардан ташкил топади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсилжиш ҳудудларининг ўлчами ва жойлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсилжиш ва деформацияларнинг максимал қийматлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсилжишдаги деформацияларнинг тақсимланиш характери;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсилжиш жараёнининг умумий давомийлиги ва хавфли деформациялар даври.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish231. Ер сирти ва унда жойлашган объектларнинг силжиши натижасида тоғ жинслари массивининг геомеханик ҳолатидаги ўзгаришлар ҳақида маълумот олиш мақсадида инструментал кузатишлари амалга оширилади ҳамда улар асосида зарур профилактик ва ҳимоя чораларини кўрилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish232. Ер юзаси ва иншоотларининг силжишини инструментал кузатишлар бино ва иншоотларнинг замини ҳамда иншоотларга қўйилган реперлар (маълумот нуқталари) тизими ёрдамида, тоғ жинслари қатламларининг ҳаракати учун эса қудуқларга қўйилган чуқурлик реперлари ёрдамида амалга оширилади. Қурилиш ҳудудида ер ости коммуникацияларининг шикаст етказилишининг олдини олиш чоралари кўрилиши керак. Реперларни қўйиш ва улар бўйича дастлабки кузатишлар қурилиш бошланишидан олдин амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish233. Маълумот реперлари кузатиш тармоғини режалаштириш билан бир вақтда учта бошланғич маълумот реперларини қўйиш учун жойлар режалаштирилиши керак, улар ёрдамида кейинчалик баландлик ва уларнинг мустаҳкам ўрнатилгани текширилади ҳамда таянч реперлари профил чизиғининг баландлик бўйича жойлашиш ўринлари аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish234. Янги қурилиш ва табиий-техноген таъсирлар зонасига кирувчи алоҳида бино ва иншоотларни кузатиш учун девор ва грунт реперлари ўрнатилади. Кузатишлар бошланишидан олдин бино ва иншоотларнинг техник ҳолати текширилади, динамик параметрлар ўлчанади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish235. Ер сиртининг ҳаракатини кузатиш, ер ости иншоотларини қуриш таъсири зонасига тушиб қолган бино ва иншоотлар деформациялари, реперлар жойлашган ўрнида қайд қилинган бузилишларни, жумладан уларнинг кўчиш ва деформациясининг характери ва қийматига таъсир этувчи барча факторлар даврий инструментал аниқлашни ўз ичига олади. Бино ва иншоотлар учун уларнинг динамик кўрсаткичлари ҳам ўлчанади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish236. Бино ва иншоотлар заминларининг деформацияларини кузатишлари ГОСТ 24846 бўйича олиб борилади. Биноларни кузатишда пойдеворларнинг нотекис чўкиши аниқланади ҳамда конструкциялардаги ёриқлар ва бошқа шикастланишлар, уларнинг таянч тугунларини ишончлилиги, чоклар ораси ва шарнирли таянчлардаги бўшлиқлар мавжудлиги қайд қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИшлаб чиқариш бинолари учун алоҳида турувчи устунлар пойдеворининг нисбий горизонтал кўчиши, технологик қурилмалар пойдеворларнинг оғиши, кўприк юк кўтарувчи кранлар мавжуд бўлганда кран ости йўлининг лойиҳадаги жойлашишидан четга чиқишлар, яъни кўндаланг ва бўйлама қиялиги, кран изи кенглигини ўзгариши ва унинг бузилишга келиши мумкин бўлган ҳолатлар аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish237. Вертикал ва горизонтал деформацияларни ўлчаш аниқлиги кутилаётган ҳисоби кўчиш қийматига боғлиқ ҳолда аниқланади. Замин ва пойдеворлар деформацияларининг ҳисоб қийматлари тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлмаса, вертикал ва горизонтал кўчишларни ўлчаш аниқлиги синфи орқали белгилашга рухсат этилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI — қоя-тошли ва ярим тошли грунтларда бунёд этилган эллик йилдан ортиқ вақт мобайнида фойдаланишда бўлган ноёб бино ва иншоотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII — қумли, гилли ва бошқа сиқиладиган грунтларда бунёд этилган бино ва иншоотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII — кўтарма, чўкувчан, торфли ва бошқа юқори сиқилувчан грунтларда бунёд этилган бино ва иншоотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV — грунтли иншоотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish238. Бино ва иншоотнинг баландлиги Н га боғлиқ ҳолда бир ёнга оғишини ўлчашнинг чегаравий хатоликлари қуйидаги қийматлардан ошмаслиги керак, мм:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфуқаролар бино ва иншоотлар — 0,0001 Н;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсаноат бино (конструкция) лари — 0,0005 Н;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмашина ва агрегатлар пойдевори — 0,00001 Н.