31.01.2020 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3216
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси мудофаа вазирининг буйруғи, 31.01.2020 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3216
Kuchga kirish sanasi
31.01.2020
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
буйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2020 йил 31 январда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3216]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабдаги ПҚ-4076-сон «Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Давлат хавфсизлик хизмати, Миллий гвардияси ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазир Б. КУРБАНОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2019 йил 20 декабрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1236-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси мудофаа вазирининг 2019 йил 20 декабрдаги 1236-сонли буйруғига

ИЛОВА

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
НИЗОМ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабрдаги ПҚ-4076-сон «Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари (кейинги ўринларда Қуролли Кучлар деб юритилади) авиациясининг учувчилар таркиби ва Қуролли Кучлар резерви ва захирасида турган учувчилар таркиби, учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасалари (кейинги ўринларда УТТ ҲТМ деб юритилади) курсантлари, ушбу йўналиш бўйича ҳарбий таълим муассасаларига ўқишга кираётган фуқароларни (кейинги ўринларда учувчилар таркиби деб юритилади) тиббий кўрикдан ўтказиш тартибини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Тиббий кўрикдан ўтказиш қуйидагиларни аниқлаш мақсадида ўтказилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркибини соғлиғининг ҳолатига кўра учувчилик ишига, Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг (кейинги ўринларда номзодлар деб юритилади) бошқарув органлари, Қуролли Кучлар авиацияси ҳарбий қисм (муассаса)ларида учувчилик ҳарбий-ҳисоб ихтисослиги бўйича хизматга (ишга, ўқишга) яроқлилигини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
улар соғлиғининг ҳолатига кўра Қуролли Кучлар авиацияси турлари ва учувчилик ҳарбий-ҳисоб ихтисослиги бўйича фуқароларни тўғри тақсимлашга кўрсатмалар бериш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркиби томонидан улар ҳарбий хизматни (ҳарбий йиғинларни) ўташ даврида орттирилган касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг сабабий боғлиқлигини аниқлаш (кейинги ўринларда касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг сабабий боғлиқлиги деб юритилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркибига тиббий-ижтимоий ёрдам кўрсатилишини ва уларга реабилитациянинг амалга оширилишининг муддати, ҳажми ва турларини белгилаш.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлигида (кейинги ўринларда Мудофаа вазирлиги деб юритилади), шунингдек ташкилий-штат тузилмаларида учувчилар таркиби бўлган бошқа вазирликлар ва идораларда (кейинги ўринларда вазирлик ва идоралар деб юритилади) ўтказилади.
(2-банд Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2024 йил 12 февралдаги 6-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3495, 12.02.2024 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 13.02.2024 й., 10/24/3495/0122-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Мудофаа вазирлиги муассасаларида учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш учун тиббий-учувчилик комиссиялари (кейинги ўринларда ТУК деб юритилади) ташкил этилади. Зарурат туғилганда вазирлик ва идоралар мазкур Низомнинг 15-бандида кўрсатилган учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш учун Мудофаа вазирлигининг ҳарбий-тиббий муассасаларида тузилган ТУКларга юборади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТУК таркибига раис, раис ўринбосари ва комиссия аъзолари: терапевт, невропатолог, жарроҳ, отоларинголог, офтальмолог киради. Тиббий кўрикни ўтказиш учун бошқа мутахассислар ҳам жалб қилиниши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. ТУКга қуйидаги вазифалар юклатилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мазкур Низомнинг 6-бандида кўрсатилган шахсларни тиббий кўрикдан ўтказиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳарбий қисмларда (муассасаларда) учувчилар таркибини даволаш-соғломлаштириш ишларини ва уларни мунтазам равишда тиббий кўрикдан ўтказилишини назорат қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркибининг соғлиғи ва психологик ҳолатига учувчилик ишининг таъсирини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркибининг юқори профессионал иш қобилиятини сақлаш ва соғлиғини мустаҳкамлаш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш учун тиббий текширув натижаларини йиғиш, умумлаштириш ва таҳлил қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркиби соғлиғи ҳолатига касбий омилларнинг салбий таъсирини камайтиришга қаратилган таклифларни ишлаб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳарбий хизматчилар, ҳарбий йиғинларни ўтаётган фуқаролар, ҳарбий хизматни (ҳарбий йиғинлар) ўтаб бўлган фуқароларда касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатлар ҳамда уларни ўлимга олиб келган касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг сабабий боғлиқлигини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишидан кетаётган вақтида фуқароларнинг соғлиғи ҳолати бўйича учувчилик ишига яроқлилигини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
илмий-тадқиқот ишларни олиб бориш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТУК ишида иштирок этаётган шифокор-мутахассис ва ўрта тиббиёт ходимларни тайёрлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. ТУК ишини назорат қилиш, уларга услубий ва амалий ёрдам кўрсатиш Мудофаа вазирлигининг марказий ҳарбий-тиббий комиссияси (кейинги ўринларда МҲТК деб юритилади) зиммасига юкланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. ТУК томонидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 15 февралдаги 111-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси давлат авиацияси авиация ходимларига тегишли лавозимлар рўйхатида назарда тутилган лавозимни эгаллаб турган, шунингдек юқорида кўрсатилган лавозимларда хизматни ўташ учун сараланган шахслар, УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодлар, УТТ ҲТМ курсантлари тиббий кўрикдан ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Тиббий комиссияларнинг тузилиш тартиби, уларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказишни ташкил этиш ва амалга ошириш тартиби тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 3147, 2019 йил 3 апрель) мувофиқ белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Учувчилар таркибининг тиббий текшируви ва тиббий кўрикдан ўтказиш мазкур Низом, учувчилар таркибининг ҳарбий-тиббий экспертизаси мақсадида амалдаги текширув услублари ва МҲТК кўрсатмаларига мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий текширув — бу тиббий кўрикдан ўтказишдан олдин амалга ошириладиган фуқаронинг шикоятларини йиғиш ва таҳлил қилиш, унинг анамнез маълумотлари
ва кўриги, лаборатор, инструментал, морфологик ва бошқа таҳлиллар ўтказиш ёрдамида диагностик тадбирлар комплексидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтказишдан олдин учувчилар таркибининг соғлиғи ҳолати, организмнинг парвозга физиологик мослашувчанлиги, парашют билан сакрашини аниқлаш мақсадида мазкур Низомнинг 1-иловасига мувофиқ мажбурий лаборатор — инструментал текширувлар рўйхатига киритилган диагностик текширувлар амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зарурат туғилганда тиббий кўрсатмаларга асосан бошқа диагностик текширувлар ўтказилиши ҳам мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтказиш деганда учувчилик ишига, учувчиларнинг ҳарбий-ҳисоб ихтисослиги бўйича хизматга (ишга, ўқишга) яроқлилигини аниқлаш мақсадида Қуролли Кучлар авиациясининг турлари бўйича учувчилар таркибини тўғри тақсимлаш учун уни ўтказиш вақтида учувчилар таркибининг соғлиғи ҳолати ва жисмоний ривожланганлигини ўрганиш ва баҳолаш тушунилади, шунингдек мазкур Низомда кўзда тутилган бошқа масалаларни ёзма равишда хулоса чиқариш билан ҳал қилиш тушунилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг якунида, айрим ҳолатларда эса аниқланган тиббий-эксперт якунида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. ТУК ўз хулосаларини маслаҳатлашган ҳолда, йиғилишда қатнашаётган комиссия аъзоларининг кўпчилик овози билан қабул қилади. ТУК хулосалари барча мансабдор шахслар томонидан бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Тиббий кўрикдан ўтказиш кундузги ёруғликда, бундай ишлар учун махсус мўлжалланган жиҳозланган хоналарда амалга оширилади. Ёруғлик етарли даражада бўлмаса, тиббий кўрикдан ўтказиш учун етарли даражада бўлган сунъий ёруғликда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шифокор-мутахассисларнинг хоналари мазкур Низомнинг 2-иловасида кўрсатилган ТУК шифокор-мутахассислар хоналарининг жиҳозланиши лозим бўлган дори воситалари ва тиббий анжомларининг рўйхатига асосан тиббий кўрикни ўтказиш учун зарурий дори воситалари ва тиббиёт анжомлари билан таъминланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТУК томонидан иш куни мобайнида 25 кишидан ортиқ бўлмаган учувчилар таркиби, УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган 30 кишидан ортиқ бўлган номзодлар тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Фуқаро ёки унинг қонуний вакили ТУК нинг хулосасидан норози бўлган тақдирда МҲТКга ёки судга мурожаат қилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. ТУК томонидан чиқарилган хулоса, агар хулосада бошқа муддат белгиланмаган бўлса, тиббий кўрикдан ўтказиш санасидан бошлаб бир йил мобайнида ҳақиқий ҳисобланади. ТУК томонидан такрорий ёки навбатдаги хулоса қабул қилинганда, аввалги хулоса бекор қилинади (учувчилик ишига вақтинчалик яроқсизлиги ва касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги ТУК нинг хулосаси бундан мустасно). Агар ТУК нинг хулосаси белгиланган муддатда ижро этилмаган бўлса, тиббий кўрикдан ўтказилган шахснинг аризаси ёки ҳарбий-тиббий муассасалар шифокор-мутахассисларининг хулосасида кўрсатилган муддатдан қатъи назар, ушбу шахснинг соғлиғи ҳолатида яққол ўзгаришлар қайд этилса, тиббий кўрикдан қайтадан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. ТУК хулосасининг амал қилиш муддати тугаган учувчилар таркибига парвозларни амалга оширишга рухсат берилмайди. Алоҳида вазиятларда, махсус вазифаларни бажаришда, бирор-бир сабабларга кўра айрим шахсларнинг тиббий кўригини белгиланган муддатда ўтказишнинг иложи бўлмаса, Мудофаа вазирлиги Ҳаво ҳужумидан мудофаа қўшинлари ва Ҳарбий ҳаво кучлари (кейинги ўринларда ҲҲМҚ ва ҲҲК деб юритилади) тиббий таъминот хизмати бошлиғи ҳамда МҲТК раиси билан келишилган ҳолда ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғи чуқурлаштирилган тиббий текширувдан ўтказгандан кейин ТУК нинг охирги хулосасига мувофиқ учувчилик ишини давом эттириш учун бир ой муддатга рухсат бериши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Фуқаронинг учувчилик ишига, учувчилар ҳарбий-ҳисоб ихтисослиги бўйича хизматга (ишга, таълимга) яроқлилиги ТУК томонидан фуқароларнинг соғлиғи ҳолати талабларига мувофиқ белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибининг соғлиғи ҳолатига қўйилган талаблар — учувчилар таркибининг соғлиғи ҳолати ва жисмоний ривожланганлигини тавсифловчи тиббий кўрсаткичлар, уларга асосан учувчилик иши, учувчилик таълими, тегишли учувчилар ҳарбий-ҳисоб мутахассислиги бўйича хизматга (ишга) яроқлилик тоифаси белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фуқароларнинг соғлиғи ҳолатига қўйилган талаблар мазкур Низомнинг 3-иловасига мувофиқ касалликлар ва жисмоний нуқсонлар жадвали ҳамда алоҳида моддага бериладиган шарҳларда (кейинги ўринда Касалликлар жадвали деб юритилади), шунингдек мазкур Низомнинг 4-иловасига мувофиқ меъёрда ва овқатланиш бузилишида бўй ва тана вазни нисбатининг жадвалида (кейинги ўринларда бўй ва тана вазни нисбатининг жадвали деб юритилади) белгиланган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар касалликлар жадвалининг қуйидаги устунлари бўйича тақсимланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I устун — УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодлар ва УТТ ҲТМ курсантлари (IV-V босқич курсантлари бундан мустасно);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II устун — қирувчи-самолётлар, бомбардимончи самолётлар, ҳужумчи самолётларда учувчи учувчилар ва штурманлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III устун —поршенли ва транспорт самолётларида учувчи учувчилар ва штурманлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IV устун — барча турдаги вертолётларда учувчи учувчилар, учувчи-операторлар, штурманлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V устун — учувчи экипажларининг бошқа аъзолари, парашютчилар, учувчисиз учиш аппарати бўлинмаларининг учувчи-оператор, штурман-операторлари (кейинги ўринларда УУА операторлари деб юритилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
VI устун — парвоз бошқарувчилари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
УТТ ҲТМ нинг IV-V босқич курсантлари учиш аппаратларини турига қараб парвозларни бажаришда, Касалликлар жадвалининг тегишли устунлари бўйича тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. ТУК хулосасида ташхис, касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг сабабий боғлиқлиги кўрсатилиши зарур. Ундан кейин учувчилик ишига (учувчилик таълими, парашют билан сакраш, УУА операторлик иши, парвозлар бошқарувига) яроқлилик тоифасини белгилайдиган моддалар (моддаларнинг бандлари) ва Касалликлар жадвали устунлари ёзилади. Бундан ташқари учувчилик ишига ёки ҳарбий мутахассислик бўйича ишга яроқсиз деб хулоса чиқарилганида, ТУК томонидан ҳарбий хизматга яроқлилик тоифаси, шунингдек, касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги хулоса, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабрдаги ПҚ-4076-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низом талабларига мувофиқ чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТУК учувчилик ишига яроқлилик ёки чекланган равишда яроқлилик тўғрисидаги хулосани чиқарганда МҲТК раисининг рухсати билан муддатдан олдин (олти ёки ўн икки ойдан сўнг) қайта тиббий кўрикдан ўтказишни белгилаши, ҳамда кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш стационар шароитда амалга оширилиши зарурлигини кўрсатиб ўтиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Касалликлар жадвали айрим моддалар (моддалар бандлари) бўйича якка тартибдаги баҳолашни кўзда тутган ҳолатларда, тиббий кўрикдан ўтаётган шахс учувчилик ишига яроқли, чекланган равишда яроқли ёки яроқсиз деб топилиши мумкин. Бунда қуйидагиларни инобатга олиш зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
касалликнинг ривожланиш даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
патологик жараённинг қайталаниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мавжуд бўлган бузилишларнинг компенсация даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
соғлиғи ҳолатида ўзгаришлар мавжуд бўлганда учувчилик ишидаги тажрибаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишини давом эттиришда касалликнинг ривожланиш эҳтимоли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишини бажариш сифатига касалликнинг таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
индивидуал-психологик хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик мутахассислиги, хизмат стажи, тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг малакаси ва аниқ мақсадга йўналтирилгани;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бажарилаётган учувчилик ишининг характери;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишида келгусида фойдаланиш мақсадга мувофиқлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Учувчилик ишига (учувчилик таълимига) яроқлилиги тўғрисидаги хулоса парашют билан сакрашга ва ердаги катапульта воситасидан ирғишга яроқли эканлигини кўзда тутади. Агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахс соғлиғи ҳолати сабабли парашют билан сакраш ва ердаги катапульта воситасида ирғишни бажара олмаса, ТУК хулосасида у парашют билан сакраш ва ердаги катапульта воситасида ирғишга вақтинчалик яроқсиз деб кўрсатиб ўтади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилик ишига яроқли ёки чекланган равишда яроқли деб топилган учувчилар ва штурманлар парвозларини бошқаришга рухсат этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Учувчилик ишига чекланган равишда яроқли деб топилган шахслар, авиация турларига уларнинг тааллуқлилигига мувофиқ Касалликлар жавалининг чекланишлар билан рухсат этилган устунлари бўйича ҳамда учувчилик ишига соғлиғи ҳолатининг паст талабларига эга бўлган устунлар бўйича яроқли деб топилганлар ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Учувчилик ишига (учувчилик таълимига) вақтинча яроқсизлик деганда учувчилар таркиби ва УТТ ҲТМ курсантлари ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажариш билан парвоздан вақтинчалик озод қилиниши учувчилар таркиби учун 45 кунгача, курсантлар учун 30 кунгача тушунилади. Учувчилар таркиби ва учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, УТТ ҲТМ курсантлари ҳарбий хизматга вақтинчалик яроқсизлиги Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг ҳарбий хизматни ўташ тартиби ҳақидаги низомга мувофиқ қўшимча таътил берилишини назарда тутади. Ҳар йили кўрсатилган шахсларга ҳарбий санаторийларда тиббий реабилитация учун профилактик дам олиш мақсадида қўшимча 15 суткалик таътил берилади. Кўрсатилган муддат тугагач ТУК да тиббий кўрикдан қайта ўтказилади ва учувчилик ишига (учувчилик таълимига) яроқлилик ёки яроқсизлик ҳақидаги масала ҳал этилади.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зарурат туғилганда, касаллик сабабли таътил ёки парвоздан озод этилиши ТУК нинг хулосаси билан узайтирилиши мумкин, бироқ ҳар сафар 30 суткадан ошмаслиги зарур. Даволаш муассасалари, санаторийлар ва касаллиги туфайли таътилда узлуксиз бўлишнинг умумий муддати унинг учувчилик ишига, шунингдек ҳарбий хизматга яроқли ёки яроқсизлик тоифаси тўғрисидаги якуний хулосаси чиқарилгунга қадар 4 ойдан ошмаслиги керак. Зарурат туғилганда даволаниш ёки касаллиги туфайли таътил муддати 4 ойдан ортиқ давом этиш масаласи қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тақдим қилинади.
(21-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2021 йил 28 июлдаги 16-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3313, 28.07.2021 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касаллиги туфайли таътил навбатдаги таътил билан алмаштирилиши тақиқланади. Ҳарбий қисм (муассаса), УТТ ҲТМ, ҳарбий тиббий муассасаларнинг шифокорлари учувчилар таркиби ва УТТ ҲТМ курсантларини 6 кунгача парвозлардан ёки хизмат вазифасидан тўлиқ озод қилинишлари тўғрисида хулоса чиқаришлари мумкин. Озод қилиш муддатини янада узоқ вақтга тақдим қилиш зарурияти туғилганда, ушбу масала ТУК томонидан ҳал этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. УТТ ҲТМ га ўқишга кирувчи номзодлар ва УТТ ҲТМ курсантларини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Номзодларни тиббий кўрикдан ўтказиш икки босқичда амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дастлабки босқич — Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар мудофаа ишлари бошқармаси (кейинги ўринларда МИБ деб юритилади) ҳузуридаги тиббий комиссиялар томонидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
якуний босқич — УТТ ҲТМ ҳузуридаги ТУК томонидан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
МИБ ҳузуридаги тиббий комиссиялар УТТ ҲТМга ўқишга кираётган номзодларни тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида ТУК ҳуқуқларидан фойдаланадилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. МИБ ҳузуридаги тиббий комиссиясининг катта шифокори номзодларни тиббий кўрикдан ўтказишдан олдин комиссия аъзолари билан ўтказилган тиббий текширув натижалари, амбулатор беморнинг тиббий варақаси, психоневрологик, наркологик, силга қарши ва тери-таносил диспансерларида ҳисобда турганлиги ҳақидаги маълумотларни (маълумотномалар) ўрганиб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Тиббий кўрикдан ўтказиш жараёнида ранг ажратиш қобилияти меъёрида, ҳар бир кўзида коррекциясиз кўриш ўткирлиги 1,0 дан кам бўлмаган, артериал қон босими 130/80 мм дан ошмаган ва 105/70 мм дан паст бўлмаган, бўйи 170 см дан кам ва 186 см дан юқори бўлмаган, оёқ узунлиги 80 см дан кам бўлмаган, қўл узунлиги 76 см кам бўлмаган, ўтирган ҳолатда бўй узунлиги 80 см дан кам ва 97 см дан юқори бўлмаган, тана вазни 60 кг дан кам ва 90 кг дан кўп бўлмаган ҳамда, тана вазни индекси (кейинги ўринларда ТВИ деб юритилади) 19 дан кам бўлмаган номзодлар сараланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу талабларга жавоб берадиган номзодлар мазкур Низомнинг 1-иловасида кўрсатилган мажбурий лаборатор — инструментал текширувлар рўйхатига мувофиқ диагностик текширувлардан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. МИБ ҳузуридаги тиббий комиссиянинг шифокор-мутахассислари номзодларни мукаммал клиник текширувдан ўтказади. Номзодларни тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида қуйидаги мажбурий текширувлар ўтказилади: дозаланган жисмоний юклама билан синама, ранг сезувчанлигини текшириш, кўриш ўткирлигини текшириш, тинчлик ва циклоплегия пайтида рефракциянинг скиаскопик текшируви, бурун орқали нафас олишини, ҳид сезишини, шивирлаб гапирганда эшитишини, қулоқларнинг барофункциясини, (ўрнатилган усуллардан бири билан) вестибуляр ва отолит аппаратини текшириш. Бошнинг сочли қисмида ва юзида тери чандиқлари мавжуд бўлганда электроэнцефалография ўтказилади, умуртқа поғонасининг қийшиқлиги аниқланганда икки проекцияларда (фронтал ва сагиттал) умуртқа поғонасининг рентгенографияси ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Текширув натижалари ва шифокор-мутахассисларнинг хулосалари мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий-таълим муассасасига ўқишга кирувчи шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига ёзилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Номзодларда УТТ ҲТМ га ўқишга кириш учун тўсқинлик қилувчи касалликлар, жароҳатларнинг асоратлари мавжуд бўлганда кейинги текширувлар тўхтатилади ва учувчилик таълимига яроқсизлик ҳақидаги хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. УТТ ҲТМга ўқишга кираётган номзодлар ташхисга аниқлик киритиш учун давлат соғлиқни сақлаш тизимидаги даволаш-профилактика муассасаларига амбулатор ёки стационар равишда тиббий текширувларни ўтказишга юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўтказилган таҳлиллар натижаларига кўра мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ соғлиқ ҳолатини текшириш тўғрисидаги далолатнома тузилади, ушбу далолатнома даволаш — профилактика муассасасининг бош шифокори ҳамда текширувни ўтказган шифокор имзолари билан имзоланади ва даволаш — профилактика муассасасининг гербли муҳри билан муҳрланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. МИБ ҳузуридаги тиббий комиссиянинг хулосасидан норози бўлган номзодлар унинг хулосаси қайта кўриб чиқилиши учун Қорақалпоғистон Республикаси (вилоят) муқобил тиббий комиссиясига, Республика муқобил тиббий комиссиясига (кейинги ўринларда РМТК деб юритилади) ёки МҲТК га юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Ҳарбий хизматчилар таркибидан бўлган номзодлар икки босқичдан иборат бўлган тиббий кўрикдан ўтказилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дастлабки тиббий кўрикдан ўтказиш учун МҲТК раиси томонидан белгиланган ҳарбий-тиббий комиссиялардан (кейинги ўринларда ҲТК деб юритилади) бирига ёки ТУК га юборилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
якуний тиббий кўрикдан ўтказиш учун — УТТ ҲТМ ҳузуридаги ТУК га юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. ТУК (ҲТК) га юборилгунга қадар номзодлар мазкур Низомнинг 1-иловасида кўрсатилган мажбурий лаборатор — инструментал текширувлар рўйхатига мувофиқ диагностика текширувларидан ўтказилади. Ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғи томонидан номзоднинг соғлиғи ҳолати, ҳаёт мобайнида ўтказган касалликлари ва жароҳатлари, ташхиси ва УТТ ҲТМ га юбориш мақсадга мувофиқлиги ҳақидаги ўзининг фикрини қисқача эпикризини тиббий китобча ва тиббий тавсифномасига киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси ва ҳарбий хизматчининг бошқа тиббий ҳужжатлари УТТ ҲТМ га муҳрланган ҳолатда жўнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТУК хулосасидан норози бўлган ҳарбий хизматчилар таркибидан бўлган номзодлар МҲТКга назорат тиббий текширувдан ўтиш учун юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодлар УТТ ҲТМ ҳузуридаги ТУК да якуний тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтказишдан аввал ТУК раиси ва УТТ ҲТМ тиббиёт хизмати бошлиғи комиссия аъзоларини дастлабки танлов материаллари билан таништиради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Номзодларни УТТ ҲТМ га келган куни тиббий кўрикдан ўтказиш тақиқланади. ТУК дан ўтказилгунга қадар номзодларни ишга ва жисмоний тадбирларга жалб қилиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Шифокор-мутахассислар ҳар бир номзодни соғлиғи ҳолати юзасидан шикоятлари бўлмаса ҳам, мукаммал ва диққат билан текширишлари зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларини тўлдирилганда шифокор-мутахассислар тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг шикоятлари, анамнез маълумотлари, текширув натижалари, ташхис ва учувчилик таълимига яроқлилик тоифасини ёзишлари шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Ҳар бир шифокор-мутахассис ўз йўналиши бўйича қўйилган хулосасининг тўлиқлиги, текширув аниқлиги ва тўғрилигига, комиссия иши ва комиссиянинг хулосалари тўғрилигига эса — ТУК раиси жавобгар ҳисобланади. ТУК мутахассисларининг бири томонидан номзодларда УТТ ҲТМ га ўқишга кириш учун тўсқинлик қилувчи бирон-бир касаллик аниқланса, ушбу номзодлар қолган шифокор-мутахассисларнинг қўригидан ўтишади, бироқ махсус текширувлардан озод қилинадилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Барча номзодлар учун тиббий кўрикдан ўтказиш бошланишидан олдин қуйидагилар амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қон ва сийдикнинг клиник текшируви;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қорин бўшлиғи ва сийдик ажратиш тизими аъзоларининг ультратовуш текшируви;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўкрак қафаси аъзоларининг флюорографик текшируви;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бурун ёндош бўшлиқлари рентгенографияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фиброгастродуоденоскопия.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Умуртқа поғонасининг рентгенографияси кўрсатмаларга асосан ўтказилади, тиббий кўрикдан ўтказиш куни эса тана ҳароратини ўлчаш, антропометрия ва шифокор-мутахассислар кўриги ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. УТТ ҲТМ амалга ошириладиган тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида номзодларда учувчилик таълимига тўсқинлик қилувчи касаллик ёки жисмоний нуқсонлар аниқланмаса, уларга якуний хулосани чиқаришдан олдин ТУК томонидан қуйидаги махсус текширувлар амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мўътадил даражадаги гипоксияга чидамлилигини аниқлаш учун барокамерали текширув;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
вестибуляр аппаратни кумуляция билан қўзғатувчи усуллардан бири билан текшириш — икки дақиқалик Кориолис тезлашишини узуклик кумуляциясининг таъсири ёки уч дақиқалик Кориолис тезлашишини узликсиз кумуляцияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Хилов арғимчоғида текшириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тонал аудиометрия-кўрсатмаларга асосан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир кунда барокамерадаги синовлар, вестибуломертия ва Хилов арғимчоғида текширувларни ўтказиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Ҳар бир номзоднинг текширув натижалари ТУК йиғилишларида муҳокама қилинади, мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига ёзилади, ТУК хулосаси мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақалари, шу жумладан ҳарбий хизматчиларнинг тиббий китобчасига ҳам киритилади. ТУК хулосаси тиббий комиссия (ҲТК, ТУК) тузилган ҳарбий қисмнинг (муассасанинг) муҳри билан тасдиқланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Тиббий кўрикдан ўтказиш натижаларига кўра тиббий комиссия, ТУК (ҲТК) томонидан номзодларга нисбатан қуйидаги мазмунда хулосалар қабул қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик таълимига яроқли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик таълимига яроқсиз. ҲТМ га (УТТ ҲТМ бундан мустасно) ўқишга киришга яроқли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан стационар (амбулатор) текширувга муҳтож;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик таълимига яроқсиз. ҲТМ га ўқишга киришга яроқсиз.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Учувчилик таълимига яроқсизлик тўғрисидаги хулосада Касалликлар жадвалининг тегишли моддаси (моддаларнинг банди) кўрсатилади. ТУК томонидан учувчилик таълимига ва ҲТМ га ўқишга кириш учун яроқсиз деб топилганларга мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига яроқсизлиги тўғрисидаги хулосани батафсил асослаб ёзилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибини тайёрлаш факультетларига ўқишга кириш учун номзодлар яроқсиз деб топилган ҳолатларда, бироқ УТТ ҲТМ нинг бошқа факультетларига ёки бошқа ҲТМ га ўқишга киришга яроқли бўлса, ТУК номзоднинг қайси ҲТМ га ўқишга киришга яроқлилиги тўғрисида якка тартибда хулоса қабул қилиш ҳуқуқига эга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Якуний тиббий кўрикдан ўтказиш натижасида учувчилик таълимига яроқсиз деб топилган ва УТТ ҲТМ ҳузуридаги ТУК хулосасидан норози бўлган номзодлар қабул комиссияси раисининг йўлланмасига асосан МҲТК га юборилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
МҲТК раиси қўшимча текширувлар ва навбатдаги тиббий кўрикдан ўтказиш учун номзодни Мудофаа вазирлиги Марказий ҳарбий клиник госпиталининг (кейинги ўринларда МҲКГ деб юритилади) учувчилик экспертизаси бўлимига юборади. Зарурат туғилганда номзодларни текшириш учун Мудофаа вазирлигининг бош тиббий мутахассислари жалб қилиниши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. ТУК раиси ва УТТ ҲТМ тиббиёт хизмати бошлиғи саралаш тугаган кундан уч кундан кечиктирмасдан МҲТК га тиббий кўрик натижалари ҳақида ҳисобот ва учувчилик таълимига яроқсиз деб топилган номзодларнинг мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларини тақдим қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
МҲТК УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодларнинг мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларнинг ҳисобини ва таҳлилини қилган ҳолда жорий йилнинг 1 сентябригача УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодларни дастлабки танловдан ўтказган комиссияларнинг рўйхатини МИБ (ҲТК, ТУК) га хизмат суриштирувини ўтказиш учун юборади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Хизмат суриштируви материаллари МИБ бошлиқлари ва ТУК (ҲТК) раислари томонидан МҲТК га жорий йилнинг 1 ноябрь кунига қадар тақдим қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. УТТ ҲТМ курсантлари ҳар йили ТУК тиббий кўрикдан ўтказишлари лозим. Бунда улар мазкур Низомнинг 1-иловасида келтирилган мажбурий лаборатор — инструментал текширувлар рўйхатига мувофиқ диагностик текширувларидан, шифокор-мутахассислар кўригидан ўтказилади, зарур бўлганда оғиз бўшлиғи санация қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Курсантларни тиббий кўрикдан ўтказишдан аввал УТТ ҲТМ тиббий хизмати тиббий кўрикдан ўтказишлар оралиқ даврдаги шифокор кузатуви ҳақидаги маълумотларни тайёрлайди. Тиббий китобчада анамнез аниқлаштирилади, «Учувчилик ишида организмнинг реакцияларини ўрганиш» ва «Жисмоний тайёргарлик бўйича тиббий назорат маълумотлари» бўлимларида парвозларни ўтказиши ва жисмоний ривожланганлиги ҳолати ҳақидаги умумлаштирилган маълумотлар ёзилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтказиладиган куни курсантлар парвозларга, машғулотларга ва ишларга жалб қилиниши тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Мураккаб диагностик ҳолатларда ёки тиббий кўрсатмалар мавжуд бўлганда курсантлар МҲКГ ҳузуридаги госпиталь ТУК га тиббий кўрикдан ўтказиш учун юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТУК иши тугаганида УТТ ҲТМ тиббиёт хизмати бошлиғи томонидан тиббий кўрикдан ўтказиш натижаларини таҳлил қилинади ва даволаш-соғломлаштириш чора-тадбирлари режасини тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. УТТ ҲТМ курсантларига нисбатан ТУК қуйидаги мазмундаги хулосаларни чиқаради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик таълимига яроқли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан стационар (амбулатор) шароитда текширишдан (даволанишдан) ўтказилишга муҳтож;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик таълимига вақтинчалик яроқсиз. Ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажариб, кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш (ТУК номланиши кўрсатилсин) шарти билан парвозлардан озод қилинишга муҳтож (суткалар сони кўрсатилсин);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
вақтинчалик ҳарбий хизматга яроқсиз. Касаллиги туфайли таътилга ёки синф машғулотларида қатнашиш билан хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилинишга муҳтож (суткалар сони кўрсатилсин);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик таълимига яроқсиз. Ҳарбий хизматга (яроқлилик тоифаси кўрсатилсин) яроқли (яроқсиз);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(юборилаётган ҲТМ ва давлат номланиши кўрсатилади) ҳарбий таълим муассасасида таҳсил олишга яроқли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(юборилаётган давлат номланиши кўрсатилади) ҳарбий таълим муассасасида ўқишга яроқсиз, учувчилик таълимига яроқли (яроқсиз).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилик таълимига яроқсиз деб топилган УТТ ҲТМ курсантларига нисбатан ТУК томонидан қўшимча равишда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабрдаги ПҚ-4076-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низомга мувофиқ ҳарбий хизматга яроқлилик тоифаси ҳақида хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Битирувчи курс курсантлари ўқишни битиришдан олдин чуқурлаштирилган тиббий текширувдан ўтказилади, эксперт хулосалари уларга учувчилар таркиби учун кўзда тутилган мазмунда чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Учувчилар таркибидаги ҳарбий хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Тиббий кўрикдан ўтиказиш учун йўлланма ҳарбий қисм командирлари, муассаса бошлиқлари (айрим ҳолатларда МҲТК раиси) томонидан берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтказиш учун юборилаётган ҳарбий хизматчилар учун ТУК га қуйидаги ҳужжатлар тақдим этилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юборилаётган шахснинг ҳарбий унвони, фамилияси, исми ва шарифи, туғилган йили, лавозими, қачон ва қайси туман (шаҳар) мудофаа ишлари бўйича бўлими (кейинги ўринларда МИББ деб юритилади) томонидан ҳарбий хизматга чақирилгани, тиббий кўрикдан ўтказиш мақсади ва дастлабки ташхиси кўрсатилган йўлланма;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
хизмат ва тиббий тавсифномалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳарбий хизматчининг шахсини тасдиқловчи ҳужжат нусхаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тиббий китобча.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Учувчи, штурман, учувчилик экипажининг бошқа аъзолари, парашютчилар, УУА операторлари, парвозларни бошқарувчилари ҳар йили олдинги ТУК муддати тугаганида, ТУК дан навбатдаги режали тарзида тиббий кўрикдан ўтказишлари лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. 30 ёшга тўлган барча учувчи ва штурманлар, 35 ёшга тўлган учувчилар экипажининг бошқа аъзолари навбатдаги тиббий кўрикдан ўтказишда стационар шароитда тиббий текширувлардан ўтишлари лозим. Госпиталь ТУК томонидан учувчилик ишига яроқли деб топилган шахслар, агар қайта стационар шароитда тиббий кўрикдан ўтказишга тиббий кўрсатмалари бўлмаса, кейинги икки йил давомида амбулатор шароитда, учинчи йил — стационар шароитда тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Парашютчилар, УУА операторлари, парвозларни бошқарувчилари бошқа лавозимга ўтаётганида ва 35 ёшга тўлганларида стационар шароитида, кейин уч йил давомида амбулатор шароитида тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар учувчилар таркибидаги шахсларнинг соғлиғи ҳолатида ўзгаришлар рўй берса, бунда ташхисни аниқлаштириш ёки ТУК қарорини ўзгартириш зарур бўлса, учувчилик мутахассислиги, ёши ва юқорида кўрсатилган стационар тиббий текширув муддатидан қатъи назар тиббий кўрикдан ўтказиш учун ҳарбий тиббий муассасага юборилиши зарур. Учувчилар таркибини комиссиялараро даврда стационар шароитида ва навбатдаги тиббий кўрикдан ўтказишга тайёрлаш даврида тиббий текширувдан ўтказиш зарурати ҳарбий қисмнинг (муассасанинг) тиббиёт хизмати бошлиғи томонидан белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Учувчилар таркиби, учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, УУА операторлари, парвоз бошқарувчиларини стационар тиббий текширувдан ўтказиш МҲКГ нинг учувчилик экспертизаси бўлимида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Парашютчиларни тиббий кўрикдан ўтказилиши гарнизон (госпиталь) ҲТК томонидан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академияси ҳузуридаги қўмондонлик таркибини қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш олий курслари ва ҲТМ ҳузуридаги малакасини ошириш факультетлари, бошқа малака ошириш курсларида таҳсил олиш учун юборилаётган учувчилар таркиби ҲҲМҚ ва ҲҲК авиация тиббиёти маркази (кейинги ўринларда АТМ деб юритилади) ҳузуридаги ТУК да тиббий кўрикдан ўтказилади, эксперт ҳужжатлари МҲТК да асосланиши шарт эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академиясига ўқишга кираётган учувчилар таркибидаги офицерлар ҲҲМ Қ ва ҲҲК АТМ ҳузуридаги ТУК да бирламчи тиббий кўрикдан ўтказилиши лозим бўлиб, унда мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси тўлдирилади. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академиясида ўқишга киришга яроқли деб топилган номзодларнинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси унинг шахсий йиғмажилди билан биргаликда Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлар Академиясига юборилади. Якуний тиббий кўрикдан ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академияси ҳузуридаги ТУК томонидан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Номзодлар дастлабки тиббий кўрикдан ўтказиши учун масъулият уларни ўқишга юбораётган ҳарбий қисм командирига (муассаса бошлиғига), хулосанинг тўғри чиқарилиши учун эса — ТУК раиси зиммасига юкланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академиясига ўқишга кирадиган номзодларни тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«учувчилик ишига яроқлилиги якка тартибда аниқланади» деган хулоса таъсири остига тушувчи касалликлар ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳатланиш) оқибатлари аниқланса, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабрдаги ПҚ-4076-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низом талабларига мувофиқ «В ёки С тоифаси якка тартибда аниқланади» ёҳуд «С тоифаси» ёҳуд «С ёки Е тоифаси якка тартибда аниқланади» деган хулоса кўзда тутилган бўлса, хулоса қуйидаги мазмунда қабул қилинади: «Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академиясига ўқишга киришга яроқсиз».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари учувчилар таркибидан бўлган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари академиясининг тингловчилари (офицер ҳарбий унвонига эга бўлган) учувчилар таркиби учун белгиланган тартибда МҲКГ ҳузуридаги ТУК да тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарида бўлган ҲТМ ларига ўқишга (стажировкага) юборилаётган шахслар Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказишни ташкил этиш ва амалга ошириш тартиби тўғрисидаги низомда (рўйхат рақами 3147, 2019 йил 3 апрель) белгиланган тартибда тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар Касалликлар жадвалининг тегишли устунлари бўйича учувчилик ишига яроқли деб топилганда ТУК (ҲТК) қуйидаги мазмунда хулосани қабул қилади: «ҲТМ га (ҲТМ ва чиқаётган давлат номи кўрсатилсин) таҳсил олишга (малака оширишга) юборилишга яроқли».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Учувчилик ишига яроқсиз» деган Моддаларда кўзда тутилган касалликлар аниқланса ТУК (ҲТК) қуйидаги мазмунда хулосани қабул қилади: «Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига таҳсил олишга (малака оширишга) юборилишга яроқсиз».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилик таълимига яроқли деб топилган УТТ ҲТМ курсантларга нисбатан қуйидаги мазмундаги хулоса чиқарилади: «ҲТМ га (ҲТМ ва чиқаётган давлат номи кўрсатилсин) таҳсил олишга яроқли», учувчилик таълимига яроқсиз деб топилганида эса — «Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарида таҳсил олишга яроқсиз».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари ва комиссия хулосалари мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) чиқаётган шахснинг соғлиғи ҳолати тўғрисидаги маълумотномага киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Ҳарбий қисмларда (муассасаларда) навбатдаги тиббий кўрикдан ўтказиш режаси ва тартиби тегишли командир ва бошлиқларнинг буйруқлари билан белгиланади. Учувчилар таркиби навбатдаги тиббий кўрикдан ўтказиш учун ўз вақтида келишлари учун масъулият ҳарбий қисм командири (муассаса бошлиғи) зиммасига юкланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Учувчилар таркибини навбатдаги тиббий кўрикдан ўтказиш учун тайёрлашда ҳарбий қисмнинг (муассасанинг) тиббиёт хизмати бошлиғи тиббий китобчасида «умумий анамнез», «хизмат ва маиший шароитлари», «учувчилик ишига организмнинг реакцияларини ўрганиш» ва «жисмоний тайёргарлик бўйича тиббий назорат маълумотлари» бўлимларини тўлдиради, унда комиссиялараро даврдаги умумлаштирилган қуйидаги тиббий кузатув натижалари акс этиши шарт:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
соғлиғи ҳолатидаги ўзгаришлар динамикаси, учувчилик иши эрта аниқланган патологик ўзгаришларга таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
соғлиғига салбий таъсир кўрсатувчи аниқланган нохуш омиллар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
руҳий табиатидаги ўзига хос хусусиятлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бошидан кечирган касалликлар, уларнинг ўзига хос кечиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
турли хилдаги парвозлар, махсус синовлар, машқлар ва текширувларга чидамлилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жисмоний тайёргарлик ҳолати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Амбулатор равишда тиббий кўрикдан ўтказишдан олдин учувчилар таркиби, учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, парашютчилар, УУА операторлари, парвоз бошлиқларига мазкур Низомнинг 1-иловасида кўрсатилган мажбурий лаборатор-инструментал диагностика текширувлари рўйхатига мувофиқ диагностик текширувлари амалга оширилади. Мазкур лаборатор-инструментал текширувлар Мудофаа вазирлиги ҳарбий тиббий муассасалари шароитларида бажарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Барча лаборатор-инструментал текширувлар амбулатор равишда тиббий кўрикдан ўтказишдан камида 1 ой олдин бажарилиши лозим, қўшимча текширувлар кўрсатмаларга мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтказишдан олдин барокамерада мўътадил даражадаги гипоксия ҳолатларига чидамлилиги текширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчи, штурман, учувчилар экипажининг бошқа аъзолари — икки йилда бир марта, кейинги стационар шароитида тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
парашютчилар — бирламчи тиббий кўрикдан ўтказишда, бундан кейин эса фақатгина тиббий кўрсатмаларга кўра.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибини барокамерада мўътадил даражадаги гипоксия ҳолатларига чидамлилигини режали текшируви парвоз давомидаги баландлик синовлари билан алмаштирилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий хизматчиларни навбатдаги тиббий кўрикдан ўтказишга фақатгина оғиз бўшлиқларида санация ўтказилганидан кейин рухсат этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. ТУК иши бошланишидан аввал ҳарбий қисм командири (муассаса бошлиғи) ёки унинг ўринбосари раҳбарлигида йиғилиш ўтказилади, унда тиббиёт хизмати бошлиғи комиссиялараро давридаги тиббий кузатувлари асосида тиббий кўрикдан ўтказиш зарур бўлган барча учувчилар таркибига оғзаки тавсиянома беради. Тиббий кўрикдан ўтказиш куни учувчилар таркиби парвозлар ва машғулотларга жалб этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Учувчилик ишига яроқлилик даражаси тўғрисидаги ТУК хулосаси шифокор-мутахассисларнинг тиббий текшируви натижалари ва ҳарбий қисм (муассаса) қўмондонлиги ҳамда тиббиёт хизмати бошлиғининг кузатувлари асосида ТУК мажлисида чиқарилади. Учувчилик ишига яроқлилик даражаси тўғрисидаги ТУК хулосаси билан бир вақтда даволаш-профилактика тадбирларига муҳтожлиги ҳам аниқланади. Диагностика ва экспертизанинг мураккаб ҳолатларида, соғлиғи ҳолатида ўзгаришлар пайдо бўлганида, шунингдек мавжуд бўлган касалликлари ривожланганида стационар текшируви зарурлиги тўғрисидаги хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Учувчилар таркиби, учувчилар экипажининг бошқа аъзоларига нисбатан ТУК қуйидаги хулосаларни чиқаради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишига яроқли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишига яроқли, товушдан тез учадиган самолётлар бундан мустасно;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
барча турдаги транспорт ва поршенли самолётлардаги учувчилик ишига яроқли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
барча турдаги вертолётлардаги учувчилик ишига яроқли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳарбий таълим муассасасида (ҳарбий таълим муассасанинг ва жўнатилаётган давлатнинг номи кўрсатилсин) ўқишга (стажировкага) юбориш учун (киришга) яроқли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажариб, кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан (ТУК номи кўрсатилсин) учувчилик ишига вақтинчалик яроқсиз (муддати кўрсатилсин);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳарбий хизматга вақтинчалик яроқсиз. Кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан (ТУК номи кўрсатилсин) касаллик туфайли таътилга ёки хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилинишга (муддат кўрсатилсин) муҳтож;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
санаторий шароитида даволанишга муҳтож (санаторий ихтисослиги кўрсатилсин);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишига яроқсиз. Ҳарбий хизматга (яроқлилик тоифаси кўрсатилсин) яроқли (яроқсиз).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТУК штурман ва учувчилар экипажининг бошқа аъзоларига нисбатан учувчилик ишига яроқлилик хулосасини қабул қилганида хулоса мазмунига тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг мутахассислиги номланиши киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Парашют билан сакрашга рухсат бериш учун тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларга нисбатан ТУК қуйидаги хулосани қабул қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
парашют билан сакрашга яроқли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
парашют билан сакрашга вақтинчалик яроқсиз, олти-ўн икки ойдан (муддати кўрсатилсин) кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
парашют билан сакрашга яроқсиз.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. УУА операторлари, парвоз бошлиқларига нисбатан ТУК қуйидаги хулосаларни қабул қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(мутахассислик номи кўрсатилсин) ишига яроқли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан стационар (амбулатор) текширувга (даволанишга) муҳтож;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(мутахассислик номи кўрсатилсин) ишига яроқсиз. Ҳарбий хизматга (яроқлилик тоифаси кўрсатилсин) яроқли (яроқсиз).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Тиббий кўрикдан ўтказиш якунланганида ТУК раиси йиғилиш ўтказади, йиғилишда унинг якунлари тўғрисида муҳокама қилинади, унинг натижаларига кўра ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати ТУК дан ўтган учувчилар таркиби ва бошқа ҳарбий хизматчиларнинг соғлиғини сақлаш ва юқори касбий қобилиятини ушлаб туриш бўйича даволаш-профилактика тадбирлар режасини тузади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТУК раиси ҳарбий қисм командирини (муассаса бошлиғини) навбатдаги тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари тўғрисида хабардор қилади. ТУК раиси якуний натижалар бўйича учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисида ҳар йили белгиланган шаклда ҳисобот тузади ва МҲТК бошлиғига тақдим этади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Ҳарбий хизматчиларни амбулатор шароитида тиббий кўрикдан ўтказишда ТУК га қуйидаги ҳуқуқлар берилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишини (парвозни бошқариш, парашют билан сакраш) давом эттиришга монелик қилмайдиган ва якка тартибда баҳолашни кўзда тутмайдиган соғлиғи ҳолатидаги ўзгаришларда ташхисни қўйиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
соғлиғи тикланган ҳолатларда олдин қўйилган ташхисни ўзгартириш (агар якка тартибда баҳолашни кўзда тутадиган Касалликлар жадвалининг моддалари (моддаларнинг бандлари) қўлланилмаган бўлса).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