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish239. Геодезик усуллар ва асбоблардан фойдаланиб, кузатув реперлари бўйича ер сиртининг вертикал ва горизонтал кўчишлари ва зарур ҳолларда чуқурликнинг туби ўлчанади. Нишаблик зонаси чегарасида ер сиртидаги ёриқлар пайдо бўлганда уларнинг узунлиги, кенглиги ва чуқурлиги бўйича ривожланишини қўшимча систематик кузатишлари ташкил этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish240. Ер сиртидаги инструментал кузатишлар билан бир вақтда ер ости иншоотида бевосита маркшейдерлик кузатишлари ҳам амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish241. Ўлчов материаллари, ҳисоб-китоблар ва геологик-топографик ҳужжатлар асосида йирик янги қурилиш ва табиий-техноген таъсирлар ҳудудига кирган бино ва иншоотларнинг техник ҳолати ҳақидаги керакли маълумотлар аниқланади ҳамда тоғ-жинслари массивининг геомеханик ҳолатидаги ўзгаришлари, хавф даражаси ва салбий жараёнларнинг ривожланиш даражаси (зарурат туғилганда) ҳақидаги зарур маълумотларни ўз ичига олган хулоса тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-§. Ноёб бино ва иншоотлар техник ҳолатини мониторинг қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish242. Ноёб бино ва иншоотлар заминлари ва қурилиш конструкцияларининг техник ҳолатининг мониторинги улардан хавфсиз фойдаланилишини таъминлаш мақсадида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМониторинг давомида объект конструкциялари ва грунтда содир бўладиган жараёнларни конструкция ва заминнинг кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатининг салбий ўзгаришларини эрта босқичларда ўз вақтида аниқлаш, объектнинг чегеравий иш қобилиятида ишлаши ёки авариявий ҳолатга ўтишига олиб келадиган, шунингдек юзага келган салбий жараёнларни бартараф этиш бўйича тадбирларни ишлаб чиқишга керакли маълумотларни олиш мақсадида назорат ишлари ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish243. Мониторинг жараёнида эксплуатация қилинаётган ноёб бино ва иншоотлар юк кўтарувчи конструкцияларининг кўп қисмларига мураккаб жойлашуви ҳисобига ўлчов ишларини амалга ошириш учун имконият чекланган бўлади. Бундай объектлар учун конструкцияларнинг кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатининг ўзгариш участкаларини олдиндан аниқлаш, локализациялаш, кейинчалик конструкцияларда аниқланган хавфли участкаларнинг техник ҳолатини текшириш учун махсус усуллар ва техник воситалардан фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish244. Ноёб бино ва иншоотлар заминлари ва қурилиш конструкцияларининг техник ҳолатини мониторинг қилиш ва эрта диагностика қилиш (олдиндан ишлаб чиқилган лойиҳага мувофиқ) учун конструкциялар кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатининг ўзгаришини автоматлаштирилган режимда аниқлаш, уларнинг хавфли қисмларини маҳаллийлаштиришни таъминлаш, бино ёки иншоотнинг бир томонга оғиш даражасини, керак бўлган ҳолларда бошқа кўрсаткичларни (деформация, босим ва бошқалар) аниқлаш мақсадида автоматлаштирилган стационар тизимлар (станция) ўрнатилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАвтоматлаштирилган стационар мониторинг тизимини (станция) созлаш одатда, қурилиш конструкцияларида, шу жумладан, авария ҳолатларда нуқсонларнинг юзага келиши ва ривожланишини баҳолаш учун ўтказилади ҳамда мураккаб муҳандислик ҳисоб ишларини ўтказиш учун олдиндан ишлаб чиқилган математик моделлардан фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish245. Замин ва қурилиш конструкцияларининг техник ҳолатининг мониторинги учун автоматлаштирилган стационар тизим (станция) қуйидаги ҳолларда керак бўлади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishўтказилган ўлчаш натижаларини комплекс қайта ишлашни амалга ошириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилиш конструкцияларининг турли ўлчанган кўрсаткичларини (динамик, деформацион, геодезик ва бошқалар) таҳлил қилиш ва уларни чегаравий рухсат этилган қийматлар билан солиштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishчегаравий иш қобилиятига ёки авария ҳолатига ўтишига олиб келиши мумкин бўлган конструкцияларнинг кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатидаги салбий ўзгаришларини эрта босқичларда аниқлаш учун етарли маълумот тақдим этиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish246. Конструкцияларнинг кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатидаги ўзгаришлар жойларини аниқлашда юқорида баён этилган усуллар ёрдамида текширилади ва уларнинг натижалари асосида конструкцияларнинг техник ҳолати ҳамда кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатидаги ўзгаришлар сабаблари ва конструкцияларни тиклаш ёки мустаҳкамлаш чораларини кўриш зарурлиги ҳақида хулосалар чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish247. Ноёб бино ва иншоотлар муҳандислик-техник таъминот тизимининг мониторинги уларнинг хавфсиз ишлашини таъминлаш мақсадида амалга оширилади. Мониторинг натижалари ушбу объектларнинг хавфсиз эксплуатациясини таъминлашнинг асосини ташкил этади. Мониторинг қилиш давомида ноёб бино ва иншоотлар хавфсизлигига таҳдид солувчи салбий омилларнинг дастлабки босқичида ўз вақтида аниқлашни таъминлаш, муҳандислик таъминоти тизимининг иш қобилияти ва ишлашининг натижалари назорат қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish248. Ноёб бино ва иншоотлар муҳандислик-техник таъминоти тизимининг техник ҳолатини текшириш ва эрта диагностикасини қилиш учун лойиҳага мувофиқ олдиндан ишлаб чиқилган мониторинг тизими ўрнатилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish249. Табиий ва техноген хусусиятли авария таъсири юзага келган ҳолларда (хавфни комплекс баҳолаш билан) объектларининг умумий хавфсизлигини назорат қилиш учун талаблар мазур шаҳарсозлик нормаларининг 8-иловасида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16-боб. Текшириш ўтказилишида техника хавфсизлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish250. Конструкцияларни текширишдан олдин бино ҳамда унинг участкаларидан вақтинчалик фойдаланишни тўхтатиб туриш ёки фойдаланишни тўхтатмаган ҳолда ишларни хавфсиз олиб бориш режаси кўзда тутилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТузилган режада конструкцияларнинг қулаб тушиши, газ, ток, буғ, олов, транспорт воситаларининг ҳаракатланиши ва бошқалар таъсирида инсонларга зарар етказишларни истисно этувчи чора-тадбирлар назарда тутилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish251. Иншоотларга бевосита киришни таъминлаш учун бинода мавжуд воситалар (кўприк ва осма кранлар, ўтиш майдончалари ва галереялар, технологик ускуналар ва бошқалар)дан фойдаланиш мумкин. Бундай ускуналар мавжуд бўлмаган ҳолларда подмостлар, ҳавозалар ва майдончалар, настиллар, люлкалар, зинапоялар ва нарвонлар ташкил этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish252. Иншоотларни текшириш ишлари давомида текширувларни ўтказувчи мутахассислар қурилишда хавфсизлик ва меҳнат хавфсизлиги бўйича ҚМҚ 3.01.02-00 талабларига риоя қилишлари шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish253. Табиий шароитда текширишларни ўтказувчи шахслар ГОСТ 12.0.004 га мувофиқ корхонанинг меҳнат хавфсизлиги бўлимида кириш (умумий) тайёргарликдан ўтиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish254. Текшириш ўтказувчи шахслар зарур ҳимоя воситалари ва махсус кийимлардан фойдаланишлари шарт:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 12.4.087 бўйича ҳимоя каскалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishГОСТ 12.4.107 бўйича карабин ва хавфсизлик арқонларининг маҳкамланиш жойларини кўрсатувчи ТУ 36-2103 бўйича огохлантирувчи камарлари (зарурат туғилганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмахсус кийимларда механизмлар ҳаракатланувчи қисмлари ва ток ўтказувчи элементларга илиниб қолишдан қочиш мақсадида бўш ва осилган қисмларига эга бўлмаслиги керак;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмавжуд зарарли омилларга эга бўлган мазкур корхонада қўлланиладиган нафас олиш йўллари ва кўзларни ҳимоя қилиш учун қурилмалар ва аппаратлар (ниқоблар, кўзойнаклар, респираторлар, газ маскалари, кислородли ҳимояловчи қурилмалар, шамоллатиладиган скафандорлар ва бошқалар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish255. Уч метрдан ортиқ баландликдаги конструкцияларни ўлчаш, синаш ва текшириш бўйича барча ишлар қоидага кўра ҳавозалар ёрдамида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ишларни бажаришда ҳавозаларсиз амалга оширишга фақат уларни ўрнатишга имкон бўлмаган ҳолда махсус зарурий хавфсизлик воситалари (тортилган пўлат арқонлар, хавфсизлик тўрлари ва бошқалар) ни қўллаган ҳолда рухсат этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish256. Ҳар куни иш бошланишидан олдин ҳавоза (леса), йўлаклар, қурилиш люлкалари, зинапояларнинг ҳолати текширилиши ва уларда носозликлар аниқланганда таъмирлаш бўйича зарурий чоралар кўрилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.04.01-22 «Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
1-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБино ва иншоотларни текширишнинг нуқсонлар қайдномасини
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШАКЛИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Бўлма, хона, очилган жойлар, конструкциялар ва бошқаларнинг рақами |
Тугун, элемент ва текширилаётган конструкция участкаси ва бошқалар ҳолатининг рақами |
Ҳолати(қониқарли, қониқарсиз) |
Нуқсонлар, шикастланишлар ёки лойиҳадан четга чиқишларнинг хусусиятлари |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
|
|
|
|
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ. Бино ва иншоотларни текширишда қуйидагиларни амалга ошириш тавсия этилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтекширилаётган объект бўйича дастлаб лойиҳа, тарихий ва технологик маълумотларни тўплаш билан ишни бошлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино бўлмалари, хоналари, очилган жойлари, конструкциялар ва бошқаларни рақамлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбино қисмларининг ҳар бир шикастланиш тури бўйича нуқсонлар қайдномасини тўлдириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.04.01-22 «Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