65. Учувчилар таркибини навбатдан ташқари тиббий кўрикдан ўтказиш, аввалги ТУК хулосасига аниқлик киритиш ёки қайта кўриб чиқиш талаб қилинган ҳолатларда МҲКГ нинг учувчилик экспертизаси бўлимида стационар шароитда ўтказилади:

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
соғлиғи ҳолатида ўзгаришлар бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
парвоздаги ҳодисалардан кейин;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учиш аппаратини мажбуран тарк этгандан сўнг;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
руҳий зарбалардан кейин;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўқув-жанговар тайёргарлик вазифаларини мунтазам равишда бажара олмаса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишида ўн икки ойдан кўп узилиш бўлганида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркибини бошқа турдаги учиш аппаратларига ўтказишганда, уларда ишлаш учун соғлиғи ҳолатига янада юқори тиббий талаблар қўйилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
янги авиация техникасини ўзлаштириш учун қайта ўқиганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилик ишида соғлиғи ҳолати бўйича вақтинчалик учувчилик ишига яроқсизлик билан боғлиқ бўлмаган тўрт ойдан ортиқ, бироқ ўн икки ойдан ортиқ бўлмаган узилишларда навбатдан ташқари чуқурлаштирилган тиббий текширув ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Навбатдан ташқари тиббий кўрикдан ўтказиш учун юбориш зарурати тўғрисидаги масалани ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғининг билдирувига кўра ҳарбий қисм командири (муассаса бошлиғи) ҳал қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. МҲКГ нинг учувчилик экспертизаси бўлимида тиббий кўрикдан ўтказилганда учувчилар таркиби амалдаги кўрсатмалар ва текширув усулларига мувофиқ шифокор-мутахассислар томонидан ҳар томонлама синчиклаб текширилади, клиник-физиологик ва психологик текширувлардан ўтказилади, қарши кўрсатмалар мавжуд бўлмаса, махсус тиббий текширув усуллари ҳам ўтказилади. Тиббий текширувлар якунланганда МҲКГ нинг учувчилик экспертизаси бўлими бошлиғи учувчилар таркибини госпиталь ТУК ига тақдим этади, улар хулоса чиқаради ва тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларга зарурий даволаш-профилактика тавсиялари билан биргаликда етказади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтаётган шахс мажбурий тиббий кўрикдан ўтказишдан бош тортса, тиббий текширувлар тўхтатилади ва ҳарбий хизматчи ҳарбий қисмга (муассасага) чиқарилади. Тиббиёт китобчасининг «ТУК хулосаси» бўлимига қуйидаги қайдлар ёзилади: «Мажбурий тиббий кўрикдан ўтказишдан бош тортганлиги сабабли ТУК нинг тиббий кўрикдан ўтказилмасдан ҳарбий қисмга чиқарилди».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Стационар даволанишда бўлган учувчилар таркиби фақатгина соғлиғи ҳолати бўйича учувчилик ишига яроқлилик тоифасини ўзгартириш зарурати туғилганида (шу жумладан вақтинчаликни ҳам) ТУК да тиббий кўрикдан ўтказилади. Агар бошидан кечирган касаллик ТУК хулосасини ўзгартиришни талаб этмаса, учувчилар таркиби ТУК дан ўтказилмасдан госпиталдан ҳарбий қисмга юборилади. Бундай ҳолларда МҲКГ нинг учувчилик экспертизаси бўлими бошлиғи тиббиёт китобчасига учувчи бошидан кечирган касаллик охирги ТУК хулосасига мувофиқ учувчилик ишини давом эттиришга монелик қилмаслиги тўғрисидаги қайдларни ёзади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Учувчилик ишига яроқсиз деб топилган, бироқ ҳарбий хизматга яроқли ва Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг кадрлар резервида қолдирилган учувчилар таркибидаги шахслар ҳисобга олинади ҳамда ҳарбий қисм (муассаса) шифокорининг тиббий кузатуви остида бўлади. Соғлиғи ҳолати яхшиланганда, ушбу шахслар учувчилик ишига тикланиш мақсадида МҲТК раиси билан келишилган ҳолда тиббий кўрикдан ўтказиш учун ҳарбий қисм командири (муассаса бошлиғи) томонидан юборилиши мумкин, бироқ учувчилик ишига яроқсизлиги тўғрисидаги хулоса чиқарилганидан кейин камида бир йилдан олдин эмас. Бундай шахсларни тиклаш тўғрисидаги ТУК хулосаси фақатгина стационар текширувлардан кейин чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Соғлиғи ҳолати билан боғлиқ бўлмаган сабабларга кўра учувчилик иши билан боғлиқ бўлмаган лавозимларга ўтказилган учувчилар таркибидаги шахслар, ТУК томонидан қуруқликдаги таркиб сифатида тиббий кўрикдан ўтказилади. Кўрсатилган шахсларни учувчилик ишига қайтадан ўтказишда улар стационар шароитларда ТУК да тиббий кўрикдан ўтказилишлари шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг резерви ва захирасида бўлган учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг резерви ва захирасида бўлган учувчи ва штурманларнинг ҳисобини юритиш мақсадида тиббий кўрикдан ўтказиш қуйидаги муддатларда амалга оширилади: 5 йил давомида бир марта; ҳарбий ўқув йиғинларига чақиришдан олдин; соғлиғи ҳолатида ўзгаришлар юз берганида. Учувчилар экипажининг бошқа аъзоларини фақатгина соғлиғи ҳолатида ўзгаришлар юз берганида тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг резерви ва захирасида, «Ўзбекистон ҳаво йўллари» АЖ, шунингдек учувчилик иши кўзда тутилган бошқа вазирлик ва идораларда учувчилик ишида бўлган учувчи ва штурманларнинг ҳисобини юритиш мақсадида тиббий кўрикдан ўтказиш учун юборилмайди. МИББ ушбу шахсларни тиббий кўрикдан ўтказиш учун белгиланган муддатларда уларнинг иш жойларининг тиббий учувчилик эксперт комиссияларидан шахсий йиғмажилдларига қўшиш учун тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари тўғрисидаги маълумотномани сўраб оладилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг резерви ва захирасида бўлган учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳарбий ўқув йиғинларига чақиришда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
муддатли ҳарбий хизматга чақирилганида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
контракт бўйича ҳарбий хизматга тайинланганида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Ҳарбий ўқув йиғинларига чақирилганда, шунингдек учувчилик ишига яроқлилигини аниқлаш учун ҳисобни юритиш мақсадида МИБ ҳузуридаги тиббий комиссиялар, тиббий кўрсатмалар мавжуд бўлганида эса — МҲТК ёки МҲКГ ҳузуридаги ТУК томонидан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. МИБ ҳузуридаги тиббий комиссия ишини бошлашдан олдин комиссия катта шифокори комиссия аъзолари билан йўриқнома ўтказади. Олдиндан тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларнинг ҳужжатлари (олдинги тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари, захирага бўшатилиш сабаблари, амбулатор беморнинг тиббий варақасини қўшимча тикилган варақалари билан) кўриб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Барча тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларга комиссия шифокор-мутахассислари томонидан тиббий кўрик, мазкур Низомнинг 1-иловасида кўрсатилган мажбурий лаборатор-инструментал текширувлар рўйхатига мувофиқ диагностик текширувлари амалга оширилади. Зарурат туғилганда бошқа тиббий текширувлар ҳам ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари ва тиббий комиссиянинг шифокор-мутахассислари ўз хулосаларини мазкур Низомнинг 9-иловасига мувофиқ ҳарбий хизматчининг (ҳарбий хизматга мажбур шахснинг) тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига ёзиб қўйишади. Хулоса тиббий комиссиянинг йиғилишида қабул қилинади ва комиссия раиси томонидан мазкур тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Низомнинг 9-иловасига мувофиқ ҳарбий хизматчининг (ҳарбий хизматга мажбур шахснинг) тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси ҳарбий хизматга мажбур шахснинг шахсий йиғмажилди билан биргаликда МИББ да сақланади ва йиғинларга чақирилганда ҳарбий қисмга (муассасага) тақдим этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Ташхис қўйиш мураккаб бўлган ҳолатларда тиббий кўрикдан ўтаётган шахс стационар шароитда кенг қамровли тиббий текширувдан ўтказилади, унинг якунида давлат соғлиқни сақлаш тизимидаги даволаш-профилактика муассасаси мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ соғлиқ ҳолатини текшириш тўғрисидаги далолатномани тузади, унда текширув натижалари ва ташхис кўрсатилади. Далолатнома икки нусхада тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг учувчилар ишига яроқлилиги тўғрисида хулосани қабул қилиш учун МҲТК га юборилади. Хулоса қабул қилинганидан сўнг ташхис ва МҲТК хулосасини кўрсатган ҳолда мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома расмийлаштирилади. Мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ соғлиқ ҳолатини текшириш тўғрисидаги далолатноманинг биринчи нусхаси ва МҲТК берган маълумотнома тиббий кўрикдан ўтаётган шахс ҳарбий ҳисобга олинган МИББ га жўнатилади. Иккинчи нусхаси МҲТК иш жилдига тикиб қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтаётган офицерлар таркибидаги шахслар стационар шароитида тиббий текширув ўтказиш зарур бўлганда МҲТК раисининг қарори билан МҲКГ ҳузуридаги ТУК га юборилади. Учувчилик ишига монелик қилувчи касаллик аниқланганида, тиббий текширув натижалари, ташхис ва комиссия хулосаси мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳномага киритилади. Касалликлар аниқланмаганида ёки касаллик учувчилик ишига монелик қилмаганда тиббий кўрик натижалари мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома билан расмийлаштирилади. Аниқланган касалликлар ва шикастланишлар (яраланиш, жароҳатлар) оқибатларининг сабабий боғлиқлиги эксперт ҳужжатларида акс эттирилмайди. Мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома, мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома уч нусхада расмийлаштирилади ва кўриб чиқиш учун МҲТК га юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Агар учувчилар таркибидаги резерв ёки захирадаги ҳарбий хизматга мажбур шахслар муддатли ҳарбий хизматга, ўқув йиғинига чақирилаётганида, контракт бўйича ҳарбий хизматга тайинланаётганда ёки ҳисобга олиш мақсадида навбатдаги тиббий кўрикдан ўтказилаётганида даволанишга муҳтожлигини билдирса, (даволаниш учун чақирувини кечиктиришни) сўраб мурожаат қилса, МИБ тақдимномасига кўра, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг ҳудудий органлари уни давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги даволаш-профилактика муассасасига юборади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-боб. ТУК хулосаларини расмийлаштириш, кўриб чиқиш ва тасдиқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар тўғрисидаги маълумотлари, уларнинг соғлиғи ҳолати ва ТУК хулосалари ёзилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) УТТ ҲТМ га ўқишга кирувчи номзодларга:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёш фуқаролар таркибидан номзодлар — мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига, мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига, мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ соғлиқ ҳолатини текшириш тўғрисидаги далолатномасига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳарбий хизматчилар — мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига, мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига ва ҳарбий хизматчининг тиббий китобчасига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) учувчилар таркиби, учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, парашютчилар, УУА операторлари, парвоз бошқарувчилари — мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига, стационар шароитда тиббий кўрикдан ўтказилганда касаллик тарихига, амбулатор шароитда тиббий кўрикдан ўтказилганда мазкур Низомнинг 9-иловасига мувофиқ ҳарбий хизматчининг (ҳарбий хизматга мажбур шахснинг) тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига, тиббий китобчасига, зарурат туғилганда мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномага ёки мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳномага Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига чиқаётган фуқароларга — мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) чиқаётган шахснинг соғлиғи ҳолати тўғрисидаги маълумотномага;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
в) Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари резервида турган учувчилар таркиби мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига, мазкур Низомнинг 9-иловасига мувофиқ ҳарбий хизматчининг (ҳарбий хизматга мажбур шахснинг) тиббий текширувлар ва тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига, зарурат туғилганда мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномага ёки мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ соғлиғи ҳолатини текшириш далолатномасига, захирадаги офицерларга эса мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳнома тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Тиббий китобчани (тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақани) тўлдиришда шифокор-мутахассислар шикоятлар, анамнез, объектив текширув маълумотлари, ташхис, тавсиялар ва учувчилик ишига яроқлилик тоифаси ҳақидаги хулосаларни ёзиши лозим. Касаллик топилмаса ТУК шифокор-мутахассиси «Ташхис» қаторига — СОҒЛОМ деб ёзади, хулоса чиқаради ва ўз имзосини қўяди. Ташхис ва тавсия қилинган даволаш-профилактика тадбирлари кўрсатилган ҳолда ТУК хулосаси тиббий китобчага (тиббий кўрикдан ўтказиш варақага) ҳам киритилади, ТУК раиси томонидан имзоланади ва ТУК ташкил этилган ҳарбий қисмнинг (муассаса) муҳри босилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий госпиталь ТУК томонидан тиббий кўрикдан ўтказилганда хулоса тиббий китобчага уни тасдиқлаш зарур бўлмаган ҳолатларда киритилади. МҲТК томонидан тасдиқланиши (асосланиши) лозим бўлган хулоса ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғи томонидан тасдиқланган ёки асосланган эксперт ҳужжатини олган заҳоти ёзилади. Тасдиқланган (асосланган) эксперт ҳужжати олингунга қадар учувчилар таркиби парвозларга қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий тиббий муассасасидан даволаниб чиққанда ҳар қандай ҳолатда тиббий китобчага шифокор-мутахассислар томонидан ўтказилган тиббий текширув натижалари ва ўтказилган текширувлар (ЭКГ ва унинг барча элементлари баён этилган ҳолда, рентген, лаборатория текширувлари ва ҳ.к.) киритилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. Учувчилар таркибини битта ҳарбий қисмдан (муассасадан) бошқасига ўтказилганда, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академиясига, ҲТМ ҳузуридаги малака ошириш факультетларига ёки ҳарбий тиббий муассасасига ўқишга юборилганда тиббий китобчалари муҳрланган ҳолда қўлларига топширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қисқа муддатли хизмат сафарларига кетаётган учувчилар таркибининг қўлларига мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома берилади, у хизмат сафарида учувчилик ишига рухсат этилиши учун асос бўла олади. Мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномада сўнгги ТУК ва чуқурлаштирилган тиббий текширув маълумотларига мувофиқ қон босими ва томир уришининг сони тўғрисидаги фонли маълумотлари, таътил муддати кўрсатилади. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари сафидан бўшатилаётган учувчилар таркибининг тиббиёт китобчалари шахсий йиғмажилдлари билан биргаликда яшаш жойи бўйича ҳарбий ҳисобга олинган МИББ га юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Ҳар бир ТУК мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобини юритади. Агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг шикоятлари ва соғлиғи ҳолатида ўзгаришлар бўлмаса, ташхис ва ТУК хулосаси қисқача ёзиб қўйилади. Объектив текширувларда шикоятлар ва соғлиғи ҳолатида меъёрга нисбатан ўзгаришлар аниқланса, агар мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобида мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳнома тузилмаса, қўйилган ташхисни асословчи шикоятлари, ҳаёти ва касаллигининг қисқача тарихи ва тиббий текширув маълумотлари ёзиб қўйилади. Мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобида мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳнома тузиладиган ҳолатларда фақатгина қисқача маълумотлар, ташхис ва ТУК хулосаси ёзилади, баённомага илова сифатида мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳноманинг нусхаси қолдирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. Мазкур низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳнома қуйидагича тузилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишига яроқсиз деб топилган ҳарбий хизматчиларга (учувчилик таълими, парашют билан сакраш, УУА оператор иши, парвозларни бошқариш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
олдин учувчилик ишига яроқсиз деб топилганлар таркибидан учувчилик ишига тикланаётган бирламчи чекланган равишда яроқли деб топилганларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
олдин учувчилик ишига чекланишлар берилган хулосалари ечилган учувчилар ва штурманларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
олдин учувчилик ишига яроқсиз деб топилган учувчилар таркибига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик ишига олдин яроқсиз деб топилган ҳарбий хизматга мажбурлар резерви учувчилик ишига тикланаётганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
УТТ ҲТМ курсантларига — учувчилик таълимига яроқсизлиги тўғрисида хулоса чиқарилганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Барча бошқа ҳолатларда ТУК хулосалари мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома билан расмийлаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. Мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома қисқа, равон шаклда тузилиши, тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг касаллиги ривожланишини вақт кетма-кетлиги тартибида ёзилиши, ҳаёти анамнезида жароҳатлари бўлган бўлса, тасдиқловчи ҳужжатлар кўрсатилган ҳолда жароҳатни қандай ҳолатда олганлиги ҳақида қисқача, шунингдек қўйилган ташхисни тасдиқловчи барча зарурий тиббий текширувлар кўрсатилиши шарт. ТУК хулосаси объектив текширув, лаборатор-инструментал ва махсус-тиббий текширувлар натижалари билан асосланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома ва мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномани тузишда касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг сабабий боғлиқлигини аниқлаш Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабрдаги ПҚ-4076-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низомга мувофиқ ўтказилади. Ҳарбий хизматга мажбур бўлган учувчилар таркибига (шу жумладан ўқув йиғинларида бўлган даврларида ҳам) ва соғлом деб топилган шахсларга сабабий боғлиқлиги бўйича хулоса чиқарилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Учувчилик ишига яроқли, бироқ парашют билан сакраш бўйича ўқув-машғулотларига (ерга катапульта ёрдамида) яроқсиз деб топилган учувчилар таркибига касаллик тўғрисидаги гувоҳнома расмийлаштирилмайди. Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга юборилаётган ҳарбий хизматчилар таркибидан бўлган учувчилар таркибига (УТТ ҲТМ курсантлари, парашютчилар ва УУА операторлари) мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) юборилаётган
шахснинг соғлиғи ҳолати ҳақидаги маълумотнома тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Парвозлардан ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажариш билан озод қилиниши ёки ҳарбий қисм ҳудудида етти суткагача дам олиш тақдим этилиши билан учувчилик ишига вақтинчалик яроқсизлик тўғрисидаги хулоса чиқарилганда мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. Тиббий ва эксперт ҳужжатларини МҲТК томонидан кўриб чиқилиши ва назорат қилиниши учун тақдим этиш тартиби:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик таълимига яроқсиз деб топилган УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодларга УТТ ҲТМ ҳузуридаги ТУК мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларини МҲТКга тақдим этади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилик иши ёки учувчилик таълимига яроқсиз, учувчилик ишига чекланган равишда яроқли (бирламчи чекланганда), парвозларни бошқаришга (УУА оператори) яроқсизлиги тўғрисидаги ТУК хулосаси чиқарилганида мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома уч нусхада тиббий ва хизмат тавсияномалари билан биргаликда тақдим этилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
барча учувчилар таркиби, парашютчилар, парвозларни бошқариш, УУА операторлари ва УТТ ҲТМ курсантларига касаллиги туфайли таътил берилганлиги ва парвозлардан озод қилинганлиги тўғрисидаги хулоса чиқарилганда ТУК МҲТК га назорат қилиш мақсадида мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотноманинг бир нусхасини тақдим этади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) юборилаётган ҳарбий хизматчиларга мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) чиқаётган шахснинг соғлиғи ҳолати тўғрисидаги маълумотномаси уч нусхада тақдим этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома МҲТК томонидан кўриб чиқилади, ТУК хулосаси эса тасдиқланади. ТУК хулосалари муддатли ҳарбий хизматга чақирилаётган, контракт бўйича ҳарбий хизматга тайинланаётган, учувчилик ишига яроқли деб топилган ҳарбий хизматга мажбур резервдаги учувчилар таркибига, касаллиги туфайли таътил берилган ҳамда Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (стажировкага) юборилаётган барча тоифадаги ҳарбий хизматчиларга асосланиши зарур, шунингдек учувчилик иши, учувчилик таълими, парвозлар бошқаруви, УУА операторлари ишига яроқсиз, учувчилик ишига чекланган равишда яроқли деб топилган ҳарбий хизматчиларга эса МҲТК томонидан тасдиқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий госпиталь ТУК томонидан мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома ва мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномани расмийлаштириш муддати тиббий кўрикдан ўтказиш кунидан беш кундан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эксперт ҳужжатлари (касаллик тўғрисидаги гувоҳнома ва маълумотномалари) МҲТК томонидан тасдиқланганидан (асосланганидан) сўнг юридик кучга эга бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий тиббий муассаса бошлиғи (ТУК раиси) мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳномани, мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномани, мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) чиқаётган шахснинг соғлиғи ҳолати тўғрисидаги маълумотномани тасдиқланган (асосланган) хулоса билан биргаликда тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг ҳарбий хизматни ўтаётган ҳарбий қисм командирига (муассаса бошлиғига) ёки уни тиббий кўрикдан ўтказиш учун юборган мансабдор шахсга МҲТК дан олган кундан сўнг икки кундан кечиктирмасдан жўнатади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. УТТ ҲТМ ҳузуридаги ТУК фақатгина учувчилик таълимига ва УТТ ҲТМ га ўқишга киришга яроқсиз деб топилган шахслар учун мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобини юритади. Бошқа ҳолатларда ТУК хулосаси мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига, унинг тиббий китобчасига (УТТ ҲТМ га ўқишга кирувчи номзодларнинг — тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларига) ёзилади, комиссия раиси ва котибининг имзоси билан тасдиқланади, УТТ ҲТМ муҳри билан муҳрланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. МҲТК мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобини фақатгина шу комиссия томонидан тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар учун юритилади. МҲТК га келиб тушган ҳужжатларни кўриб чиқиб:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахслар мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ яроқсиз деб топилган номзодларнинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларини, уларга ТУК хулосаси ёзилган ҳолда дастлабки саралаш жойлари бўйича тиббий комиссияларга (ҲТК, ТУК га);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТУК нинг тасдиқланган касаллик тўғрисидаги гувоҳномалари ва асосланган маълумотномалари бошқа ҳужжатлар билан бирга тиббий кўрикдан ўтказган ТУК га қайтариб юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
МҲТК тасдиқламаган касаллик тўғрисидаги гувоҳномани уни тузган ТУК га тасдиқланмаганлигининг сабабларини изоҳлаган ҳолда ҳамда зарурий кўрсатмалар билан қайтаради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
МҲТК га хулосани назорат қилиш, тасдиқлаш ёки қайта кўриб чиқиш учун тақдим этилган касаллик тўғрисидаги гувоҳнома, маълумотномаларни кўриб чиқишда баённома ўрнига якуний хулоса матни, йиғилишда иштирок этган комиссия раиси ва аъзолари (камида икки киши) томонидан имзоланган касаллик тўғрисидаги гувоҳнома, маълумотномаларнинг нусхалари қолдирилади. Юқорида кўрсатилган касаллик тўғрисидаги гувоҳнома, маълумотномаларнинг нусхалари МҲТК да беш йил давомида сақланади, ундан сўнг архивга топширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. ТУК нинг касаллик тўғрисидаги гувоҳномалари, маълумотномалари ўзида махфий маълумотларни сақламаслиги зарур ва улар махфий илова қилинувчи ҳужжатга номахфий илова сифатида жўнатилади, унда қуйидагилар кўрсатилади: касаллик тўғрисидаги гувоҳнома қайтарилиши лозим бўлган ҳарбий қисм (муассаса) манзили почта индекси, авиация тури, тиббий кўрикдан ўтаётган шахсни парвозларни амалга ошираётган учиш аппаратининг тури, учувчининг мутахассислиги, лавозими ва берилган малака тоифаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-боб. Комиссиялараро даврида учувчилар таркибини соғлиғи ҳолатининг тиббий назоратини ташкиллаштириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Тиббий кўрикдан ўтказишлар оралиғда (комиссиялараро даврда) учувчилар таркиби устидан тиббий назорат учувчилик ишининг бутун даври давомида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Комиссиялараро даврида учувчилар таркибининг (УТТ ҲТМ курсантларининг) ва бошқа ҳарбий хизматчиларнинг соғлиғи ҳолати, жисмоний ривожланганлиги ҳамда руҳий физиологик тайёргарлиги устидан тиббий назорат ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғининг зиммасига юклатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий назорат вазифаларига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркибининг соғлиғи ҳолати ва иш қобилиятидаги ўзгаришларни эрта аниқлаш, ушбу ўзгаришларни касбий фаолият билан боғлиқлигини аниқлаш ва керакли даволаш-профилактика чора-тадбирларини ўтказиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркибининг соғлиғи ҳолати ва иш қобилиятига салбий таъсир кўрсатувчи омилларни аниқлаш ва ўрганиш, уларни бартараф қилиш чораларини қабул қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркибининг ўзига хос шахсий психологик-физиологик хусусиятларини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
учувчилар таркиби, учувчилар экипажи бошқа аъзоларининг нотўғри ҳаракатларининг сабабларини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иш қобилиятининг пасайиши оқибатидаги хатоликларни аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шахсий юклама меъёрларини белгилашда қўмондонликка амалий ёрдам кўрсатиш мақсадида ҳарбий хизматчиларнинг турли парвозларга чидамлилигини ўрганиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
меҳнат қилиш, дам олиш ва овқатланишни ташкиллаштиришни ўрганиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. Тиббий назорат жараёнида ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғи якка тартибда баҳолаш, учувчилик ишига чекланган равишда яроқлилиги, мунтазам равишда шифокор назоратига муҳтож деган хулосалари кўзда тутилган Касалликлар жадвалининг моддалари (моддаларининг бандлари) бўйича учувчилик ишига рухсат этилган ҳарбий хизматчиларга алоҳида эътибор қаратиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу ҳолатларда тиббий кўрикдан ўтказишларнинг даврийлиги ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғи томонидан белгиланади, бироқ чоракда бир мартадан кам эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрик натижаларини тиббий китобчага ёзганида ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғи қуйидагиларни акс этади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шикоятлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўриклар орасида бошидан ўтказган касалликлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
парвозларга чидамлилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўрикнинг объектив маълумотлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Соғлиғи ҳолатида ўзгаришлар бўлмаса парвозларга рухсат этиш ҳақидаги хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий хизматчилар ҳарбий қисмга (муассасага) таътил, хизмат сафари ва ҳарбий тиббий муассасасидан (ҳарбий госпиталь, санаторий) даволанишдан қайтганидан сўнг тиббий кўрикдан ўтказиш мажбурий ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Янги авиация техникасини қайта ўрганаётган ва ҳарбий қисмга (муассасага) янги келган учувчилар таркиби биринчи уч ойда ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғининг ҳар ойда ўтказиладиган тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Даврий тиббий кўрик натижалари тиббий китобчаларга киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби бошидан ўтказган касаллик ва шкастланишлардан сўнг соғайганида учувчилик иши (учувчилик таълими, УУА бошқаруви, парашют билан сакраш ва парвозларни бошқариш) учун рухсат бериш бўйича тахминий муддатлари мазкур Низомнинг 12-иловасида кўрсатилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. Навбатдаги тиббий кўрикдан ўтказиш санасидан олти ой ўтганидан сўнг барча ҳарбий хизматчиларга терапевт ва невропатолог, тиббий кўрсатмалар бўйича эса бошқа мутахассисликлар шифокорлари иштирокида чуқурлаштирилган тиббий текширув амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий хизматчиларнинг чуқурлаштирилган тиббий текширувдан ўтишига оғиз бўшлиғи санациясидан кейин рухсат берилади. Чуқурлаштирилган тиббий текширув натижаларига кўра ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғи ҳарбий хизматчиларнинг учувчилик ишига рухсат этиш ҳақида хулоса чиқаради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. УТТ ҲТМ курсантлари УТТ ҲТМ ҳузуридаги ТУК ўтказган бирламчи тиббий кўрикдан ўтказиш санасидан уч ой ўтгандан сўнг терапевт, невропатолог, жарроҳ, оториноларинголог, офтальмолог ва стоматолог иштирокидаги тиббий текширувдан ўтказилади. Кейинчалик тиббий текширувлар УТТ ҲТМ тиббиёт хизмати бошлиғи томонидан ҳар чоракда ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. Парвоз вақтида жиддий ҳодисаларга учраган учувчилар таркиби ва УТТ ҲТМ курсантлари навбатдан ташқари чуқурлаштирилган тиббий текширувдан ўтказилиши лозим, зарурат туғилганда кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан стационар шароитида даволанишга юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. Ўн икки ой мобайнида асосий таътилдан фойдаланмаган учувчилар, штурманлар парвозлардан четлаштирилади ҳамда санаторийга етти ва ундан ортиқ суткага юборилади, кейинги икки ойдан кўп бўлмаган муддатга парвозларга рухсат берилади. Ушбу муддат тугаганида ҳарбий хизматчиларга жорий йилнинг асосий таътили берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. Ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш, касалланиш ва учувчилар таркибини ҳамда УТТ ҲТМ курсантларининг касбига лаёқатсизлик сабабларини ўрганиш, учувчилар таркибининг меҳнат шароитлари, турмуш тарзи, дам олиш ва овқатланиш хусусиятларини ўрганиш, уларнинг соғлиғини сақлаш ва комиссиялараро даврида иш қобилиятини ошириш юзасидан чора-тадбирларни ишлаб чиқиш бўйича ишини услубий бошқариш МҲТК ва ҲҲМҚ ва ҲҲК АТМ шифокор-мутахассислари томонидан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-боб. Якуний қоидалар
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
96. Мазкур Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлади.
(96-банд Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2021 йил 28 июлдаги 16-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3313, 28.07.2021 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
97. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати, Миллий гвардияси, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги ва Фавқулодда вазиятлар вазирлиги билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат хавфсизлик хизмати раиси А. Азизов
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2019 йил 16 декабрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Миллий гвардия қўмондони Б. Ташматов
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2019 йил 17 декабрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Соғлиқни сақлаш вазири А. Шадманов
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2019 йил 18 декабрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ички ишлар вазири П. Бобожонов
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2019 йил 19 декабрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фавқулодда вазиятлар вазири в. б. Т. Худайбергенов
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2019 йил 19 декабрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

1-ИЛОВА

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мажбурий лаборатор-инструментал текширувлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
РЎЙХАТИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. УТТ ҲТМ ва Қуролли Кучлар Академиясига кираётган номзодлар учун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Умумий қон таҳлили — кенгайтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Умумий пешоб таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Гижжа тухумлари ва содда организмларни аниқловчи нажас таҳлили
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. «В» ва «С» гепатитларнинг (HВsAg, HCV) маркерларини аниқловчи қон таҳлили
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Қоннинг RW (Вассерман реакцияси) таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Қоннинг ОИВ билан зарарланиши тўғрисида таҳлили (ОИТС билан қарши кураш марказларидан).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Қоннинг АЛТ, АСТ, умумий оқсил ва билирубин (фракциялари билан) таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Электрокардиография (учувчилар таркибига, ҲДҚ ҲТМга, Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси ҲТМга кираётганлар учун шу жумладан жисмоний зўриқиш билан).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. ФГДС.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Ички аъзоларнинг ультратовуш текшируви.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Кўкрак қафаси аъзоларининг флюорографияси (текширилувчининг фамилияси, исми шарифи ҳамда текширувнинг тартиб рақами ва ўтказилган сана кўрсатилади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Бурун атрофи бўшлиқлари рентгенографияси (учувчилар таркиби, ҲДҚ ҲТМга, Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси ҲТМга кираётганлар учун).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Кориолис синамаси ёки отолит реакцияси (учувчилар таркиби учун).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Мўътадил даражадаги гипоксияларнинг чидамлилигини ортостатик синама билан баротекшируви.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Амбулатор шароитда учувчилар таркиби, учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, УУА операторлари, парашют билан сакрайдиганлар, парвозлар бошқарувчилари ва УТТ ҲТМ курсантлари учун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Умумий қон таҳлили — кенгайтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Умумий пешоб таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Гижжа тухумлари ва содда организмларни аниқловчи нажас таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. ЭКГ шу жумладан тинч ва жисмоний зўриқиш ҳолатда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Кўкрак қафаси аъзоларининг флюорографияси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Бурун атрофи бўшлиқлари ренгенографияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. Стационар шароитда учувчилар таркиби, учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, УУА операторлари, парашют билан сакрайдиганлар, парвозлар бошқарувчилари учун ва УТТ ҲТМ курсантлари учун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Умумий қон таҳлили — кенгайтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Умумий пешоб таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Гижжа тухумлари ва содда организмларни аниқловчи нажас таҳлили
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Қоннинг АЛТ, АСТ, умумий оқсил ва билирубин (фракциялари билан) таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Қондаги қанд миқдори (35 ёшда ва кўрсатмалар бўйича).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Кўз ичи босимини ўлчаш (35 ёшда ва кўрсатмалар бўйича).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. ЭКГ шу жумладан тинч ва жисмоний зўриқиш ҳолатда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Икки проекцияда умуртқа поғонасининг рентгенографияси (фронтал ва сагиттал) икки йилда бир марта (бошқа вақтларда кўрсатмалар бўлганда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. ФГДС.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Ички аъзоларнинг ултратовуш текшируви.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Кўкрак қафаси аъзоларининг флюорографияси (текширилувчининг фамилияси, исми шарифи ҳамда текширувнинг тартиб рақами ва ўтказилган сана кўрсатилади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Бурун атрофи бўшлиқлари рентгенографияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. ВЭМ-синамаси (тредмил-тест), ЭКГ ва артериал қон босимининг суткалик мониторинги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Ректомоноскопия (40 ёшда ва кўрсатмалар бўйича).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Мўътадил даражадаги гипоксияларнинг чидамлилигини ортостатик синама билан баротекшируви самарали.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Гиперветиляция ва нафас ушлаб қолиш билан синама.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Гемодинамикани ёзиш билан ортостатик синамаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Вегетатив асаб тизимининг аниқ мақсадга йўналтирилган текширувлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Эхоэнцефалография.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Бош мия қон томирларини контрастлаш билан магнитно-резонанс томографияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Вестибуляр аппаратини кумулятив усуллар билан текшириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Центрифуга синовлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Босим остида нафас олиш билан синамалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Хушсизлик ҳолатининг йўқотиш диагностикаси учун тананинг пастки қисми декомпрессия синамалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Автоматик аудиометрия ўтказиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари резервидаги учувчилар таркиби учун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Умумий қон таҳлили (эритроцитларнинг чўкиш тезлиги, лейкоцитлар, гемоглобин, эритроцитлар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Умумий пешоб таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Гижжа тухумлари ва содда организмларни аниқловчи нажас таҳлили.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. ЭКГ шу жумладан тинч ва жисмоний зўриқиш ҳолатда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Кўкрак қафаси аъзоларининг флюорографияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Бурун атрофи бўшлиқлари ренгенографияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