2-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДастлабки текширишлар натижалари асосида бинолар ҳолатининг тоифасини баҳолаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Бинонинг ҳолати категорияси |
Шикастланишларнинг турлари |
Конструкция ларнинг эскириш, % | ||
|
Юк кўтарувчи деворлар, каркас элементлари, (устунлар, тўсинлар ва бошқалар), пойдеворлар |
Тўсувчи деворлар |
Ораёпмалар, зиналар, нарвонлар | ||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
|
I — нормал Фойдаланиш шароитлари бўйича ГОСТ 31937-2011 талаблари ва лойиҳа ҳужжатлари ва меъёрий талаблар бажарилган. Таъмирлаш ишларига бўлган зарурат мавжуд эмас. |
Тош деворларда кўринадиган нуқсонлар ва шикастланишалар мавжуд эмас. Қоришмаларни кесиб ўтмайдиган алоҳида ғиштларда ёриқлар мавжуд. Темирбетон конструкцияларда кўринадиган нуқсонлар ва шикастланишлар мавжуд бўлмайди ёки алоҳида кичик чуқурчалар, синишлар, толасимон ёриқлар мавжуд бўлади (0,1 мм дан катта бўлмаган). Конструкциялар ва маҳкамланиш деталларида коррозияга қарши шикастланишлар мавжуд бўлмайди. Салқиликлар ва ёриқларнинг очилиш кенглиги меъёрлар бўйича рухсат этилган қийматлардан ортиб кетмайди. Пўлат конструкцияларда ҳимоя қопламаларининг шикастланиши ва конструкцияларнинг эскиришини тавсифловчи белгилари мавжуд бўлмайди. |
Кўринадиган шикастланишлар ва ёриқлар мавжуд эмас |
Силжишлар ва ёриқлар мавжуд эмас |
5 гача |
|
II — қониқарли (иш қобилияти ҳолатида) Материалларнинг ҳақиқийхусусиятларини ҳисобга олган ҳолда амалдаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабаларини чегаравий ҳолатлари I гуруҳи ва II гуруҳи бўйича талаблари бузилган бўлсада фойдаланиш (таъмирланганда).Конструкцияларни кучайтирмасдан маҳаллий шикастланишларини жорий таъмирлаш орқали бартараф этиш талаб этилади. |
Тош деворларда деворнинг икки қаторидан кўп бўлмаган қаторларидан ўтувчи ёриқларнинг мавжудлиги (узунлиги 15 см дан кўп бўлмаган). Қопламаларнинг 15 фоиз чуқурликкача бўлган қалинликда қатламларга ажралиши. Темирбетон конструкцияларда арматура коррозияси излари алоҳида участкаларда кичик ҳимоя қатлами жойларида пайдо бўлади, ишчи арматуранинг кўндаланг кесим юзаси 5 фоиздан кўп бўлмаган миқдорда йўқолади. Ҳимоя қатлам чегарасида бетонининг тахминий мустаҳкамлиги лойиҳадаги кўрсаткичдан камида 10 фоиздан кам бўлмаслиги керак. Пўлат конструкциялардаантикоррозия қопламаларининг жойлардаги бузилишлар. Баъзи участкаларда эса алоҳида доғларни қолдирган ҳолда кўндаланг кесим юзасининг 5 фоизгача шикастлайди. Транспорт воситаларининг зарбалари таъсиридан маҳаллий эгилишлар ва бошқа шикастланишлар кўндаланг кесимини 5 фоизгача заифлашишига олиб келади. |
Деворда ва панеллар орасидаги чокларда толасимон ёриқлар |
Шикастланишлар ва силжишлар мавжуд эмас |
15 — 20 |
|
III — қониқарсиз (чекланган иш қобилияти ҳолатида) Амалдаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларда белгиланган талабларнинг бузилиши (аммо қулаб тушиш хавфининг йўқлиги ва инсонлар хавфсизлиги таҳдидларининг мавжуд эмаслиги). Шикастланган констуркцияларнинг юк кўтариш хусусиятини тиклаш ва кучайтириш талаб этилади. |
Тош деворларда Ўртача шикастланиш, деворнинг музлаши ва нураши, 25 фоиз чуқурликкача қалинликдаги қопламаларнинг қатламларга ажралиши, девор теримининг тўрт қаторидан кўп бўлмаган қаторлардан кесиб ўтувчи деворлар ва устунларда вертикал ва қия ёриқлар (очилиш кенглигига боғлиқ бўлмаган ҳолда), бўйлама ва кўндаланг деворлар орасида вертикал ёриқларнинг пайдо бўлиши, деворнинг юк кўтариш хусусиятининг камайиши 25 фоизгача. Темирбетон конструкцияларда Рухсат этилган қийматидан катта бўлган бетоннинг чўзилиш зонасидаги ёриқларнинг очилиши, сиқилиш зонасида ва бош чўзувчи кучланишлар зоналаридаги ёриқлар, эксплуатация жараёнидаги таъсирлардан элементларда пайдо бўлган салқиликлар рухсат этилган қиймати 30 фоиздан ошганда. Эгилувчи элементларнинг сиқилиш зонасидаги бетоннинг мустаҳкамлигини камайиши 20 фоизгача бўлганда, девор панеллари чокларининг юқори сув ва ҳаво ўтказувчанлиги мавжуд бўлганда. Пўлат конструкцияларда. Эгилувчи элементларнинг салқилиги унинг оралиғининг 1/150 қийматидан ошиб кетса, пластин кўринишдаги занглаш юк кўтарувчи элементларнинг кўндаланг кесим юзаларини 15 фоизгача камайтирган ҳолатда, кўндаланг кесим юзаларини 15 фоизгача заифлаштиришга олиб келувчи транспорт воситалари зарбларидан ва механик шикастланишлардан маҳаллий эгриликлар, ферма фасонкалари тугунларининг эгрилиги. |
5 мм гача кенгликда очилган вертикал ва қия ёриқлар. |
Таянчларда ораёпма плиталарининг силжиши 1/5 жойлашиш чуқурлигидан кўп бўлмаган, лекин 2 см дан кўп бўлмаган қийматда |
25 — 40 |
|
IV — авария олди ёпик авария ҳолати (авария ҳолатида). Конструкциялардаги мавжуд шикастланишлар уларнинг фойдаланишга яроқсиз эканлигидан, уларнинг қулаш хавфидан ва конструкциялар жойлашган жойларда одамларнинг бўлиш хавфидан далолат беради. |
Тош деворларда кучли шикастланишларнинг мавжудлиги, конструкцияларда юк кўтариш хусусиятини 50 фоизгача камайтириш тўғрисидан далолат берувчи деформациялар, шикастланишлар ва нуқсонлар кузатилиши. Қалинликнинг 40 фоизгача чуқурликда жойлашган деворнинг музлаши ва нураши, деворнинг тўрт қаторидан ортиқ бўлган устунларда ва юк кўтарувчи деворларда вертикал ва қия ёриқлар, бинонинг нотекис чўкиши натижасида чўкиши натижасида деворларда 50 мм гача ва ундан ортиқ бўлиши конструкциянинг 1/50 дан кўп қийматда вертикалдан четлашиши. Қия штроба ёки горизонтал чоклар бўйича деворлар (силжиш), устунлар, пойдеворларнинг силжиши. Конструкцияларда тошлар ва қоришмаларнинг мустаҳкамлигин 30 — 50 фоизга камайтириш жойлари мавжуд бўлади, деворда 1/5 жойлашиш чуқурлигидаги таянчларда ораёпма плиталарининг силжиши, перемичкалар, балкалар, фермаларнинг таянч зоналарида эзилишдан деворнинг бузилишлари кузатилади. Темирбетон конструкцияларда. Йўналиши ўзгарувчан таъсирлар остида ишловчи конструкциялардаги ёриқлар; ёриқлар, жумладан чўзилувчи арматура анкерлаш таянч зонасини кесиб ўтувчи, кўп оралиқли балкалар ва плиталар оралиқларида қия ёриқлар зонасида хомутларнинг узилиши, ҳамда арматура кесим юзасини 15 фоизгача камайтирувчи қатламли занг ва ўйиқлар, конструкциянинг сиқиладиган зонасида арматуранинг бўртиб чиқиши, ўзаро силжиши натижасида йиғма элементлар чокларининг бузилиши; эгилувчи элементларнинг сезиларли салқиликлари (1/50 оралиқдаги қийматда катта), чўзилувчи зонасида ишчи арматура стерженларининг алоҳида узилиши, сиқилиш зонасида тўлдиргичларни чиқариб ташлаш ва бетонни майдалаш, йиғма элементларнинг таянч юзаларини лойиҳа ва меъёрий талабларга қарши бўлган ҳолда камайтириш. Пўлат конструкцияларда эгиладиган элементларнинг салқилиги унинг 1/75 оралиғидаги қийматдан катта бўлганда. Конструкцияларнинг маҳаллий устиворлигининг йўқолиши (деворчалар, балка камарлари ва устунларнинг бўртиб чиқиши), кўп болтли бирикмаларда парчинлар ёки болтларнинг алоҳида қирқилиши, юк кўтарувчи элементлар кўндаланг кесим юзаларининг коррозия таъсирида 25 фоиз ва ундан кўп миқдорда камайиши, пайванд чоклар ва унга яқин участкаларда ёриқлар пайдо бўлиши, бирикмаларнинг бузилиши, алоҳида чўзилувчи элементларнинг узилиши, элементлар асосий материалида ёриқларнинг мавжудлиги, чокларнинг бузилиши ва таянчларнинг ўзаро силжиши. |
Панелларнинг силжиши, 5 мм дан катта бўлган ёриқларнинг очилиши. |
Бирикмаларда силжишлар ва ёриқлар, анкерларнинг узилиши. |
40 дан юқори |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.04.01-22 «Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
3-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСаёз жойлашган пойдевор конструкцияларида нуқсон ва шикастланишларнинг таснифи ва уларнинг пайдо бўлиш сабаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
Юзага келиши мумкин бўлган сабаблар |
|
Пойдевор деворининг қатламланиши |
Тош деворда боғланишларнинг йўқлиги, девор қоришмасининг мустаҳкамлигини йўқолиши (узоқ муддат фойдаланиш, тизимли намланиш, агрессив муҳитнинг таъсири ва бошқалар). Пойдеворнинг ортиқча юкланиши (бинонинг юқори қаватидан қўшимча қават қурилиши, юк кўтарувчи конструкцияларни алмаштириш ва бошқалар) |
|
Пойдевор ён юзаларининг бузилиши |
Агрессив муҳитнинг пойдеворга таъсири (саноат кимёвий эритмаларининг пойдеворга сизиб ўтиши, ер ости сувлари сатҳини кўтарилиши ва бошқалар) |
|
Баландлик бўйича пойдеворнинг узилиши |
Нотекис чўкиш ҳодисалари (ер ости сувлари сатҳи кўтарилганда сув тошиши, намланишива бошқалар.) |
|
Пойдеворнинг плита қисмидаги ёриқлар |
Пойдеворнинг ортиқча юкланиши (бинога қўшимча қават қуриш, юк кўтарувчи қурилиш конструкцияларини ёки технологик жиҳозларни алмаштириш ва бошқалар). Ишчи арматура кўндаланг кесими юзаси етарли эмаслиги. |
|
Пойдевор заминидаги рухсат этилмаган деформациялар |
Пойдевор ости таянчининг юзаси етарли эмаслиги. Замин грунтининг авария ҳолатини келтириб чиқаришгача намланиши. Пойдевор усти конструкцияларининг ортиқча юкланиши. Заминда кучли сиқилган грунтларнинг мавжудлиги |
|
Бинонинг пойдевор деворининг деформацияси |
Пойдевор деворидаги ғиштли деворнинг мустаҳкамлигининг йўқотиши. Яқинда жойлашган бинодан замин сиртига қўшимча юкланишлар. Бинонинг ертўласидан нотўғри фойдаланилганда ноқулай шароитнинг вужудга келиши |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.04.01-22 «Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