2-илова

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТУК шифокор мутахассислар хоналарининг жиҳозланиши лозим бўлган дори воситалари ва тиббий анжомларининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
РЎЙХАТИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Шифокорларнинг тиббий буюмлари, аппаратлари ва анжомлари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Антропометрия хонаси: бўй ўлчагич — 1 дона, тиббий тарози — 1 дона, қуруқ портативли спирометр — 1 дона, қўл динамометри (ясси пружинали) — 1 дона, оёқ кучини ўлчовчи динамометр — 1 дона, сантиметр ўлчов бирликлари билан белгиланган ўлчов тасмаси — 1 дона; бурчак ўлчагич — 1 дона; сфигмомонометр — 1 дона.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Терапевт хонаси. 1 дона сфигмомонометр; 1 дона стетофонендоскоп; 1 дона секундомер; 5 дона тил учун ишлатиладиган қошиқча; 6 дона ҳарорат ўлчагич; 1 дона буйраксимон эмалли тоғора; 1 дона электрокардиограф .
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Неврапотолог хонаси: 1 дона неврологик болғача, 5 дона тил учун ишлатиладиган қошиқча, сантиметр ўлчов бирликлари билан белгиланган ўлчов тасмаси 1- дона; 1 дона буйраксимон эмалли тоғора.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жарроҳ хонаси: 1 дона стетофонендоскоп; бурчак ўлчагич 1 дона; сантиметр ўлчов бирликлари билан белгиланган ўлчов тасмаси 1- дона; 1 дона негатаскоп.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Отоларинголог шифокори хонаси: аудиометр 1 комплект; 50 мл ҳажмдаги банка 5 дона; 180 мл ҳажмдаги қулоқ йўлларини очувчи баллон 1 дона; эгилувчан штативли стол чироғи 1 дона; эмалланган қопқоқли тиббиёт идишчаси 1 дона; ҳалқум учун пахта ушлагич 5 дона; катта йиғилувчи лупа 1 дона; қулоқ манометри 1 дона; бир тарафи ўткир учли 14 см ли жарроҳлик қайчиси 1 дона; узунлиги 15 см ли анатомик пинцет 1 дона; қовурғасимон эгик қулоқ пинцети 1 дона; эмалланган чойнакча 1 дона; кукун пуфлагич 2 дона; пешона рефлектори 1 дона; қулоқ воронкалари № 1, 2, 3, 4 — 2 жамланмаси; пневматик қулоқ воронкаси 1 дона; диафанаскоп 1 дона; диаметри 16 мм ли ҳалқум ойналари 2 дона; диаметри 21 мм ли ҳалқум ойналари 2 дона; диаметри 25 мм ли ҳалқум ойналари 2 дона; диаметри 8 мм ли бурун халқум ойнаси 2 дона; қисқа қисқичли бурун ойнаси 5 дона; қисқич узунлиги 40 мм ли бурун ойнаси 2 дона; қисқич узунлиги 60 мм ли бурун ойнаси 2 дона; Воячек конуссимон қулоқ зонди 1 дона; Воячек тугмасимон қулоқ зонди 1 дона; Воячек тугмасимон бурун зонди 1 дона; қулоқ ўймали қулоқ зонди 3 дона; бурун гайморидал бўшлиғини тешиш учун Куликов игнаси 3 дона; 128 тебранишли камертон 1 дона; 1024 тебранишли камертон; спирт лампа; тил охирини кўриш учун қошиқча 1 дона; тилни кўриш учун метал қошиқча 25 дона; халқум ичини ювиш учун шприц 1 дона; бўшлиқларни ювиш учун ҳажми 150 мл ли шприц 1 дона; қопқоғи мослаштирилган шпангласт 1 дона; Барани стули 1 дона; секундомер 2 дона; тиббий жиҳозлар учун стол 1 дона; ҳалқум ойнаси учун ушлагиш 3 дона; қулоқ ичига ҳаво ҳайдовчи асбоб 1 дона.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Стоматолог хонаси: стоматологик кресло 1 тўплам; 4 бурчакли қопқоғли эмалланган тиббий идишчалар 13 дона; тиш ойначалари 25 дона; тиш ойначалари учун ушлагич 25 дона; бурчак остида эгилган зондлар 25 дона; тишлар учун букилган пинцет 25 дона; ҳажми 250 мл бўлган қопқоғи мослаштирилган шиша идиш 1 дона; ҳажми 50 мл ли пукаги мослаштирилган шпангласт 4 дона; электороодонтодиагностика учун аппарат 1 дона; манипуляция учун стол 1 дона.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Офтальмолог хонаси: жадвалларни бир хил ёритиш учун аппарат (Рота) 1 дона; тунги кўриш ўткирлигини текшириш учун АДМ ёки Семикоп асбоби 1 дона; канюлалар (кўз ёш каналини ювиш учун 3 кўринишда игналар (6 донадан иборат тўплам) 1 тўплам; кўз қовоқларни кўтарувчи катта қисқич 2 дона; конуссимон кўз ёш канали зонди (3 донадан иборат тўплам) 1 дона; офтальмоскопия учун рефлекторли чирок 1 дона; тиркишли чирок трансформатор билан ЩЛ-56 1 дона; квадрат ёки думалок ойнали скиаскопик чизғич 1 дона; офтальмометр 1 дона; офтальмоскоп 2 дона; қўл электрик офтальмоскопи 1 дона; стол периметри ёритгичи билан ПНЭ-1 -1 дона; куриш ўткирлигини аниқлаш учун жадвал (Сивцев-Головин) 2 дона; ранг ажратиш сезгисини аниклаш учун жадвал (Рабкин VIII-IX) 1 тўплам; кўриш ўткирлиги пасайганлигини текшириш Поляк белгилари ва назорат жадвали 1 дона; оптик ойналар тўплами 1 тўплам; 0.1 дан паст бўлган кўриш ўткирлигини текшириш учун Поляк оптотип тўплами 1 тўплам; кўзга томчи томизиладиган пипетка 4 дона; бошни фиксация қилиш учун ушлагич 1 дона; ўқиш учун синамали ширифт 1 дона; яқиндаги нуқтани яққол кўришни, аккомадацияни аниқлаш учун тўплам 1 дона; аномалоскоп ГОИ, рефрактометр 1 дона; «Ранг аниқлаш учун тест», ПБИ-1 тўплам; масафодан кўришни текшириш учун ўлчагич 1 дона.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Дерматолог хонаси: 2 тавақали лупа 1 дона.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Сарф қилинадиган тиббиётга оид махсулотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Дори-дармонлар (1 кунда 30 та тиббий кўрикдан ўтувчи учун) — эритмалар: дикаин 0,25 % - 2,0; фурациллин 1:1000 - 100,0; атропин 1% - 10,0 (атропин 1:5000 - 5,0), кўз томчилари № 2, пилокарпин 1% -2,0, аммиак 10% - 5,0, йод 5% - 5,0, техник этил спирти (гидролизга учраган) — 50,0, брилиант кўки сувли эритмаси 1% - 10,0.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Текширув ўтказиш учун стандарт эритмалар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) хид сезишни текшириш учун — 5,0 мл 0,5% сирка кислотаси эритмаси, 5,0 тоза вино спирти, валериананинг 5,0 спиртли эритмаси, 10,0 мл 10% аммиак эритмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) таъм билишни текшириш учун — 5,0 мл дан 5%, 10%, 40% шакар эритмалари, 5,0 мл дан 2%, 4%, 5%, 10% тузли эритмалари, 5,0 мл дан 0,01%, 0,02%, 0,03% лимон кислоталари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сарф қилинадиган бошқа тиббий мулк:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Гигроскопик пахта, халтачаларда стерил салфеткалар - 3 дона, резинали қўлқоплар - 15 жуфт, тиббий вазелин - 50,0 грам, вазелинли ёғ — 100,0, лейкопластрь — 1 дона, 5,0 шприц — 10 дона, 10,0 шприц — 5 дона, стерил пахта — 500,0 грам, стерил бинт — 4 дона, 500 мл 70% спирт, тахтали қошиқча (шпател) — 100 дона, бикслар — 4 дона ва дезинфекцияловчи воситалар, буюм ойнаси — 30 дона, электрокардиограф учун диаграмали қоғоз — 5 ўрам, аудиограма қоғозчалари — 30 дона.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-боб. Шошилинч ёрдам учун керакли дори воситалари

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Стерил эритмалар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) 1,0 мл 0,1% адреналин — 3 ампула;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) 1,0 мл 1% димедрол — 10 ампула;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) 30 мг преднизолон — 2 ампула;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) 2,0 мл 2% папаверин гидрохлорид — 10 ампула;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5) 1,0 мл 1% дибазол — 10 ампула;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6) 5,0 мл 25% магнезий сульфат — 3 ампула;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7) 2,0 мл 50% аналгин — 10 ампула;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8) 5,0 мл 0,5% новакаин — 10 ампула;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9) 10,0 мл 2,4% эуфиллин — 3 ампула;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10) 10,0 мл 10% кальций хлор — 3 ампула;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11) йоднинг 5% спиртли эритмаси — 100,0 мл;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12) бриллиант кўкининг 1% спиртли эритмаси — 100,0 мл;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13) валидол таблеткаси — 20 дона;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14) фурациллин таблеткаси — 20 дана;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15) 20,0 мл 10% аммиак эритмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16) арслонқуйруқ (пустырник) дамламаси — 2 флакон.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Хўжалик анжомлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий халатлар, шифокорлар ва бошқа тиббиёт ходимлари сонига қараб — сочиқлар, алоҳида сочиқлар, юз-қўл ювгич, қўлларни ювиш учун чўткалар, ҳар бир шифокорлар хонаси учун совунлар, фарфор тарелкалар — 4 дона, сирли тоғора, спирт ёқиш идишчаси, парда, тибиёт кушеткалари — 6 дона, столлар, стуллар, кийим ва халатларни осиш учун илгак, дорилар ва асбобларни сақлаш учун шкаф, кўрсатгич, хона термометрлари. Ўқув қуроллари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий-учувчик комиссияларининг ишини ташкиллаштиришда халатлар, сочиқлар, ёпинғичлар, совунлар, дезинфекция воситалари, керакли дори-дармон ва ўқув қуроллари билан таъминланиши ўша ҳарбий қисм, Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги ҳарбий госпиталлари ва ҳарбий-таълим муассалари зиммасига юклатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

3-ИЛОВА

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликлар ва жисмоний нуқсонлар жадвали ҳамда алоҳида моддага бериладиган шарҳлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликлар ва жисмоний нуқсонлар жадвали бу учувчи, курсант ва учувчилар таркибини тайёрлаш ҳарбий таълим муассасаларига кираётган номзодларни тиббий кўрикдан ўтказиш пайтида эксперт масалаларини ечиш учун асос ҳисобланади. Аммо бунда ТУК нинг фаолиятида учрайдиган барча ҳолатлар кўрсатилмаган. Тўғри эксперт хулосасини чиқариш тўлиқ клиник-физиологик текширувлар, махсус усуллар билан ўтказиладиган текширувларнинг натижаларини сифатли таҳлил қилиниши билан биргаликда тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг учувчилик фаолиятининг аниқ хусусиятларини инобатга олган ҳолда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Юқумли ва паразитар касалликлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

1

Ичакнинг юқумли касалликлари, бактерияли зоонозлар, бошқа бактериал касалликлар, тери тошмалари билан кечадиган вирусли касалликлар, бўғим оёқлилар орқали юқадиган вирусли ва бошқа касалликлар (марказий асаб тизимининг юқумли касалликлари бундан мустасно), вирус ва хламидиялар чақирадиган бошқа касалликлар, риккетсиозлар, бошқа юқумли ва паразитар касалликлар:

а) даволаб бўлмайдиган ёки даволаниши мураккаб бўлган

Яроқсиз

б) ўткир ёки сурункали касалликлар хуружидан кейинги фаолиятнинг вақтинча бузилишлари

Номзодлар — яроқсиз, курсантлар — озод қилиш

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда, хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига қийин даволанадиган ҳамда қайта қўзғалишга мойил сурункали инфекцион ва паразитар касалликлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бруцеллёзнинг сурункали, қайталанувчи шакллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
трихоцефалёз, амебиаз ва безгакнинг яққол клиник аломатлар билан кечаётган сурункали шакллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қорин тифи, паратифлар ва салмонеллёзларнинг қайталанувчи, асоратли шакллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сурункали дизентерия;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ички аъзоларнинг зарарланиши ҳамда марказий асаб тизимидаги ўчоқли ўзгаришлар билан кечаётган цитомегаловирус, оддий герпес вируси ва токсоплазмоз касалликлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
эхинококкоз (жарроҳлик усули билан даволанишдан бош тортганда ёки даволаш ижобий натижа бермаганда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бруцеллёзнинг ўткир септик шаклини, амебиазнинг оғир ва сурункали қайталовчи шаклини, вирусли гепатитнинг оғир шаклини ҳамда асоратларидан қатъий назар қайталаган ҳолда узоқ кечадиган ўртача оғирликдаги гепатитнинг «B», «С», «D», «F», «G» турларини, гепатитнинг «А» ва «Е» турларини асоратлар билан ўтказган ҳарбий хизматчилар учувчилик ишига ва учувчилик таълимига яроқсиз деб топиладилар. Мазкур бандга асосан касалликнинг кечиш даражасидан қатъий назар икки ва ундан ортиқ ижобий маркерлари мавжуд бўлган микст гепатит ёки гепатитнинг дельта тури билан касалланганлар ҳарбий хизматга яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур бандга дизентерия ва қорин тифи (паратифлар) билан касалланган юқумли касаллик қўзғатувчиларнинг турғун ташувчилари ҳам киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» банди стационар шароитда даволангандан сўнг беморда умумий астенизация, ҳолсизлик ва озиқланишдаги бузилишлар сақланган, фаолиятига оид бузилишлар мавжуд бўлган ўткир юқумли, паразитар касаллик ва интоксикациялардан кейинги ҳолатларни назарда тутади. Қолган ўзгаришлар турғунлигини баҳолаш ва учувчилар таркибининг профессионал иш қобилиятининг тўлиқ қайта тикланиши учун бир ойдан кам бўлмаган муддат керак бўлган ҳолатларда касаллик бўйича таътилга ёки парвозлардан (30 дан 60 суткагача) озод қилиш хулосаси берилади. Қолган ҳолатларда ҳарбий хизмат мажбуриятларидан озод қилиш тақдим қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Енгил ва ўрта оғир турдаги вирусли гепатит «А» ва «В» ўтказган шахсларнинг учувчилик ишига қайта тикланиш мақсадида тиббий кўрикдан ўтказиш, даволаниш тугаганидан сўнг 12 ойдан кам бўлмаган муддатдан кейин амалга ошириш мумкин. «С» гепатити билан касалланиб ўтганлар қайта тикланишга қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вирусли гепатит «В» турининг юзаки антигени вирусига қарши антитаначалар аниқланганда, яширин ҳолда кечаётган сурункали гепатитни истисно қилиш мақсадида текширув ўтказиш учун асос бўла олади. Жигар фаолиятидаги ва клиник бузилишлар мавжуд бўлмаган сурункали вирусли гепатит билан хасталанган учувчилар шахсий таркиби IV,V,VI устунлар буйича яроқли деб топилади, клиник аломатлар ёки таҳлилхона текширувларида ўзгаришлар (жигар ферментлари ва бошқа биокимёвий кўрсаткичларнинг меъёрдан ошиши) пайдо бўлганда эса бу тоифадаги беморлар модданинг «б» банди бўйича тиббий кўрикдан ўтказиладилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўткир дизентерия ўтказган шахсларга касаллик туфайли таътил, кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан тақдим қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
УТТ ҲТМ курсантларига хизмат мажбуриятларидан озод қилиш, синф машғулотларига қатнашиш билан соғлиги тикланиши ва учувчилик таълимига қайтиши учун 30 ва ундан ортиқ суткага тақдим қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

2

Нафас аъзоларининг сил касаллиги:

а) фаол, микобактерияларнинг ажралиши (ажралишсиз) ва (ёки) ўпка тўқимасидаги емирилишлар билан кечадиган, касалликнинг фаоллиги камайиши

Яроқсиз

б) клиник даволангандан сўнг вақтинчалик фаолият бузилишлари, фаоллиги йўқ, фаоллик белгилари уч йилдан ортиқ бўлмаган

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўпка силининг барча фаол ривожланувчи шакллари, емирилиш билан (каверна);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўпка силининг микобактериялар ажралиши билан кечадиган барча турлари шунингдек, фистулали бронхоаденит ва бронхларнинг сил билан зарарланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўпка силининг барча абацилляр турлари, фаол сил белгилари мавжуд бўлган мўътадил ифодаланган белгилари билан кечадиган турлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сил кечиш турларидан қатъий назар, сунъий пневмоторакс бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
агар сил асоратлари (ўсиш, силжиш) нафас олиш ва қон айланиш фаолиятининг бузилишига олиб келадиган, силнинг нофаол кечиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сил туфайли ўпканинг, ўпка бўлаги ёки сегментининг жарроҳлик йўли билан олиб ташлангандан кейинги асоратлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўпка сили билан оғриган беморларнинг барчаси Мудофаа вазирлиги МҲКГ нинг фтизиатрия бўлимида стационар шароитда даволанади, ТУК томонидан кейинги тиббий кўрикдан ўтказилиш шарти билан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандига зарарланишнинг чегараланиши, унчалик катта бўлмаган ўчоқлар, шунингдек клиник тузалишдан кейинги вақтинчалик фаолиятнинг бузилиши билан кечадиган чегараланган склерозланишлар, ўчоқларнинг оҳакланиши, индурацион майдонлар, плевраларнинг фиброз ўзгаришлари (чандиқлар, шварталар) кўринишида кечадиган ҳолатларни ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур бандни қўллашга қуйидагилар асос бўлади: ўпкаларнинг рентгенологик текширувлардаги турғун ўзгаришлари, оҳакланишлар, фиброзли ўзгаришлар бўлаклараро тешиклар, шунингдек антибактериал даволаш муолажаларидан кейин уч йил давомида нафас олишнинг бузилишисиз касалликнинг клиник белгиларининг намоён бўлмаслиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Алоҳида ҳолатларда, илк бор рентгенологик текширувларда ўпкаларда ўчоқли ўзгаришлар аниқланиб, сил касаллигининг ҳеч қандай яққол клиник белгиларининг ривожланиши кузатилмаса ва махсус даволанишдан сўнг ўзгариш йўқолса ёки фиброз билан туганланса, даволанишдан сўнг 2 йил ўтгандан кейин касалликнинг ривожланиши кузатилмаса учувчилар таркиби учувчилик ишини бажаришга рухсат берилиши мумкин
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Силнинг барча турлари УТТ ҲТМда таҳсил олиш учун тўсқинлик қилади. Алоҳида петрификатлар мавжудлиги ушбу моддани қўллаш учун асос бўлмайди ҳамда учувчилик ишига ва учувчилик таълимига тўсқинлик қилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

3

Бошқа аъзолар ва тизимларнинг сил касаллиги:

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Моддада ички аъзолар (ўпкадан ташқари) ва терининг сил билан чекланган зарарланиши, шунингдек касалликнинг кечиши, тарқалиши, муддати ва оқибатидан қатъий назар аъзолар ва тизимларнинг қўшма зарарланиши кўзда тутилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сил билан касалланган буйраклар жарроҳлик амалиёти билан олиб ташлангандан сўнг барча устунлар бўйича учувчилар таркиби учувчилик ишига яроқсиз ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

4

Мохов

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мохов ташхиси қўйилганда, учувчилар таркиби зудлик билан стационар шароитда текширувга юборилади. Мохов касаллиги ташхиси тасдиқланганда бу шахслар учувчилик ишига ва ҳарбий хизматга яроқсиз ҳисобланади, шунингдек ҳарбий ҳисобдан чиқарилиб, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг маҳаллий органларига топширилади. Тегишли соғлиқни сақлаш органи томонидан ҳисобга олинган мохов беморнинг оила аъзолари бўлган шахслар учун шу модда қўлланилиб, учувчилик ишига ва учувчилик таълимига яроқсиз деб топиладилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

5

Одам иммунитети танқислиги вируси чақирадиган касаллик:

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Одам иммунитети танқислиги вируси (ОИТВ) чақирадиган касалликнинг клиник даражасидан қатъий назар тиббий кўрикдан ўтаётган шахсга учувчилик таълимига ва учувчилик ишига яроқсиз деб хулоса берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

6

Захм ва асосан жинсий йўл билан юқувчи бошқа касалликлар:

а) захм

Яроқсиз

б) бошқа жинсий йўл билан юқадиган инфекциялар

Яроқсиз

Даволаниши лозим

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига захмнинг барча турлари киради. Захм аниқланганда ҳарбий хизматчилар зудлик билан стационар шароитида даволаниш учун ётқизилади. Учувчилар таркиби даволаниш мобайнида, шунингдек даволаниш курслари оралиғида учувчилик ишига яроқсиз деб топиладилар. Учувчилик ишига тўлиқ даволангандан сўнг тикланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Барча маҳсус даволаш муолажа курсларини қабул қилгандан сўнг қайтадан уч маротаба серологик текширувларнинг манфий натижа бериши даволанганлик мезони деб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ички аъзолар, суяклар ва асаб тизимининг захм билан зарарланишида улар фаолиятининг зарарланиши даражасига мувофиқ касалликлар жадвалининг тегишли Моддаси билан тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сўзакнинг барча турлари юмшоқ шанкр ва бошқа жинсий йўл билан юқувчи юқумли касалликларни даволаш стационар шароитда олиб борилади. Таносил касаллик клиник белгиларининг йўқлиги ва лаборатор текширувларда уч маротаба қайта манфий натижа даволанганлик мезони ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бирламчи серологик манфий захмнинг даволаниши учувчилик ишига тиклаш учун тиббий кўрикдан ўтказиш даволаш тугагандан сўнг ўн икки ойдан эрта бўлмаган муддатда, бирламчи серологик мусбат захмдан даволангандан сўнг — уч йил муддатдан сўнг тиббий кўрикдан ўтказилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

7

Микозлар:

а) чуқур микозлар, кўп қайталанувчи тарқалган дерматофитиялар, учувчилик либослари ва анжомларини кийганда қийинчиликлар яратадиган ҳолатлар

Яроқсиз

Даволаниши лозим

б) чегараланган кам қайта қўзғалувчи дерматофитиялар, учувчилик либослари ва анжомларни кийганда қийинчиликлар яратадиган ҳолатлар

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибидан тери замбуруғ касалликлари (актиномикоз, ички аъзолар кандидози, кокцидоидоз, гистоплазмоз, бластомикоз, споротрикоз, хроманикоз, феомикотик абцесс, мицетома, дерматофития) аниқланса зудлик билан изоляция қилиниши ва госпиталнинг дерматовенерология бўлимига даволаниш учун ётқизилиши лозим, у билан алоқада бўлганлар текшириш ва кузатилиши лозим. Тери замбуруғ касаллиги ёки тери лейшманиози билан даволанган учувчилар учувчилик ишига яроқли ҳисобланадилар, бироқ амбулатор шароитда олти ой давомида дерматолог назоратида туриши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур моддада кўрсатилган терининг замбуруғли касалликлари билан такроран стационар шароитда даволаниш самара бермаган чақирилувчи ва ҳарбий хизматчилар касалликлар жадвалининг 62-моддаси «б» банди бўйича тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Микоз ташхиси таҳлилий текширувлар билан тасдиқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Ўсмалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

8

Хавфли ўсмалар:

а) барча хавфли ўсмалар ва бирламчи ўсмалар регионар метастазлар билан радикал олингандан кейинги ҳолат, цитологик ёки нур билан даволанишдан кейинги ҳолатлар

Яроқсиз

б) пастки лаб ўсмаси ёки тери ўсмаларининг метастази

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий хизматчилар жарроҳлик амалиётидан сўнг, цитостатик ёки нур терапиясидан сўнг даво муолажалари натижасидан ва хавфли ўсма тарқалиши жараёнидан қатъий назар ушбу модданинг «а» банди бўйича тиббий кўрикдан ўтказиладилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пастки лаб ва тери хавфли ўсмаларининг қайталаниши ва метастазлар беришида ушбу модданинг «а» банди бўйича тиббий кўрикдан ўтказиладилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликлар жадвалининг II — V устунлари бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар пастки лаб ва тери хавфли ўсмалари бўйича даво муолажалари тугагандан сўнг ўн икки ойдан кейин учувчилик ишига яроқли деб топилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

9

Хавфсиз ўсмалар (бош ва орқа мия ўсмалари бундан мустасно), in situ ўсмалар:

а) аъзоларнинг фаолияти бузилиши билан ёки учувчилик либослари ва анжомларни кийганда ҳаракатланишни қийинлаштирадиган

Яроқсиз

б) аъзоларнинг фаолияти бузилишсиз ёки учувчилик либосларини ва анжомларни кийганда ҳаракатланишни қийинлаштирмайдиган

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

в) жарроҳлик амалиётидан кейинги фаолиятнинг вақтинча бузилиши

Номзодлар- яроқсиз

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Курсантлар ва учувчилар таркибига зарурият бўлганда жарроҳлик амалиёти билан даволаниш тавсия қилинади. Тиббий кўрикдан ўтаётган шахс хавфсиз ўсма билан жарроҳлик йўли билан даволанишдан бош тортса ёки жарроҳлик амалиёти кутилган натижа бермаса мазкур модданинг «а» банди билан тиббий кўрикдан ўтказилади. Модданинг «б» бандига учувчилик либослари ёки анжомларини кийишда халақит қилмайдиган хавфсиз ўсмалар — липоматоз, сўгалли ва пигментли невуслар, дермоидли кисталар, хондромалар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ички аъзолар, таянч-ҳаракат тизимлари хавфсиз ўсмаларини жарроҳлик йўли билан олдирган ҳарбий хизматчилар ўтказилган даволанишдан бир йилдан кам бўлмаган муддатдан сўнг, стационар текширувдан ва тиббий кўрикдан ўтказилгандан кейин учувчилик ишига рухсат берилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таянч-ҳаракат тизими ва бошқа тизимлар фаолияти бузилишлари билан кечадиган суякларнинг хавфсиз ўсмалари мажуд бўлган шахслар, шунингдек жарроҳлик амалиёти билан даволанишдан бош тортган ёки жарроҳлик йўли билан даволаш яхши натижа бермаган ҳолатларда касалликлар жадвалининг тегишли Моддаси бўйича тиббий кўрикдан ўтказиладилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Хавфсиз ўсмаларни жарроҳлик йўли билан даволагандан кейин, фаолият тўлиқ қайта тикланиши учун бир ойдан кам бўлмаган муддат керак бўлган ҳолатларда мазкур модданинг «в» банди асосида касаллик туфайли таътил берилади. Бошқа ҳолатларда парвозлардан озод қилиш тақдим қилинади, ҳарбий хизмат бошқа мажбуриятларни бажариш ва кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан ёки хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. Қон, қон яратувчи аъзоларнинг касалликлари ва иммунитет механизмини жалб қилувчи алоҳида бузилишлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

10

Қон, қон яратувчи аъзоларнинг касалликлари ва иммунитет механизмини жалб қилувчи алоҳида бузилишлар

а) қон яратиш ва иммун тизимидаги ўзгаришлар билан

Яроқсиз

б) тизимли бўлмаган қон касаллигидан кейинги фаолиятининг вақтинча бузилишлари ёки даволаш якунлангандан кейинги ҳолатлар

Яроқсиз

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қон тизим касалликларига гумон қилинган учувчилар таркибидаги ҳарбий хизматчилар стационар шароитда тиббий текширув ва даволаниш учун юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига қуйидагилар киради: тизимли бўлмаган қон касалликларидан келиб чиққан камқонлик, лейкопения, турли этиологияли тромбоцитопения ҳамда ҳужайра ва гуморал иммунитетнинг кам ифодаланган бузилишлари билан кечадиган иммунитет танқислигига (ОИТВ касалликлари бундан мустасно) овқатланишнинг камайиши кузатилмаган, меҳнат қобилияти сақланган учувчилар таркибига вақтинчалик учувчилик ишига яроқсизлик тўғрисида хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби меҳнат қобилиятининг тўлиқ тикланиши, гемолитик ва иммунологик кўрсаткичларнинг меъёри учун 2 (икки) ҳафтадан кўп вақт лозим бўлган ҳолларда касаллик туфайли таътилга муҳтожлик ёки ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда учувчилик ишидан озод қилиш тўғрисида хулоса мазкур модданинг «б» банди бўйича чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Эндокрин тизимининг касалликлари, озиқланиш ва Модда алмашинувининг бузилишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

11

Эутиреоид бўқоқ:

а) яқин атрофда жойлашган аъзолар фаолиятининг бузилишига олиб келувчи ва учувчилик либослари ва анжомларни кийганда қийинчиликлар келтириб чиқарувчи

Яроқсиз

б) учувчилик либослари ва анжомларни кийганда қийинчиликлар келтириб чиқармайдиган

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

в) жарроҳлик амалиётидан кейинги фаолиятнинг вақтинча бузилиши

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда, хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Буқоқнинг ўлчамлари кўринарли ўлчамда (қалқонсимон безнинг диффуз катталашуви II даражаси, шунингдек буқоқнинг тугунли барча турлари) бўлиши жарроҳлик йўли билан даволашга кўрсатма ҳисобланади. Жарроҳлик йўли билан даволангандан сўнг учувчилик ишига яроқлилик жарроҳлик йўли билан даволаниш натижаларига боғлиқ бўлади, аммо жарроҳлик йўли билан даволангандан сўнг 3 ойгача учувчилик ишидан озод этилади. Жарроҳлик йўли билан даволанишдан бош тортган учувчилар таркиби, модданинг «а» банди билан тиббий кўрикдан ўтказилиб учувчилик ишига яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0- ва I-даражали эндокрин бузилишлар бўлмаган буқоқ касалликлар жадвалининг II — VI устунлари бўйича учувчилик ишига қарши кўрсатма ҳисобланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эндокрин бузилишлар билан кечадиган буқоқ билан касалланган учувчилар таркиби касалликлар жадвалининг 12-моддаси бўйича тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур модданинг «в» банди жарроҳлик амалиётидан кейинги касаллик туфайли таътилни кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

12

Эндокрин тизимининг бошқа касалликлар, овқатланиш ва Модда алмашинувининг бузилишлари:

а) яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

в) алиментар семизликнинг I даражаси

Яроқсиз

Парвозлардан ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажариш билан озод этиш

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эндокрин тизими томонидан фаолият бузилишлари аниқланган учувчилар таркиби стационар шароитда текширувлардан ўтказилади ва даволанади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эндокрин бузилишлар билан кечадиган буқоқ касаллиги аниқланган учувчилар таркиби учувчилик ишига яроқсиз деб топилади. Қалқонсимон безнинг енгил даражадаги бузилиши ижобий натижа билан даволанган учувчилар таркиби даволаш муолажалари тугагач олти ойдан сўнг мазкур модданинг «б» банди бўйича тиббий кўрикдан ўтказиладилар. Қалқонсимон без фаолиятининг пасайиши аниқланганда учувчилар таркибини учувчилик ишига яроқсиз деб хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибида бошқа эндокрин безларнинг касалликлари аниқланса (феохромоцитома, Иценко-Кушинг синдроми, қандли диабет) фаолият бузилиши даражасидан қатъий назар учувчилик ишига яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
УТТ ҲТМга кираётган номзодлар ва I-II босқич курсантлари алиментар семизликнинг барча даражасида учувчилик таълимига яроқсиз деб топилади. Алиментар семизликнинг II — IV даражаларида мазкур модданинг «а» банди бўйича учувчилик ишига яроқсиз деб хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандига юрак қон-томир тизимининг фаолияти яхши сақланган ҳолдаги семизликнинг I даражаси, озиқланиш етишмовчилиги киради. Учувчилар таркиби ва УТТ ҲТМнинг III-IV босқичлари курсантларида озиқланиш етишмовчилигининг келиб чиқиш сабабларини аниқлаш учун стационар шароитда текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Озиқланиш ҳолатини баҳолаш учун тана вазни индексидан (ҳужжат матни давомида — ТВИ, деб юритилади) фойдаланилади, у қуйидаги ифода ёрдамида аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

ТВИ =

тана вазни (кг)

бўй ўлчамининг квадрати (м)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бўй ва тана вазнининг меъёрдаги ҳамда озиқланиш бузилишларидаги нисбати «Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлар авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги» Низомнинг 4-иловасида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибида Модда алмашинуви бузилишининг бошқа белгилари аниқланмаган ҳолда фақат тана вазнининг меъёр кўрсаткичларида 10% гача аниқ бўлиши семизлик ташхисини қўйишга асос бўлмайди, комиссиялараро даврида уларга липидлар алмашинувини меъёрий кўрсаткичларга келтириш учун даволаш-соғломлаштириш чора-тадбирлари ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Руҳий ва хулқ-атворнинг бузилишлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

13

Органик руҳий бузилишлар:

а) яққол ва мўътадил турғун ифодаланган руҳий бузилишларда

Яроқсиз

б) бош миянинг ўткир касалликлар ва бош мия жароҳатидан кейинги турғун компенсация бўлган бузилишларда

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур модда бош миянинг шикастланиши ва фаолиятининг бузилишидан (жароҳатлар, бош мия ўсмалари, энцефалит, менингит, асаб тизининг захми ҳамда сенил ва пресенил психозлар, қон томир, дегенератив ва бош миянинг бошқа органик касалликлари ва жароҳатлари) келиб чиққан психозлар, бошқа руҳий бузилишлар, шахс ва хулқ-атвор ўзгаришларини назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бош миянинг органик касалликлари, жароҳатланиши, асаб тизимининг яллиғланиши ва зарарланиши туфайли даволаниш (мурожаат) тиббий ҳужжатлар билан тасдиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига қуйидагилар киради: мўътадил ва яққол ифодаланган турғун, узоқ муддат кечадиган руҳий (психик) ҳолатлар ҳамда турғун ифодаланган ақлий-тафаккур бузилишлари ёки психоорганик кўринишдаги яққол ифодаланган шахс ўзгаришлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мўътадил ифодаланган астеник, аффектив, диссоциатив, когнитив, шахс ва бошқа бузилишлар ҳамда ижобий кечадиган руҳий (психик) ҳолатлар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
талвасали тутқаноқларнинг руҳий эквивалентлари ҳамда ривожланиб борувчи руҳий бузилишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бош миянинг ўткир органик касалликлари ёки бош мия жароҳатлари туфайли келиб чиққан ўткинчи, қисқа муддатли руҳий (психик) ва руҳий (психик) бўлмаган бузилишлар соғайиш билан ёки кам ифодаланган астения ҳолатлари киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модданинг «б» бандига бош миянинг ўткир касалликлари ёки бош мия жароҳатларидан сўнг, марказий асаб тизимининг органик зарарланиш аломатлари ва руҳий бузилишлари мавжуд бўлмаган, фақат айрим тарқалган органик белгилари билан фаолият бузилишисиз кечадиган турғун компенсация (бир йилдан кам бўлмаган) бўлган касаллик кўринишлари киради.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

14

Эндоген психозлар: шизофрения, шизотипик бузилишлар, шизоаффектив, васвасали, ўткир

ва ўткинчи психотик бузилишлар ва аффектив бузилишлар (кайфият бузилишлари):

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур модда бўйича фақат Мудофаа вазирлиги МҲКГ психиатрия бўлимида стационар шароитда текширилгандан сўнг хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

15

Симптоматик ва бошқа экзоген этиологияли руҳий бузилишлар:

а) руҳий бузилишларда ёки даволанишдан кейинги турғун асоратли белгилар)

Яроқсиз

б) руҳий фаолиятнинг тўлиқ меъёрий тикланиши ва асаб тизимининг органик ўзгариш белгилари бўлмаганда

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади. Товушдан тез учадиган самолётларда- яроқсиз.

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модда интоксикацион (руҳиятга фаол таъсир этувчи Моддани истеъмол қилишдан кейинги ҳолатлар мустасно) ва юқумли касалликлар ҳамда соматоген психозларни назарда тутади. Ушбу моддага радиоактив Модда, ионловчи нурланишларнинг бошқа манбалари, ўта заҳарли Модда ва бошқа таъсирлардан келиб чиққан руҳий бузилишлар ҳам киради. Ташхисни расмийлаштирганда, руҳий бузилишнинг ривожланишига олиб келган сабаблар ёки касаллик кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касаллик мавжудлиги Мудофаа вазирлиги МҲКГ нинг ихтисослаштирилган бўлимида стационар текширув натижасида аниқланиши ёки тасдиқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қисқа муддатли руҳий бузилишларни ўтказган, асосий касаллиги бўйича даволанган (стационар шароитда текширувлардан сўнг) ижобий соматик асаб-руҳий ҳолатда бўлган учувчилар мазкур модданинг «б» банди бўйича учувчилик ишига яроқли деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур модда билан учувчилик ишини давом эттириш учун рухсат берилаётган учувчи ва штурманлар қаътий равишда психофизиологик текширувлардан ўтишлари лозим. Зарурий ҳолатларда учувчилар таркибига касаллиги туфайли таътил бериш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

16

Стресс билан боғлиқ невротик ва соматик шаклдаги бузилишлар:

а) яққол ифодаланган ва турғун ёки қайталанувчи касаллик кўриниши

Яроқсиз

б) мўътадил ифодаланган, қисқа давом этувчи касаллик кўринишларида

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади.

Яроқли

в) соғайиш билан якунланган енгил, қисқа муддат кечувчи касаллик кўринишларида

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади.

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касаллик ташхиси фақат чуқур клиник текширувлардан сўнг қўйилади, бунда объектив анамнезни ўрганиш катта аҳамият касб этади. Эксперт хулосани чиқаришда ташхисни аниқ ифода этиш катта аҳамиятга эга. Ташхисда невроз тури, тавсифи, ифодаланганлик даражаси ва касалликнинг кечиш давомийлигини кўрсатиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Неврозларни экспертиза қилишда ўзининг клиник кўриниши билан неврозларни эслатадиган юқумли касалликлардан заҳарланишлар ва соматик касалликлардан кейин кузатиладиган невротик синдромлар ва астеник ҳолатлардан аниқ фарқлаш лозим. Бундай ҳолатларда аниқ эксперт баҳолашга эътибор бериш лозим. Неврозлар билан касалланган учувчилар таркиби фақат стационар даволангандан сўнг тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эксперт хулосани чиқаришда ўтказилган даво муолажаларидан сўнг иш фаолиятининг тикланиш даражасини ва учувчилик ишининг тавсифини ҳисобга олиш керак. Неврозларда эксперт ҳулосини чиқаришда хизмат ва тиббий тавсифномалар катта аҳамиятга эга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига асаб-руҳий фаолиятининг кучли бузилиши ва касаллик белгилари турғун ва узоқ муддат сақланиб қолиши билан кечадиган яққол ифодаланган невроз турлари киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандида учувчилар иш фаолиятини пасайтирувчи аҳамиятга эга бўлган мўътадил ифодаланган невротик, астеник ва реактив ҳолатлар киради. Бу шаклларнинг фарқли хусусиятига учувчилик ишидан алоҳида омиллар таъсирида (мураккаб об-ҳаво шароитларида, кечки, юқори баландликдаги парвозларда) касалликнинг шикоятлари ва оғриқли кўринишлари унчалик ифодаланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Невроз гипертензив ва гипотензив турдаги қон томир вегетатив реакциялари ва эндоген вегетатив бузилишлари билан кечса хулоса касалликлар жадвалининг 12-, 48-Моддаи талаблари ҳисобга олинган ҳолда қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агарда вегетатив асаб тизими фаолиятининг бузилиши қон томир тонусининг бузилиши билан кечиб, у турғун ва яққол ифодаланган бўлса, унинг келиб чиқувчи сабаби бартараф қилинган (невроз, интоксикация, юқумли касалликлар) бўлса ҳам хулоса касалликлар жадвалининг 48-моддасини қўллаган ҳолда чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Реактив ҳолатлар, неврозлар учишдаги авария ҳолатлари ва талафот натижасида ҳам бўлиши мумкин. Учишдаги талафотлардан сўнг учувчилик экипаж аъзоларининг яроқлилигини баҳолашда иш талафотининг келиб чиқиши ва ривожланиш ҳолатини (учишда авария ҳолати келиб чиқиш сабаби, учиш талафотига бирламчи эмоционал реакция тавсифи, уларга қўмондонлик ва жамоанинг муносабати) ҳисобга олиш лозим. Учувчилар таркибини учиш талафотидан кейинги психомотор қўзғалиш эмас, руҳий тушкунлик ва депрессия эса кейинги учувчилик ишини давом эттиришда салбий таъсир кўрсатади. Узоқ давом этадиган текширув-суриштирув жараёнлари ҳам учувчилар таркибида турғун астенизация ва невротезацияга сабаб бўлиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учиш талафотларидан сўнг учувчилар таркибининг учишга яроқлилиги тўғрисидаги хулоса мумкин қадар эрта берилиши лозим. Стационар шароитда текшириш учувчилар соғлиги ҳолати ва учиш талафотининг ҳолатлари ҳисобга олиниб, қисм командири ва тиббиёт хизмати бошлиғининг хулосасига асосан аниқланади. Соғлигидан шикояти, руҳий бузилишлар, бош мия жароҳатлари, ўзини ёмон ҳис қилса ёки учиш пайтида хаёлллар кузатилса, албатта стационар шароитда текширилиши лозим. Стационар шароитда текширувларга кўрсатмалар бўлмаса, МҲТК невропатолог шифокори кўригидан сўнг ҳарбий қисм тиббиёт хизмати бошлиғи томонидан учувчилик ишига рухсат берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Стационар шароитдаги текшириш жараёнида учиш чоғида учувчига қийинчилик туғдирган ҳолатлар, унинг ишларини давом эттиришга бўлган муносабати ва соғлиғидаги бузилишлар келиб чиқишининг (суриштирув жараёнларидаги низоли ҳолатлар, хизматдошининг ўлими, учишдаги қўпол хато), бу воқеаларга субъектив таъсирланишларнинг аниқ сабаблари аниқланиши лозим. Бу шахслар албатта психологик кўрикдан ўтишлари лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учиш талафотларидан кейин невротик реакциялар ва неврозлар кузатилган шахсларда биринчи навбатда касаллик давомийлигини, учувчилик ишини давом эттиришга гувоҳларнинг муносабатини, шунингдек уларда кортико-висцерал бузилишлар мавжуд ёки мавжуд эмаслигини ҳисобга олиш лозим. Тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларда кечикиб ривожланадиган невротик реакциялар, қўрқиш ва бошқа психологик реакцияларга мойил ҳолатлар салбий оқибат сифатида изоҳланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибидан бўлган муддатли ҳарбий хизматчиларда турғун невротик реакциялар бўлиши (икки ойдан ортиқ) ўз кучига ишонмаслик, учувчилик ишига салбий муносабатда бўлиши ёки аниқ кортико-висцерал патологиянинг мавжудлиги (қон — томир тонуси ва юрак асаб реакциясининг бузилиши, эндокрин бузилишлар, гипоксияга ёмон чидамлилиги ёки вестибуляр қўзғалишлар) учувчилик ишига яроқсиз деб топилишига асос бўлади. Офицерлар таркибидаги шахслар бундай ҳолатларда санаторий шароитида даволанишга юбориладилар. Даволаш ўтказилгандан сўнг соғлиги тўлиқ тикланмаса учувчилик ишига яроқсиз деб хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учиш талафотларини ўтказган учувчилар таркибига кейинги учувчилик ишига яроқлилик масаласи ҳал этилгандан сўнг тақдим қилинади, учувчилик ишига рухсат берилганларига сафга қўйилгандан сўнг навбатдаги таътил берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Психопатиялар, неврозлар, реактив ва астеник ҳолатларни, Касалликлар жадвалининг 13-, 16-, 22-Моддаи кўзда тутилган касалликларга ташхис қўйиш учун ҲҲМҚ ва ҲҲК га қарашли АТМ ёки Мудофаа вазирлиги МҲКГ учувчилик экспертизаси бўлимидаги учувчилар таркибининг клиник-психологик текшириш натижалари катта аҳамиятга эга. Психологик текшириш маълумотлари ТУК томонидан эксперт ҳулосини чиқаришда ҳисобга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Айрим шахсларда текшириш давомида соғлигидаги баъзи ўзгаришларни аниқлаб бўлмайди. Клиник-психологик текшириш учиш фаолиятига салбий таъсир қилувчи индивидуал руҳий хусусиятларни аниқлаб бериши мумкин. Психологик текшириш Қуролли Кучлар авиациясининг учувчилар таркибининг тиббий кўрикдаги тегишли текширув қўлланмасига мувофиқ ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Психологик текшириш усуллари натижасида учишга салбий таъсир қилувчи индивидуал психологик сифатлари яққол ифодаланган бўлса, салбий учувчилик ва тиббий тавсияномалар маълумотлари билан биргаликда мазкур модданинг «а» бандини қўллаган ҳолда барча устунлар бўйича учувчилик ишига яроқсиз деб хулоса чиқарилади. Мўътадил ифодаланган салбий таъсир қилувчи якка тартибдаги руҳий сифатлар учиш мутахассислиги, тавсиялар ва авиация тури (II устун бундан истисно) ҳисобга олган ҳолда мазкур модданинг «б» бандини қўллаган ҳолда якка тартибда баҳоланади. Учувчилик ишига рухсат беришда учувчилик ишини бажариш сифати тўғрисида учувчи-маслаҳатчи ва ҳарбий қисм тиббиёт хизмати бошлиғининг кузатув маълумотларини инобатга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «в» бандига пароксизмал бузилишларсиз енгил ва қисқа муддатда кечувчи эмоционал–вегетатив бузилишлар билан кечадиган кам ифодаланган невротик ҳолатлар киради. Тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг юқори асаб тизимининг хусусиятларини аниқлашда (фаолиятларнинг турғун эмаслиги, стартдан олдин реакцияларининг тез тугаши, парвоз вақтида кўтаринки зўрлик) мураккаб ҳолатларда ўзини тутиши (ўзини йўқотиш, шошқинлик, ўзига ишонмаслик) муҳим аҳамиятга эга. Хулоса стационар шароитида тиббий кўрикдан ўтганидан сўнг чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бундай шахсларни мураккаб шароитларда, парвознинг салбий омилларига чидай олишлик, томирлар тонуси ва реактивлигини аниқлаш учун функционал синамалар ва психологик текширувлар ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

17

Шахс бузилишлари

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур модда шахс бузилишлари, психопатиялар, шахснинг паталогик ривожланиши, руҳий инфантилизмни (ҳамма шаклларни, касалликлар жадвалининг 74-моддасида кўрсатилганлардан ташқари) назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шахс ўзгаришларига ташхис қўйиш учун синчковлик билан ва объектив йиғилган анамнез зарур ҳамда руҳий касалликлар стационар шароитда ўтказиладиган ҳар томонлама текширув лозим. Мазкур модда бўйича шартнома бўйича ҳарбий хизматчилар, УТТ ҲТМ курсантларининг тиббий кўрикдан ўтказиш шахсий йиғма жилди, хизмат ва тиббий тавсифномалар ўрганилганидан сўнг амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

18

Руҳиятга фаол таъсир этувчи воситаларни истеъмол қилиш натижасида келиб чиққан руҳий ва хулқ-атворнинг бузилишлари:

а) яққол ва мўътадил ифодаланган турғун руҳий бузилишлар билан

Яроқсиз

б) меъёрий руҳий фаолиятнинг тўлиқ тикланиши ва асаб тизимида органик зарарланиш белгиларсиз

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади. Товушдан тез самолётларда- яроқсиз.

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модда бир ёки бир нечта руҳиятга фаол таъсир этувчи воситаларни истеъмол қилиш натижасида келиб чиқадиган руҳий бузилишларни назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Барча турдаги сурункали алкоголизм билан хасталанган учувчилар таркиби мазкур модданинг «а» бандига асосан учувчилик ишидан четлаштириш бўйича хулоса чиқарилади. Спиртли ичимликлар ва гиёҳванд Моддани қабул қилишни одат қилиб олган учувчиларни парвозлардан четлаштирилиб, психиатр иштирокида тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Руҳиятга фаол таъсир этувчи воситаларни гиёҳванд ва токсик Моддани бир маротаба ёки қисқа муддатда истеъмол қилган учувчилар таркибининг тиббий кўрикдан ўтказиш, ушбу воситаларни истеъмол қилиш сабабларини синчковлик билан суриштирилгандан сўнг амалга оширилади. Бунда хизмат ва тиббий тавсифномалар маълумотлари инобатга олинади. Спиртли ичимлик ва гиёҳванд (заҳарли) Модда билан ўткир заҳарланиш ўтказган шахсларга нисбатан касаллик туфайли таътил бериш тўғрисида хулоса чиқарилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-боб Асаб тизимининг касалликлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

19

Эпилепсия ва эпилептик тутқаноқлар:

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модда барча эпилепсия ҳолатларини ўз ичига олади. Ташхис клиник кўринишидан ва тутқаноқлар сонидан қатъий назар даволаш-профилактика (ҳарбий-тиббий) муассасаларида қўйилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эпилепсиянинг атипик ва белгиларсиз кечадиган (кам сонли кичик тутқаноқлар, «мавжуд бўлмаган» тури ва бошқа талвасали тутқаноқ эквивалентлари деб номланувчи турлари) турларни аниқлаш фавқулодда муҳим аҳамиятга эга. Эпилепсияда асаб-руҳий фаолиятининг бузилиши кайфиятнинг бузилиши билан кечишини инобатга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эпилепсиянинг диагностикасида гувоҳлар томонидан эпилептик тутқаноқ хуружлари тафсилотлари муҳим аҳамиятга эга. Бу маълумотлар ҳарбий қисм (муассаса) қўмондонлиги ёки тиббиёт хизмати томонидан тасдиқланиши лозим. Ташхис неврологик текширувлардан тўлиқ ўтмасдан Электроэнцефолограммани қўлламаган ҳолда қўйилиши мумкин эмас. Электроэнцефолограммада эпилептоид фаолликнинг мавжудлиги ташхисни тасдиқлайди, аммо унинг мавжуд эмаслиги эпилепсияни инкор этмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бош мия пароксизмал биоэлектрик фаоллиги аниқланганда эпилепсиянинг бошқа белгилари кузатилмасада, барча тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар ўттиз кунга парвоздан четлаштирилади ва қайта тиббий кўрикдан ўтказилади. Пароксизмал биоэлектрик фаоллигининг такроран аниқланиши касалликлар жадвалининг барча устунлари бўйича учувчилик ишига яроқсиз деб топилишига асос бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

20

Марказий асаб тизимининг яллиғланишлари, миелинсизланувчи касалликлари ва уларнинг оқибатлари. Кўпроқ марказий асаб тизимини зарарловчи тизимли атрофиялар, электрапирамидал, асаб тизимининг бошқа дегенератив касалликлари, асаб-мушак синапси ва мушак касалликлари, бош ва орқа миянинг ўсмалари

а) кечишининг тез ривожланиб борувчи ёки фаолиятининг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан.

Яроқсиз

б) фаолликнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» банди қуйидагиларни назарда тутади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нейроинфекция ёки марказий асаб тизимининг турғун ва чуқур фаолият бузилишлари билан кечадиган интоксикация оқибатлари, шунингдек марказий асаб тизими юқумли касалликларининг сурункали турлари (нейросифилис), энцефалит, арахноидит, тарқалган склероз оқибатлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бош мия церебрал дегенерациялари, Паркинсон касаллиги, экстрапирамидал тизимнинг (эссенциал битириш ҳам кирган ҳолда) бошқа касалликлари, тортилиш (де ла Туретта синдроми тиббий кўрикдан ўтказиш шифокор–психиатр иштирокида амалга оширилади) билан кечадиган касалликлар, орқа мия дегенерациялари, бош ва орқа мия ўсмалари, асаб мушак бирикмалари ва мушак касалликлари ҳамда марказий асаб тизимининг бошқа касалликлари (гидроцефалия, церебрал киста ва бошқалар) фаолиятининг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишларини назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шунингдек, модданинг «а» бандига фаолият бузилиш даражасидан қатъий назар бош ва орқа миянинг ўсмалари ҳам киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модданинг «б» бандида ижобий кечадиган касалликлар ёки енгил асоратли батамом йўқолмайдиган регрессияланувчи тавсифли ёки фаолият бузилишсиз турғун кам симптомли касалликлар назарда тутилади. Кейинчалик бундай шахслар икки йил давомида касаллик динамикасининг тузалиши ва касаллик ривожланишини инкор қилиш мақсадида стационар шароитда текширилади.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

21

Бош ва орқа мия томирларининг касалликлари

а) яққол ва мўътадил ифодаланган фаолият бузилишлари билан

Яроқсиз

б) бош миянинг ўткир томир бузилишлари (хушдан кетиш, коллапс).

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандида қуйидагилар назарда тутилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
инсультлар, фаолият бузилишининг даражасидан қатъий назар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мия қон айланиш бузилишлари — қон қуйилиши, тромбоз, эмболия ва ўтиб кетувчи бузилишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳар хил клиник кўриниши бош ва орқа миянинг қон айланиши бузилиш асоратлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бош ва орқа мия атеросклерозининг яққол ифодаланган турлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дисциркулятор энцефалопатиялар босқичидан қатъий назар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
стационар шароитда даволаниш лозим бўлган кўп ва узоқ давом этувчи мигреннинг ҳар хил турлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тиббий ҳужжатлар билан тасдиқланган оддий ва талвасали ҳушдан кетишлар билан кечадиган кўп такрорланувчи вегетатив қон томир дистониялари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандида ҳушдан кетиш коллапс кўринишининг этиологиясидан қатъий назар ўткир қон-томир етишмовчиликлари ва қон-томир вегетатив нотурғунликнинг кўринишлари кўзда тутилади. Барча шахслар ҳушдан кетиш ҳолатларидан сўнг келиб чиқиш сабабларидан қатъий назар, учувчилик ишидан четлаштирилади ва стационар шароитда текшириш учун юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳушдан кетишнинг барча ҳолатларида ҳарбий қисм тиббиёт хизмати бошлиғи ҲҲМҚ ва ҲҲК АТМ мутахассислари раҳбарлигида ҳушдан кетишнинг барча келиб чиқиш сабаблари ва ҳолатларини ўрганади ҳамда кузатиш натижаларини ТУК га тақдим қилинадиган тиббий тавсифномасида баён қилиб ўтади. Учувчилик ишига рухсат берилган шахслар кейинги 2 (икки) йил стационар шароитда тиббий кўрикдан ўтадилар, уни ўтказиш жойи ТУК раиси томонидан белгиланади. Ҳушдан кетиш ҳолатларини келтириб чиқарувчи касалликлар аниқланмаганда, Қуролли Кучлар авиациясининг учувчилик таркибининг тиббий кўрик ўтказиш тўғрисидаги амал қилинаётган қўлланмаларда кўрсатилгандек махсус йўналтирилган текширувлар ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бошқа текширув усуллари учиш касби ва учиш аппаратининг турига боғлиқ равишда ўтказилади. Қирувчи самолёт учувчилари центрафугада, товушдан тез учадиган самолёт учувчилари ортиқча босимли кислороддан нафас олишга чидамлилиги, учувчилик касби ва учиш аппаратларнинг туридан қатъий назар тананинг пастки ярмини декомпрессиясига текширилади. Психологик текширув эса ҳушдан кетган учувчининг индивидуал руҳий хусусиятларини ва субъектив реакциясини изоҳлаш мақсадида ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳушдан кетишни ўтказган шахснинг анамнезини ўрганиш, клиник текширувлар натижалари, юкламали синамаларга чидамлилигини, ҳушдан кетишнинг сабаблари, бу ҳолатга текширилувчининг субъектив реакцияси, шахснинг индивидуал руҳий хусусиятлари, ёши ва учувчилик мутахассислигига асосланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳушдан кетиш ва бу ҳолатга нисбатан асосий реакциялар бўлиши билан кечадиган касалликлари бўлган, юклама синамаларини ёмон ўтказган, бошқа текшириш натижалари ва ҳушдан кетишнинг сабабларидан қатъий назар касалликлар жадвалининг барча устунлари бўйича яроқсиз деб топишга асос бўлади. Чарчаш ва астеник ҳолатларда бўладиган ҳушдан кетишларда уларнинг келиб чиқиш сабаблари тўғрисида якуний хулоса чиқарилгунига қадар касаллик сабабли таътил ёки ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажариш билан учувчилик ишидан озод этиладилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир марталик ортостатик ҳушдан кетишларда организмнинг ўтиб кетувчи яққол кучсизланиш фонида (дам олиш режимининг бузилиши, спиртли ичимликларни истеъмол қилганда ва бошқаларда), шунингдек тиббий муолажалар бажаришда келиб чиқадиган эмоционал оғриқли ҳолатлардаги (эмлашлар, гаймор бўшлиғини пункциясида, венадан қон олишда), бир киши бошқарадиган самолётлардан ташқари, касалликлар жадвалининг III–V устунлари бўйича учувчилик ишига рухсат бериш мумкин. Тиббий муолажа бажаришдан бошқа нохуш эмоционал таъсирлар натижасида юзага келадиган ҳушдан кетишларда ўта эҳтиёткорлик билан баҳолаш лозим бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Организмга экстремал омиллар таъсирида юзага келадиган ҳушдан кетишларда (махсус анжомлар кийилмаганда катта юкламалар бўлганда, яққол кислород етишмаслигида, кучли оғриқларда) экстремал омиллар келтириб чиқарган оқибатларга қараб хулоса чиқарилади. Вегетатив асаб тизими фаолиятининг бузилиши кўринишидаги баъзи симптомлар чегараланган гипергидроз, акроцианоз, турғун дермографизм, тахикардия, «вазомотор уйишишлар» ва унга ўхшашлар, асаб руҳий ҳолатнинг бузилишлари бўлмаганда учувчилик ишида яроқлиликни чегаралаш ёки яроқсиз деб хулоса чиқаришга асос бўла олмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Томир вегетатив нотурғунлик ташхиси фақат чуқур текширувлар натижасида вегетатив асаб тизими бузилиши сифатидаги нейроциркулятор астения ёки бошқа касалликлар аниқланганда қўйилади. Учувчилик ишига рухсат берилган шахс, тизимли шифокор назоратида туради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

22

Бош мия жароҳатланишлари ва уларнинг оқибатлари:

а) фаолиятининг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилиши билан ҳаракат ва сезгининг бузилиши

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилиши билан

Яроқсиз

Товуш тезлигидан юкори учадиган самолётларда- яроқсиз.

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

в) клиник аломатларсиз

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бош-мия жароҳатларини ўтказган барча шахслар, унинг оғирлик даражасидан қатъий назар парвозлардан озод қилинади ва текшириш, даволаниш ва келгусида тиббий кўрикдан ўтказиш учун ҳарбий госпиталга ётқизилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур модда бўйича эксперт хулосани чиқаришда бир томондан жароҳатдан кейинги ўткир ва ўткир ости кечишининг давомийлиги ва оғирлик даражасини, ўзгарадиган хусусиятга эга бўлиши мумкин, иккинчидан узоқ давом этган хотиржамлик давридан сўнг янги жиддий патологик жараёнларнинг вужудга келишини (чандиқланиш, мия қобиқларидаги атрофик ва ёпишқоқ жараёнлар, гидроцефалия, травматик кисталар ва бошқалар) ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандида асаб-руҳий фаолиятнинг бузилиши, шунингдек сезги, ҳаракат ва мувофиқлаштириш қобилиятининг бузилиши билан намоён бўладиган тешиб ўтувчи ва ёпиқ бош мия жароҳатларининг асоратлари назарда тутилади. Мазкур банд жароҳатдан кейинги чўзилувчан ёки енгил келиб чиқувчи астеник ҳолатларда ҳам қўлланилади. Шунингдек, бу бандга барча жароҳатдан кейин келиб чиққан эпилепсиялар ҳам киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандида ўтказилган бош мия жароҳатидан сўнг умумий аҳволи ва ишлаш қобилиятини сақлаган ҳолда, эмоционал ва вегетатив нотурғунлик кўринишидаги, қайтувчи характердан кам ифодаланган клиник кўринишлар назарда тутилади. Учувчилар таркиби фақат стационар шароитда текширилгандан сўнг учувчилик ишига яроқли деб топилиши мумкин. Психологик текширувида бошнинг икки проекцияда ретгенографияси, электроэнцефалографияси, реоэнцефалографияси, бош миянинг магнит-резонанс томография текширувларини ўтказиш, вестибулометрик ва ортостатик синамаларини ўтказиш лозим. Бир киши бошқарадиган самолётлар ва вертолёт учувчилари учишга яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёпиқ бош мия жароҳатини ўтказгандан сўнг умумий аҳволи яхши бўлиб, функционал юкламали синамалар комплексини яхши ўтказса, алоҳида турғун органик микро симптомлар бўлиши якка тартибда баҳолашда учувчилик ишига рухсат беришга тўсқинлик қила олмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «в» бандида клиник белгиларсиз ҳолатлар назарда тутилади. Бундай учувчиларни стационар шароитда текширишдан сўнг якка тартибда баҳоланиб, учувчилик ишига рухсат берилиши мумкин. Бош мия жароҳатини яқинда ўтказган учувчилар таркиби стационар шароитда даволангандан сўнг таътил берилади. Касаллик туфайли таътилдан сўнг, зарурий ҳолатларда модданинг «б» банди бўйича ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда кейинчалик қайта тиббий кўрикдан ўтиш билан учувчилик ишидан 30 кундан 45 кунгача озод қилиш тўғрисида хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ёпиқ бош мия жароҳатини ўтказган учувчилар таркиби барча жароҳатдан кейинги белгилар тўлиқ йўқолгач, ушбу гуруҳга тааллуқли барча функционал юклама-синамаларини яхши ўтказган ҳолатларда тўрт ойдан кам бўлмаган муддатдан сўнг учишга рухсат берилиши мумкин.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

23

Орқа мия жароҳатлари ва уларнинг оқибатлари

а) фаолиятининг турғун ва яққол бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолият бузилишисиз объектив аломатлар мавжудлигида

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандида учувчилик ишига яроқлиликни йўқотадиган ҳаракат, сезги ва рефлектор фаолиятининг турғун бузилишларини назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандида сезувчанлик ва рефлектор фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари назарда тутилади. Тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларда текшириш мобайнида орқа мия жароҳатидан кейинги паталогик жараённинг ривожланиш аломатлари аниқланмаса II — VI устунлар бўйича учувчилик ишига яроқли деб топилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

24

Периферик асаб тизими касалликлари. Периферик асаб тизимининг жароҳатлари
ва уларнинг оқибатлари

а) ҳаракат, сезувчанлик ва трофиканинг турғун ва яққол ифодаланган бузилишлари, шунингдек турғун оғриқ синдроми ёки кўп маротаба қайталаниши билан

Яроқсиз

б) сезувчанлик ва трофиканинг кам ифодаланган бузилишлари билан, касалликнинг ўткир кечгандан кейинги ёки жароҳатдан кейинги асоратлари ёки сурункали кам қайталанувчи касаллик

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандида ҳаракат, сезувчанлик ёки трофиканинг турғун ва яққол ифодаланган бузилишлари билан кечадиган асаб боғламлари ва устунлари оғир жароҳатлари, асоратлари ва касалликлари назарда тутилади. Кескин оғриқ синдроми билан тез-тез қайталанувчи (бир йилда 2 марта ва ундан ортиқ) кучли оғриқлар билан узоқ муддатли даволаниш талаб қилинадиган (2 — 4 ой) периферик асаб тизимининг сурункали касалликлари ҳам киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандида ҳаракат ва сезувчанлик фаолиятининг ёки трофиканинг мўътадил ифодаланган бузилиши билан кечувчи периферик асаб тизимларининг шикастланишлари ва касалликлардан кейинги турғун асоратлари, шунингдек шикастланган асабларда жарроҳлик амалиёти ўтказилгандан кейинги асаб ўтказувчанлиги тикланган ҳолатлар ҳам киради. Бу бандга қўзғалишлараро даврда фаолиятнинг турғун компенсацияси билан кечадиган илдизлар ёки асаб устунларининг кам қайталанувчи сурункали касалликлари ҳам киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликларнинг қўзғалиш даврида учувчилар таркибидаги шахслар стационар даволаниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

25

Ўткир касаллик, сурункали касалликнинг хуружидан, жароҳат ва жарроҳлик йўли билан даволанишдан кейинги марказий ва периферик асаб тизимлари фаолиятининг вақтинчалик бузилишлари

Яроқсиз

парвозлардан ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажариш билан озод этиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур моддада ўткир, сурункали касалликнинг хуружидан кейинги ҳолат, марказий ва периферик асаб тизимининг вақтинчалик фаолият бузилишларининг мавжудлиги кўзда тутилади. Стационар шароитида даволаниш тугаганидан кейин қолган ўзгаришлар турғунлигини баҳолаш ва учувчилик таркибининг касбий иш қобилиятининг тўлиқ қайта тикланиши учун бир ойдан кам бўлмаган муддат керак бўлганда касаллик туфайли таътил берилади ёки парвозлардан озод қилинади. Қолган ҳолатларда ҳарбий хизмат мажбуриятларидан озод қилиш тақдим этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-боб. Кўриш аъзоси ва унинг қўшимча аппаратининг касалликлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

26

Қовоқларнинг касалликлари ва шикастланишларининг оқибатлари

а) кўз фаолиятининг бузилиши билан кечувчи иккала ёки битта кўз қовоқлари жойлашувининг яққол ёки мўътадил ифодаланган бузилишлари

Яроқсиз

б) кўз қовоқларининг кам ифодаланган анатомик ўзгаришлари ёки жойлашувининг камчиликлари

самарали даволанадиган кам хуружли сурункали кам ифодаланган блефаритлар

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига қуйидагилар киради: бир ёки иккала кўз фаолиятининг бузилиши билан кечувчи, шох парданинг ёпишишига тўсқинлик қилувчи қовоқлар етишмовчиликлари; кўзнинг таъсирланишига сабаб бўлган қовоқларнинг ичкарига қайрилиши ёки киприкларнинг кўз олмасига қараб ўсиши; кўз фаолиятига тўсқинлик қилувчи қовоқларнинг ичкарига қараб ўсиши; кўришга халақит берадиган қовоқларнинг ўзаро ёки кўз олмаси билан битишиб қолиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур бандга бир ёки иккала кўзнинг кўриш майдонини қисқартирувчи юқори қовоқнинг пастга тушиши (птоз) киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» банди қовоқларни жарроҳлик даволашдан кейинги асоратларнинг фаолияти тикланиши билан қовоқларнинг қирралари сурункали яллиғланиши бўйича давосидан кейинги турғун натижаларини назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жарроҳлик йўли билан даволашдан ижобий натижа кутилган ҳолларда, касалликлар жадвалининг II — V устунлари бўйича тиббий кўрикдан жарроҳлик йўли билан даволаниш тугагандан сўнг ўтказилади. Тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг кўриш фаолиятига тўсқинлик қилмайдиган ва диплопия чақирмайдиган, қовоқларнинг қайрилиши, бир кўзда қовоқларнинг ўзаро ёки кўз олмаси билан битишиб қолиши II — V устунлар бўйича учувчилик ишига яроқли ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандига нисбатан кам учрайдиган ярали блефаритлар киради. Қовоқлар четларининг сурункали яллиғланиши мавжуд бўлса Касалликлар жадвалининг II — V устунлари бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар стационар шароитда даволаниши лозим. Даволанишнинг натижасига қараб учувчилик ишига яроқлилик мазкур модданинг «в» банди бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

27

Конъюнктива, кўз ёши йўллари, кўз косасининг касалликлари, жароҳатлар ёки куйишларнинг оқибатлари:

а) стационарда муваффақиятсиз даволанишдан кейин ёки даволаб бўлмайдиган

Яроқсиз

б) даволаб бўладиганлар

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига қуйидагилар киради: тез-тез қайталанувчи, икки мартадан кам бўлмайдиган хуружлари, стационарда даволаниш самара бермаган шиллиқ қават ости тўқималарнинг гипертрофияси ва яққол ифодаланган инфилтрация билан кечадиган сурункали конъюнктивитлар; бир неча маротаба стационарда жарроҳлик йўли билан даволаниш самара бермаган кўз ёш йўли касалликлари; конъюнктиванинг трахоматозли зарарланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий кўрикдан ўтаётган шахсда трахоманинг асоратлари бўлганда улар стационар шароитда текширилади ва зарур ҳолатларда қайталанишга қарши даволанади. Трахоманинг асоратларида даволашнинг самарасига қараб хулоса чиқарилади. Кўз фаолиятининг турғун бузилишлари бўлган трахоманинг турли асоратларида, ушбу бузилишларни кўзда тутувчи Моддага асосан (касалликлар жадвалининг 26-моддаси бўйича қовоқлар фаолиятининг бузилишлари, мазкур модда бўйича кўз ёш йўллари, 28-модда бўйича — шох парда,
32-моддаси бўйича кўриш ўткирлигининг пасайиши) хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандига даволаш самара берадиган кам хуружлар билан кечадиган мўътадил ёки кам ифодаланган сурункали конъюнктивитлар ва конъюнктиванинг бошқа касалликлари киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўз ёш оқиш билан кечадиган кўз ёш нуқтасининг қисилиши ёки нотўғри жойлашиши бўлган ёки кўз ёш найчалари ва кўз ёш бурун касалликларнинг тузилмаларида, кўз ёш безининг йирингли яллиғланиши ва бошқа касалликларида учувчилик таркиби стационар шароитда даволаниш учун ётқизилади. Даволаниш тугагандан сўнг даволашнинг самарадорлигига кўра якка тартибда хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодлар қовоқларининг конъюнктивалари ғовак, бахмал, силлиқ эмас ва инфильтрацияланган бўлмаслиги лозим. Қовоқлар бурчаклари ва тарзал қисмидан орбитал қисмига ўтиш жойларида конъюнктиванинг бахмалга ўхшаш мойиллиги, шунингдек, ёлғон қанотсимон парда, пингвекул ва холязион мазкур моддани қўллашга асос бўлмайди. Юқори қаторда, шунингдек, фолликулёз ва фолликуляр конъюнктивитнинг яққол ифодаланган турларида, шунингдек катарал конъюнктивит билан кечувчи қанотсимон парда (птеригиум) касалликларда тиббий кўрикдан ўтаётган шахс касалликлар жадвалининг I устуни бўйича учувчилик таълимига яроқсиз ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ривожланувчи қанотсимон парда билан касалликлар жадвалининг II-устунлари бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган ҳарбий хизматчилар стационар шароитда даволаниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

28

Кўзнинг шиллиқ пардаси, томирли пардаси, гавҳари, шишасимон танаси, тўр пардаси, кўрув нервининг касалликлари, жароҳатлар ва куйишларнинг якунлари

а) кўриш фаолиятининг бузилиши билан ёки даволаниб бўлмайдиган тез-тез такрорланадиган ҳуружлар билан

Яроқсиз

б) кўриш фаолиятининг бузилишисиз

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига кўз олмаси қаватлари ва кўриш нервининг ҳар хил этиологияли қийин даволанадиган касалликлари киради. Жараён якунланган ҳолларда учувчилик ишига яроқлилик кўз фаолиятининг ҳолатига кўра аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳаттоки бир кўз кўриш нервининг ривожланмайдиган атрофияси бўлса тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар касалликлар жадвалининг I-устуни бўйича яроқсиз, II — VI устунлар бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар эса кўз фаолиятини текшириш натижаларига асосан яроқлилик даражаси аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оқ рангни монокуляр кўриш майдонининг минимал чегараси қуйидагича:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ташқарига-90 градус; ичкарига-55 градус; юқорига-55 градус; пастга-60 градусни ташкил қилади. Якка тартибдаги ўзгаришлар одатда 5-10 градусдан ошмаслиги лозим. Ҳар қандай этиологияли кўриш майдонининг юқорида келтирилган кўрсаткичлардан торайишида барча учувчилар таркиби учувчилик ишига яроқсиз деб топилади. Текширилувчининг бир кўзида кўз ички босими 27 мм симоб устунидан зиёд бўлиши, шунингдек текширилувчида глаукомага тахмин қилиш учун шикояти бўлганда стационар шароитда текширишдан ўтказилади. 30 ёшгача учувчилар таркиби кўз ички босимини ўлчашга кўрсатма бўлганда, 30 ёшдан кейин ҳар йили ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўз ичи босими текширилгандан сўнг учувчилар таркиби бир кун мобайнида учишдан озод қилинади. УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодлар албатта тунги кўриш ўткирлигига текширилади. Курсантларда ва учувчилар таркибида тунги кўриш текшируви навбатдаги кўрикда ўтказилади. Қайта соатлик адаптометрия ўтказиш билан тасдиқланган, кўз тубида патологик ўзгаришларсиз қоронғига адаптациянинг турғун, яққол ифодаланган пасайиши, стационар даволаниш самарасиз бўлган ҳолларда тўр парданинг тапеторетикал абиотрофиясидай баҳоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зич ёруғлик берадиган чироқ ёрдамида ўтказилган текширишда гавҳарда аниқланадиган кўриш ўткирлигини пасайтирмайдиган ранглар жилоси, камалак товланиши, бўлакчалар, донача ва пуфакчалар, шу жумладан гавҳарнинг олдинги пардасида туғма пигмент йиғилиши учувчилар таркибини тайёрловчи ҲТМ га ўқишга киришга тўсиқ бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Герпетик кератит, ирит, иридоциклит билан оғриб ўтган учувчилар таркибига таътил тавсия қилинади ёки учишдан озод қилинади. Кейинги 6 ой давомида касалликнинг қайталаниши кузатилса тиббий кўрикдан ўтаётган шахс яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандида кўриш фаолияти бузилмаган ҳолда ривожланиши белгиларсиз гавҳарни чегараланган хиралашиши, шунингдек ўтказилган касалликдан сўнг шишасимон тананинг хиралашишини назарда тутади. Бир кўзда бўлса ҳам хавфсиз ўсмалар бўлганда тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар I устун бўйича яроқсиз ҳисобланади, II — VI устунлар бўйича даволаниш лозим. Кўз ичида даволанишга кўрсатма бўлмаган ёт жисм мавжуд бўлган тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларга яроқсиз деб хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

29

Тўр парданинг кўчиши:

а) иккала кўзда жароҳат туфайли олинмаган ва жароҳат туфайли олинган

Яроқсиз

б) келиб чиқиш сабабидан қатъий назар битта кўзда

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига, шунингдек иккала ёки бир кўзда жароҳатдан кейинги тўр парданинг кўчишини такрорий жарроҳлик йўли билан даволаш муваффақиятсиз бўлган ҳолатлар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандига касалликлар жадвалининг VI устуни бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларнинг бир кўзида жароҳат туфайли олинган ва жароҳатдан келиб чиқмаган фаолияти яхши сақланган ҳолатлар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

30

Глаукома:

а) бир ёки иккала кўзда ривожланган ва кейинги босқичларида

Яроқсиз

б) бошланғич босқичида, бир ёки иккала кўзда глаукома олди босқичи

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳар йил амалга ошириладган тиббий кўрикдан ўтказиш мобайнида, учувчилар таркибидаги 40 ёшга етган шахсларнинг кўз ичи босими ўлчанади. Ҳаттоки бир кўзда кўз ичи босими 27 мм ва ундан юқори бўлган ҳолатлар аниқланганда, кўз ичи босими ассиметрияси 5 мм ва бундан юқори бўлганда, ҳамда тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг глаукомага шубҳа пайдо қилувчи шикоятлари мавжуд бўлганда, стационар шароитда зўриқтирувчи синамаларни қўллаган холда текширувлар ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Парвозларни бошқаришга яроқлилиги ҳақидаги масала даволанишдан (дори воситалари ва жарроҳлик йўли билан) сўнг, жараённинг барқарорлашиш даражаси ва кўзнинг фаолиятини (кўриш ўткирлиги, кўриш майдони, марказ атрофидаги скотомаларнинг мавжудлиги, жумладан зўриқтирувчи синамалар ёрдамида), шунингдек кўриш нерви диски экскавациясининг ифодаланганлигини (ва бошқаларни) ҳисобга олган ҳолда ечилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу модда бўйича иккиламчи глаукомаси мавжуд шахслар ҳам тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

31

Кўз мушаклари касалликлари, кўзларнинг ҳамкор ҳаракатларининг бузилиши:

а) бир ёки иккала кўзда кўз қовоқларини ҳаракатлантирувчи нервларининг ёки кўз олмасининг параличи ёки турғун парези, 10 градусдан юқори бўлган ҳамкорликдаги ғилайлик

Яроқсиз

б) 10 градусдан кам бўлган ҳамкорликдаги ғилайлик

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига киради: кўз олмасининг параличи(фалажи) ёки турғун парез, 10 градусдан ошган ҳамкор ғилайлик, кўз олмаларининг яққол ифодаланган ихтиёрсиз тебранувчи ҳаракатлар, кўзнинг мушаклари шикастланиши билан кўз косасининг жароҳатидан сўнгги турғун диплопия.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар диплопия бирорта касалликнинг оқибати бўлса, хулоса асосий касаллиги бўйича чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандига стационар шароитда тасдиқланган бинокуляр кўришнинг бузилишсиз 10 градусдан кам бўлган ғилайлик киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бинокуляр кўриш қобилияти мавжуд бўлмаган учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасаларига кираётган фуқаролар киришга яроқсиз.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўз олмаларини четга буришдаги кўзнинг нистагмоид титраши мазкур моддани қўллаш учун асос бўлмайди. Агар нистагм асаб тизимини ёки ЛОР аъзолари шикастланишларининг симптоми бўлса ва кўриш ўткирлиги пасайиши кузатилмаган ҳолатларда хулоса асосий касаллиги бўйича чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

32

Кўрлик, кўришнинг пастлиги, ранг ажратиш аномалиялари:

а) ҳар иккала кўзга 0,6 ва ундан кам ёки бир кўзга 0,5 ва ундан кам бўлмаганда

Яроқсиз

б) бир кўзда 0,5- 0,7 ва бошқа кўзда 0,7 бўлганда

Яроқсиз

Учувчилар таркиби
ва ҳаво ўқчилари яроқсиз, бошқа экипаж аъзолари яроқли

Яроқли

в) бир кўзда 0,6-0,7 бўлганда ва бошқа кўзда 0,8 дан кам бўлмаганда

Яроқсиз

Товушдан тез учадиган самолоётларга- яроқсиз

Учувчилар таркиби ва ҳаво ўқчилари яроқсиз, бошқа экипаж аъзолари яроқли

Яроқли

г) ҳар бир кўзда 0,8

Яроқсиз

Товушдан тез учадиган самолоётларга- яроқсиз

Яроқли

Яроқли

д) ҳар бир кўзда 0,9

УТТ факультетига кирувчилар яроқсиз

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўриш ўткирлиги коррекция қилинмасдан алоҳида белгиларда аниқланади. Биринчи босқич курсантлари ва УТТ ҲТМ га ўқишга номзодлар ҳар бир кўз кўриш ўткирлиги 1,0 (тўлиқ) дан кам бўлмаслиги, иккинчи босқичдан сўнг ҳар бир кўзда кўриш ўткирлиги 0,9 дан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Головин-Сивцов жадвали қаторларидан кўриш ўткирлиги текширилганда кўриш ўткирлиги 0,7 дан 1,0 гача бўлиб бир қатордан битта белгида хато қилса кўриш ўткирлиги тўлиқ ҳисобланади. Баъзи ҳолларда барча турдаги транспорт самолётларида ва вертолётларида учадиган учувчилар ва штурманлар рефракция аномалияси натижасида кўриш ўткирлиги ҳар бир кўзда коррекциясиз 0,5 ва коррекция билан 0,9 дан кам бўлмаган ҳолларда корректирловчи кўзойнак билан учишга рухсат берилиши мумкин. Бунда сферик корректирловчи ойна кучи ±2,0Д дан ошмаслиги ва цилиндрлиги эса ±1,0 Д дан ошмаслиги лозим. Экипажнинг бошқа аъзолари ва учиш аппаратини бошқармайдиган бошқа мутахассислар кўриш ўткирлиги коррекция билан бир кўзда 0,7 дан кам бўлмаслиги, бошқа кўзда 0,5 дан кам бўлмаслиги лозим. Касалликлар жадвалининг V устуни бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган парашютчиларга кўриш ўткирлиги модданинг «б» банди талабларига мос бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликлар жадвалининг II устуни бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган учувчилар таркиби товушдан юқори тезликда учадиган самолётларда учиш учун модданинг «в» ва «г» бандлари бўйича яроқсиз, бошқа учиш аппаратларида учишга яроқлилик якка тартибда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

33

Рефракциянинг бузилишлари:

а) бир кўзда ёки иккала кўзда миопия 0,5 Д дан юқори, гиперметропия 1,0 Д дан юқори ва астигматизм 0,5 Д дан ҳар қандай тури

УТТ факультетига ўқишга кирувчилар- яроқсиз, учувчилик экипажининг ердаги таркибни тайёрловчи факультетига кирувчилар- яроқли

Ярокли

б) бир кўзда ёки иккала кўзда миопия 1,0 Д дан юқори гиперметропия 2,0 Д дан юқори ва астигматизм 1,0 Д дан ҳар қандай тури

Яроқсиз

Ярокли

в) ) бир кўзда ёки иккала кўзда миопия 1,0 Д дан юқори гиперметропия 2,5 Д дан юқори ва астигматизм 1,0 Д дан ҳар қандай тури

Яроқсиз

Яроқсиз

Учувчилар таркиби ва ҳаво ўқчилари- яроқсиз. Бошқа экипаж аъзолари -яроқли

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Рефракция аномалияларнинг тури ва даражаси циклоплегия, шунингдек аккомодациянинг тўлиқ бўшашиши (мидриатикларни қўллашга қарши кўрсатмалар мавжуд бўлмаганда) ҳолатида аниқланади. Скиаскопия ёрдамида аниқланган натижалар субъектив усулда текширилади (ойналар билан).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Циклоплегия 1% ли гомотропин эритмасини 1% ли мидрацил эритмасини ёки 1:5000 атропин эритмасини 5 дақиқа оралиғи билан 3 маротаба такроран (ҳар бир кўзга 1, 2 томчидан) томизиш билан амалга оширилади. Аккомодациянинг спазмига шубҳа қилинганда рефракция атропиннинг 1 % ли эритмасидан фойдаланган ҳолда аниқланади. Юқорида кўрсатилган мидрацилларни қўллаш натижасида келиб чиққан мидриаз аккомадация парезини йўқотиш учун пилокарпиннинг 1% ли эритмаси 30 дақиқалик танаффус билан 3 маҳал ёки бошқа миотик восита қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Циклоплегия ҳолатини ўтказган учувчилар таркиби учиш ишига аккомадация тўлиқ тиклангандан кейин рухсат берилади. Мураккаб астигматизм ҳолатларида хулоса астигматизм даражаси бўйича эмас меридианга аметропия рефракциясининг аҳамияти бўйича чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агарда учувчи ва штурманларда рефракция аномалиялари даражаси, кўриш фаолияти яхши сақланган ҳолатда кўрсатилган меъёрлардан 0,5Д дан ошмаса якка тартибда баҳоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Курсантлар ва УТТ ҲТМ га кирувчи номзодлар ҳар қандай оптик-реконструктив жарроҳлик амалиётидан сўнг учувчилик ўқишига яроқсиз, учувчилар таркиби эса ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажариш билан учувчилик ишига вақтинчалик яроқсиз деб топилади. III — VI устунлар буйича жарроҳлик амалиётидан 12 ой ўтгандан сўнг кузатувда асоратлар бўлмасдан, ижобий ўзгаришлар бўлганда учувчилик ишига яроқли, қолган учувчилар таркиби яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибида ҳар бир кўзда коррекциясиз кўриш ўткирлиги 1,0 бўлиб, гиперметропия ва ҳар қандай турдаги астигматизмда тиббий китобчадаги ташхис устунида «соғлом» деб ёзилади. Бундай ҳолатларда «Скиоскопик рефракция» қаторига тегишли ёзув ёзилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

34

Аккомодацияни бузилишлари:

а) бир ёки иккала кўзда аккомодациянинг турғун спазми ёки параличи

Яроқсиз

б) ҳар бир кўзда 2,5 Д ва ундан юқори пресбиопия

Яроқсиз

Яроқли

в) ҳар бир кўзда 2,0 Д пресбиопия

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Аккомодациянинг турғун спазми билан учувчилар таркиби стационар шароитда текширилишга юборилади. Агар аккомодация спазми асаб тизими, ички аъзолар касалликлари билан боғлиқ бўлса учувчилик ишига яроқлилик даражаси тўғрисидаги хулоса асосий касалликлар бўйича чиқарилади. Аккомодациянинг ёшга оид ўзгаришлари (пресбиопия) яқиндаги аниқ кўриш нуқтаси билан аниқланади. Текшириш монокуляр ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пресбиопиянинг 1,5 Д гача бўлиши бошланғич босқич ҳисобланиб, учувчилик ишини давом эттириш учун монелик қилмайди. Касалликлар жадвалининг II — VI устунлари бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларда 2,0 Д дан ошмайдиган пресбиопияда, кўриш фаолияти яхши бўлганда якка тартибда аниқланади; штурманлар касалликлар жадвалининг IV — VI устунлари бўйича коррекцияловчи кўзойнакларда яроқли деб ҳисобланади. Яхши кўриш учун бифокал ойнаси коррекцияловчи ойналар тавсия қилинганда оптик ойналарнинг кучи 2,0 Д дан ошмаслиги ва локатор экранни ва асбоблар тахтасидан узоқлиги ҳисобга олиниши лозим. Пресбиопияни аниқлаштиришни қийинлаштирувчи гиперметропия ҳолатларида рухсат бериладиган пресбиопия даражаси рефрекция диоптрий сонидан кам бўлиши керак. Миопияда пресбиопиянинг рухсат бериладиган даражаси рефракция диоптрий сонидан юқори бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

35

Ранг кўриш аномалиялари:

а) дихромазия ва аномал трихромазия «А» тури

Яроқсиз

б) аномал трихромазия «В» тури

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

в) аномал трихромазия «С»тури

Яроқсиз

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ранг кўриш пасайиши даражалари ва турлари тўғрисида хулоса чиқаришда Рабкиннинг полихроматик жадвали ёрдамида ранг ажратишни қиёсий ташхислашга асосланади. (Қўлланма бўйича IХ нашри жадвалида кўрсатилган).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ташхис қўйиш қийин бўлган ҳолларда учувчилик ишига яроқлилик тўғрисидаги хулоса ГОИ аномалоскоп текшируви асосида аниқланади. Анамолоскопда барча модификациялар учун ранг ажратиш сифатининг юқори кўрсаткичлари биринчи иккинчи восита жиҳозларида синовдан ўтказганда 1, 4, учинчисида эса 1, 6 нисбий бирликларда йўриқномада белгиланган кўрсаткичларга асосланган ҳолда синовдан ўтказилаётган шахснинг индивидуал саноғини восита жиҳози саноғининг ўртача кўрсаткичига таққослаш билан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

36

Ўткир касаллик, сурункали касалликнинг хуружлари, жароҳат ёки жарроҳлик йўли билан даволангандан кейинги кўриш аъзоларининг фаолияти вақтинчак бузилишлари

Номзодлар - яроқсиз

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда, хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажаришга тўлиқ тикланиш учун бир ойдан кам бўлмаган муддат керак бўлганда касаллик бўйича таътилга муҳтожлиги тўғрисида хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Парвозлардан озод қилиш хақидаги хулоса, унинг тугашига қадар учувчилар таркибини профессионал иш қобилиятининг тикланиши тахмин қилинганда чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-боб. Қулоқ ва сўрғичсимон ўсимта касалликлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

37

Ташқи қулоқнинг касалликлари (шу жумладан туғма) ва шикастланиш оқибатлари

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Моддада қулоқ супрасининг туғма йўқлиги, бир томонлама ёки икки томонлама микротия, ташқи эшитув йўли ва қулоқ супрасининг экземаси, сурункали ташқи тарқоқ отит, микозлардаги ташқи отит, ташқи эшитув йўлининг туғма ва орттирилган торайишлари (касаллик ва шикастланишлардан сўнгги) кўриб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ташқи қулоқнинг яллиғланиш касалликлари даволаниши лозим, стационар шароитда даволангандан сўнг II — V устуни бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар ташқи қулоқ фаолиятининг бузилмаганлиги кузатилса учувчилик ишига яроқли деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

38

Ўрта қулоқ ва сурғичсимон ўсимтанинг касалликлари:

а) ноғора бўшлиғида полиплар, грануляциялар, суяклар кариеси билан кечувчи икки томонлама ёки бир томонлама сурункали ўрта отит ва (ёки) бурун ён бўшлиқлари сурункали касалликлари билан биргаликда келганда

Яроқсиз

б) «а» бандида кўрсатилган касалликлар каби кечмайдиган бир томонлама сурункали ўрта отит

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибга аниқланади

Яроқли

в) ўрта отит ўтказганидан сўнгги турғун қолдиқ кўринишлар, қулоқ барофункциясининг турғун бузилишлари

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибга аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига юқорида кўрсатилган касалликлардан ташқари бурундан нафас олишнинг қийинлашуви билан кечувчи икки томонлама ёки бир томонлама сурункали йирингли ўрта отитлар, ўрта қулоқнинг сурункали касалликларида жарроҳлик амалиёти ўтказилгандан кейинги бўшлиқда эпидермизациясининг тўлиқ тикланмаслиги ва йиринг, грануляция, холестиатом массаларининг борлиги ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандида шунингдек радикал жарроҳлик амалиётидан кейинги ҳолатда бўшлиқда эпидермизациясининг тўлиқ битмаслиги ва йиринг, грануляция, холестиатом массаларининг, қулоқда йирингли жараённинг борлиги бу ҳолат жарроҳлик амалиёти ўтказилишига қарамасдан тугаган деб ҳисоблаб бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар қулоқнинг радикал жарроҳлик амалиёти ўтказилгандан сўнгги бўшлиқда эпидермизацияси тўлиқ ва турғун бўлиб, эшитиш қобилияти нисбатан кам зарарланган бўлса (шивирлаб гапиришда қабул қилиш 1-2 метрда сақланган бўлса) учувчилик ишига яроқлилигини аниқлашда мазкур модданинг «в» бандига ва Касалликлар жадвалининг 41-моддасига мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига сурункали мезотимпанит ва ўрта қулоқнинг бошқа йирингли яллиғланиш касалликлари киради. Сурункали мезотимпанит бу ноғора парданинг тимпанал қисмидаги турғун перфорация (тешилиши), шиллиқ-йирингли ажралмалар келиши натижасида қулоқда сурункали йиринг оқиши билан характерланади. Йирингли мезотимпанит билан хасталанган учувчилар таркиби стационар шароитда ётиб даволанади. Агар даволангандан сўнг йиринг оқиши тўхтаса ва перфорация орқали кўрилганда ноғора парданинг медиал шиллиқ деворида яллиғланиш белгилари йўқолган бўлса, шунингдек қулоқ касалликлари билан боғлиқ бўлган ЛОР аъзолари томонидан бошқа патологик ўзгаришлар бўлмаса касалликлар жадвалининг V-VI устунидаги тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар учувчилик ишига яроқли деб топилади (борт радистлари бундан истисно).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бундай шахслар отоларинголог томонидан динамик кузатув назоратига олиниб, камида 2 ойда бир марта кўрикдан ўтади. Йиринг оқиши қайталанса учувчилар таркиби навбатдан ташқари текширувга ТУК га даволаниш ва тиббий кўрикдан ўтказиш учун юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«в» бандида отитни ўтказгандан кейинги яққол қолдиқ асоратлари кўриб чиқилади. Эски перфорация ўрнидаги кичик чандиқлар, ноғора парданинг қалинлашуви ва яхши ҳаракатчанлиги, эшитиш қобилиятининг яхшилиги ва барофункциясининг бузилмаганлиги ушбу моддани УТТ ҲТМ га кирувчи номзод ва курсантларга қўллашга асос бўлиб ҳисобланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ноғора парданинг қуруқ перфорацияси мавжуд бўлган учувчилар таркиби стационар шароитда тиббий кўрикдан ўтказилади, у ерда уларни аккуметрик ва рентгенологик текширувлардан тўлиқ ўтказилади. Асоратлари йўқ, эшитиш фаолиятининг яхши ҳолатда бўлиши (шивирлаб гапиришда қабул қилиш 3/3 метрдан кам бўлмаса), ЛОР аъзоларининг нормал ҳолатда чиқаришга учувчилик ишига яроқли деб эксперт хулоса қилишга асос бўлиб хизмат қилади. Тиббий тавсифномаларида профессионал фаолиятидан келиб чиққан шароитлардаги жараённинг кечиши билан боғлиқ бўлган маълумотлар акс эттирилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«в» бандига шунингдек, қуруқ ўрта отит ҳам киритилиб (ўрта қулоқнинг сурункали катари) асоратлари камдан кам такрорланувчи, эшитиш ва барофункциянинг мўътадил ифодаланган бузилиши билан кечиши киради. Бу ҳолатда агар учувчилар таркиби парвозларни яхши кўтара олса ва қулоқларида баротравматик ўзгаришлар бўлмаса учувчилик ишига рухсат берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

39

Қулоқ ва бурун ён бўшлиқларининг барофункциясини бузилишлари:

а) турғун ва яққол ифодаланган

Яроқсиз

б) турғун ва кам ифодаланган

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Моддада қулоқ ва бурун ён бўшлиқлари барофункцияларининг бузилишлари кўриб чиқилади (атмосфера босими таъсирига нисбатан юқори сезувчанлигини).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Отоманометрия текширувидан ташқари қулоқ барофункцияси бузилишининг турғунлиги ва яққол бўлиши барокамерали текширув натижасида тасдиқланиши керак. Барокамерали текширув вақтида қулоқ барофункцияси бузилишининг турғун ва тез кўринишларда яққол бўлиши (ноғора парданинг тотал гиперемияси қон қуйилиши билан, бўшлиққа оқиб чиқиши) учувчилик ишига қарши кўрсатма бўлиб ҳисобланади. Шундай хулоса қуйидаги ҳолатда, яъни биринчи навбатда ноғора пардада оғриқ ва маҳаллий ўзгаришлар пайдо бўлмасдан оддий парвоз шароитида ёки барокамерали текширувдан сўнг ҳаво босими таъсирининг ўзгариши натижасида узоқ давом этувчи эшитишнинг бузилишларида (бир кундан ортиқ) ҳам қўлланилади. Шунинг учун барокамерада «шўнғиш» чидамлилигини текширишдан аввал ва текширишдан сўнг эшитиш фаолияти ҳолатини аудиометр ёрдамида текшириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Барокамерали текширувидан сўнг ноғора пардада тотал гиперемия бўлиб қон қуйилиши кузатилмаса ёки ўрта қулоқни бўшлиғига оғиб чиқиши, шу билан биргаликда қулоқни битиши ва оғриқ ҳисси, шунингдек эшитишнинг мўътадил ифодаланган бузилишлари кузатилиб кун давомида йўқолиб кетса, бу ҳолат қулоқлар барофункцияси бузилишининг секинлик билан намоён бўлиши (ривожланиши) деб баҳоланади. УТТ ҲТМ ўқишга кирувчи номзодларни қулоқлар барофункцияси ҳолатини баҳолашда қулоқ манометрияси текшируви натижалари билан ЛОР аъзолари эндоскопияси, акуметрия ва барометрик босимга чидамлилигини аниқлашда ўтказилган барокамерали текширувлари натижаларига кўра баҳоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қулоқнинг отоскопик манзараси ва эшитиш фаолияти меъёрда бўлса, лекин қулоқларнинг манометрик синамаси (шунингдек Полицер бўйича қулоқларга ҳаво пуфлаш) ўтказилганда евстахиев найи ўтказувчанлиги бузилган бўлса бу ҳолатда бурун шиллиқ қаватини 10 фоизли лидокаин билан оғриқсизлантириб қайтадан текшириш ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
УТТ ҲТМ га ўқишга кирувчи номзодларда барокамерали текширишдан сўнг қулоқларнинг ноғора пардаларида енгил қизариш ёки болғача дастаси бўйлаб қон томирлар инъекцияси кузатилса, лекин отоманометрия кўрсаткичлари меъёрда ва ЛОР аъзоларида бошқа патологик ўзгаришлар бўлмаса ҳарбий олий муассасаларининг учувчилар таркибини тайёрлаш факультетига ўқишга киришга қарши кўрсатма бўлиб ҳисобланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бурун ён бўшлиқлари барофункциясининг бузилиши ташхиси тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларнинг шикояти, бурун бўшлиғи ҳолати, барокамера синовида барометрик босим таъсирларига чидамлилиги, бурун ён бўшлиқларининг барокамерали синовдан олдинги ва кейинги рентгенографияси натижаларидан сўнг қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

40

Вестибуляр фаолиятининг бузилишлари:

а) яққол, турғун, парвоз вақтида намоён бўлувчи ва машқ қилиб бўлмайдиган

Яроқсиз

б) парвоз вақти компенсация қилинадиган

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

в) вақтинчалик симптоматик

Яроқсиз

Даволанишга муҳтож

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибини вестибуляр-вегетатив чидамлилик ҳолатини вестибулометрия натижаларига кўра аниқланади, шунингдек айланувчи кресло (КТУК — узлуксиз, КТФК — Кориолис тезланишининг узлукли кумуляцияси) ва Хилов арғимчоғи ёрдамида текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандида турғун, машғулотлар вақтида вестибуляр қўзғалиш омилларига нисбатан чидамлилиги суст, парвоз вақтида намоён бўлувчи вестибуляр бузилишлар кўриб чиқилади. Меньер касаллиги симптомлари билан бирга кузатилувчи вестибуляр-вегетатив бузилишлар ҳам шу бандга киритилади. Учувчилар таркиби орасида бош мия шикастланишларини ўтказгандан кейинги ҳолатларда вестибуляр-вегетатив чидамлилигининг бузилиши кузатилган шахслар стационар шароитда даволаниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вестибулометрия натижаларини невропатолог билан биргаликда баҳоланади. Вестибулометрия вақтида учувчилар таркиби орасида аниқланган тери рангининг нисбатан оқариши, кичик гипергидроз кўринишидаги енгил вестибуловегетатив реакциялар кузатилган шахслар парвозларни яхши кўтара олса ва соғлиги ҳолати бўйича бирор бир патологик ўзгариш кузатилмаса шу моддани қўллашга асос бўлиб ҳисобланмайди. Учувчилар таркибида фақат парвоз вақтида йўловчи сифатида тебраниш юзага келса, тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар мазкур модданинг «б» банди бўйича ўзлаштирилган турдаги самолётларда учувчилик ишига яроқли деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«в» бандига вестибуляр қўзғатувчи омилларга чидамлилигига нисбатан суст вақтинчалик «симптоматик» бузилишлар киради. Вестибулометрик текширувларда вестибуловегетатив реакцияларни доимий бўлмаслиги юзага келса (тиббий кўрикдан ўтаётган шахс тизимли равишда назорат қилинганда вегетатив бузилишлар ҳар хил даражада юзага келиши) стационар шароитда текширувдан ўтказилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий олий таълим муассасаларининг учувчилар таркибини тайёрлаш факультетига ўқишга кирувчи номзодларни вилоят МИБ ҳузуридаги ТУК томонидан саралашнинг бошланғич босқичида ва ҳарбий олий муассасаларда якуний босқичида Кориолис тезланиш таъсирлари уч дақиқа давомида КТУК ёки 2 дақиқа давомида КТФК услубида текшириш синовидан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вегетатив рефлекслар яққол намоён бўлса бир-икки кундан сўнг синовдан қайтадан ўтказилади. Агар қайтадан текшириш давомида кумулятив таъсирларга нисбатан вестибуляр аппаратнинг чидамлилиги суст бўлса УТТ ҲТМ га кирувчи номзодлар учувчилик таълимига яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Адекват қўзғатувчилари кумулятив таъсирига нисбатан вестибуляр аппаратни текшириш куннинг биринчи ярмида овқат истеъмол қилганидан сўнг камида 2 соатдан кейин синовдан ўтказилади. 3 дақиқа давомида КТУК ёки 2 дақиқа давомида КТФК услубида текширилаётганда текширилувчида вегетатив реакцияларни яққол намоён бўлиши (бирдан тери рангининг оқариши, кўнгил айниши, қайт қилиш ва б.) вестибуляр қўзғатувчиларга чидамсиз ҳисобланади ва учувчилик таълимига яроқсиз деб топилади. Учувчилар таркибини тиббий кўригида КТУК услубида 2 дақиқа, КТФК услубида 1 дақиқа давомида синовдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

41

Эшитиш қобилятининг пасайиши:

а) шивирлаб гапирганда товушни бир қулоқда қабул қилмаслик бўйича эшитишнинг яққол пасайиши, ёки шивирлаб гапирганда товушни иккала қулоқда 1 метргача масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайиши

Яроқсиз

б) шивирлаб гапирганда товушни бир қулоқда 1 метргача масофада қабул қилиш ва иккинчи қулоқда 1 метрдан 4 метргача масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайиши ёки шивирлаб гапирганда иккала қулоқда товушни 1 метрдан 2 метргача масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайиши

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Борт-радистлар яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

в) шивирлаб гапирганда товушни бир қулоқда 1 метргача масофада қабул қилиш ёки иккинчи қулоқ супрасидан 4 метрдан кам бўлмаган масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайишлари, шунингдек шивирлаб гапирганда иккала қулоқда товушни 2 метрдан 3 метргача бўлган масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайиши ёки шивирлаб гапирганда иккала қулоқда товушни 2 метрдан 4 метргача бўлган масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайиши

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эшитиш пасайиши аниқлангандан сўнг қайтадан текширув, суҳбатлашиш ва шивирлаб гапириш, камертон ёки аудиометрик текширувлар ўтказилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эшитиш пасайишининг турғунлигига шубҳа қилинган ҳолатларда, айниқса гуруҳли сўзларда қулоқларга ҳаво пуфлаш услуби қўлланилади. Бир ёки иккала қулоқда тўлиқ карликка шубҳа қилинса карликни объектив аниқлаш усулларидан фойдаланилади (шёткали услуб, Ломбард услуби ва б.).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эксперт хулосаси чиқаришда текширувнинг энг ёмон кўрсаткичлари инобатга олинади, қайси сўзлар гуруҳига тегишлилигидан қатъи назар (бассли ёки дискантли). Эшитиш фаолиятини баҳолаш учун тонал аудиометрия текширувидан олинган маълумотлар катта аҳамиятга эга, бу эса эшитиш пасайишининг даражаларини аниқ баҳолаш ва эшитиш патологиясини динамикада кузатишга рухсат беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Карлик ривожланишининг бошланғич даврида (I босқичи) шивирлаб гапирганда товушни қабул қилиш нисбатан кам бузилган бўлади, аудиограммада эса бўсағаларнинг алоҳида кўтарилиши кузатилади, бу тонлар (садо) учун 4000 — 6000 Гц дан 30 — 40 дБ гача. Баъзида қўшни тонларда ҳам бўсағаларнинг нисбатан кичик даражада кўтарилиши кузатилади. Ўта чуқур патологияларда эса бўсағалар 2000 — 8000 Гц тўлқини 40 — 50 дБ гача кўтарилади. Бу даражадаги эшитишнинг пасайиши карликнинг II босқичига хос бўлиб Касалликлар жадвалининг 38 моддаси «б» банди бўйича эксперт хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эшитиш пасайишининг кўпроқ намоён бўлиши барча тўлқинларда бўсағаларнинг кўтарилиши ёки тўлқинларнинг 500 Гц дан юқори бўлишидадир. Бунда бўсағалар 1500 Гц дан ортиқ тўлқинларда 15 — 20 дБ кўтарилади, 1500 Гц юқори тўлқинларда эса 50 дБ гача (карликнинг III босқичи). Эксперт хулосасини чиқариш Касалликлар жадвалининг 38 моддаси «а» банди бўйича амалга оширилади. Учувчилар таркибини эшитишининг бузилишини экспертиза қилиш кўрсаткичи бўлиб уларга парвоз вақтида радиосигналларни эшитилишидир,т хулоса чиқаришда якка тартибда баҳоланади. Учувчилар таркиби орасида эшитишнинг бузилиши кузатилган шахсларнинг иккала қулоқларида 70 дБ ва ундан юқори овоз баландлигидаги нутқ аудиометриясида 100% ли нутқни англашишига эришилмаса (меъёрда 30 дБ гача 100% ли нутқни англашига эришади) учувчилик ишига яроқсиз деб топилади. Агар иккала қулоқларида 70 дБ кам овоз баландлигидаги нутқ аудиометриясида 100% ли нутқни англашишига эришилмаса учувчилик ишига яроқлилик масаласини ечишда эшитиш фаолияти текширувларидан олинган натижалар моҳияти ва парвоз вақтида радиоалмашинувни қўллаш маълумотлари натижаларига қараб баҳоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Карликнинг жадаллашувида учувчилик ишига яроқсиз деб хулоса чиқарилади. Отосклероз касаллиги бўйича эшитиш қобилиятини тикловчи жарроҳлик амалиётлар бажарилганда даволаш натижасига қандай эришилганлигидан қатъи назар учувчилик ишига яроқсиз деб топилади. Эшитиш қобилиятини тиклаш жарроҳлик амалиётларига кўрсатмаларнинг йўқлиги эксперт хулоса беришда Касалликлар жадвалининг мазкур моддасига асосланган ҳолда амалга оширилади. Ҳарбий олий муассасаларининг учувчилар таркибини тайёрлаш факультетига ўқишга кирувчи номзодлар учун шивирлаб гапирганда сўзлар гуруҳини басли ва дискантли ҳар қулоғи билан 6 метрдан кам бўлмаган масофада қабул қила олишса яроқли деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

42

Ўткир, сурункали касаллик хуружлари, жароҳат ёки жарроҳлик амалиётидан кейинги қулоқ ва сўрғичсимон ўсимта фаолиятининг вақтинча бузилишлари

Яроқсиз

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда, хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўрта қулоқда радикал жарроҳлик амалиётини ўтказган ҳарбий хизматчиларга касаллиги бўйича таътил берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-боб. Қон айланиш тизимининг касалликлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

43

Ревматизм, юракнинг бошқа ревматик ва норевматик (шу жумладан туғма) касалликлари:

а) юрак етишмовчилиги билан

Яроқсиз

б) юрак етишмовчилигисиз (турғун компенсацияланган)

Яроқсиз

Товушдан тез учадиган самолётларда- яроқсиз.

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

в) объектив маълумотлари бор бўлиб фаолиятининг бузилишсиз

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тож томир ва (ёки) умумий қон айланишининг етишмовчилиги билан кечувчи юрак, аорта, тож артериялари, перикард мушакларининг органик касалликлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
компенсация ҳолатининг қандай бўлишидан қатъи назар юрак клапан аппарати зарарланишининг барча шакллари, митрал клапан етишмовчилигининг компенсация қилинганлиги бундан мустасно;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
даволанмайдиган, юрак ритмининг ва ўтказувчанлигининг турғун бузилишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
туғма ва орттирилган юрак нуқсонлари касалликларида юрак клапан аппаратининг жарроҳлик амалиётидан кейинги оқибатлари; электрокардиостимуляторлар ва антиаритмик мосламалар имплантацияси; радиотўлқинли абляция, юрак етишмовчилиги бор ёки йўқлигида тож артериялари деворларини ўрнатиш; кардиопатиянинг барча шакллари, бунда тож томир ва умумий қон айланиши бузилишининг қайси даражада ва босқичида бўлишидан қатъи назар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби орасида биринчи маротаба юрак, тож артериялари ва ўтказувчи йўллар мушакларида ўзгаришлар аниқланган бўлса госпиталга текшириш учун юборилади ва касалликка аниқ ташхис қўйиш, касалликнинг келиб чиқиш сабаби ва унинг кечиши, кечаётган яллиғланиш жараёнини йўқ қилиш ҳамда тож томир ва умумий қон айланишининг ҳолатига баҳо берилади. Агар текширув давомида юрак мушакларида яллиғланиш жараёни ҳамда қон айланиш етишмовчилиги белгилари аниқланмаса, бундай ҳолатда юрак-қон томир тизимини функционал ҳолатини ўта чуқур текшириш мақсадида жисмоний зўриқтириш услубини қўллаган ҳолда текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юрак қон-томирлар тизими касалликларида эксперт хулоса чиқариш учун асосий кўрсаткичлари бўлиб юрак мушакларининг ўзгариш даражалари, тож томир ва умумий қон айланишининг ҳолати, касалликнинг кечиши ҳамда юрак-қон томирлар тизимининг функционал қобилияти ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
УТТ ҲТМ кирувчи номзодлар ва курсантлар эндокардитнинг кечиши ва юрак нуқсонлари аниқланса учувчилик таълимига яроқсиз ҳисобланади. Учувчилар таркибида кечаётган эндокардитнинг кечиши ва юрак нуқсонлари аниқланса, уларнинг қандай ҳолатда бўлишидан қатъи назар учувчилик ишига яроқсиз деб топилади. Бундан фақат митрал клапан етишмовчилигининг турғун компенсация қилингани мустасно.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тож томир ва (ёки) умумий қон айланиши етишмовчилиги бўлмаган юрак, аорта, тож томир артериялари, перикард мушакларининг органик касалликлари (турғун компенсация қилинган);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қон айланишининг бузилиши кузатилмаган митрал клапаннинг изоляцияланган нуқсони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликлар жадвалининг II — V устуни бўйича тиббий кўрикдан ўтганларнинг қон айланишининг бузилиши кузатилмаган митрал клапаннинг изоляцияланган нуқсони аниқланган ҳарбий хизматчилар товушдан тез учадиган самолётларда парвоз қилувчи учувчилардан ташқари ушбу модданинг «б» банди бўйича яроқли деб топилиши мумкин. Функционал систолик шовқин борлиги ушбу моддани қўллашга асос бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юрак мушаклари касалликлари аниқланган, лекин умумий ва тож томирлар қон айланишининг бузилиши кузатилмаган учувчилар таркиби стационар шароитда текширувдан ўтади ва уларга юкламали синамалар ўтказилади. Юрак-қон томирлар тизими функционал қобилияти яхши деб баҳоланса эксперт хулоса чиқариш «б» бандига мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Миокард дистрофияси ва миокардитдан сўнгги кардиосклерозларда хулоса чиқаришда ўзгаришларни қай даражада намоён бўлганлиги ва юрак мушаклари функционал сақланганлигига қараб аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби орасида ревматизмнинг фаол фазасини бошдан кечирган шахслар касаллиги бўйича тақдим қилинган таътилдан сўнг ўн икки ойдан кейин учувчилик ишига рухсат берилиши мумкин (агар юракда нуқсон ва аввалги ревматик жараённинг фаоллашуви бўлмаса).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликлар жадвалининг II устуни бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган учувчилар таркиби товушдан тез учадиган самолётларда учувчилик ишига яроқсиз, бошқа учувчи аппаратларда яроқлилик якка тартибда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«в» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
аортада атеросклеротик ўзгаришларнинг кам намоён бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
миокардда дистрофия жараёнида, миокардиосклерозда, сурункали миокардитда юрак ритми ва ўтказувчанлиги бузилишсиз кам ифодаланган ўзгаришлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби орасида рентгенологик текширувлар вақтида аорта деворларининг қалинлашуви аниқланган бўлса ва атеросклерознинг бошқа кўринишлари намоён бўлмаса бундай шахслар «в» банди бўйича тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

44

Гипертония касаллиги:

а) «нишон-аъзолари» фаолиятининг бузилиши билан

-

Яроқсиз

б) «нишон» аъзолар фаолияти бузилишисиз

-

Товушдан тез учадиган самолётларда - яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиббий-учувчилик экспертизасини ўтказиш мақсадида артериал гипертензиянинг даражалари бўйича таснифидан ва «нишон-аъзолари» фаолиятининг бузилиш даражаларига боғлиқ бўлган гипертония касаллигининг уч босқичли (Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти 1996 й) таснифидан фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига «нишон-аъзоларида» ўзгаришлар юзага келган гипертония касаллигининг II ва III босқичлари киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликлар жадвалининг II устуни бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган учувчилар таркиби «б» банди бўйича товушдан тез учадиган самолётларда яроқсиз, бошқа учувчилик аппаратларда учишга яроқлилик даражаси якка тартибда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Гипертония касаллигининг I босқичи мавжуд бўлган учувчилар таркиби ўзларини яхши ҳис қилса, бошқа аъзолар ва тизимларда ўзгаришлар бўлмаса «б» банди бўйича учувчилик ишига яроқли деб топилади. Бу шахсларни бошқа янги турдаги самолётларда ишлаш учун ўқитиш мақсадга мувофиқ эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби орасида гипертония касаллигининг I босқичи мавжуд бўлганларда систолик ва диастолик босимлар 160/100 мм симоб устунидан юқори бўлса «а» бандига қўлланилган ҳолда тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

45

Юрак ишемик касаллиги:

а) фаолиятининг бузилишлари билан

-

Яроқсиз

б) объектив маълумотлари бор бўлиб фаолиятининг бузилишсиз

-

Товушдан тез учадиган самолётларда яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юрак ишемик касаллиги мавжудлиги инструментал текшириш усуллари натижаларига асосланиб тасдиқланиши зарур (тинч ва юкламали синамалар билан ўтказиладиган мажбурий электрокардиография, электрокардиограмма ва эхокардиографиянинг кунлик мониторинги, шунингдек қўшимча — стресс-эхокардиографияси, коронография ва бошқа текширувлар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
барча функционал синфларнинг зўриқиш стенокардияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сурункали юрак етишмовчилигининг барча даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
миокарднинг оғриқсиз («соқов») ишемияси, Х кардиал синдроми (миокарднинг микроваскуляр дисфункцияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йирик тож артериялардан бирининг оккюзияси ёки стенози (50 фоиздан юқори).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тож томирларни шунтлаш, тож томирлар ангиопластикаси, тож томирларга стент ўрнатиш муолажаларини ўтказган учувчилар шахсий таркиби учувчилик ишига яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юрак етишмовчилиги ёки стенокардия мавжуд бўлмаган шахсларда юрак ритми ва ўтказувчанлигининг нотурғун бузилишлари кузатилса, қайталаниш давомийлиги камдан-кам ҳолатда намоён бўлса тиббий кўрикдан «б» банди бўйича ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликлар жадвалининг II устуни бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган учувчилар таркиби «б» банди бўйича товушдан тез учадиган самолётларда — яроқсиз, бошқа учувчилик аппаратларида учишга яроқлилик даражаси якка тартибда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

46

Магистрал ва периферик артерия, вена ва лимфа томирлари касалликлари, ривожланишнинг туғма аномалиялари ва шикастланишлар оқибатлари:

а) қон айланиши ва фаолиятининг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) қон айланиши ва фаолиятининг кам ифодаланган бузилиши билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
оёқ ва қўл томирларининг тромбангиити ва аортоартериити, облитеризацияланган атеросклероз II ва IV босқичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сурункали веноз етишмовчилиги билан кечувчи посттромботик ва варикоз касаллиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фил оёқлиликнинг II ва IV даражалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ангиотрофоневрозлар I ва III босқичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
уруғ тизимчаси вена қон томирларининг варикоз кенгайиши III даражаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Облитеризацияланган эндартериит ва оёқлар томирларининг атеросклерози ташхиси қўйилганда касалликнинг босқичлари функционал бузилишлар даражаларини акс эттириши лозим. Хулоса чиқаришни госпиталь текширувидан ўтганидан сўнг амалга ошириш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилик таълимига кирувчи номзодлар ва курсантларда облитерловчи эндартериитнинг ривожланишининг барча босқичлари, қайталанувчи тромбофлебит, тромбофлебит ўтказгандан кейинги оқибатлари чуқур ва юзаки веналарнинг вена етишмовчилигининг I даражаси, шунингдек периферик томирларнинг аневризмаси аниқланса барча устунлар бўйича учувчилик ишига яроқсиз деб хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби орасида оёқ вена қон томирларининг варикоз кенгайиши кузатилган шахсларда кўрсатмалар бўлса жарроҳлик амалиёти ўтказилади. Жарроҳлик амалиётидан бош тортиш ёки жарроҳлик амалиётидан сўнг рецидив ҳолатларда учувчилик ишига яроқлилигини аниқлаш чуқур ва юзаки веналарнинг зарарланиши қай даражада намоён бўлиши ва тарқалиши ҳамда оёқларнинг фаолиятига қараб амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
вена етишмовчилиги юзага келмаган оёқлар тери ости веналарининг варикоз кенгайиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фил оёқлиликнинг I даражаси (товон орти соҳасини нисбатан кам шиши, бу тунги ва кундузги вақтда дам олганидан сўнг шишнинг камайиши ёки йўқолиб кетиши кузатилса);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
уруғ тизимчаси веналарининг варикоз кенгайишининг II даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
трофик бузилишлар кузатилмаган ангиотрофоневрозлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Трофик бузилишлари кузатилмаган веналарнинг чегараланган ҳолда кенгайиши, жадаллашувга мойиллиги бўлган ҳолатларда учувчилар ва курсантларни четлатишга асос бўлиб ҳисобланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби орасида уруғ тизимчаси веналарининг кенгайиши оғриқ билан кечаётган шахсларга жарроҳлик даволаниш тавсия этилади. Жарроҳлик даволанишдан сўнг ижобий натижаларга эришилса, касалликлар жадвалининг II ва VI устунлари бўйича учувчилик ишига рухсат берилиши мумкин. Шунингдек, учувчиларда уруғ тизимчаси венасининг кенгайиши мўътадил намоён бўлиши, тугунларда конгломератлар мавжуд бўлиши ҳам «б» банд бўйича кўриб чиқилади. Уруғ тизимчаси венасининг кенгайиши мўътадил намоён бўлиб, тугунларда конгломератлар мавжуд бўлмаса, оғриқ сидроми ва мояклар атрофияси кузатилмаса учувчилик таълимига ва учувчилик ишига қарши кўрсатма бўлиб ҳисобланмайди. Уруғ тизимчаси веналарининг кенгайиши рецидив ҳолда кечадиган бўлса УТТ ҲТМ га киришга қаршилик қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

47

Геморрой (бавосил):

а) тез-тез қўзғайдиган ва иккиламчи камқонлик билан кечувчи оғир ва мўътадил оғирликдаги шакллари

Яроқсиз

б) самарали даволанганда, кам асоратлар билан кечадиган

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бавосил касаллигига кўрсатмалар бўлганда тиббий кўрикдан ўтаётган шахсга жарроҳлик йўли билан даволаш тавсия қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тез-тез қўзғайдиган ва иккиламчи камқонлик билан кечувчи оғир ва ўрта оғирликдаги шакллари ҳамда тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг жарроҳлик йўли билан даволанишдан бош тортиши ёки жарроҳлик йўли билан даволаш муваффақиятсиз ўтган бўлса, учувчилик ишига яроқсиз деб хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Якка ҳолдаги нисбатан кам катталашган геморроидал тугунларнинг бўлиши, яллиғланиш белгиларининг бўлмаслиги, шикоятнинг йўқлиги ва анамнезида охирги 3 йил давомида касалликнинг асоратлари бўлмаганлиги ушбу моддани қўллашга асос бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

48

Нейроциркулятор астения:

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нейроциркулятор астениянинг гипертоник турига артериал қон босимининг даврий равишда 140/90 мм симоб устунигача кўтарилиши билан характерланадиган ҳолатлар киради. УТТ ҲТМ га кирувчи номзодлар қайтадан текширилганда уларнинг систолик босими 130 мм симоб устунидан юқори, диастолик босими 80 мм симоб устунидан юқори бўлса яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
УТТ ҲТМ курсантларида артериал қон босимининг юқори бўлиши кузатилса, нейроциркулятор астенияда кузатиладиган характерли белгилар шикояти ёки парвозларни яхши кўтара олмаслиги, шунингдек артериал қон босими кўрсаткичларининг юқорилаб бориши билан биргаликда келса, учувчилик таълимига яроқсиз ҳисобланади. Курсантларда эмоционал таъсирлар остида фақат артериал қон босимининг даврий равишда кўтарилиши кузатилиб, 140/90 мм симоб устунидан юқори бўлмаса ва астенияни кескин намоён бўлиши кузатилмаса учувчилик таълимини давом эттириши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Артериал қон босимини бир марталик кўтарилиши нейроциркулятор астениянинг гипертоник тури ташхисини қўйишга асос бўлиб хизмат қилмаслиги керак. Қайтадан текширилган шахсларда артериал қон босимининг кўтарилишида систолик босими 140 мм симоб устунидан ва диастолик босими 90 мм симоб устунидан ошадиган бўлса стационар шароитда текшириш мақсадида госпиталга юборилади. Учувчилар таркиби орасида нейроциркулятор астениянинг гипертоник тури ёғ алмашинувининг бузилиши билан бирга келса стационар шароитда текширувга юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нейроциркулятор астениянинг гипотоник тури экспертиза амалиётида кам учрайди. Нейроциркулятор астениянинг гипотоник турида артериал қон босимининг даврий равишда систолик босимининг 90 мм симоб устунидан ва диастолик босимининг 60 мм симоб устунидан пасайиб кетиши билан ифодаланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Артериал қон босимининг бир марталик пасайиб кетиши нейроциркулятор астениянинг гипотоник тури ташхисини қўйишга асос бўла олмайди. Қайта текширилганда артериал қон босимининг даврий равишда пасайиши кузатилган шахслар ҳарбий госпиталга текширув учун юборилади. Симптоматик гипотония аниқланганда эксперт хулоса асосий касаллик бўйича чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нейроциркулятор астения гипотоник тури аниқланган УТТ ҲТМ га кирувчи номзодлар ва курсантлари учувчилик таълимига яроқсиз (артериал қон босимининг 90/60 мм симоб устунидан пастга тушиши, ҳолсизлик, бош айланиши, юкламаларни, вестибуляр синамаларни яхши кўтара олмаслик билан бирга кузатилганда учувчилик таълимига яроқсиз) ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йилнинг иссиқ вақтларида артериал қон босимининг пасайиши кузатилиши мумкин. Ушбу ҳолатда профилактика чора-тадбирлар натижасида артериал қон босимининг меъёрга келиши, профессионал иш қобилияти ва парвозга чидамлилиги сақланган бўлса, ушбу моддани қўллашга асос бўла олмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нейроциркулятор астения кардиал турининг клиник кечиши турли кўринишда бўлади. Учувчилар шахсий таркиби орасида шу касаллик билан касалланганда юрак қон-томир тизимида қуйидаги бузилишлар кузатилади: сенсор, автоматизм, ўтказувчанлик, қўзғалувчанлик функцияларининг бузилишлари. Учувчилар шахсий таркиби орасида нейроциркулятор астениянинг кардиал тури аниқланган шахслар стационар шароитда текширувга юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибида тинч ҳолатда нотурғун экстрасистолия кузатилса, лекин юрак-қон томирлар тизимининг функционал қобилияти яхши сақланган бўлса учувчилик ишига яроқли деб топилиши мумкин. Тинч ҳолатда қоринчалар экстрасистолияси кузатилса, УТТ ҲТМ курсантлари учувчилик таълимига яроқсиз ҳисобланади, учувчилар таркибига учувчилик ишига рухсат берилиши мумкин. УТТ ҲТМ курсантлари ва учувчилар таркиби орасида зўриқиш экстрасистолияси, гуруҳли экстрасистолиялар, пароксизмал тахикардия, Самойлова-Венкебах даврий блокадаси ҳамда юрак соҳасидаги нохушлик ҳисси билан кузатиладиган юрак ритмининг барча бузилишлари аниқланган шахслар яроқсиз деб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Атриовентрикуляр ўтказувчанликнинг PQ интервалида 0,22 сониягача секинлашуви кузатилган ҳолатда атропин қўллаш билан жисмоний зўриқишдан сўнг меъёрга келса, қон айланиш бузилишлари белгилари ва шикоятлари бўлмаса, QRS интервали давомийлиги 0,11 сониягача бўлса ушбу моддани қўллашга асос бўла олмайди. Касалликлар жадвалининг II ва V устунлари бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган учувчилар таркибида WPW (Вольф-Паркинсон-Уайт) феномени (синдроми) ёки CLC (Клерк-Леви-Кристеско) феномени (синдроми) аниқланганда улар учувчилик ишига яроқсиз ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
УТТ ҲТМ га кирувчи номзодлар ва курсантларда WPW феномени (синдроми) ёки СLС феномени (синдроми) аниқланганда улар учувчилик таълимига яроқсиз ҳисобланади. Юрак ритми ва ўтказувчанлиги бузилишининг бошқа шаклларида эксперт хулоса чиқариш уларнинг характери, келиб чиқиши ва юрак-қон томир тизимининг функционал қобилияти даражаларига қараб хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

49

Ўткир касаллик, сурункали касаллик хуружи, жароҳат ёки жарроҳлик амалиётидан кейинги қон айланиш тизими фаолиятининг вақтинча бузилишлари

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда, хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фаол ревматизм, норевматик бўлган миокардитлар, миокард инфаркти ҳамда юракда, тож, йирик ва периферик томирларда жарроҳлик амалиёти ўтказилгандан кейинги фаолиятнинг вақтинча бузилиши билан, агар реабилитацияси ва ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этиш қобилиятини тиклаш учун бир ойдан кам бўлмаган муддат талаб қилинса, касаллик туфайли таътил тақдим қилиш тўғрисида хулоса чиқарилади. Варикоцеле бўйича жарроҳлик амалиётидан сўнг хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-боб. Нафас аъзоларининг касалликлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

50

Бурун бўшлиғи, буруннинг ёндош бўшлиқлари ва ҳалқумнинг касалликлари:

а) юқори нафас йўллари шиллиқ қаватининг дистрофияси ва тез-тез қўзғалиш билан кечувчи сурункали синуситларнинг барча шакллари; бир ва икки томонлама

Яроқсиз

б) «а» бандида кўрсатилган хусусиятлар билан кечмайдиган йирингли ва йирингсиз синуситлар; бурун ён бўшлиқлари кистаси; сурункали тонзиллитнинг I даражаси

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

в) сурункали тонзилитнинг токсико-аллергик шакли II даражаси

Яроқсиз

Даволанишга муҳтож

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандида асоратсиз, бироқ тез-тез қўзғалишлар билан кечувчи (йил давомида икки мартадан кам эмас) сурункали синуситлар ҳам киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандида учувчилар таркибини даволашда яхши натижаларга эришилган ҳолатлар кўриб чиқилади. Даволанишдан бош тортган ёки тўлиқ соғаймаган ҳолатларда тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар учувчилик ишига яроқсиз деб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юқори жағ бўшлиғида киста борлиги аниқланса хулоса якка тартибда берилади. Учувчилар таркибида рентген тасвирда юқори жағ бўшлиғида киста аниқланиб симптомсиз кечса, барометрик босимни яхши кўтара олса учувчилик ишини давом эттиришга рухсат берилиши мумкин. Учувчилар таркибида пешона бўшлиғи кистаси аниқланса касалликлар жадвалининг II ва III устунлар бўйича учувчилик ишига яроқсиз ҳисобланади, касалликлар жадвалининг IV ва V устунлари бўйича хулоса якка тартибда чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибида юқори нафас йўлларининг йирингсиз касалликлари, нафас йўллари шиллиқ қавати дистрофияси билан ёки яққол субъектив белгилар ва тез-тез қўзғалишлар билан кечганда ҳамда парвоз вақтидаги ёки барокамерада ҳаво босимининг ўзгаришига ва барометрик босимни кўтара олмаслик ҳолатлари кузатилса учувчилик ишига яроқсиз ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
УТТ ҲТМ га кирувчи номзодларнинг юқори жағ бўшлиғида ўтказилган жарроҳлик амалиётидан сўнг учувчилик таълимига яроқсиз деб топилади. Номзодларда юқори жағ бўшлиғини девор олди шиллиқ қаватининг қалинлашуви учувчилик таълимига яроқсиз хулосасини беришга асос бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«в» бандига сурункали тонзиллитнинг токсик-аллергик шакли II даражасига тааллуқли бўлиб, қайтадан ангина ёки бодомча безда инфекция ўчоғини ҳосил қиладиган касалликлар киради (юрак қон-томир тизимининг инфекцион-аллергик зарарланиши, пиелонефритлар, инфекцион полиартритлар, ЭКГ даги функционал ўзгаришлар, умумий интоксикация белгилари ҳаддан ташқари чарчаш, юрак соҳасида нохушлик сезгилари, бўғимларида даврий равишдаги оғриқлар). Ушбу тонзиллитлар жарроҳлик йўли билан даволанади. Даво муолажаларидан бош тортган учувчилар учувчилик ишига яроқсиз ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сурункали тонзиллитларнинг I даражаси тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларнинг бодомча безларида яллиғланиш жараёнининг асосий белгилари бўлганда тасдиқланади. Сурункали тонзиллитнинг шу шакли аниқланган шахслар тизимли равишда шифокор назоратида туради. Тонзилэктомия жарроҳлик амалиётидан кейин учувчилар таркиби ўн беш суткагача барча иш ва машғулотлардан озод қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