4-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТемирбетон конструкцияларида нуқсон ва шикастланишларнинг таснифи ва пайдо бўлиш сабаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
Нуқсонлар ва шикастланишлар тури |
Юзага келиши мумкин бўлган сабаблар |
Мумкин бўлган оқибатлар |
|
1. |
Аниқ йўналишга эга бўлмаган, бўртиб чиққан четлари мавжуд бўлган ишлаб чиқариш вақтида пайдо бўлган ёриқлар, асосан сиртларда пайдо бўлишига рухсат этилади |
Иссиқлик ва намлик билан ишлов беришнинг қабул қилинган режими натижасида бетон қоришмасининг таркиби, цементнинг хусусиятлари ва бошқалар |
Юк кўтариш хусусиятига таъсир қилмайди. Хизмат қилиш муддатини камайтириши мумкин. |
|
2. |
Арматура бўйлаб толасимон ёриқлар, баъзида бетон сиртида занглаш излари пайдо бўлиши |
Бетоннинг ҳимоя хусусиятининг йўқолиши натижасида арматурадаги короозия (коррозия қатлами 0,5 мм дан кўп эмас). Арматура билан илашишининг бузилишида бетондаги синиқлар. |
Юк кўтариш хусусиятининг 5 фоизгача камайиши. Камайиш даражаси кўп факторларга боғлиқ бўлиб, текшириш ҳисоб натижалари асосида бошқа нуқсонларнинг мавжудлигини ҳисобга олиб баҳоланади. |
|
3. |
Бетоннинг ёрилиши |
Механик таъсирлар |
Қуйида жойлашган ҳолатларда: сиқилиш зонасида — кўндаланг кесим юзасининг камайиши ҳисобига юк кўтариш қибилиятининг пасайиши; чўзилиш зонасида — юк кўтариш хусусиятига таъсир қилмайди |
|
4. |
Бетонни мойлаш |
Технологик оқишлар |
Бетон мустаҳкамлигини 30 фоизгача камайиши ҳисобига юк кўтариш хусусиятининг пасайиши |
|
5. |
Арматура стерженлари бўйлаб 3 мм дан кўп бўлмаган ёриқлар |
Толасимон ёриқлардан арматура коррозияси натижасида ривожланади (жадвалнинг 1-бандига қаранг). Коррозия қалинлиги 3 мм ортиқ эмас. |
Бетоннинг сиқилиш зонасининг ишидан қўшилган ҳажмига ва коррозия қатлами қалинлигига боғлиқ равишда юк кўтариш хусусиятининг пасайиши. Арматура илашишининг бузилиши натижасида нормал кесимларнинг юк кўтариш хусусиятининг пасайиши. Камайиш даражаси ҳисоб билан баҳоланади. Таянч участаларда жойлашганда — конструкция ҳолати авария ҳолатда бўлади. |
|
6. |
Бетоннинг ҳимоя қатламини қатламларга ажралиши. |
Арматура коррозияси (Нуқсонларнинг ривожланишини давоми жадвалнинг 1 ва 4 бандларга қаранг) |
Сиқиладиган зонанинг кўндаланг кесим юзасининг қисқариши ва коррозияси натижасида арматура кесим юзасининг камайишига боғлиқ равишда юк кўтариш хусусиятининг камайиши. Бетон билан арматуранинг илашишининг бузилиши натижасида нормал кесимнинг мустаҳкамлигининг камайиши. Таянч участкаларда нуқсонлар жойлашганда — авария ҳолатида бўлади |
|
7. |
Эгилувчи конструкцияларда ва чўзилувчи элементларда пўлат синфи учун ёриқларнинг очилиш кенглиги А-I — 0,5 мм дан кўп. А-II, А-III, А-IIIВ, А-IV − 0,4 мм дан кўп; Бошқа ҳолларда — 0,3 мм дан кўп |
Чўзилувчи арматуранинг силжиши, конструкцияларнинг ортиқча юкланиши. Олдиндан зўриқтирилган конструкциялар учун — тайёрланишида арматура чўзилишининг кичик қийматларида |
Хизмат қилиш муддатини камайиши, юк кўтариш хусусиятининг етарли эмаслиги |
|
8. |
Жадвалнинг 6-бандида бўлгани каби, учларида ёриқлари бўлмайди |
Бетон билан арматуранинг илашишининг бузилиши ёки бетон мустаҳкамлигиниг камайиши натижасида конструкцияларнинг ортиқча юкланиши |
Авария ҳолати эҳтимоли мавжуд |
|
9. |
Арматура орқали ўтувчи ва бетон участкаларининг бир бирига нисбатан силжиши натижасида қия ёриқларнинг пайдо бўлиши |
Конструкцияларнинг ортиқча юкланиши. Арматурани анкеровка қилишда камчиликларга йўл қўйиш |
Авария ҳолатида |
|
10. |
Қуйидаги қийматлардан катта нисбий салқиликлар: — олдиндан зўриқтирилган стропила фермалар учун — 1/700; олдиндан зўриқтирилган стропила балкалари учун 1/300; ораёпма ва ёпма плиталари учун — 1/ 150 |
Конструкцияларнинг ортиқча юкланиши |
Бошқа нуқсонларнинг мавжудлигига боғлиқ равишда хавфлилик даражаси аниқланади (мисол учун, жадвалнинг 6 банди бўйича нуқсонлар мавжуд бўлганда — авария ҳолатида) |
|
11. |
Арматура, маҳкамловчи деталлар ва бошқаларнинг шикастланиши (кесилиш, узилиш ва бошқалар) |
Механик таъсирлар, арматура коррозияси |
Кўндаланг кесим юзасининг камайишига пропорционал равишда юк кўтариш хусусиятининг пасайиши |
|
12. |
Сиқилган арматуранинг букилиши, сиқилган зонада бўйлама ёриқларнинг пайдо бўлиши, сиқилган зонада бетон сиртининг уваланиши |
Конструкцияларнинг ортиқча юкланиши |
Авария ҳолатида |
|
13. |
Лойиҳа билан таққослаган ҳолда конструкцияларнинг таянч юзаларининг қисқариши |
Тайёрланиш ва монтаж жараёнидаги хатоликлар |
Юк кўтариш хусусиятининг камайиш даражаси ҳисоблар ёрдамида аниқланади |
|
14. |
Қия ёриқлар зонасида кўндаланг арматураларнинг силжиши ёки узилиши |
Конструкцияларнинг ортиқча юкланиши |
Авария ҳолати |
|
15. |
Маҳкамловчи (закладной) деталлар пластиналаридан анкерларнинг узилиши, бирикадиган элементларнинг деформациялари, чокларнинг бузилиши |
Лойиҳалашда назарда тутилмаган таъсирларнинг мавжудлиги |
Авария ҳолати |
|
16. |