51

Ҳиқилдоқ ва трахеянинг бўйин қисми касалликлари ва шикастланишлари:

а) нафас олиш, ютиниш, нутқ фаолиятининг яққол бузилишлари билан бирга кечувчи; махсус анжом ва воситаларни қўллашда қийинчилик келтириб чиқариш билан кечувчи

Яроқсиз

б) “а” бандида кўрсатилган фаолиятларнинг бузилишисиз кечадиган, махсус анжом ва воситаларни қўллашда қийинчилик келтириб чиқармайдиган

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Моддада бурун, ҳиқилдоқ ва трахеянинг туғма нуқсонлари ва шикастланиш оқибатларини жарроҳлик ва бошқа усуллар билан даволашда бартараф қилинмайдиган ҳолатлар назарда тутилади. Агар кўрсатилган аъзоларда нуқсонлар бартараф қилиниб аъзолар фаолияти тикланса хулоса чиқариш «б» бандга мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу моддага бурун тўсиғининг қийшайиши, аденоидлар, бурун чиғаноқлари гипертрофияси, бурун ён бўшлиқлари суяк деворларининг касалликлари (остеома, остеомиелит ва б.), юқори нафас йўллари шиллиқ қаватининг дистрофияларини гипертрофия ёки атрофияси ва бошқа касалликлари; «а» банди бўйича – нафас олиш, товуш, ютиниш, чайнаш фаолиятининг бузилишларига ва махсус анжом ва воситаларни қўллашда қийинчилик келтириб чиқаришга олиб келувчи, «б» банди бўйича эса кўрсатилган асоратларсиз ва махсус анжом воситаларни қўллашда қийинчилик келтирмайдиган ҳолатлар. УТТ ҲТМ курсантлари ва учувчилар таркиби «б» банди бўйича даволанишлари зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шунингдек, «б» бандига ҳид сезишнинг тўлиқ (турғун) йўқотиши ҳам киради. Учувчилар таркиби орасида ҳид сезишнинг пасайиши ва тўлиқ (турғун) йўқолиши кузатилган шахсларга учувчилик ишига рухсат берилади, агар бу ҳолат бошқа касалликлар билан патогенетик жиҳатдан боғлиқ бўлмаса. УТТ ҲТМ га кирувчи номзодларда бурун тўсиғининг қийшайиши, аденоидлар, бурун чиғаноқларининг гипертрофиясини жарроҳлик йўли билан даволашнинг ўтказилиши якуний тиббий саралаш бошланишига қадар 2 ойдан кечикмаслиги зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

52

Нафас олиш аъзоларининг бошқа касалликлари (шу жумладан туғма):

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилиши билан ёки тез-тез қўзғалиш билан кечувчи

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилиши билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модда ўпка, нафас йўлларининг сурункали касалликлари ва ўткир касалликларни ўтказгандан кейинги қолдиқ асоратлари, плевранинг нотуберкулёз этиологияли касалликлари ҳамда уларнинг шикастланиш оқибатлари ҳолатларини назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига қуйидагилар киради: нафас олиш аъзолари фаолиятининг яққол ёки мўътадил ифодаланган бузилиши ва тез-тез қўзғалиши билан кечадиган сурункали касалликлари (ўпка эмфиземаси, диффуз пневмосклероз, бронхоэктаз касаллиги, ўпканинг йирингли касалликлари, сурункали бронхитнинг оғир шакллари, шу жумладан асмоидли компонент билан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўпка, нафас йўллари, плевранинг жароҳатланиш оқибатлари ва нафас олиш аъзоларидаги жарроҳлик амалиёти оқибатлари (пневмоторакс, шу жумладан спонтан, плевранинг мураккаб битиши, кўкрак қафасидаги йирингли жараёнлардан сўнг оқма яраларнинг битмаслиги, ўпка бўлаги ёки унинг сегментини олиб ташлаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўпка тўқимаси, ўпка илдизлари ёки йирик қон томирлар жойлашган соҳаларда ёт жисмнинг мавжудлиги (металл парчалари, ўқлар).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандида ташқи нафас фаолиятининг бузилишига олиб келмайдиган ўпка, нафас йўллари, плевранинг сурункали касалликлари ва ўткир касалликларини ўтказгандан кейинги қолдиқ асоратлари ҳамда уларнинг шикастланишдаги оқибатлари кўриб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби плеврит ўтказгандан сўнг кам ифодаланган қолдиқ ўзгаришлар бўлса, бу ўзгаришлар ташқи нафас ва қон айланиши фаолиятининг бузилишига олиб келмаса учувчилик ишига яроқли деб топилиши мумкин. Мазкур модда билан тиббий кўрикдан ўтаётган учувчилар таркибининг барчаси ташқи нафас фаолияти текширувидан ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

53

Ўткир касаллик, сурункали касаллик хуружи, жароҳат, жарроҳлик амалиётидан кейинги нафас аъзолари фаолиятининг вақтинчалик бузилишлари

Номзодлар - яроқсиз

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касаллик бўйича таътилга муҳтожлиги ҳақида хулоса қуйидаги ҳолатларда чиқарилади: асоратли кечадиган ўткир пневмонияларда (йиринглаш, пара ва метапневмоник суюқликлар ажралиши билан кечадиган плевритлар, ателектазлар, кенг тарқалган плевра қатламланиши, оғир пневмониялардан сўнгги яққол астенизацияси ва б.).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асоратсиз кечган ўткир касалликларнинг қолдиқли белгиларида сурункали касалликларнинг қўзғалиши кузатилганда парвозлардан ёки хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш тўғрисида хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тонзиллэктомия ва бурун тўсиғи, аденоидлар, бурун чаноқларининг гипертрофиясидаги жарроҳлик даволашдан кейин учувчилар таркиби ва курсантлар хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиниши тақдим этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-боб. Овқат ҳазм қилиш аъзоларининг касалликлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

54

Тишларнинг ривожланиши ва чиқишидаги бузилишлар, тишнинг қаттиқ тўқималари
ва пульпанинг касалликлари:

а) битта жағда 6 тадан ортиқ тишнинг йўқлиги ёки уларни ечиладиган протезлар билан алмаштирилганлиги

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

б) иккала жағда 6 ва ундан ортиқ тишнинг йўқлиги ёки жағнинг бир томонида 4 қозиқ тишларнинг йўқлиги

Протезлашга муҳтож

в) кўп сонли асоратланган тишлар кариеси

Даволанишга муҳтож

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби ва УТТ ҲТМ курсантларини ТУК га тақдим қилишдан олдин уларнинг оғиз бўшлиғи санацияси ва зарур бўлса тишларини протезлаш муолажалари ўтказилади, агар ечиб олинадиган протезлаш бўлса бюгелли ишончли кламмерли ёки қулфли фиксация қилиш тавсия қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» банди бўйича хулоса чиқаришда яроқлилигини якка тартибда аниқлашда чайнаш фаолияти ва овқат ҳазм қилиш аъзоларининг ҳолати инобатга олинади. Агар учувчилар таркибида ечиб олинадиган протез мавжуд бўлса ва парвоздан олдин ечиб олиб парвоз вақтида махсус анжом воситаларни қўллашда халақит бермаса ва нутқ бузилишига олиб келмаса учувчилик ишига рухсат берилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«в» бандига кўп сондаги асоратли тишлар кариеси, яъни 6 та ва ундан ортиқ тишларнинг зарарланиши, қисман ёки тўлиқ пульпаси билан олиб ташланиши, рентгенограммаларда периапикал тўқималарда деструктив ўзгаришлар бўлиши киради. Даволанган ва даволанмаган тишларнинг барчаси ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу бандга тишларнинг қаттиқ тўқималарининг зарарланиши билан кечадиган бошқа касалликлар ҳам киради. УТТ ҲТМ курсантларида тишлар кариеси аниқланганда даволаниши зарур. Даволаниш натижасига кўра хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

55

Периапикал тўқималар, милклар ва парадонт, сўлак безлари, оғиз бўшлиғи юмшоқ тўқималари, тилнинг (шу жумладан туғма) касалликлари:

а) кенг тарқалган оғир даражали пародонтит, пародонтоз

Яроқсиз

б) кенг тарқалган ўрта даражали пародонтит, пародонтоз, стоматитлар, гингивитлар, хейлитлар ҳамда оғиз бўшлиғининг шиллиқ қавати, сўлак безлари ва тилнинг бошқа касалликлари

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

в) пародонтит, пародонтоз енгил даражасининг кенг тарқалган шакли

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига парадонтнинг альвеоляр ўсимтасининг учинчи даражали атрофияси билан бирга келадиган касалликлари киради. Пародонтоз аниқланган учувчилар таркиби албатта даволаниши зарур. Даволаниш натижасига кўра хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига парадонтнинг альвеоляр ўсимтасининг иккинчи даражали атрофияси билан кечувчи касалликлари киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу бандга лейкоплакия, гингивитлар, стоматитлар, глосситлар, хейлитлар ва оғиз бўшлиғи шиллиқ қаватининг бошқа касалликлари киради. Касаллик бир йилда 2 мартадан ортиқ (қайталанса) қўзғалса, тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар яроқсиз деб ҳисибланади. Хулоса стационар шароитда текширувдан сўнг берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига тез-тез қўзғалиш билан кечадиган сурункали носпецифик паротитлар, сўлак-тош касаллиги, сўлак безларини олиб ташлагандан кейин ксеротомиянинг турғун намоён бўлиши ёки сўлак безларининг туғма йўқлиги киради. Барча ҳолатларда учувчилар таркиби дастлабки стационар шароитда даволанишга юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«в» бандига пародонт касалликлари альвеоляр ўсимтаси I даражали атрофияси билан киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

56

Юз- жағ аномалиялари, дефектлари, деформациялари, жароҳат асоратлари, бошқа

касалликлар, тишлар ва уларнинг таянч аппаратидаги ўзгаришлар, жағларнинг касалликлари:

а) нафас олиш, ҳид сезиш, чайнаш, ютиш ва нутқ фаолиятларининг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан ёки махсус анжом ва воситаларни қўллашда қийинчилик келтириб чиқариш билан кечувчи

Яроқсиз

б) нафас олиш, чайнаш, ҳид билиш, ютиш ва нутқ фаолиятлари бузилишсиз ёки махсус анжом ва воситаларни қўллашда қийинчилик келтириб чиқармайдиган

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модда пастки ва юқори жағлар прогнатияси, очиқ ва чуқур прикуслар, пастки ва юқори жағлар ретрогнатиясини ўз ичига олади. III даражали прикус аномалиялари- юқори ва пастки жағлар кесимларининг орасидаги масофа вертикал ёки сагитал йўналишда 10 мм дан кўп бўлганда ва II даражаси — орасидаги масофа 6 — 10 мм гача бўлганда «а» бандига тегишлидир. I даражали прикус аномалияси — юқори ва пастки жағлар кесимларининг орасидаги масофа вертикал ёки сагитал йўналишлари бўйича 5 мм дан кам бўлганда «б» бандига тегишлидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

57

Қизилўнгач, ичаклар (ўн икки бармоқли ичакдан ташқари) ва қорин парданинг

(шу жумладан туғма) касалликлари:

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолият бузилишисиз, объектив аломатлар мавжудлигида

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандида қуйидагилар кўриб чиқилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дисфагия ва бошқа симптомлар билан бирга кечувчи катта ўлчамдаги дивертикул борлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қизилўнгачнинг асаб-мушак касалликлари ёки чандиқли торайиши клиник кўринишларининг яққол намоён бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
оғир сурункали носпецифик ярали колитлар ва энтеритларнинг оғир шакллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
овқат ҳазм қилиш ва озиқланишнинг бузилиши билан кечадиган резекциядан кейинги ингичка ёки йўғон ичаклар қисмининг йўқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўғри ичак барча қатламларининг II ва III даражали тушиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жарроҳлик йўли билан даволашнинг якуний босқичи сифатидаги табиий бўлмаган орқа чиқарув тешиги, ичак ёки нажас оқмалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва III даражали орқа чиқарув тешиги сфинктерининг етишмовчилиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оқма йўлларидан даврий равишда йиринг ажралиши, орқа пешов соҳасида мацерация кузатилиши, терисининг қўзғалиши ёки нам экзема билан йиринг ҳосил бўлиш каби асоратларни даврий равишда қайталаниши билан кузатиладиган (бир йилда 3-4 марта) ҳолатлар «а» бандига тегишлидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандида қуйидагилар кўриб чиқилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2 см диаметргача бўлган дивертикулларни тез тўғриланувчи ва клиник симптомларсиз кечиши. Қизилўнгачда дивертикул топилганда, эзофагоскопия ва яқин жойлашган аъзолар текширувлари ўтказилиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жарроҳлик йўли билан даволаш натижаси қониқарсиз бўлган оқма яранинг йилда 1-2 марта ва ундан кўп очилиши билан кечган сурункали парапроктит (касалликнинг қайта рецидив бериши ёки тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг жарроҳлик амалиётидан бош тортиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
аъзолар фаолиятининг бузилишларидан қатьи назар, қизилўнгач ва ичаклар касалликлари, қорин пардаларининг ёпишиш аломатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қизилўнгачнинг асоратсиз яралари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рефлюкс-эзофагитнинг I ва II оғирлик даражаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
пешов (дефекация) вақтида тўғри ичакнинг тушиши (I босқичи).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қизилўнгач дивертикулининг клиник манзараси унинг катта-кичиклигига (ҳажмига) боғлиқ. Учувчилар таркиби орасида қизилўнгач дивертикули, сурункали парапроктит, тўғри ичакнинг тушиши, ичак ёки пешов оқма яралари, орқа пешовнинг торайиши ёки сфинктерининг торайиши аниқланган шахсларда жарроҳлик йўли билан даволаш тавсия қилинади. Самарали даволангандан сўнг учувчилик ишига яроқлилиги якка тартибда баҳоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

58

Меъда ва ўн икки бармоқли ичакнинг яра касаллиги:

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилиши билан, тез-тез хуружлар билан

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилиши ва кам хуружлар билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жарроҳлик йўли билан даволанишга қарши тиббий кўрсатмалар ёки ундан бош тортилган ҳоллар мавжуд бўлганда, пенетрация, пилоробульбар соҳа стенози билан асоратланган озиқланишнинг бузилиши билан кечадиган меъда ва ўн икки бармоқли ичакнинг яра касаллиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
экстирпация ёки субтотал резекциядан кейинги меъданинг йўқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
меъда яра касаллиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
охирги 2 йил давомида яра касаллигининг тез-тез рецидивлар билан кечиши (йилда 2 ва ундан кўп маротаба);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
озиқланишнинг бузилиши билан кечадиган меъда резекцияси, меъда-ичак қўшилмаси ҳосил қилишдан кейинги оқибатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
овқат ҳазм қилиш фаолиятининг яққол ифодаланган бузилишлари билан кечадиган меъда-ичак қўшилмаси, ҳосил қилиш билан ўтказилган поя ёки селектив ваготомия оқибатлари (даволаб бўлмайдиган демпинг-синдром, тўхтовсиз ич кетиши, озиқланишнинг бузилиши, турғун анастомозитлар, анастомоз яралари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
перфорация ёки қон кетиши сабабли постгеморрагик анемия ривожланиши ва анемиясиз ёки ўн икки бармоқли ичакнинг пиёзча қисмининг қўпол чандиқли деформацияси билан асоратланган яра касаллиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўн икки бармоқли ичак пиёзчасининг қўпол чандиқли деформацияси, сунъий гипотония шароитида тўлақонли ўтказилган дуоденографияда аниқланадиган деформация туфайли секинлашган эвакуацияга (контраст моддасининг меъдада 2 соатдан кўп ушлаб қолиниши) тушунилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Овқат ҳазм қилиш фаолияти бузилмаган, кам хуружли (икки йилда бир марта ва ундан кам) ўн икки бармоқли ичак пиёзчасида кам ифодаланган деформацияли ўн икки бармоқли ичакнинг яра касаллиги мавжуд бўлган учувчилар таркиби модданинг «б» банди бўйича тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Овқат ҳазм қилиш фаолияти бузилмаган, охирги уч йил давомида қўзғалишлар қайд этилмаган, ўн икки бармоқли ичак пиёзчасининг деформацияси бўлмаган, бироқ яра касаллиги бўлган офицерлар таркибидаги шахслар Қуролли Кучлар Академиясига ўқишга киришга яроқли деб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) юборилаётган ўн икки бармоқли ичакнинг яра касаллиги бўлган шартнома бўйича ҳарбий хизматчилар Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқиш (малака ошириш) учун юборишга яроқсиз деб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликнинг ремиссия даври учун ишончли белги бўлиб, сунъий гипотония шароитида ўтказилган фиброгастроскопияда аниқланган ярадан кейинги чандиқ ва (ёки) дуоденографияда аниқланган қўпол чандиқли деформациянинг мавжудлиги, меъда ярасида эса — фиброскопияда аниқланган ярадан кейинги чандиқнинг мавжудлиги ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

59

Меъда ва ўн икки бармоқли ичакнинг бошқа касалликлари, жигар, ўт қопи, ўт чиқариш йўллари ва меъда ости безининг касалликлари:

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари ва тез-тез хуружлар билан

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жигар циррози;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сурункали фаол ривожланувчи гепатитлар, жигар фаолиятининг яққол ёки мўътадил ифодаланган бузилиши билан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
стационар шароитда даволанишни талаб қилувчи сурункали холециститларни тез-тез (йилда 2 марта ва ундан ортиқ) такрорланиб турувчи хуружлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тез-тез (йилда 2 марта ва ундан кўп) такрорланиб турувчи сурункали панкреатит хуружлари ва секретор ёки инкретор фаолияти бузилган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
меъда ости бези ва ўт чиқариш йўллари касалликлари бўйича реконструктив жарроҳлик амалиётларининг асоратлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жарроҳлик амалиётларидан кейинги асоратлар (ўт ва меъда ости бези оқмалари ва бошқалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
секретор, кислота ҳосил қилиш фаолияти, овқатланишнинг бузилиши билан кечувчи, тез-тез қўзғалувчи, узоқ (2 ойдан кўп) ва қайта ётиб даволанишни талаб қилувчи, стационар шароитда даволаш самара бермайдиган гастродуоденитлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сурункали гепатит мавжудлиги ихтисослаштирилган бўлим шароитида олти ойдан кам бўлмаган муддатда жигарнинг турғун зарарланишини исботловчи таҳлилий ва тиббий анжомлар, лаборатор-инструментал маълумотлар ёрдамидаги комплекс текширувлар асосида тасдиқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фаоллиги йўқ, жигарнинг фаолияти кам ифодаланган бузилиши билан кечадиган сурункали гепатитлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
даволаниш натижалари яхши бўлганда қўзғалишлар кам бўлган сурункали холецистлар, ўт пуфагининг холестерози, панкреатитлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қўзғалиши кам бўлган, секретор фаолияти ва овқатланиш тартиби бузилмаганида секретор фаолияти бузилмаган гастродуоденитлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ферментопатик (яхши сифатли) гипербилирубинемиялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўт чиқариш йўлларининг дискинезияси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яхши якунланган ўт пуфагини олиб ташлаш ёки ўт йўллари, меъда ости бези касалликлари туфайли жарроҳлик йўли билан даволанган учувчилар таркибининг учувчилик ишига яроқлилиги якка тартибда баҳоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сурункали гастрит ва гастродуоденитга хулоса беришда касалликнинг кечиш характери ҳисобга олинади. Қайтадан қўзғалишлар бўлмаганда, умумий аҳволи қониқарли, иш қобилияти сақланган ва меъда секрециясида қўпол ўзгаришлар бўлмаса тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар учувчилик ишига ва УТТ ҲТМ таълим олишга яроқли деб ҳисобланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

60

Чурралар:

Яроқсиз

Даволанишга муҳтож

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Моддада чов, сон, диафрагманинг қизилўнгач тешиги, диафрагма, киндик, қориннинг оқ чизиғи, жарроҳлик амалиётларидан кейинги ва бошқа чурраларни кўзда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Курсант ва учувчилар таркибига жарроҳлик йўли билан даволаниш тавсия қилинади. Учувчилик ишига ва учувчилик таълимига яроқлилик жарроҳлик амалиёти натижаларига кўра хулоса чиқарилади. Жарроҳлик йўли билан даволанишдан бош тортган учувчилар таркиби ва курсантлар яроқсиз деб топилади. Катта бўлмаган (физиологик ҳалқа чегарасида) киндик чурраси, қорин парда олди липомаси ҳамда жисмоний зўриқиш ва кучаниш вақтида чурра чиқиши кузатилмайдиган чов ҳалқасининг кенгайиши мазкур моддани қўллаш учун асос бўлмайди ва учувчилик ишига ва учувчилик таълимига қарши кўрсатма бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

61

Ўткир касаллик, сурункали касалликларнинг хуружлари ёки жарроҳлик амалиётидан кейинги овқат ҳазм қилиш аъзолари фаолиятининг вақтинча бузилишлари

Номзодлар -яроқсиз

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда, хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажаришга тўлиқ тикланиш учун бир ойдан кам бўлмаган муддат керак бўлганда касаллик бўйича таътил бериш хақида хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Парвозлардан озод қилиниши ҳақидаги хулоса учувчилар таркибининг касбий иш қобилиятининг тикланиши кўзда тутилгандан сўнг чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Аппендэктомия, чурралар жарроҳлик амалиётидан сўнг хизмат мажбуриятларидан озод қилиш ҳақидаги хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-боб. Тери ва тери ости қаватининг касалликлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

62

Тери ва тери ости қаватининг касалликлари:

а) даволаниши мураккаб бўлган сурункали қайталанувчи тери касалликлари, кенг тарқалган ва яққол ифодаланган чегараланган гиперкератозлар, дискератозлар ва тери ҳолатининг бошқа саратон олди касалликлари

Яроқсиз

б) ўткир, ўткир ости дерматитлар, чегараланган сикоз, себорея, пиодермиянинг ҳар хил шаклдаги касалликлари

Яроқсиз

Даволанишга муҳтож

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандида даволаниши мураккаб бўлган, узлуксиз рецидивланган сурункали тери касалликлари: сурункали экзема, псориаз, тери қаватларининг кенг тарқалган лихенификация билан кечадиган атопик дерматитлар, буллали дерматитлар (пўрсилдоқ яранинг барча турлари, буллали пемфингоид, герпес шаклли Дюринг дерматити) кўриб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сурункали хатто чегараланган, рецидив берувчи оёқ, қўллар, бошнинг юз қисми, жинсий аъзолар экземалари учувчилик ишига ва таълимига яроқсиз деб хулоса чиқаришга асос бўлиб хизмат қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сурункали тери касалликлари билан хасталанган шахслар УТТ ҲТМга киришга яроқсиз ҳисобланади. Тирсак ва тизза бўғими соҳасида енгил шаклдаги ихтиоз ва псориазнинг ягона ўчоқлари учувчилик ишини бажаришга қарши кўрсатма ҳисобланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибининг алоҳида шахсларига нисбатан қуёш нурлари кўп бўлган худудларда хизматини давом эттиришлари зарурлиги тўғрисида хулоса чиқарилиши мумкин. Бошнинг сочли қисми, юз соҳасида, қўл панжаларида қичишқоқ темираткининг чекланган тошмалари аниқланган шахслар учувчилик ишига яроқсиз деб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур бандга кирадиган кўп миқдордаги пигментли доғлар ёки сўгалсимон тошмаларнинг ўсишлари мавжуд тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар касалликлар жадвалининг I устуни бўйича УТТ ҲТМга киришга яроқсиз ҳисобланади. Ортиқча қуёш нурлари таъсири натижасида юзага келган дерматитлар билан касал бўлган учувчилар таркиби шахсларга нисбатан хизматини давом эттириш зарурлиги тўғрисида хулоса якка тартибда баҳоланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» банди бўйича рецидивланувчи фурункулез ҳамда юзнинг ягона фурункули бўлганда, учувчилар таркиби госпиталга даволаниш учун юборилиши зарур. Рецидивланувчи, даволаниши мураккаб бўлган кенг тарқалган пиодермит билан касалланган учувчилар таркиби «а» банди бўйича учувчилик ишига яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-боб. Суяк-мушак тизими ва бириктирувчи тўқималарнинг касалликлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

63

Юқумли, яллиғланиш, аутоиммун ва бошқа сабаблардан келиб чиққан артритлар
ва артропатиялар, бириктирувчи тўқиманинг тизимли касалликлари:

а) фаолиятининг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари, турғун ва ифодаланган ўзгаришлари билан ва тез-тез ҳуружлари билан

Яроқсиз

б) фаолият бузилишисиз, объектив аломатлар маждудлигида

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модда бўғимларнинг сурункали инфекцион, яллиғланиш, аутоиммун ва бошқа сабабларга кўра келиб чиққан ҳамда бириктирувчи тўқиманинг тизимли касалликларини назарда тутади. Касалликнинг характери ва бўғимлар фаолиятининг ўзгаришидан келиб чиқиб, учувчилик ишига яроқлилиги баҳоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига шунингдек бириктирувчи тўқима, суяк-мушак тизими ва ҳаракат-таянч аппаратини жалб қилган ҳолда тери касалликлари ички органлар тизимининг шикастланиши билан бирга учрайдиган касалликлар киради. Ушбу касалликлар тизимли қизил тери сили (волчанка), склеродермия, дерматомиозит, тугунчали периартериит, ревматоид артрит, Бехтерев касаллиги ва бошқа бириктирувчи тўқима касалликлари томонидан қўзғатилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳаракат-таянч тизими касалликлари билан хасталанган шахслар даво муолажаларини тугатгандан кейин тиббий кўрикдан ўтказилади. Касалликдан соғайиб кетган ҳолатларида улар учувчилик ишига «б» бандига мувофиқ яроқли деб топилиши мумкин. Мазкур шахслар тизимли равишда шифокор томонидан назоратга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

64

Суяклар, йирик бўғимлар, тоғайларининг жарроҳлик касалликлари ва зарарланишлари:

а) фаолиятининг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолиятининг кам ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модда ўткир ва сурункали инфекциялар натижасида келиб чиқадиган ҳаракат-таянч аппаратининг сурункали касалликлари, шунингдек остеохондропатия, остеофит характерида суякларнинг зарарланиш касалликларини кўриб чиқади. Учувчилар таркибида касалликнинг туберкулёз этиологияси аниқланса, шунингдек остеомиелит негизида секвестрал бўшлиқларда битмайдиган ва даврий равишда очилиб турадиган оқма яралар, сон суяги бошчаси остеохондропатияси, йирик бўғимларнинг яққол деформацияланувчи остеоартроз касалликлари фаолиятининг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилиши билан кечса учувчилар таркиби барча устунлари бўйича учувчилик ишига яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Икки йилдан кам бўлмаган вақтда касалликнинг зўрайиши кузатилмаса, секвестрал бўшлиқлар ва секвестрлар аниқланмаса остеомиелит жараёни тугаган деб ҳисобланади, ушбу ҳолатда учувчилик ишига яроқлиликнинг баҳоланиши касалликнинг характери, локализацияси, фаолиятнинг бузилиш даражалари, учувчилик касби ва тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларнинг иш тажрибасига боғлиқ ҳолда чиқарилади. Остеохондропатия, остеофит типида суякларнинг шикастланиши ва жарроҳлик даво муолажаларига кўрсатма бўлмаганида касалликлар жадвалининг II ва VI устунлар бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг яроқлилигини баҳолаш касалликнинг характери, жойлашуви, даражаси, фаолиятга оид бузилиш даражаси ва учувчилик касбига асосланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Остеохондропатия туридаги суяклар шикастланиши ўсмирлик даврига хосдир, шунинг учун УТТ ҲТМга кирувчи номзодларни саралаш вақтида касалликнинг аниқланишига кўпроқ эътибор қаратилади. Суяк ва бўғимлар касалликлари биринчи марта аниқланганда учувчилик ишига яроқлиликни баҳолаш учун хулоса чиқариш госпиталда текширилиб, даво муолажаларини олгандан кейин амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

65

Умуртқа поғонаси касалликлари ва уларнинг оқибатлари:

а) фаолиятининг яққол ёки мўътадил ифодаланган бузилишлари ва турғун оғриқли синдром билан

Яроқсиз

Яроқсиз

б) фаолиятининг кам ифодаланган бузилишлари ва оғриқсиз синдром билан кечиши

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига кечишидан қатъи назар инфекцион спондилит, спондилолистез II ва IV даражаси, умуртқа поғонасининг бўйин қисмининг барча босқичдаги деформацияловчи спондилёз, умуртқа поғонасининг кўкрак ва бел қисмларининг фаолияти яққол ёки мўътадил ифодаланган бузилишлари билан кечадиган деформирловчи спондилёз ёки умуртқалараро остеохондроз, умуртқа поғонасининг қийшайишлари (кифозлар, II ва IV даражали структурали ва структурасиз сколиозлар), 3 ва ундан кўп умуртқанинг понасимон деформацияси умуртқа олд юзаси 2 ва ундан кўп баробар баландлигининг пасайиши билан кўплаб (5 ва ундан кўп) Шморл чурралари киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига оғриқ синдромисиз умуртқанинг кам ифодаланган анатомик ва функционал ўзгаришлари, чегараланган деформацияланган спондилёз (3 ва ундан кўп умуртқада) ва фаолияти кам ифодаланган бузилишлари ёки бузилишсиз билан умуртқалараро остеохондрози (3 ва ундан кўп умуртқалараро дисклари), фаолиятининг бузилишсиз (гониметрия маълумотларига асосан) ва оғриқ синдромисиз умуртқа поғонасининг 1-2 бўлимларининг тарқалган умуртқалараро остеохондрози киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Умуртқалардаги морфологик ўзгаришлар улар фаолиятининг кам ифодаланган чегараланиши ва оғриқ синдромининг йўқлиги билан кечса, хулоса чиқарилганда «б» бандига мувофиқ парашют билан сакраш ўқув машғулотларидан ва ердаги катапульта машқларидан озод қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибида умуртқа поғонаси рентгенограммасида баъзида умуртқалар вентрал қирғоғида ўткирлашиш, қалинлашиш, клиник белгиларсиз якка холдаги бигизсимон ўсимталар аниқланиши мумкин, бундай ҳолларда остеохондроз ва деформацияловчи спондилез ташхисини қўйиш тавсия қилинмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бешинчи бел умуртқаси сакрализацияси ёки биринчи думғаза умуртқаси люмбализацияси ва неврологик симптомларсиз кўрсатилган умуртқалар ёйларининг ўсмай қолиши ва фаолиятининг бузилиши учувчилик таълимига ва учувчилик ишига тўсиқ бўлмайди. Спондилолиз ва спондилолистез I даражаси аниқланганда, стационар текширув хулосаларига асосан учувчилар таркиби учувчилик ишига рухсат берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

66

Кафтнинг, бармоқларнинг нуқсонлари, шакли бузилишлари ва йўқлиги:

а) фаолиятининг яққол ёки мўътадил ифодаланган бузилиши билан

Яроқсиз

б) фаолиятининг кам ифодаланган бузилиши билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандида бир қўлда икки бармоқнинг йўқлиги, тўлиқ етишмаслиги ёки ҳаракатланмаслиги ҳамда ўнг қўлнинг I ва II бармоқларининг йўқлиги, тўлиқ етишмаслиги ёки ҳаракатланмаслигини кўзда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бармоқ йўқлиги қуйидагича ҳисобланилади: катта бармоқ учун — тирноқ фалангасининг йўқлиги, қолган бармоқлари учун — икки фаланганинг йўқлиги. Ушбу моддада кўрсатилмаган қўл бармоқларининг дефектлари билан учувчилик ишига яроқлиликни баҳолаш учун бармоқлар фаолиятининг сақланганлик даражаси ва тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг самолёт кабинасида ва парашют билан бажарилиши керак бўлган ҳаракатлар имкониятининг даражаларига асосланади. Қўл бармоқлари нуқсони мавжуд учувчилар таркибига зарур бўлганда учувчи-маслаҳатчи иштирокида хулоса чиқарилади. Кафт йўқлигида «а» банд бўйича хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чап қўлда бармоқлардан бирининг йўқлиги, тўлиқ етишмаслиги ёки ҳаракатланмаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўнг қўлда III, IV ёки V бармоқларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қайси бир қўлда икки бармоқ тирноқ фалангаларининг йўқлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

67

Ясси оёқлилик, оёқ панжасининг бошқа шакл ўзгаришлари

ва бармоқларининг нуқсонлари:

а) фаолият бузилишиининг барча даражалари

Яроқсиз

б) фаолиятининг бузилишсиз объектив аломатлар мавжудлигида

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқли

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандида юришга, пойабзал ва ҳарбий анжомлар кийишга тўсқинлик қиладиган туғма ва орттирилган оёқ панжасининг деформацияси (яссиоёқлик III даражаси, экзостозларнинг мавжудлигига қарамасдан, панжаларнинг шакли бузилиши), II даражали яссиоёқлик тўпиқ-қайиқсимон бўғимининг деформирловчи артрознинг II даражаси билан оғриқ симптоми ёки статиканинг бузилиши билан кечадиган панжаларнинг жароҳатдан кейинги шакл бузилиши назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Товон ости гумбази тўлиқ йўқлиги билан кечадиган яссиоёқлик ҳамда оёқ панжасининг қийшайиши билан келган учувчилар таркиби парашют билан сакраш ўқув машғулотларидан озод қилинади, парашютистларга якка тартибда баҳоланиш қўлланилади. Касалликлар жадвалининг I устуни бўйича тиббий кўрикдан ўтучилар яроқсиз деб хисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II даражали яссиоёқлик тўпиқ-қайиқсимон бўғимининг деформацияловчи артрознинг I даражаси билан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
оғриқ симптоми билан статикани бузилишсиз кечадиган панжаларнинг жароҳатдан кейинги шаклнинг бузилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оёқнинг бирор-бир бармоқлари (I ва II бундан мустасно) йўқлигида учувчилик ишига ва учувчилик таълимига яроқлилиги чекланмайди. Оёқнинг I ёки II бармоғи бўлмаганда, тиббий кўрикдан ўтаётган шахс касалликлар жадвалининг I устуни бўйича яроқсиз деб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II даражали яссиоёқлик тўпиқ-қайиқсимон бўғимининг шакл бузилиши билан кечадиган артроз белгилари мавжуд бўлмаганда мазкур моддани қўллашга асос бўлмайди, УТТ ҲТМ га киришга тўсқинлик қилмайди;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

68

Қўл-оёқ фаолиятинингбузилиши билан кечадиган ва (ёки) ҳарбий либос, пойабзал ва учувчилик анжомларини кийишни қийинлаштирувчи туғма ва орттирилган шакл бузилишлари:

а) фаолиятининг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилиши билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Суяклар, тоғайлар, мушаклар, пай ва бўғимларнинг шикастланишидан сўнгги ва яққол ифодаланган нуқсонлари бўйича учувчилик ишига яроқлилигини баҳолашда ҳаракат-таянч аппаратининг функционал ҳолати (ҳаракатлар ҳажми, мушак кучи, мушак атрофияси борлиги, қўл ва оёқларнинг ўлчами) қандай бўлишига қараб хулоса чиқарилади, шунингдек оёқ ва қўллар фаолиятининг чегараланиш даражалари, тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг учувчилик касби, шу нуқсони билан ишлаш тажрибаси кўрсаткичлари, парвозларни бажаришдаги самолёт тури ва бажариладиган ишлар характери ҳисобга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йирик бўғимларда фаол ҳаракатларнинг чегараланиш даражаларини баҳолашда чегараланиш кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда касалликлар ва жисмоний нуқсонлар жадвали ҳамда алоҳида Моддага бериладиган изоҳларнинг 1-иловасига мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оёқлар фаолиятининг бузилиши билан анатомик ўзгаришларнинг яққол ифодаланган турлари «а» бандига киради, буларга: оёқ ва қўлларнинг 4 см ва ундан ортиқ калта бўлиши, сон ички дўнглик оралиғидаги масофа 9 см ва ундан ортиқ бўлган оёқларнинг О-симон қийшайиши ёки болдир ички тўпиқлараро масофа 9 см ва ундан ортиқ бўлган Х-симон қийшайиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оёқлар фаолиятининг бузилиши билан анатомик ўзгаришларни мўътадил ифодаланган турларига киради: оёқ ва қўлларнинг 2 — 4 см гача ва ундан ортиқ калта бўлиши, сон ички дўнглик оралиғидаги масофа 6 — 9 см гача бўлган оёқларнинг О-симон қийшайиши ёки болдир ички тўпиқлараро масофа 6 — 9 см гача бўлган Х-симон қийшайиши. Ушбу шахслар учун эксперт хулоса модданинг «б» банди бўйича чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II ва VI устунлар бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларда оёқларининг 2 — 4 см масофада калта бўлишида уларнинг ушбу нуқсонига кўра оёқларининг умумий ўлчами ва иш тажрибаси ҳисобга олинади. Оёқларининг 2 — 4 см масофада калта бўлиши аниқланган шахслар парашют билан сакраш ўқув машғулотларидан озод қилинади. Оёқларининг 2 см гача масофада калта бўлишида парашют билан сакраш бўйича рухсат бериш якка тартибда аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Елка бўғимидан елка суягининг асоратланмаган ҳолда одатдагидек чиқиши билан азоб чекаётган учувчилар таркибига жарроҳлик даво муолажалари тавсия қилинади. Елка бўғими фаолиятининг тўлиқ тикланиши ва жарроҳлик усулида даволангандан сўнг 3 ойдан кам бўлмаган ҳолатларда Касалликлар жадвалининг II ва VI устунлари бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар учувчилик ишига яроқли деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жарроҳлик даво муолажаларига қарши кўрсатмалар бўлмаса ёки жарроҳлик даво муолажаларидан бош тортса, тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар учувчилик ишига яроқсиз деб топилади. Синтетик тўқималардан фойдаланган ҳолда тизза ва бошқа бўғимларни тиклашда тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар учувчилик ишига ва парашют билан сакрашга яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

69

Қўл ёки оёқнинг йўқлиги:

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда қўл ёки оёқ йўқлиги сатҳидан қатъи назар кўзда тутади.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

14-боб. Сийдик чиқариш ва жинсий аъзоларининг касалликлари

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

70

Буйрак касалликлари:

а) сурункали, яллиғланишли ёки дистрофик кўринишдаги

Яроқсиз

б) ўткир касалликдан, сурункали касаллик хуружидан сўнги вақтинчалик фаолиятнинг бузилишлари,

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сурункали буйрак касалликлари аниқланган учувчилар таркиби учувчилик ишига яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Узоқ вақт давомида (1 йилгача) даврий равишда буйраклар фаолиятининг етишмовчилигини белгиларисиз сийдик таҳлилида патологик ўзгаришлар аниқланган учувчилар таркиби учувчилик ишига яроқсиз деб топилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўткир нефрит ўтказган учувчилар таркиби соғайгандан кейин бир йилдан сўнг учувчилик ишига тикланиши мумкин, кейинчалик уч йил давомида госпиталь ТУК томонидан тиббий кўрикдан ўтказилади. «Ўчоқли нефрит» билан келган учувчилар таркиби кейинги уч йил давомида касаллик сабабини аниқлаш ва инфекция ўчоғини санация қилиш мақсадида харбий госпиталга ётқизилиб текширилади. Даврий равишда протеинурия аниқланган учувчилар таркиби ушбу модданинг «б» бандига мувофиқ фақатгина буйракларнинг яллиғланиш ва дистрофик касалликларини истисно қилгандагина учувчилик ишига рухсат берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

71

Буйрак-тош касалликлари:

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолиятининг бузилишсиз объектив аломатлар мавжудлигида