Қолипларни ечгандан кейин ёки бир неча вақт ўтгандан сўнг монолит конструкцияларнинг ораёпмалари ва деворларидаги зўриқиш табиатига хос ёриқлар |
Қисқариш деформация шароитида ҳарорат — жойлашиш зўриқишлари |
Рухсат этилгандан кўп очилишида хизмат қилиш муддатини камайтиришга олиб келади. Бикрлик ва мустаҳкамликка таъсири ҳисоблар билан баҳоланади |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.04.01-22 «Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
5-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПўлат конструкцияларда нуқсонлар ва шикастланишларнинг таснифи ва юзага келиш сабаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
Нуқсон ва шикастланишларнинг тури |
Юзага келиши мумкин бўлган сабаблар |
|
1. |
Элементларнинг заифлашишига ва номарказий юкларнинг қўйилишига олиб келувчи лойиҳада қабул қилинган геометрик ўлчамлардан (кўндаланг кесим юзаларининг ўлчамлари, элементлар узунлиги, конструкцияларнинг бош ўлчамлари) четга чиқиш |
Рухсат этилган четлашишларга риоя этмаслик оқибатида пўлат конструкцияларнинг монтажи ва тайёрланишидаги хатоликлар |
|
2. |
Бирикиш тугунларига элементларни бириктиришда марказдан қочиш ва ноаниқ ўрнатиш |
Лойиҳалашдаги хатоликлар, монтаж ва тайёрланишда йўл қўйилган хатоликлар |
|
3. |
Рухсат этилган қийматдан ортиқ бўлган пўлат конструкциялар элементларининг эгрилиги |
Конструкцияларни тайёрлашдан олдин пўлатни тўғриламаслик, қолдиқ пайванд кучланишларнинг пайдо бўлиши, ташиш, сақлаш, монтаж ва пўлат конструкциялардан фойдаланиш қоидаларининг бузилиши |
|
4. |
Пўлат конструкциялар элементларининг маҳаллий салқиликлари |
Пўлат конструкцияларни ташиш, сақлаш, монтаж ва фойдаланиш қоидаларининг бузилиши |
|
5. |
Пўлат конструкцияларнинг лойиҳадаги ҳолатидан четлашиш |
Тайёрлашда ва монтаж қилишда аниқликнинг бузилиши, фойдаланиш қоидаларининг бузилиши |
|
6. |
Элементлар кесим юзаларини заифлаштирувчи ўйиқлар |
Фойдаланиш қоидаларининг бузилиши |
|
7. |
Асосий пўлатдаги чарчаш ва мўрт ёриқлар |
Динамик ва вибрация шароитида ишловчи конструкциялардан фойдаланишда пўлат маркасини нотўғри танлашдан келиб чиқувчи конструктив камчиликлар |
|
8. |
Болтли ва парча михли бирикмаларнинг бузилиши |
Куч юкланиш хусусиятлари ҳисобга олинмаган конструктив камчиликлар |
|
9. |
Пўлат ҳимоя қопламининг бузилиши ва коррозияси |
Ҳимоя материалларининг паст сифатга эга эканлиги, уларни нотўғри танлаш, фойдаланиш қоидаларининг бузилиши |
|
10. |
Конструкцияларнинг деформацияси |
Пойдеворларнинг нотекис чўкиши ва қийшайиши, ҳарорат таъсири, фойдаланиш қоидаларининг бузилиши |
|
11. |
Пайванд чоклардаги ёриқлар |
Конструктив камчиликлар, пайванд режимининг бузилиш туфайли қолдиқ пайванд кучланишларнинг таъсири |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.04.01-22 «Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
(Маълумот хусусиятига эга)
6-ИЛОВА
(Маълумот хусусиятига эга)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМавжуд биноларнинг чегаравий қўшимча деформациялари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Бино ёки иншоотнинг конструктив хусусиятлари, номланиши |
Конструкциялар ҳолатининг категорияси |
Қўшимча чегаравий деформациялар | ||
|
|
|
| ||
|
Тўлиқ темирбетон каркасли бир қаватли ва кўп қаватли (ижтимоий ва саноат) бинолари |
I II III |
5,0 3,0 2,0 |
0,0020 0,0010 0,0007 |
- - - |
|
Юк кўтарувчи панели деворлардан ташкил топган каркассиз кўп қаватли бинолар |
I II III |
4,0 3,0 2,0 |
0,0016 0,0008 0,0005 |
0,0016 0,0008 0,0005 |
|
Арматураланмаган ғиштли деворлар ёки йирик блоклардан тикланган юк кўтарувчи деворли кўп қаватли каркассиз бинолар |
I II III |
4,0 3,0 1,0 |
0,0020 0,0010 0,0007 |
0,0020 0,0010 0,0007 |
|
Темирбетон камарлар ёки арматуралар билан кучайтирилган ғиштлардан ёки бетон блоклардан тикланган юк кўтарувчи деворли каркассиз кўп қаватли бинолар |
I II III |
5,0 3,0 2,0 |
0,0024 0,0015 0,0010 |
0,0024 0,0015 0,0010 |
|
Кўп қаватли ва бир қаватли арматураланмаган юк кўтарувчи ғиштли деворлардан иборат тарихий аҳамиятга эга бинолар ёки меъморий обидалар |
I II III |
1,0 0,5 0,2 |
0,0005 0,0003 0,0001 |
0,0005 0,0003 0,0001 |
|
Баланд бикр иншоотлар ва қувурлар |
I II III |
5 3 2 |
- - - |
0,004 0,002 0,001 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭслатма: Конструкциялар ҳолатининг IV тоифасига кирувчи бино ва иншоотлар авария олди ёки авария ҳолатида бўлса, уларга қўшимча деформациялар пайдо бўлишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.04.01-22 «Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
(Маълумот хусусиятига эга)
7-ИЛОВА
(Маълумот хусусиятига эга)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПайвандланган ва парчин михли пўлат конструкциялар оғирлигининг қурилиш коэффициенти
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
Конструкциялар номланиши |
Конструктив ечими |
Оғирлик коэффициенти |
|