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Буйракларда, буйрак жомчаларида, сийдик йўлларида, сийдик пуфагида тош аниқланган ёки шунга ўхшаш касалликка шубҳа қилинаётган учувчилар таркиби стационар текширувга юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандда сийдик тош касаллиги, буйрак, сийдик йўллари, сийдик пуфаги тош касалликларини кўриб чиқади: тош мавжудлиги билан; қайтадан тош ҳосил бўлиши билан; буйрак санчиғининг қайтарилиши тош ҳосил бўлмаслиги билан; буйраклар фаолиятининг ёки сийдик ажратиш йўлларининг бузилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Простата безида тош мавжуд бўлиб, симптомларсиз кечса, яллиғланиш белгилари ва оғриқ синдроми бўлмаса учувчилик ишини давом эттириш учун тўсиқ бўла олмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Буйрак жомчаларидан якка ҳолдаги тошларнинг кўчишидан кейин ёки жарроҳлик йўли билан тошларнинг олинишидан сўнг ҳамда тузларнинг кўчиши оқибатида ёки бошқа сабаб туфайли ўтказилган буйрак санчиғидан сўнг, сийдик таҳлилининг нормада бўлиши, оғриқ синдромининг ва буйраклар фаолиятининг бузилишининг кузатилган учувчилар индувидуал баҳоланганда икки томонлама бошқариладиган самолётларда учиш учун яроқли ҳисобланади (касаллик бўйича таътил ёки парвоз ишидан озод қилингандан сўнг), штурман ва бошқа экипаж аъзолари учувчилик ишига яроқли ҳисобланади. Госпиталда қайта даволангандан сўнг яхши натижалар аниқланган учувчилар бир томонлама бошқариладиган самолётларда учиш ишига яроқли деб ҳисобланади, 6 ойдан сўнг учиш ишига рухсат берилади. Ушбу модда билан учувчилик ишига рухсат берилган учувчилар таркиби тизимли равишда уролог назоратида бўлади. Сийдик таҳлилида ўзгариш бўлганда, оғриқ синдроми ёки буйраклар фаолиятининг ўзгариши кузатилганда учувчилар таркиби «а» бандига мувофиқ учиш ишига яроқсиз ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига буйракларнинг фаолияти меъёрда сақланган ҳолда якка тартибдаги тошларнинг кўчишидан кейинги ҳолат ва қайтадан тош ҳосил бўлиши рецивининг бўлмаслиги ҳолатлари киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сув-туз алмашинувининг оксалурия, фосфатурия турлари билан қийналаётган, сийдик ажратиш фаолиятининг бузилиши, оғриқ синдроми бўлган учувчилар таркиби учиш ишига яроқсиз деб топиладилар. Учиш таркиби шахсларининг сийдик қопида тошлар аниқланса мазкур шахслар учиш ишига яроқсиз ҳисобланади. Сийдик ажратиш йўлларидаги тошлар касаллиги яллиғланиш касали билан бирга келганда, Касалликлар жадвалининг 72-моддаси «а» бандига мувофиқ хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

72

Юқори сийдик йўллари уродинамикасининг бузилиши (гидронефроз), пиелонефрит (иккиламчи), буйраклар ва сийдик найларининг бошқа касалликлари, цистит, сийдик пуфагининг бошқа касалликлари, венерик бўлмаган уретрит, уретра стриктураси, уретранинг бошқа касалликлари:

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолиятининг бузилишсиз объектив аломатлар мавжудлигида

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ривожланиш нуқсонлари, сийдик-таносил аъзолари шикастланишидан кейинги асоратлар, буйраклар астенияси кузатилганда учувчилик ишига яроқлиликни баҳолаш фаолиятининг бузилиш даражаларига боғлиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига буйраклар ривожланиш нуқсонлари, сийдик ажратиш йўллари нуқсонлари, сийдик пуфаги ва сийдик чиқарув канали нуқсонлари, сийдик чиқарув каналининг яққол даражада торайишлари киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Буйраклар ва сийдик найи ривожланиш нуқсонлари, буйраклар астениясининг стационар текширувидан кейин хулоса чиқарилади. Оғриқ синдроми, сийдик таҳлилида ўзгаришлар бўлмаганда, секретор ва эвакуатор фаолиятининг бузилишларсиз келган тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларга учувчилик ишини давом эттиришга рухсат берилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иккиламчи ўзгаришларсиз кечадиган нефроптоз I даражаси учувчилик ишидан четлатишга асос бўла олмайди. Нефроптоз I даражаси ташхиси аниқлангандан сўнг учувчилар таркиби бошланғич биринчи уч йил давомида стационар даволанишга муҳтож. Буйракларнинг пастга тушишида хулоса чиқариш буйраклар фаолиятининг холатига ва оғриқ синдромига қараб чиқарилади. Нефроптоз II ва III даражаси аниқланган учувчилар Мудофаа вазирлиги МҲКГ учувчилик экспертизаси бўлимига ёткизилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сийдик ажратиш йўлларининг ва жинсий аъзоларнинг сурункали яллиғланиш касалликлари билан касалланган учувчилар таркибини учувчилик ишига рухсат берилаётган вақтда, ўтказилган даво муолажалари натижалари, қолдиқ белгилари борлиги, касаллик қайталаниши тезлигини ҳисобга олиш зарур. Пиелит белгилари аниқланган учувчилар таркиби стационар даволаниш учун ёткизиладилар, учувчилик ишига рухсат бериш стационар даво муолажалари натижаларига қараб аниқланади. Рецидивлар мавжуд бўлганида тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар яроқсиз деб топиладилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

73

Эркаклар жинсий аъзоларининг касалликлари (шу жумладан туғма):

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу модда простата безининг яхши сифатли гиперплазия, яллиғланиш ва бошқа касалликлари, моякнинг сувли шиши, орхит, эпидидимит, олат бурмалари ортиқлари, фимоз ва парафимоз ва эркаклар жинсий аъзоларининг бошқа касалликларини кўзда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эркаклар жинсий аъзолари бўйича кўрсатма бўлса тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларга жарроҳлик йўли билан даво муолажалари тавсия қилинади. Даво муолажаларидан қониқарсиз натижа кузатилса ёки даво муолажаларидан бош тортса учувчилик ишига яроқсиз ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II ва III даражали простата безининг безарар (даволаб бўладиган) ўсмасида сийдик ажратиш фаолиятининг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишларида даво муолажалари натижаси қониқарсиз бўлганда ёки даво муолажаларидан бош тортганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жинсий олат йўқлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ерғоқ ёки оралиқ гипоспадияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
моякнинг қорин бўшлиғида, чов каналида ёки чов канали ташқи тешигида қолиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёрғоқнинг бир томонлама ёки икки томонлама ёки (жарроҳлик даво муолажаларидан сўнг) ёки уруғ тизимчасининг қайталанувчи сувли шиши 100 мл дан ортиқ ҳажмда суюқлик билан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сурункали простатит простата бези тошлари билан ёки стационар даво муолажаларини талаб қилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
уруғ тизимчаси, моякнинг сувли шиши билан азоб чекувчи учувчилар таркиби ва УТТ ҲТМ курсантлари стационар даволанишга муҳтож.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Моякнинг қорин бўшлиғида туриб қолиши ёки исталган этиологияли мояк атрофияси билан келган тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар Касалликлар жадвалининг I устуни бўйича яроқсиздир. Моякнинг қорин бўшлиғида туриб қолиши ёки унинг атрофияси билан келган учувчилар таркиби стационар шароитда текширилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
простата безининг I даражали яхши сифатли гиперплазияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мояк қаватларининг ёки уруғ тизимчасининг сувли шиши ҳажми 100 мл дан ортиқ суюқлик билан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
стационар даво муолажаларини талаб қилмайдиган сурункали простатит.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тож эгати сатҳининг гипостадияси ушбу моддани қўллаш учун кўрсатма бўла олмайди ва учувчилик ишига тўсқинлик қилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сурункали простатитга чалинганларда жинсий фаолиятнинг бузилиши оқибатида иккиламчи невроз ҳолати кузатилиши мумкин, бу эса ўз навбатида хулоса чиқараётганда аҳамиятга эга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

74

Аёлларнинг жинсий аъзолари сурункали яллиғланишлар

билан кечадиган касалликлари:

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

-

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

-

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу модда бачадон, тухумдонлар, бачадон найлари, тос ёғ қавати, қорин парда, қин ва вульванинг сурункали касалликларини кўриб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига аёллар жинсий аъзоларининг жарроҳлик даво муолажаларини ёки узоқ вақт стационар ҳолатда консерватив даво муолажаларини талаб қиладиган яллиғланиш касалликларининг яққол клиник белгилар билан намоён бўлиши ва қўзғалиш даври (бир йилда 2 марта ва ундан ортиқ) киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» банди аёллар жинсий аъзоларининг стационар даво муолажаларини талаб қилмайдиган яллиғланиш касалликларини кам ифодаланган клиник белгилар ва кам хуружлар билан намоён бўлиши киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Аёллар жинсий аъзолари ўткир яллиғланиш касалликлари билан стационар даво муолажаларини ўказгандан кейин тиббий кўрикдан ўтаганлар учувчилик ишини давом эттиришлари учун яроқли деб топилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

75

Генитал пролапс, сийдикни тута олмаслик, оқмалар, аёллар жинсий аъзоларининг бошқа яллиғланишсиз кечадиган касалликлари (шу жумладан туғма бўлган):

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

-

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

-

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II — IV даражадаги генитал пролапс;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
уродинамик текширувга асосан тасдиқланган сийдик тута олмасликнинг стресс, ургент (императив) ёки аралаш шакллари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қониқарсиз даво муолажалари ёки даво муолажаларидан бош тортиш натижасида жинсий аъзолар оқма яралари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қин атеризияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ич қотиши, думғаза ва қорин пастки сохасидаги оғриқлар билан бирга кузатиладиган бачадоннинг нотўғри жойлашуви.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I даражадаги генитал пролапс;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кичик тос соҳасидаги чандиқли ва битишмали жараённинг оғриқ синдромисиз кечиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қин девори ва бачадоннинг I даражали пастга тушиши учувчилик ишига яроқли ҳисобланади ва гинеколог назоратига туради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бачадоннинг нотўғри жойлашуви меноррагия, оғриқ каби функционал ўзгаришлар билан кузатилмаса, учувчилик ишини давом эттириш учун қарши кўрсатма бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

76

Овариал-ҳайз кўриш фаолиятининг бузилишлари:

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

-

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

-

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳайз даври вақтида тиббий кўрикдан ўтказилмайди. Учувчилар таркибига кирувчи аёллар ҳайз даври вақтида учувчилик ишидан, парашют билан сакраш ва катапульта ўқув машғулотларидан озод қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳайз даври бузилишлари қуйидагича фарқланади: балоғат давридаги қон кетиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(20 ёшгача); узлуксиз қон кетиш, ҳайзга боғлиқ бўлмаган қайталанувчи қон кетиш; жисмоний зўриқиш оқибатида аста-секин намоён бўладиган қон кетиш; жинсий аъзоларнинг яққол ривожланмай қолиши натижасида рўй берувчи дисменорея; қин ёки бачадонда қонли ўсма ҳосиласи билан кузатилувчи жинсий аъзолар ривожланишидаги аномалиялар. Текширувлар даволаш муассасаларида ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига камқонликка олиб келувчи органик бўлмаган бачадондан қон кетиш ҳамда олигоменорея, аменорея (жарроҳлик амалиётидан сўнг бўлмаган) билан кечувчи овариал-ҳайз фаолиятнинг бузилиши, шу қаторда Штейн-Левентал синдроми киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига қониқарли умумий ривожланиш билан бирга жинсий инфантилизм ва бепуштлик киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

Ўткир касаллик, сурункали касалликнинг хуружи ёки жарроҳлик амалиётидан кейинги сийдик ажратиш ва жинсий аъзолар фаолиятининг вақтинча бузилишлари

77

Номзодлар - яроқсиз

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касаллик туфайли таътил бериш тўғрисидаги хулоса фақат буйракнинг ўткир диффузли гломерулонефритлар, узоқ давом этувчи ўткир пиелонефритлар, сийдик-тош касаллиги жарроҳлик йўли билан даволангандан сўнг, масофали ёки контактли зарба-тўлқинли литотрипсия, аёллар жинсий аъзоларининг ўткир (2 ойдан ошмаган) яллиғланиш касалликлари (бартолинит, вульвит, кольпит, эндометрит, аднексит)ларда чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қолган ҳолатларда парвозлардан ёки ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш хулосаси чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-боб. Ҳомиладорлик, туғиш ва туғишдан кейинги давр
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

78

Ҳомиладорлик, туғишдан кейинги даври ва уларнинг асоратлари

-

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳомиладорлик даврининг барча даврларида аёл киши учувчилик иши ва парашют билан сакраш ишига яроқсиз ҳисобланади. Туғруқдан кейин учувчилик ишига қайта тиклаш якка тартибда баҳолаш тартибида, кўкрак билан эмизишни якунлаганига 12 ойдан кам бўлмаган муддатдан сўнг амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Аборт ёки муддатидан олдин туғруқ рўй берганда уч ойдан кам бўлмаган вақтдан кейин тиббий кўрикдан ўтказиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16-боб. Жароҳатлар, заҳарланишлар ва бошқа ташқи омиллар таъсири оқибатлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

79

Бош суякларининг жароҳат ва жарроҳлик амалиётидан кейинги нуқсонлари:

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу модда жароҳатдан кейинги ёки жарроҳлик амалиётидан кейинги бош мия суяги нуқсони кўриб чиқилади: бош мия суяги бўшлиғида ёт модданинг бўлиши; пластик материал билан алмаштирилган ёки алмаштирилмаганлиги кўзда тутилган. Ушбу моддага бош мия суягининг сурункали касалликлари киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бош мия суяги бўшлиғида ёт модданинг бўлиши, ботиб киришлар, остеомиелит мавжуд бўлиши барча устунлар бўйича учувчилик ишига қарши кўрсатма ҳисобланади. Бош мия суяги нуқсони пластик материал билан ёки зич бириктирувчи тўқимали чандиқ билан алмаштирилган учувчилар таркиби учувчилик ишига барча устунлар бўйича яроқсиз деб топиладилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

80

Умуртқа, гавда, қўл ва оёқлар суяклари (чаноқ суяклари, курак, ўмров, тўш, қовурғалар, елка, тирсак, билак, сон суяги бўйинчаси, сон, кичик ва катта болдир, тизза қопқоғи суяги ва бошқа суяклар) синиш оқибатлари:

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«а» бандига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
даволаш натижаларидан қатъий назар, барча даражадаги понасимон шакл бузилиши билан кечадиган 2 ва ундан кўп умуртқа поғона таналарининг бўшлиққа кирувчи беқарор синиш оқибатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
спондило- ва корпородезни қўллаб жарроҳлик йўли билан даволашдан кейинги умуртқа поғона таналарининг синиши, шу жумладан жароҳатли спондилопатия (Кюммел касаллиги), чиқиш ва чиқиш-синиш оқибатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
умуртқанинг яққол ифодаланган шакл бузилиши билан кечадиган кўп сонли умуртқа поғоналари синиқларининг узоқ муддатли оқибатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чаноқ ҳалкаси бутунлигининг бузилиши билан кечадиган чаноқ суякларининг нотўғри битган вертикал ва (ёки) кўп сонли бошқа синиқлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сон суяги бошчасининг марказий чиқиш оқибатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қўл ва оёқ фаолиятининг яққол ифодаланган бузилиши билан кечадиган узун суякларнинг асоратланган синишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
металл мосламаларни (узун суякларнинг диафизар, ўмров ва тизза қопқоғи синишларнинг остеосинтезидан кейин) олиб ташлашдан бош тортган ҳолатлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«б» бандига киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
умуртқа шакли ва фаолияти бузилишсиз бўлган умуртқа поғоналари таналари компрессион синишларининг оқибатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
модданинг «а» бандида кўрсатилмаган, суяк синишларининг остеосинтезидан кейин олинмаган металл мосламалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби орасида бир ёки икки умуртқа танасининг компрессион синишини бошдан кечирган ва ушбу умуртқа шаклининг нисбатан кам ўзгариши кузатилиб, спинал ва илдизчали ўзгаришларнинг йўқлиги, умуртқаларда ҳаракатларининг чегараланмаганлиги кузатилган шахслар «б» банди бўйича тиббий кўрикдан ўтказилади ҳамда стационар шароитда текширув ва даволангандан сўнг камида жароҳат олганидан 12 ойдан кам бўлмаган муддатгача парашют билан сакраш ва ердаги катапультада ўқув машғулотларидан озод қилинади, парашютчилар — яроқсиз.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Илдизчали аломатлари йўқ бўлиши билан умуртқанинг ўткир ва кўндаланг ўсимталарининг синиши кузатилган учувчилар таркибига жароҳат олганидан 3-4 ой ўтгандан кейин учувчилик ишига рухсат берилиши мумкин. Умуртқалар шакли ўзгариши кузатилганда II ва VI устунлар бўйича учувчилик ишига яроқлилигини баҳолашда шакл ўзгаришининг (эгрилик, қийшайиш) намоён бўлиш даражалари ва этиологияси, умуртқалар фаолияти ва тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг учувчилик касбига боғлиқ бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чаноқ соҳасидаги алоҳида суякларнинг чегараланган синиб ўсиши чаноқ айланасида шакли ўзгариши (деформация) кузатилмаса ушбу моддани қўллаш учувчилик ишига ва учувчилик таълимига қарши кўрсатма бўла олмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

81

Кўкрак қафаси, қорин бўшлиғи, ва чаноқ ички аъзоларининг жароҳатлари (жароҳатдан келиб чиққан пневмо- ва гемоторакс, юрак, ўпка, меъда-ичак йўли, жигар, талоқ, буйраклар, чаноқ аъзолари, қорин бўшлиғининг бошқа аъзолари жароҳатлари, кўп тармоқли оғир жароҳат), юқорида қайд этилган аъзоларнинг касалликлари туфайли ўтказилган жарроҳлик йўли билан даволашнинг оқибатлари:

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «а» бандига ярадорлик, жароҳат ва шикастланишлар туфайли ўтказилган жарроҳлик йўли билан даволашнинг оқибатлари киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
барча даражадаги нафас (ўпка) етишмовчилиги билан кечадиган бронх-ўпка аппаратида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юрак, аорта, йирик артериялар аневризмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
овқат ҳазм қилиш фаолиятининг яққол ифодаланган бузилишлари ёки овқатланишнинг ифодаланган пасайиши билан кечадиган қизилўнгач, меъданинг резекцияси ёки меъда-ичакни бириктирувчи амалиёти, ингичка ичак, йўғон ичакнинг резекцияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
билиодигестив анастомозлар қўйилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
даволаш натижалари қониқарсиз бўлган ўт ва меъда ости безининг оқмалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ифодаланганлик даражасидан қатъи назар, битта буйрак йўқлигида қолган буйракнинг фаолияти бузилиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чот орасининг тўлиқ йиртилиши (бунда йиртилиш, чот ораси мушаклари бутунлиги тўлиқ бузилган ва уларнинг тўғри ичак деворига ўтган чандиқ тўқима билан эгалланган, орқа тешиги очиқ ва тўғри шаклга эга бўлмайди);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
олатнинг тож ботиғи проксимал сатҳидан йўқлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модданинг «б» бандига соғайиш билан якунланган нафас (ўпка) етишмовчилигисиз кечадиган ўпкани атипик резекцияси, қон кетишни тўхтатиш, пневмо ёки гемотораксни бартараф этиш, шикастланишдан келиб чиққан ичак, меъда жигарнинг яраларини тикиш мақсадида қилинган торакотомия ва лапаротомиядан кейинги ҳолатлар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

82

Тери ва тери ости тўқималари жароҳатларининг оқибатлари:

Яроқсиз

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модда тери ва тери ости ёғ қатламининг патологик чандиқларини кўриб чиқади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яраланишга мойил, бўғимларнинг ҳаракатларини яққол чеклайдиган ёки учувчи либосини, пойабзал, ҳарбий анжомларни кийишга тўсқинлик қиладиган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
остки тўқималар билан ёпишган ёки енгил шикастланадиган ва тез-тез яраланадиган бўйин, гавда ва қўл-оёқдаги кенг тарқалган келлоид, гипертрофик чандиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
даволаш натижалари қониқарсиз бўлган ёки даволашдан бош тортилган ҳолатлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби орасида куйиш ва музлашни бошдан кечирган шахсларда чандиқ ва ёпишган шикастланишлар бўлмаса, бўғимларнинг эркин ҳаракатига ёки учувчи либоси ва махсус анжомларни кийишга халақит бермаса, шунингдек паст ва юқори ҳароратга юқори сезувчанлиги турғунлиги бўлмаса, касалликлар жадвалининг II ва VI устунлар бўйича якка тартибда баҳолашда учувчилик ишига яроқли деб топилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур бандга татуировкалар мавжудлиги киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

83

Дори-дармон воситаларива биологик модда билан заҳарланиш, тиббиётга оид бўлмаган модданинг заҳарловчи таъсири; ташқи омилларнинг таъсири (радиация, паст, юқори ҳарорат ва ёруғлик, ҳаво ва сувнинг ортиқча босими ва бошқалар):

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Модда дори-дармон воситалари, кучли заҳарли Модда (кимёвий қуролларга оид заҳарли кимёвий Модда), бошқа заҳарли Модда билан заҳарланиш, 30 кГц дан 300 ГГц гача диапазондаги электр магнитли майдон, оптик квантли генераторлар, лазер нурлари, ионизирловчи нурларнинг ўткир ва сурункали таъсирлари, бошқа ташқи сабабларни ва аллергик реакцияларни назарда тутади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нурланиш касаллигини бошдан кечирган шахслар стационар шароитда даволангандан сўнг тиббий кўрикдан ўтказилади. Зарурат бўлганда уларга касаллиги бўйича таътил тақдим этилади. Учувчилик ишини сақлаб қолиш фақат тўлиқ соғайганидан сўнг ва ушбу моддани қўллашга асос бўлмаган ҳолда мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Радиоактив Модда, ионизирловчи нурлар манбаи билан алоқада бўлган ва йиллик мумкин бўлган дозадан 5 баробар юқори нурланиш олган ҳарбий хизматчилар, стационар шароитларда тиббий текширувдан ўтиш учун юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳарбий хизматчиларнинг таъминоти меъёрда белгиланган асосий овқат маҳсулотларига клиник манзараси ифодаланган овқатланишга аллергияси бўлган шахслар (стационар шароитда тиббий текширувда тасдиқланган) тиббий кўрикдан модданинг «б» банди бўйича ўтказилади. Бошқа аллергик касалликларда (эшак ем, поллиноз, аллергик ринитлар, дерматитлар ва бошқалар), зарарланган аъзо ёки тизимнинг фаолияти бузилишига кўра касалликлар жадвалининг тегишли Моддаи бўйича тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II курс курсантлари ва УТТ ҲТМ га кирувчи номзодларда аллергик таъсирларга мойиллиги кузатилса, учувчилик таълимига яроқсиз ҳисобланади. Учувчилар таркиби орасида аллергик таъсирларга мойиллигининг олдини олиш ва даволаш чора-тадбирларидан сўнг қайтадан кузатилиши суст натижа берса «а» банди бўйича тиббий кўрикдан ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Аллергик таъсирларнинг клиник кўринишлари кам ифодаланган намоён бўлиши ҳамда даволаш-профилактик чора-тадбирлардан сўнг қониқарли натижаларга эришилса хулоса чиқариш «б» банди бўйича амалга оширилади. Агар ҳақиқатдан ҳам аллерген аниқланиб, у билан мулоқот қилиниши инкор этилса (масалан баъзи бир озиқ-овқат маҳсулотлари) ушбу моддани қўллашга асос бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўткир заҳарланишлар, токсик-аллергик таъсирлар, ўткир аллергик касалликлар (анафилактик шок, қон зардоби касаллиги, Лайелл, Стивенс — Джонсон синдроми) ва бошқа ташқи омиллар (иссиқ уруши, совқотиш, ҳавонинг юқори босими, сув ва бошқа) таъсиридан кейин учувчилар таркибининг учувчилик ишига овқатдан заҳарланиш ва ташқи омиллар таъсирида зарарланган аъзо ва тизимлар фаолияти касалликнинг якуни бўйича яроқлилик тоифаси стационар шароитида Касалликлар жадвалининг тегишли Моддаси бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

84

Суяк-мушак тизими, бириктирувчи тўқима, тери ва тери ости қаватининг, касалликларидан даволаниш, ярадорлик, жароҳатлар, заҳарланишлар ва ташқи омилларнинг бошқа таъсирларидан кейинги фаолиятнинг вақтинча бузилишлари:

Номзодлар - яроқсиз.

Парвозлардан озод қилиш ёки таътил, ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажарган ҳолда хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бўғимларда ўткир касалликлар ўтказган ҳарбий хизматчиларга, стационар шароитда даволаш тугагандан сўнг, яллиғланишнинг клиник ва таҳлилий аломатлари бўлмаган, жисмоний зўриқишлардан сўнг мавжуд бўлган, мўътадил ифодаланган, ўтиб кетадиган оғриқ сезгилари бўлган ҳамда хизмат мажбуриятларини ижро этиш қобилиятларининг тикланишига бир ой ва ундан ортиқ муддат талаб қилинганда ҳарбий хизматчиларга касаллик туфайли таътил тақдим этиш лозимлиги тўғрисидаги хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Суяк ва бўғимларни жарроҳлик йўли билан даволаш, пайларнинг пластика ёки тендолизидан (қўл ва оёқ бармоқлари бундан мустасно) кейин, суякларнинг синишидан кейинги қотмаган суяк қадоқлари мавжудлигида ҳаракатлар ҳажмининг вақтинча пасайиши кузатилганда, хизмат мажбуриятларини ижро этиш қобилиятларини тикланишига бир ой ва ундан ортиқ муддат талаб қилинганда ҳарбий хизматчиларга касаллик туфайли таътил тақдим этиш лозимлиги тўғрисидаги хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Стационар шароитда даволашни талаб қилмайдиган кичик суякларнинг асоратсиз ёпиқ синишларида амбулатор шароитда тиббий кўрикдан ўтказишга рухсат этилади, уларга барча ишлардан ва машғулотлардан озод қилиниши тўғрисида хулоса чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фақат гипс боғлами билан иммобилизация қилинишни талаб қиладиган узун найсимон ва бошқа суякларнинг асоратсиз кечаётган ёпиқ синишларида ҳарбий хизматчилар гипс боғламининг ечилишига қадар амбулатор шароитларда даволаниш учун даволаш муассасаларидан чиқарилишлари мумкин, уларга касаллик туфайли таътил бериш ёки хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод этиш лозимлиги тўғрисида хулоса чиқарилади. Курсантлар даволланишни давом эттириш учун УТТ ҲТМ тиббиёт пунктига ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жағ суяклари ва юзнинг юмшоқ тўқималарида жароҳатланиш оқибатлари мавжудлигида, ҳарбий хизматчиларга касаллик туфайли таътил тақдим этиш лозимлиги тўғрисидаги хулосани чиқариш учун асос бўлиб, синишларнинг секин битиши, қаттиқ чандиқларнинг мавжудлиги ёки жарроҳлик амалиётини, балки ортопедик даволашнинг мураккаб усулларини қўллашни талаб қиладиган ҳамда жароҳат остеомиелити билан кечадиган ҳолатлар ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бўғимлар ҳаракатининг амплитудасини баҳолаш, касалликлар ва жисмоний нуқсонлар жадвали ҳамда алоҳида Моддага бериладиган изоҳларнинг 1-иловасига мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

85

Жисмоний ривожланиш етишмовчилиги:

Бўйи 170,0 смдан паст ва186,0 см дан юқори. Оёқлар узунлиги 80 см дан кам. Ўтирганда бўйи 80 см кам 97 см дан юқори. Тана вазни оғирлиги 60,0 кг дан кам ва 90,0 кг дан ортиқ. Тана вазни индекси 19 дан кам

Яроқсиз

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жисмоний ривожланишини баҳолашда номзоднинг ёшини ҳисобга олиш лозим, чунки организмнинг жадал ўсиш даврида тана вазни бўйидан орқада қолиши мумкин. Бўй ва вазннинг номутаносиблиги жисмоний ривожланиш етишмовчилигининг кўрсаткичи бўлиб ҳисобланмайди. Астеник гавда тузилишидаги инсонлар юқори даражадаги чидамлилик қобилиятига эга. Бундай ҳолатларда учувчилик таълимига яроқсиз хулосасини чиқаришга асос бўлмайди. Инфантилизм ва жисмоний ривожланишдан орқада қолган номзодлар учувчилик таълимига яроқсиз ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Касалликлар жадвалининг I устуни талабларига жавоб берувчи номзодларларда ўтирган ҳолатда бўй узунлиги ўлчами 80 см дан кам ва 97 см дан юқори, тик турганда бўй узунлиги 170 см дан кам ва186 см дан юқори, қўллар узунлиги 76 см дан кам, оёқлар узунлиги 80 см дан кам ва тана вазни индекси 19 дан кам бўлса учувчилик таълимига яроқсиз деб хулоса чиқарилади. Номзодлар ва УТТ ҲТМ курсантларининг вертолет авиацияси учун гавда узунлигининг чегараси 190 см гача. Учувчилар таркибининг тана вазни 90 кг дан ортиқ бўлса парашют билан сакраш ўқув машғулотларидан озод қилинади, бироқ ердаги катапульта машғулотларидан озод қилинмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

86

Сийдик тутолмаслик (энурез):

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тунда сийдик тутолмаслик билан азоб чекаётган УТТ ҲТМ га кирувчи номзодлар ва курсантлари учувчилик таълимига ушбу моддани қўллаган ҳолда яроқсизлик хулосаси чиқарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

87

Нутқнинг бузилиши:

а) фаолиятнинг яққол ва мўътадил ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

б) фаолиятнинг кам ифодаланган бузилишлари билан

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркиби орасида кам ифодаланган дудуқлик билан хасталанган шахсларга III ва VI устунлар бўйича уларнинг дудуқланиши учувчилик ишини бажаришига таъсир кўрсатмаслиги ҳақида маълумот унинг тавсифномаларида тўғридан-тўғри кўрсатилган бўлса уларга учувчилик ишини давом эттириш учун рухсат берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Касалликлар ва жисмоний нуқсонлар жадвали ҳамда алоҳида Моддага бериладиган шархларга

ИЛОВА

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-жадвал

ЖАДВАЛ

Йирик бўғимлар ҳаракатининг ҳажмини баҳолаш жадвали (градус бўйича)

Бўғим

ҳаракати

Меъёр

Ҳаракат чекланиши

Бироз ўзгариш

Ўртача ўзгариш

Кўп даражада ўзгариш

Елка бўғими елка камари билан

Тирсак

Кафт

Чаноқ—сон бўғими

Тизза

Болдир—товон

букиш

ёзиш

узоқлаштириш

букиш

ёзиш

ташқарига

Ичкарига

букиш

ёзиш

узоқлаштириш

Радиал

Ульнар

букиш

ёзиш

узоқлаштириш

букиш

ёзиш

товон ости бўйлаб букиш

товон орти бўйлаб букиш (ёзиш)

180 — 121

30 дан кўп

180—116

30—79

180—149

180—136

180—136

80—36

95—31

30—11

45—26

100 дан кам

180—171

50—26

30 — 59

180—176

150—121

70—74

120— 101

30 — 21

115 — 101

80 — 89

150— 141

135— 91

135— 91

35—26

30—26

10 — 6

25 — 16

100 — 109

170 — 161

25 — 21

60 — 89

179 — 171

120 — 111

75 — 79

100 — 81

20 — 16

100— 81

90 — 99

140 — 121

90 — 61

90 —61

25 — 16

25— 16

5 — 4

15 — 11

110 — 119

160 — 151

20 — 16

90 — 109

170 — 161

110 — 101

80 —84

80 ва ундан кам

15 ва ундан кам

80 ва ундан кам

100 ва ундан кўп

120 ва ундан кам

60 ва ундан кам

60 ва ундан кам

15 ва ундан кам

15 ва ундан кам

3 ва ундан кам

10 ва ундан кам

120 ва ундан кўп

150 ва ундан кам

15 ва ундан кам

110 ва ундан кўп

160 ва ундан кам

100 ва ундан кам

85 ва ундан кўп

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-жадвал

ЖАДВАЛ

Гониометр ёрдамида умуртқа поғонаси ҳаракатининг ҳажмини баҳолаш жадвали (градус бўйича)

Умуртқа поғонасининг ҳолати

Ҳаракатининг меъёрдаги ҳажми

Ҳаракатнинг чегараланиши

Нисбатан ўзгариш

Ўртача ўзгариш

яққол ўзгариш

Тик ҳолатда

16—10—12

5—5—12

5—5—25

5—0—25

Олдинга эгилган ҳолатда

75 — 100 — 145

60—90—180

60—60—110

50—50—110

Орқага эгилган ҳолатда

0—45—50

0—25—30

5—20—25

5—10—15

Томонларга эгилган ҳолатда

40/40

30/30

20/20

10/10

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

4-ИЛОВА

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Меъёрда ва овқатланиш тартиби бузилганда бўй ва тана вазни нисбатининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ЖАДВАЛИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
а) 18 — 25 ёшдаги шахсларда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Овқатланишнинг етишмовчилиги (ТВИ 19,0 дан кам)

Овқатланишнинг камайиши

(ТВИ 19,0-19,9)

Бўй узунлиги ва тана вазнининг меъёрдаги нисбати (ТВИ 20,0-25,9)

Овқатланишнинг кучайиши

(ТВИ 26,0-27,9)

Семизликнинг

I даражаси

(ТВИ 28,0-30,9)

Семизликнинг II даражаси (ТВИ 31,0-35,9)

Семизликнинг III даражаси (ТВИ 36,0-40,9)

Семизликнинг IV даражаси (ТВИ 41,0 ва ундан ортиқ)

Бўй узунлиги

Тана вазни (кг)

См

м2

47,3

47,4-49,8

160

2,56

49,9-58,8

58,9-70,3

70,4-76,7

76,8-89,5

89,6-102,3

102,4

47,9

48,0-50,4

161

2,59

50,5-59,5

59,6-71,1

71,2-77,6

77,7-90,6

90,7-103,5

103,6

48,5

48,6-51,0

162

2,62

51,1-60,2

60,3-72,0

72,1-78,5

78,6-91,6

91,7-104,7

104,8

49,0

49,1-51,5

163

2,65

51,6-60,9

61,0-72,8

72,9-79,4

79,5-92,7

92,8-105,9

106,0

49,6

49,7-52,2

164

2,68

52,3-61,5

61,6-73,6

73,7-80,3

80,4-93,7

93,8-107,1

107,2

50,3

50,4-52,9

165

2,72

53,0-62,5

62,6-74,7

74,8-81,5

81,5-95,1

95,2-108,7

108,8

50,8

50,9-53,5

166

2,75

53,6-63,2

63,3-75,5

75,6-82,4

82,5-96,2

96,3-109,9

110,0

51,6

51,7-54,1

167

2,78

54,2-63,8

63,9-76,4

76,5-83,3

83,4-97,2

97,3-111,1

111,2

52,2

52,3-54,9

168

2,82

55,0-64,8

64,9-77,5

77,6-84,5

84,6-98,6

98,7-112,7

112,8

52,7

52,8-55,5

169

2,85

55,6-65,5

65,6-78,3

78,4-85,4

85,5-99,7

99,8-113,9

114,0

53,4

53,5-56,2

170

2,89

56,3-66,4

66,5-79,4

79,5-86,6

86,7-101,1

101,2-115,5

115,6

54,0

54,1-56,8

171

2,92

56,9-67,1

67,2-80,2

80,3-87,5

87,6-102,1

102,2-116,7

116,8

54,5

54,6-57,4

172

2,95

57,5-67,7

67,8-81,0

81,1-88,4

88,5-103,2

103,3-117,9

118,0

55,2

55,4-58,2

173

2,99

58,3-68,7

68,8-82,1

82,2-89,6

89,7-104,6

104,7-119,5

119,6

55,8

55,9-58,8

174

3,02

58,9-69,4

69,5-83,0

83,1-90,5

90,6-105,6

105,7-120,7

120,8

56,6

56,6-59,6

175

3,06

59,7-70,3

70,4-84,1

84,2-91,7

91,8-107,0

107,1-122,3

122,4

57,1

57,2-60,1

176

3,09

60,2-71,0

71,1-84,9

85,0-92,6

92,7-108,1

108,2-123,5

123,6

57,9

58,0-60,9

177

3,13

61,0-71,9

72,0-86,0

86,1-93,8

93,9-109,5

109,6-125,1

125,2

58,4

58,5-61,5

178

3,16

61,6-72,6

72,7-86,8

86,9-94,7

94,8-110,5

110,6-126,3

126,4

59,2

59,3-62,3

179

3,20

62,4-73,5

73,6-87,9

88,0-95,9

96,0-111,9

112,0-127,9

128,0

59,9

60,0-63,1

180

3,24

63,2-74,4

74,5-89,0

89,1-97,1

97,2-113,3

113,4-129,5

129,6

60,5

60,6-63,6

181

3,27

63,7-75,1

75,2-89,8

89,9-98,0

98,1-114,4

114,5-130,7

130,8

61,2

61,3-64,4

182

3,31

64,5-76,0

76,1-90,9

91,0-99,2

99,3-115,8

115,9-132,3

132,4

61,8

61,9-65,0

183

3,34

65,1-76,7

76,8-91,8

91,9-100,1

100,2-116,8

116,9-133,5

133,6

62,5

62,6-65,8

184

3,38

65,9-77,6

77,7-92,9

93,0-101,3

101,4-118,2

118,3-135,1

135,2

63,3

63,4-67,2

185

3,42

67,3-78,6

78,7-94,0

94,1-102,5

102,6-119,6

119,7-136,7

136,8

63,8

63,9-67,6

186

3,45

67,7-79,3

79,4-94,8

94,9-103,4

103,5-120,7

120,8-137,9

138,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
б) 26 — 45 ёшдаги шахсларда
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Овқатланишнинг етишмовчилиги (ТВИ 19,0 дан кам)

Овқатланишнинг камайиши

(ТВИ 19,0-19,9)

Бўй узунлиги ва тана вазнининг меъёрдаги нисбати (ТВИ 20,0-25,9)

Овқатланишнинг кучайиши

(ТВИ 26,0-27,9)

Семизликнинг I даражаси (ТВИ 28,0-30,9)

Семизликнинг II даражаси (ТВИ 31,0-35,9)

Семизликнинг III даражаси (ТВИ (36,0-40,9)

Семизлик-нинг IV даражаси (ТВИ 41,0 ва ундан кўп)

Бўй узунлиги

Тана вазни (кг)

См

м2

48,6

48,7-51,1

160

2,56

51,2-66,5

66,6-71,6

71,7-79,3

79,4-92,1

92,2-104,9

105,0

49,2

49,3-51,7

161

2,59

51,8-67,2

67,3-72,4

72,5-80,2

80,3-93,1

93,2-106,1

106,2

49,8

49,9-52,3

162

2,62

52,4-68,0

68,1-73,3

73,4-81,1

81,2-94,2

94,3-107,3

107,4

50,3

50,4-52,9

163

2,65

53,0-68,8

68,9-74,1

74,2-82,0

82,1-95,3

95,4-108,5

108,6

50,9

51,0-53,5

164

2,68

53,6-69,6

69,7-74,9

75,0-83,0

83,1-96,4

96,5-109,8

109,9

51,7

51,8-54,3

165

2,72

54,4-70,6

70,7-76,1

76,2-84,2

84,3-97,8

97,9-111,4

111,5

52,2

52,3-54,9

166

2,75

55,0-71,4

71,5-76,9

77,0-85,1

85,2-98,9

99,0-112,7

112,8

52,8

52,9-55,5

167

2,78

55,6-72,2

72,3-77,7

77,8-86,1

86,2-100,0

100,1-113,9

114,0

53,6

53,7-56,3

168

2,82

56,4-73,2

73,3-78,9

79,0-87,3

87,4-101,4

101,5-115,5

115,6

54,1

54,2-56,9

169

2,85

57,0-74,0

74,1-79,7

79,8-88,2

88,3-102,5

102,6-116,7

116,8

54,9

55,0-57,7

170

2,89

57,8-75,0

75,1-80,8

80,9-89,5

89,6-103,9

104,0-118,4

118,5

55,5

55,6-58,3

171

2,92

58,4-75,8

75,9-81,7

81,8-90,4

90,5-105,0

105,1-119,6

119,7

56,0

56,1-58,9

172

2,95

59,0-76,0

76,1-82,5

82,6-91,4

91,5-106,1

106,2-120,8

120,9

56,8

56,9-59,7

173

2,99

59,8-77,6

77,7-83,6

83,7-92,6

92,7-107,5

107,6-122,5

122,6

57,4

57,5-60,3

174

3,02

60,4-78,4

78,5-84,5

84,6-93,5

93,6-108,6

108,7-123,7

123,8

58,1

58,2-61,1

175

3,06

61,0-71,9

79,6-85,6

85,7-94,6

94,7-110,1

110,2-125,3

125,4

58,7

58,8-61,7

176

3,09

61,2-79,5

80,3-86,4

86,5-95,7

95,8-111,1

111,2-126,6

126,7

59,5

59,6-62,5

177

3,13

61,8-80,2

81,5-87,5

87,6-96,9

97,0-112,6

112,7-128,2

128,3

60,0

60,1-63,1

178

3,16

62,6-81,4

82,2-88,4

88,5-97,9

98,0-113,7

113,8-129,5

129,6

60,8

60,9-63,9

179

3,20

63,2-82,1

83,2-89,5

89,6-99,1

99,2-115,1

115,2-131,1

131,2

61,5

61,6-64,7

180

3,24

64,0-83,1

84,2-90,6

90,7-100,3

100,4-116,5

116,6-132,7

132,8

62,1

62,2-65,3

181

3,27

64,8-84,1

85,0-91,5

91,6-101,7

101,3-117,6

117,7-134,0

134,1

62,9

63,0-66,1

182

3,31

65,4-84,9

86,1-92,6

92,7-102,6

102,7-119,1

119,2-135,6

135,7

63,4

63,5-66,7

183

3,34

66,2-86,0

86,8-93,4

93,5-103,4

103,5-120,1

120,2-136,8

136,9

64,2

64,3-67,5

184

3,38

66,8-86,7

87,9-94,5

94,6-104,7

104,8-121,6

121,7-138,5

138,6

65,0

65,1-68,3

185

3,42

67,6-87,8

88,9-95,7

95,8-105,9

106,0-123,0

123,1-140,1

140,2

65,5

65,6-68,9

186

3,45

68,4-88,8

89,7-96,5

96,6-106,9

107,0-124,1

124,2-141,4

141,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

5-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

‎‏
‎‏Сурат ўрни
‎3х4 см
‎‏

‎‏Мудофаа ишлари бошқармаси (бўлими), ҳарбий қисм гербли муҳри

‎‎УТТ ҲТМ ўқишга кирувчи шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш
‎ВАРАҚАСИ

‎‎1. Фамилияси, исми, отасининг исми____________________________________________________________

_________________________________________________________________________________________ (ҳарбий хизматчилар учун — ҳарбий унвони)