1. |
Стропил фермалар |
Қўш бурчакликлардан ташкил топган, қуйидаги оралиқда: 24 м 30 — 36 м Трубадан ташкил топган, 30 — 36 м оралиқда |
1,3 1,22 1,1 |
|
2. |
Стропил ости фермалар |
Қўш бурчакликлардан ташкил топган, қуйидаги оралиқда: 12 м 18 м 24 м |
1,25 1,3 1,35 |
|
3. |
Устунлар |
Яхлит, баландлиги бўйича ўзгармас кўндаланг кесим юзасига эга бўлган Яхлит, баландлиги бўйича ўзгарувчи кесим юзасига эга бўлган (поғонали) Тепаси яхлит, пастки поғонаси тешикли поғонасимон Худди шундай ўрта қаторларга эга бўлган |
1,3 1,5 1,7 1,55 |
|
4. |
Кран ости тўсинлар |
Яхлит оралиқли 6, 12, 18 24, 30 Тешикли, оралиғи 18 — 30 м |
1,2 1,25 1,15 |
|
5. |
Тормоз балкалар |
Оралиғи 6 — 18 м |
1,2 |
|
6. |
Тормоз фермалар |
Оралиғи 6 — 24 м |
1,35 |
|
7. |
Боғлар |
Крест шаклидаги Порталли Распоркалар, тортқилар |
1,05 1,15 1,05 |
|
8. |
Прогонлар |
Яхлит Тешикли |
1,05 1,2 |
|
9. |
Стропила фермалар |
Оралиғи: 18 — 24 м 30м |
1,37 1,33 |
|
10. |
Стропила ости фермалар |
Оралиғи: 5 — 12 м 5 — 18 м |
1,23 1,4 |
|
11. |
Устунлар |
Тешикли поғонасимон Яхлит ўзгармас кесим юзага эга бўлган |
1,85 1,35 |
|
12. |
Кран ости балкалар |
Яхлит оралиқли: 5 — 12 м 15 — 18 м Тешик оралиқли 15 — 24 м |
1,25 1,26 1,33 |
|
13. |
Тормоз балкалар |
Оралиғи 5 — 12 м |
1,27 |
|
14. |
Тормоз фермалар |
Оралиғи 5 — 18 м |
1,36 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШНҚ 1.04.01-22 «Бино ва иншоотларнинг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
8-ИЛОВА
(Тавсия хусусиятига эга)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОбъектларнинг умумий хавфсизлигини мониторинг қилиш талаблари
(табиий ва техноген характерга эга авария таъсирлардан кенг қамровли хавфни баҳолаш)
(табиий ва техноген характерга эга авария таъсирлардан кенг қамровли хавфни баҳолаш)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Бино ва иншоотлар умумий хавфсизлигининг мониторинги маълум объект учун белгиланган хавф ва унинг ўсиш суръатини рухсат этилган қийматгача даврий равишда кузатиш ва текширишлари асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Хавфни баҳолаш учун қуйидаги дастлабки маълумотлар таҳлил қилинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу объектга хос бўлган асосий хавфлар ва уларнинг турли жамланмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектнинг фойдаланиш шароити ва табиати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектда фойдаланиладиган воситалар, материаллар ва маҳсулотларнинг кўрсаткичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбош режа, объект конструкцияларининг тури, авария содир бўлиши ва ривожланишига таъсир қилиши мумкин бўлган бошқа бино ва объектларнинг жойлашиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishолдин объектда юз берган авариялар ва хавфли ҳолатлар бўйича маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishавария юз берган вақтда портлашлар юз бериши мумкин бўлган юқори хавфни оширадиган ҳудудлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishобъектнинг шикастланиш даражаси ва бўлиши мумкин бўлган авариялар оқибатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishавариялар оқибатлари ва хавфнинг мақбул даражаси частотаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиндивидуал хавф зоналари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishавариялар оқибатларининг хавфи ва оғирлигини камайтириш имкониятлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Бино ва иншоотларнинг хавфлилик даражаси қуйидаги формула ёрдамида текширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishР ≤ [Р]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда, Р — объектнинг хизмат муддати давомида берилган интенсивликнинг хавфли таъсири билан маълум даражадаги бино ва иншоотга зарар етказиш хавфи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Р] — рухсат этилган хавф даражаси (фон даражаси ҳар бир ҳудуд учун қабул қилинади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Бино ва иншоотларда хавф қиймати Р қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishР = Р(Н)* Р(А/Н) *Р(Т/Н)* Р(D/Н)* С
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбу ерда Р(Н) — хавф пайдо бўлиш эҳтимоли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishР(А/Н) ва Р(Т/Н) — кузатилаётган объектда мос равишда фазода ва вақтда хавфга дуч келиш эҳтимоли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishР(D/Н) ва Р(Т/Н) — бу даражадаги зарар етказиш эҳтимоли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishC — нисбий зарар (зарар қийматининг объект қийматига нисбати).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФон даражасидан паст хавф мақбул деб қабул қилинади (уни камайтириш бўйича чоралар талаб қилинмайди), юқори хавф эса рухсат этилмаган (камайтириш учун шошилинч чора-тадбирлар тизимини кўриш талаб этилади) даража ҳисобланади.