2. Туғилган йили____________________________________________________________________________
‎3. Маълумоти______________________________________________________________________________
‎4. Асосий иш лавозими______________________________________________________________________
‎5. Яшаш жойи (шаҳар, туман, вилоят) ____________________________________________________

_________________________________________________________________________________________ (ҳарбий хизматчилар учун — ҳарбий қисмнинг шартли номи ва манзили)

‎‏

‎‎Тиббий кўрикдан ўтказиш босқичлари

Дастлабки‎‎

Якуний

1‎‎

2

‎‎3

1. Шикоятлар ва анамнези‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎2. Ўтказилган касалликлар ва жароҳатлар

‎‎‎

3. Антропометрик кўрсаткичлар:
‎Бўйи тик ҳолда
‎Бўйи ўтирган ҳолда
‎Қўл узунлиги
‎Оёқ узунлиги
‎Тана вазни
‎Станли динамометри
‎Қўл динамометриси
‎Ўнг қўл
‎Чап қўл ‎‏

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‏4. Жарроҳлик текшируви натижалари:
‎Умумий жисмоний ривожланиши
‎Тери ва кўринадиган шиллиқ қаватлар
‎Лимфа тугунлари
‎Суяк-мушак тизими
‎Периферик томирлар
‎Сийдик, жинсий тизим
‎Анус ва йўғон ичак
‎‏
‎‏
‎‏

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

5. Ички аъзолар текшируви натижалари: Шикоят ва анамнез
‎Озиқланиш
‎Эндокрин тизими
‎Юрак: чегаралари
‎Тонлар
‎Фаолият синамалари:
‎Тинч пайтида
‎15 марта ўтириб тургандан сўнг
‎2 дақиқа дам олганидан сўнг
‎Пульс
‎Артериал қон босим
‎Нафас аъзолари
‎Овқат ҳазм қилиш аъзолари
‎Жигар
‎Талоқ
‎Буйраклар
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏
‎‏

‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎

‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎Лаборатор текшируви натижалари

‎‎‎

‎‎‎

‎‎Рентген текшируви натижалари

‎‎‎

‎‎‎

‎‎Электрокардиография

‎‎‎

‎‎‎

Ташхис:
‎Хулоса:
‎Сана, терапевтнинг имзоси, фамилияси исми отасининг исми ‎‏

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎6. Асаб тизими текшируви натижалари: Шикоят ва анамнез (тан жароҳатлар, тутқаноқ, хушдан кетиш, анамнезда невротик ҳолатлари, нерв тизимининг касалликлари ва инфекциялар)

Ирсият
‎Ҳаракат фаолияти
‎Рефлекслар
‎Сезувчанлик
‎Вегетатив асаб тизими
‎Руҳиятнинг хусусиятлари
‎Бошқа текширувлар ‏

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

Ташхис:
‎Хулоса:
‎Сана, невропатологнинг имзоси, фамилияси исми, отасининг исми

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‏7. Тери таносил текширув натижалари
‎Ташхис:
‎Хулоса:
‎Сана, дерматовенерологнинг имзоси, фамилияси исми отасининг исми

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎8. Кўриш аъзосининг текширув натижалари:

‎‎

‎‎

‎‎Шикоят ва анамнез

‎‎‎

Ранг ажратиш (Рабкин бўйича)‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‏Кўриш
‎ўткирлиги коррекциясиз

Ўнг кўз‎

‎‎‎

‎‎‎

Чап кўз‎

‎‎‎

‎‎‎

‏Кўриш ўткирлиги коррекция билан

Ўнг кўз‎

‎‎‎

‎‎‎

Чап кўз‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‏Рефракция
‎скиаскопик текшируви

Ўнг кўз‎

‎‎

Чап кўз‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎Бинокуляр кўриш

‎‎‎

‎‏Яққол кўришнинг энг яқин нуқтаси

Ўнг кўз‎

‎‎‎

Чап кўз‎ ‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎Кўз ёши йўллари
‎Қовоқ ва конъюнктива

‎‎‎


‎‎Кўз олмаларининг ‎жойлашуви,
‎ ҳаракатчанлиги

‎‎‎

‎‎

‎‎Қорачиқ ва уларнинг таъсирга жавоби

‎‎‎

‎‎‎

Оптик муҳитлар

Ўнг кўз‎

‎‎‎

‎‎‎

Чап кўз‎ ‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎Ташхис:
‎Хулоса:
‎Сана, офтальмологнинг имзоси, фамилияси исми отасининг исми

‎‎

‎‎‎

‎‎9. ЛОР аъзоларининг текширув натижалари: Шикоят ва анамнез

‎‎‎

‎‎Нутқ‎

‎‎‎

‎‎

Бурун орқали нафас

ўнг‎

‎‎‎

чап‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‏Ҳид билиш

ўнг‎‎

‎‎‎

чап‎

‎‎‎

‎‎

‎‏Шивирлаб гапиришга эшитиш ўткирлиги

ўнг‎‎

‎‎‎

‎‎‎

чап‎ ‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‏Қулоқнинг барофаолияти

ўнг‎‎

‎‎‎

‎‎‎

чап‎ ‎

‎‎‎

‎‎‎

Вестибулляраппаратининг

‎‎‎

‎‎‎

‎‎Бурун ён бўшлиқларининг рентгенографияси

‎‎‎

‎‎‎

‎‎Текширувларнинг қўшимча услублари‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‏Ташхис:
‎Хулоса:
‎Сана, отоларингологнинг имзоси, фамилияси исми отасининг исми

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎10. Тишлар ва оғиз бўшлиғининг текширувнатижалари:
‎Шикоятлар ва анамнез


‎‎‎

Тишлаш ҳолати‎‎

Оғизнинг бўшлиғининг шиллиқ қавати‎‎

‎‎‎

‎‎‎

Тишлар‎‎

‎‎‎

Милклар‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‏Ташхис:
‎Хулоса:
‎Сана, стоматологнинг имзоси, фамилияси исми отасининг исми

‎‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎

‎‎‎

‎‎‎

‎‎11. Махсус текширувлар
‎а) барокамерадаги текширувлар натижалари: текширув характери, натижаларни баҳолаш (чидамлиликнинг паст бўлишида баҳолашда асос бўлган маълумотлар кўрсатилади)



Сана,текширувлар ўтказган шифокорнинг имзоси, фамилияси исми отасининг исми

‎‎‎

‎‎‎

‎‎6. Тиббий кўрик натижалари: а) бирламчи босқич: МИБ хузуридаги комиссия (вилоят кўрсатилсин, Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент ш.) _____________ 20__ йил «___» __________:
‎ТАШХИС: ________________________________________________________________________________
‎ ________________________________________________________________________________________
‎Ўзбекистон Республикаси мудофаа вазирининг 20__йил «___»__________даги ____-сон буйруғи I устунининг ____ -моддасига асосан ____________________________________________________________
‎ ________________________________________________________ учувчилик таълимига яроқли (яроқсиз).

‎‎(ОҲТМ номи тўлиқ кўрсатилсин)

‎‎Комиссия раиси ____________________________________________________________________________

М.Ў.‎

(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

‎‎Комиссия котиби ___________________________________________________________________________

‎‎(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

7. Тиббий кўрик натижалари: а) якуний босқич: УТТ ҲТМ хузуридаги комиссия (вилоят кўрсатилсин, Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент ш.) __________________ 20__ йил «___» __________:
‎ТАШХИС: ________________________________________________________________________________
‎ ________________________________________________________________________________________
‎Ўзбекистон Республикаси мудофаа вазирининг 20__йил «___»__________даги ____-сон буйруғи I устунининг ____ -моддасига асосан ____________________________________________________________
‎ ________________________________________________________ учувчилик таълимига яроқли (яроқсиз).

‎‎‎‎(ОҲТМ номи тўлиқ кўрсатилсин)

‎‎‎‎Комиссия раиси ___________________________________________________________________________

‎‎М.Ў.‎

(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

‎‎Комиссия котиби ___________________________________________________________________________

‎‎(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

‎‎20__ йил «_____» ______________________
‎______-сонли

(5-илова Ўзбекистон Республикаси мудофаа вазирининг 2025 йил 25 сентябрдаги 875-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3683, 30.09.2025 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 02.10.2025 й., 10/25/3683/0891-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

6-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

‎Соғлиқ ҳолатини текшириш тўғрисидаги
‎ДАЛОЛАТНОМА

___________________________________________________________________________________________ (ҳарбий унвони, фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган йили)

‎‎___________________________________________________________________________________________

__________________________________ вилояти мудофаа ишлари бошқармаси бошлиғи, ҳарбий қисм командири томонидан 20__ йил «___» ____________даги ____- сон йўлланма асосида стационар (амбулатор) равишда____________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________________________ (даволаш-профилактика (ҳарбий-тиббий) муассасасининг номи)

20__ йил «___» __________дан 20__ йил «___» __________гача текширувда бўлган.

‎Шикоятлари_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Анамнези_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Объектив текширув маълумотлари_______________________________________________________________

‎‎__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Махсус текширувлар натижалари (таҳлилий, рентгенологик, ускунавий ва бошқалар)

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ташхис_____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎Даволаш-профилактика (ҳарбий-тиббий) муассасасининг бош шифокори (бошлиғи)

___________________________________________________________________________________________ (имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

‎‎Текширув ўтказган шифокор ___________________________________________________________________

М.Ў.‎

‎‎(имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

‎‎Даволаш-профилактика (ҳарбий-тиббий) муассасасининг манзили: _____________________________________‎

‎‎___________________________________________________________________________________________

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

7-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари

КИТОБИ

_______________________________________________________________

(комиссиянинг номланиши)

Т/р

Фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган йили,

ҳарбий унвони, ҳарбий қисм, қайси МИБдан чақирилган,

чақирилиш санаси ва ким томондан тиббий кўрикдан ўтказишга юборилган

Шикоятлари ва қисқа анамнези

Шифокор текширувининг объектив маълумотлари ва ташхис

Комиссиянинг хулосаси

Юқори турувчи

комиссиянинг хулосаси

1

2

3

4

5

6

















Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

8-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ҳарбий даволаш-профилактика муассасасининг (тиббий-учувчилик комиссиянинг) бурчак штампи

Ўзбекистон Республикасидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) чиқаётган шахснинг соғлиғи ҳолати тўғрисида
‎МАЪЛУМОТНОМА

‎‎___________________________________________________________________________________________(ҳарбий унвони, ҳарбий хизматчи (оила аъзоси)нинг, Қуролли Кучлар хизматчиси (ишчи)нинг

‎‎___________________________________________________________________________________________фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган йили, хизмат (иш) жойи

___________________________________________________________________________________________

Шикоятлари _________________________________________________________________________________

Қисқа анамнез _______________________________________________________________________________

‎‎___________________________________________________________________________________________

Профилактик эмлашларни ўтказиш учун қаршиликлар (бор, йўқ) ______________________________________
‎Бўйи _______ см, Вазни _________ кг. Қон гуруҳи (резус-фактор) _____________________________________
‎Текширув натижалари:
‎Таҳлилий ___________________________________________________________________________________

‎‎___________________________________________________________________________________________

Қоннинг RW и ОИВ га таҳлили __________________________________________________________________

___________________________________________________________________________________________

Рентген текширувлари (12 ёш ва ундан катта болалар учун) ____________________________________________

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Электрофизиологик (ЭЭГ, РЭГ, ЭхоЭС) ___________________________________________________________

___________________________________________________________________________________________

‎‎Тиббий усуналар (ЭКГ, ЭхоКГ, ФГДС, УТТ ва бошқа) ёрдамида ўтказиладиган текширувлар _________________

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎‎ШИФОКОРЛАР ХУЛОСАСИ

Бирламчи‎‎

Якуний‎‎

Жарроҳ‎

‎‎ ‎‎

Терапевт‎

‎‎

Невропатолог‎

‎‎ ‎‎

Психиатр‎

‎‎ ‎‎

Офтальмолог‎

‎‎ ‎‎

Отоларинголог‎

‎‎ ‎‎

Дерматолог‎

‎‎ ‎‎

Стоматолог‎

‎‎ ‎‎

Бошқа шифокор-мутахассислар (уролог, эндокринолог, педиатр ва бошқа)‎

‎‎ ‎‎

‎‎а) бирламчи тиббий кўрик

‎‎Ташхис:____________________________________________________________________________________

‎‎______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎‎Тиббий учувчилик комиссиянинг хулосаси ________________________________________________________

‎‎(комиссиянинг номи, хулосаси кўрсатилсин)

‎‎______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎‎Комиссия раиси _____________________________________________________________________________

М.Ў.‎

‎‎(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

‎‎Комиссия котиби ____________________________________________________________________________

‎‎(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

20__ йил «______» _________________________

‎‎б) якуний тиббий кўрик

‎‎Ташхис:____________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________________________

‎‎Тиббий учувчилик комиссиянинг хулосаси ________________________________________________________

‎‎(комиссиянинг номи, хулосаси кўрсатилсин)

‎‎______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

‎‎Комиссия раиси _____________________________________________________________________________

М.Ў.‎

‎‎(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

‎‎Комиссия котиби ____________________________________________________________________________

‎‎(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

20__ йил «___» ____________

‎‎Комиссиянинг почта манзили___________________________________________________________________

‎‎Марказий ҳарбий-тиббий комиссиянинг хулосаси

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

9-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ҳарбий хизматчини (ҳарбий хизматга мажбур шахснинг) тиббий кўрикдан ўтказиш
‎ ВАРАҚАСИ

________________________________________________________________________ фармойишига биноан

(мансабдор шахс, ҳужжатнинг санаси, рақами кўрсатилади)

__________________________________________________________________________________________га

(ҳарбий-тиббий муассасанинг номланиши)

________________________________________________________ тиббий кўрикдан ўтказиш учун юборилди.

Фамилияси, исми, отасининг исми _______________________________________________________________‎‎

___________________________________________________________________________________________

Ҳарбий унвони ______________________________________________________________________________
‎Туғилган йили ________________ Қуролли Кучларда ____________________________________________дан

(муддатли ҳарбий хизмат ҳарбий хизматчилари учун)

Ҳарбий қисм ________________________________________________________________________________

(муддатли ҳарбий хизмат ҳарбий хизматчилари учун)

_________________ вилоят ________________ туман МИБ дан чақирилган (чақирилмоқда). Аввал ҳарбий хизматни ўтаган (муддатли, СЧР, шартнома бўйича)__________________________________________________
‎ __________________________________________________________________________________________

(хизматга мажбурлар учун)

Бўшаш сабаби _______________________________________________________________________________

(хизматга мажбурлар учун)

Бўйи ____ см. Тана вазни ____ кг. Кўкрак айланаси (тинч ҳолатда) ______ см.

Таҳлилий-тиббий ускуналар ёрдамида ўтказиладиган текширувлар‎‎

‎‎

Қон умумий таҳлили
‎20____ йил «_____» _____________________ ‎‎

‎‎

Сийдик умумий таҳлили‎‎‎
‎20____ йил «_____» _____________________

‎‎

Нажаснинг гижжа тухумларига текшируви
‎20____ йил «_____» _____________________

‎‎

Қоннинг биохимик таҳлили‎‎
‎‎20____ йил «_____» _____________________

Қоннинг RW, В ва С маркерлар таҳлили‎‎
‎‎‎20____ йил «_____» _____________________

Қоннинг ОИВга таҳлили‎‎
‎‎‎‎20____ йил «_____» _____________________

‎‎

Кўкрак қафаси аъзолари флюорографияси‎‎
‎‎‎‎‎20____ йил «_____» _____________________

‎‎

ЭКГ‎‎
‎‎‎‎‎‎20____ йил «_____» _____________________

‎‎

УТТ‎‎
‎‎‎‎‎‎‎20____ йил «_____» _____________________

‎‎

ФГДС‎‎
‎‎‎‎‎‎‎‎20____ йил «_____» _____________________

Бошқа текширувлар‎‎
‎‎‎‎‎‎‎‎‎20____ йил «_____» _____________________

‎‎

‎‎ШИФОКОРЛАР ХУЛОСАСИ

Жарроҳ‎

‎‎ ‎‎

Терапевт‎

‎‎

Невропатолог‎

‎‎ ‎‎

Психиатр‎

‎‎ ‎‎

Офтальмолог‎

‎‎ ‎‎

Отоларинголог‎

‎‎ ‎‎

Стоматолог‎

‎‎ ‎‎

‎Дерматолог‎

‎‎ ‎‎

Бошқа шифокор-мутахассислар (уролог, эндокринолог, педиатр ва бошқа)‎

‎‎ ‎‎

Ташхис ва комиссиянинг касаллик, шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги хулосаси:___________________________________________________________________________________

‎‎______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ҳарбий хизматга, ҳарбий мутахассислик бўйича хизматга яроқлилиги ҳақидаги хулоса. Ўзбекистон Республикаси мудофаа вазирининг 20__ йил «___» __________даги ____-сон буйруғидаги касалликлар жадвалининг ____устуни ____моддасининг ____бандлари асосида _______________________________________________

(комиссия хулосаси кўрсатилади)

‎‎Комиссия раиси _____________________________________________________________________________

М.Ў.‎

‎‎(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

‎‎Комиссия котиби ____________________________________________________________________________

‎‎(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

20____ йил «_____» _______________________________
‎____-сонли.

‎‎Комиссиянинг почта манзили___________________________________________________________________

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

10-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

‎‎Ҳарбий даволаш-профилактика муассасасининг (тиббий-учувчилик комиссиянинг) бурчак штампи

МАЪЛУМОТНОМА

‎‎___________________________________________________________________________________________ (ҳарбий унвони, ҳарбий қисм, фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган йили)

‎‎___________________________________________________________________________________________ (қачон ва қайси МИБ томонидан ҚК сафига чақирилган, аввалги ҳарбий хизмати тўғрисида маълумотлар)

___________________________________________________________________________________________ охирги шартнома асосида _______ дан ______ гача) ‎‎

‎‎Бўшатилиш сабаби ___________________________________________________________________________

‎‎20____ йил «_____» _____________________

‎‎___________________________________________________________________________________________ (комиссиянинг номи ёки ҳарбий-тиббий муассасанинг номланиши кўрсатилсин)

‎‎Тиббий-учувчилик комиссияси томонидан тиббий кўрикдан ўтказилди

‎‎Ташхис ва комиссиянинг касаллик, шикастланиш (ярадорлик, жароҳат)нинг сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги хулосаси ___________________________________________________________________________________

‎‎_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ (Ташхис ва комиссиянинг касаллик, жароҳатнинг сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги хулосаси кўрсатилсин)

‎‎Ўзбекистон Республикаси мудофаа вазирининг 20__ йил “___” __________даги ___-сон буйруғи I устунининг ____-моддасининг ____-бандлари асосида

___________________________________________________________________________________________ (комиссия хулосаси кўрсатилсин)

‎‎___________________________________________________________________________________________

‎‎Комиссия раиси _____________________________________________________________________________

М.Ў.‎

‎‎(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси исми, отасининг исми)

‎‎Комиссия котиби ____________________________________________________________________________

‎‎(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси исми, отасининг исми)

Комиссиянинг почта манзили___________________________________________________________________

Марказий ҳарбий-тиббий комиссиянинг хулосаси

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

11-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

____ - СОН КАСАЛЛИК ТЎҒРИСИДАГИ ГУВОҲНОМА

‎‎20__ йил «___» __________ тиббий учувчилик комиссияси томонидан__________________________________

___________________________________________________________________________________________ (масъул шахс, ҳужжатнинг сони ва санаси)

кўрсатмасига биноан __________________________________________________________________________

(ҳарбий-тиббий муассаса, мудофаа ишлари бошқармаси)

Тиббий (ҳарбий-тиббий) комиссияси томонидан тиббий кўрикдан ўтказилди
‎1. Фамилияси, исми, отасининг исми _____________________________________________________________
‎2. Туғилган йили ________________. Қуролли Кучларда ________________ дан. Шартномаси ___________ дан.
‎3. Ҳарбий унвони __________________________, ҳарбий мутахассислиги ______________________________
‎4. Ҳарбий қисм _________________________
‎5. ______________________________________________________________________________МИБ чақирув

(туман, шаҳар, вилоят, республика)

‎‎комиссияси томонидан ҳақиқий ҳарбий хизматга чақирилган
‎6. Бўйи _____ см. Вазни ____ кг. Кўкрак қафасининг айланаси (тинч ҳолатда) _______ см.
‎7. Шикоятлари:_______________________________________________________________________________
‎___________________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________________
‎8. Қисқа анамнез: ____________________________________________________________________________

(Касаллик қачон бошланган; қачон ва қайси

___________________________________________________________________________________________ ҳолатда ярадорлик, жароҳат, шикастланиш олган;

___________________________________________________________________________________________ ёки ярадорлик, жароҳат, шикастланиш олганлиги ва қайси ҳолатда бўлганлиги тўғрисида ҳужжатларнинг мавжудлиги)

___________________________________________________________________________________________ (Хизмат мажбуриятларини бажаришига касалликнинг таъсири, дастлабки тиббий кўрикдан

‎‎___________________________________________________________________________________________ ўтказилганлиги ва уларнинг натижалари; тиббий муассасаларда даволаш чоралари ва уларнинг

___________________________________________________________________________________________ самардорлиги, касаллик туфайли таътилда бўлганлиги, санаторияларда даволанганлиги ва бошқалар)

‎‎9. Текширув ва даволанишда бўлган ______________________________________________________________

‎‎‎

‎‎(даволаш, даволаш-профилактика,

‎‎___________________________________________________________________________________________ ҳарбий-тиббий муассасалар, кайси даврда даволанганлиги тўғрисидаги маълумотлар)

‎‎10. Объектив текширув маълумотлари ____________________________________________________________

‎‎___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

11. Махсус текширувларнинг натижалари (рентгенологик, таҳлилий, ускунавий ва бошқалар) ________________ ‎‎

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________‎‎

‎‎12. Ташхис ва комиссиянинг касаллик, жароҳат (ярадорлик, шикастланиш)нинг сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги
‎ хулосаси ___________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________‎‎

‎‎(касаллик ва жароҳат биргаликда мавжудлигида сабабий боғликлилиги тўғрисида қарорларни алоҳида қайд этилади)

‎‎13. Учувчилик ишига хизматга яроқлилиги хақидаги хулоса. Ўзбекистон Республикаси мудофаа вазирининг
‎20__ йил «_____» _______________даги _______-сонли буйруғидаги касалликлар жадвалининг _______устуни _______-моддасининг ____-бандлари асосида, комиссиянинг ҳарбий хизматга, ҳарбий мутахассислик бўйича хизматга яроқлилик тўғрисидаги хулосаси: ЎР МВ, МГ, ФВВ, ДХХ, ИИВ, ССВ 20__ йил «___» ____________даги ____-сон қароридаги касалликлар жадвалининг ____ устуни ____-моддаси ____-бандлари асосида___________ ___________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________
‎__________________________________________________________________________________________

(комиссиянинг хулосаси қайд этилади)‎‎

‎‎14. Кузатувчиларга муҳтож, муҳтож эмас (керак бўлмаган ўчирилсин)

‎‎(керак бўлганида, кузатувчиларнинг сони, транспорт тури ва ўтказиш тартиби қайд этилади)

‎‎Комиссия раиси _____________________________________________________________________________‎

М.Ў.‎

(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)

‎‎Комиссия котиби ____________________________________________________________________________

(ҳарбий унвони, имзоси, фамилияси, исми, отасининг исми)‎‎

‎‎Комиссиянинг почта манзили: ________________________________________

Марказий ҳарбий-тиббий комиссиянинг хулосаси

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга

12-ИЛОВА

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Учувчилар таркибини бошидан ўтказган касаллик ва шкастланишлардан сўнг соғайганида учувчилик иши (учувчилик таълими, УУА бошқаруви, парашют билан сакраш ва парвозларни бошқариш) учун рухсат бериш бўйича
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТАХМИНИЙ МУДДАТЛАРИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Т/р

Касалликлар ва касалланиш ҳолатлари

Даволаниш жойи

Соғайишини аниқловчи субъектив ва объектив маълумотлари

Соғайгандан сўнг парвозга рухсат бериш бўйича тахминий муддат

1.

Ичак инфекциялари

Ҳарбий госпиталь

Касалликнинг кечишини оғирлик даражасига, даволаш натижалари
ва организмнинг умумий аҳволини тиклаш даражаларига боғлиқлиги

Бўлим бошлиғи хулосаси бўйича

2.

Гельминтозлар

Ҳарбий госпиталь

Овқат хазм қилиш аъзолари томонидан касалланишга олиб келувчи субъектив ва объектив кўринишларини йўқолиб кетиши

Бўлим бошлиғи хулосаси бўйича

3.

Чарчаш:

а) оддий зўриқишдан сўнг юзага келган ҳолсизланиш, айрим шахсларда хотиранинг пасайиши, бошда оғирлик ҳисси, фикрлашнинг секинлашуви ва қийинлашуви билан ифодаланадиган енгил даражадаги чарчашлар. Бунда ишга қизиқиш камдан-кам ҳолда пасаяди, таъсирчанлик юзага келади, лекин иродасини назорат қилиш тўлиқ сақланган;

Парвозлардан 3 — 5 кун муддатга озод қилиниши

Умумий ҳолатини яхши хис қилиши, шикояти йўқлиги, иштаха
ва уйқусини яхшиланиши, парвоз қилишга интилиши

Ҳарбий қисм шифокори хулосаси бўйича

б)ўртача оғир ва оғир даражадаги чарчашлар

Сиҳатгоҳга қисқа муддатга дам олишга юбориш

Ўзини яхши ҳис қилиши, шикояти йўқлиги, парвоз қилишга интилиши

Сиҳатгоҳдан келганидан сўнг (невропатолог кўригидан ҳарбий қисм шифокори хулосаси бўйича

4.

Юқори эмоционал таъсирчанлиги: салбий хизмат ёки маиший шароитга:

а) қисқа муддат, секин-аста намоён бўлиши ва адекват таъсири; бир неча дақиқа давом этадиган;

Тиббиёт пункти лазарети

Соғлигини одатдаги холатга тиккаланиши ва бўлиб ўтган холатга танқидий муносабати

2-3 кун (невропатолог кўригидан сўнг)

б) ўрта муддат давом этувчи (бир неча соат давом этувчи) невростения, невроз, боғланиб қолиш, истерик невроз симптомларига ўхшаш неврологик бузилишлар билан юзага келадиган узоқ давом этувчи ноодатий руҳий холат

МҲКГнинг учувчилар экспертизаси бўлими

Одатдаги ҳолатни тиклаш

МҲКГ текширувидан сўнг парвоз ишини давом эттиришини МҲКГнинг ТУК аниқлаб беради

5.

Парвоз вақтида рўй берган авариядан сўнгги ҳолати

Чуқурлаштирилган тиббий кўрик ёки МҲКГнинг учувчик экспертизаси бўлинмаси стационар текширувдан ўтказиш

Парвоз вақтида авария ҳолати юз берганда жабр кўрмаган учувчилар таркиби эмоционал-руҳий ҳолати сезиларли даражада бўлса ва бу шахслар агар парвоз ишини давом эттиришга мақсад қилса ҳамда авария ҳолати парвоз вақтида соғлигига таъсир кўрсатмаган бўлса, уларга 7 — 10 кундан сўнг парвозга рухсат бериш мумкин. Бу ҳолат ҳарбий қисм тиббиёт хизмати бошлиғи ва МҲКГнинг невропатолог шифокори билан келишилган ҳолда қарор қабул қилинади. Парвозлардан четлатилган вақтда учувчилар таркиби бошқа мажбуриятларини ҳарбий хизматни давом эттиради. Ҳарбий госпиталда текширувдан ўтганидан сўнг унинг парвоз ишини давом эттиришини бўлим бошлиғи ёки МҲКГнинг ТУК ҳал қилади

6.

Ўткир алкоголь интоксикацияси натижасида юзага келган ҳолатдан сўнгги (мастлик ҳолати)

Ҳарбий қисм шифокори томонидан назорати

Юрак-қон томир тизимининг ортостатик синов ва жисмоний зўриқиш даражаларига меъёрдаги таъсири

2-3 кун. Парвоздан четлатилган кунларда учувчилар таркиби ҳарбий хизматни бошқа мажбуриятлар билан давом эттиради.

7.

Невралгиялар:

а) субъектив ҳис қилиш билангина юзага келувчи невралгиялар (парастезия типик зоналардаги оғриқлар);

Тиббиёт пункти лазарети

Оғриқларнинг йўқлиги, ўзини яхши ҳис қилиши

3 — 5 кун, ҳарбий госпитали невропатологи кўригидан сўнг

б)узоқ давом этувчи невропатия ва невралгиялар

Ҳарбий госпиталь

Оғриқнинг йўқлиги, фукцияларнинг тикланиши, умумий аҳволида ўзини яхши ҳис этиши. Умуртқа поғонаси рентгенограммасида патологиянинг йўқлиги. Умумий инфекцияси билан боғлиқ бўлган невралгияларда — барокамера текширувида гипоксияга чидамлилик даражасини яхши кўтара олиши

Бўлим бошлиғи ёки МҲКГнинг ТУК хулосаси бўйича

8.

Гордеолум. Ўткир мейбомиит

Амбулатор, агар қайталанса ҳарбий госпиталга юборилади

Оғриқли инфильтратнинг йўқлиги, яранинг беркилиши. Кичик оғриқсиз инфильтратнинг бўлиши парвозга рухсат берилишига қарши кўрсатма ҳисобланмайди.

2-3 кун

9.

Блефаритлар:

а) касалликнинг енгил формаларида;

Амбулатор

Қичишишнинг йўқлиги, киприк илдизларда ёғ пўстлоқлари ва қовоқларнинг қизаришини йўқолиб кетиши

1-2 кун

б) оғир, касалликнинг даволаниши қийин кечувчи қайталанувчи формалари

Ҳарбий госпиталь

Қичишишнинг йўқлиги, киприк илдизлари бириккан тўқималар ва қовоқларнинг қизаришини йўқолиб кетиши

Бўлим бошлиғи ёки МҲКГнинг ТУК хулосаси бўйича

10.

Конъюнктивитлар:

а) ўткир, енгил кечувчи, асоратсиз

Амбулатор

Ёруқликдан қўрқиш ҳисси йўқлиги, кўзда босим, иссиқлик ва оғриқ ҳиссиларининг йўқлиги, қизариш ва шишнинг йўқлиги, кўздан ёш ажралишининг тўхташи

2-3 кун

б) оғир кечувчи, узлуксиз йиринг ажралувчи, атроф юзаларига асорат берувчи

Ҳарбий госпиталь

Ёруқликдан қўрқиш йўқлиги, кўзида б�сим, исси�лик ва оғриқ ҳиссиларининг йўқлиги, қизариш ва шишнинг йўқлиги, кўздан ёш ажралишининг тўхташи

Бўлим бошлиғи ёки МҲКГнинг ТУК хулосаси бўйича

11.

Кўз олмаси пардаларининг яллиғланиши билан кечувчи касалликлари

Ҳарбий госпиталь

Кўз олмаси пардаларининг барча яллиғланиш белгиларининг йўқолиб кетиши

Бўлим бошлиғи ёки МҲКГнинг ТУК хулосаси бўйича

12.

Ўткир ташқи отит (шунингдек ташқи эшитув йўлининг фурункули)

Тиббиёт пункти лазарети ёки ҳарбий госпиталь

Тинч ҳолатда, чайнаганда, қулоқ супрасининг орқа томонини тортганда ва ўсимтасини эзиб кўрилганда оғриқнинг бутунлай йўқлиги, отоскопия қилинганда ташқи эшитув йўли терисида яллиғланиш белгиларининг йўқлиги, қон таҳлилида меъёрдаги кўрсаткичлар

3 кундан кам бўлмаслиги керак

13.

Ўрта қулоқнинг ўткир катарал яллиғланишлари, шунингдек сальпингоотитлар

Тиббиёт пункти лазарети ёки ҳарбий госпитал

Умумий ахволи, тана ҳарорати, қон ва сийдик таҳлилининг меъёрдаги кўрсаткичлари яхши.Қулоқда шовқин ва битиб қолиш шикоятларининг йўқлиги, пичирлаб гапирганда 5 метрдан ортиқ масофада сўзларни тўлиқ эшитиши, Евстахиев найи функциясининг меъёрда бўлиши. Барокамерада барометрик босим таъсирида ноғора пардада қон томирлар реакцияларининг ва эшитишнинг пасайиши йўқлиги

3 — 7 кун, бўлим бошлиғи ёки МҲКГнинг ТУК хулосаси бўйича, парвозга рухсат беришдан олдин вестибулометрия ўтказиш керак

14.

Аритмиялар–биринчи марта аниқланганда, шунингдек учувчиларда аритмиянинг нисбатан такрорланиши ва ўзгариши билан юзага келган электросистолия билан парвозга рухсат берилган учувчилар таркиби

Ҳарбий госпитал

Нохуш субъектив туйғуларёки юрак — қон томир тизимининг бошқа патологик ўзгаришлари бўлмаганда яхши сифатли характерга эга бўлган экстрасистолиялар

ТУК хулосаси бўйича

15.

Нейроциркулятор дистония гипертоник ва гипотоник турдаги НЦД артериал қон босими 140/90мм.см.дан баланд бўлган биринчи марта аниқланганда ёки 100/60мм.см.дан паст, кейинги қайтадан текширилганда артериал қон босимимазкур касаллик билан одатдагидан ўзгариб туриш, шунингдек парвозга рухсат берилган шахсларда аниқланганда

Ҳарбий госпиталь

Шу шахсларда артериал қон босимининг меъёрий кўрсаткичларга келиши, ўта намоён бўлишининг йўқлиги

ТУК хулосаси бўйича

16

Геморройнинг асоратлари:

а) узоқ давом этувчи (чузилувчан) ва асоратсиз кечганда

Тиббий пункт лазарети

Оғриқнинг йўқолиб кетиши, яллиғланиш ва қон кетишнинг йўқолиб кетиши, дефекация актининг оғриқсиз бўлиши

2-3 кун

б) узоқ давом этувчи (чузилувчан) ва асоратли кечганда

Ҳарбий госпиталь

Оғриқнинг йўқолиб кетиши, яллиғланиши ва қон кетишнинг йўқолиб кетиши, дефекация актининг оғриқсиз бўлиши

Бўлим бошлиғи ёкиМҲКГ ТУК хулосаси

17

Ўткир назофарингит (шамоллаш)

Амбулатор

Ринофарингоскопияда шиллиқ қаватларда яллиғланиш белгиларининг йўқлиги, бурун ва Евстахиев найининг меъёрдаги функцияси, қоннинг меъёрий кўрсаткичи

3 кундан кам бўлмаслиги керак

18

Ўткир синусит

ҳарбий госпиталь

Бурун ва ён бўшлиқнинг шиллиқ қаватларида ўткир яллиғланиш белгиларининг йўқлиги – қулоқ барафункцияси ва ён бўшлиқлар функцияларининг меъёрда бўлиши тана ҳарорати ва қон таҳлилининг меъёрдаги кўрсаткичлари барокамерада текширилганда барометрик босимга чидамлилиги яхши. Агар гайморидал бўшлиқлардадиагностика-даволаш пункциялар ўтказилган бўлса, бундай шахсларда барокамерада текширув пункциядан сўнг камида 3-4 кун дам берилгандан сўнг ўтказилади.

Бўлим бошлиғи ёки МҲКГ нинг ТУК хулосаси бўйича мажбурий парвозга рухсат беришдан аввал вестибулометрия ўтказилиш керак

19

Ўткир стрептококкли тонзиллит (ангина)

ҳарбий госпиталь

Ўзини яхши ҳис этиши фарингоскопияда ангина белгиларининг йўқлиги, бўйин лимфа тугунлари пайпаслаганда оғриқ ва шишларнинг йўқ бўлиши. Тана ҳароратини 7 кун давомида меъёрда бўлиши, қон ва сийдик таҳлили меъёрий кўрсаткичларда ЭКГда ўзгаришлар бўлмаслиги, даволангандан сўнг биринчи парвоздан сўнг ЛОР аъзолари кўриги ўтказилиши шарт

Бўлим бошлиғи ёки МҲКГ нинг ТУК хулосаси бўйича мажбурий парвозга рухсат беришдан аввал вестибулометрия ўтказилиш керак

20

Ларингит ва ларинготрахеит, тана ҳароратининг кўтарилиши кузатилмаслиги ва умумий интоксикация белгиларисиз кечадиган фарингит

ТП лазарети ҳарбий госпиталь

Овоз функциясининг тўлиқ тикланиши, фаринголарингоскопик текширувда шиллиқ қаватларда ўткир яллиғланиш белгиларининг йўқлиги.Қоннинг меъёрий ҳолати

Даволаш муддати 5 кундан кам бўлмаган ҳолда, парвозга рухсат беришдан аввал вестибулометрия ўтказилиш керак

21.

Грипп (тумов) ва бошқа ўткир респиратор касалликлар

ТП изоляторида ёки ҳарбий госпитальюқумли касалликлар бўлимига

Ўзини яхши ҳис қилиш. Бурун-ҳалқум, ички аъзолар ва асаб тизимида объектив ўзгаришлар бўлмаслиги, тана ҳароратининг 3 кун давомида меъёрида бўлиши, қон ва сийдик таҳлиллари меъёрдаги кўрсаткичларда. ЭКГда ўзгаришлар йўқлиги.

7 — 10 кун бўлим бошлиғи рухсати билан

22.

Пневмония (зотилжам), қуруқ плеврит (этиологиясида сил йўқлиги)

ҳарбий госпитал

Субъективҳолати яхши. Объектив текширилганда нафас олиш ва юрак қон томир тизими аъзоларида патологик ўзгаришлар йўқ. Тана ҳароратининг 5 кун давомида бўлиши қон таҳлили меъёрда. Рентгенографияда ўпкада ўзгаришлар йўқлиги. ЭКГ ва ташқи нафас функциясида ўзгаришлар йўқлиги.

МҲКГ ТУК хулосаси

23.

Ўткир бронхит:

а) Касалликнинг енгил кечишида

ТП лазарети

Касалликнинг субъектив кўриниши йўқолиши. Нафас олиши меъёрда бўлиши, ўпкадаги касаллик белгиларининг йўқолиб кетиши, периферик қон кўрсаткичларининг яхшиланиши, спирометрда яхши кўрсаткич. Тана ҳароратини 2-3 кунда меъёрда бўлиши.

5 — 7 кун

б) Касалликнинг чўзилувчан кечишида

ҳарбий госпитал

Даволаш натижаларига ҳамда ташқи нафас ва юрак қон томир тизими функцияларининг тикланиши билан боғлиқ.

Бўлим бошлиғи ёки МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

24.

Ақл тишларининг қийналиб чиқиши ва перикоронарит асоратлари

ТП лазарети ҳарбий госпиталь

Оғриқ ва шишнинг йўқлиги, оғизни камида 4 см эркин очиш, қон ва сийдик таҳлилида ўзгаришлар йўқлиги, ЭКГ — ўзгаришсиз.

3-4 кун, Бўлим бошлиғи ёки МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

25.

Ўткир пульпит

Амбулатор

Оғриқнинг йўқлиги

1-2 кун

26.

Ўткир периодонтит

Амбулатор

Тишлов пайтида тишда оғриқнинг йўқ бўлиши, тиш каналининг пломба материали билан тўлиқ ёпилиши.

1-2 кун

27

Парадонтозни қўзиш даври, абцесс ҳосил бўлиши

ТП лазарети ҳарбий госпиталь

Парадонтни ҳар томонлама яллиғланишининг йўқ бўлганлиги, шиллиқ қаватнинг рангини яхшиланиши, оғриқ, шишнинг йўқ бўлиши, қон ва сийдик таҳлилида меъёрий кўрсаткичлар

2-3 кун, Бўлим бошлиғи ёки МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

28.

Юқори жағнинг ўткир одонтоген остеомиелити, одонтоген флегмона

ТП лазарети ҳарбий госпиталь

Оғриқ, шиш ва қизаришнинг йўқлигида тана ҳарорати меъёрда бўлиши, қон ва сийдик таҳлилида меъёрий кўрсаткичлар, ЭКГ ўзгаришсиз

5 — 7 кун, Бўлим бошлиғи ёки МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

29.

Оғиз бўшлиғи шиллиқ қаватининг ўткир касалликлари

Ҳарбий госпиталь

Шиллиқ қаватларда зарарланиш ҳолатларининг йўқлиги, тана ҳароратини меъёрда бўлиши, қон ва сийдик таҳлилида меъёрий кўрсаткичлар

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

30.

Ўткир сиалоаденит

Ҳарбий госпиталь

Оғриқ ва шишнинг йўқлиги, безлар функциясини тикланиши, қон ва сийдик таҳлили ўзгаришсиз. ЭКГ да ўзгариш йўқ.

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

31.

Овқат ҳазм қилиш аъзолари сурункали касалликлари қўзиш даври

Ҳарбий госпиталь

Умуммий аҳволининг яхшиланиши, касалликнинг ремиссия даврида асоратларининг субъектив ва объектив белгиларининг йўқолиши

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

32.

Фурункуллар: (чипқон)

а) якка (ягона) ҳолда тана ҳарорати ва умумий аҳволининг ўзгаришларисиз

Амбулатор

Фрункулнинг тўлиқ битиши, оғриқли инфилтратларнинг ва регионал лимфа безларининг катталашмаганлиги.

2-3 кун

б) кўплаб ёки якка ҳолда такрорланадиган

ТП лазарети ёки Ҳарбий госпиталь

Касалликнинг маҳаллий ва умумий пайдо бўлишининг йўқолиши, қоннинг меъёрдаги кўрсаткичлари (ЭЧТ, лейкоцитлар)

2 — 5 кун, МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

в) юзнинг юқори қисмида, асосан юқори лаб, бурун бўшлиғига кириш қисмида пайдо бўлган фрункуллар умумий аҳволига боғлиқ бўлмаган ҳолда.

ТП лазарети ёки Ҳарбий госпиталь

Касалликнинг маҳаллий ва умумий пайдо бўлишининг йўқолиши, қоннинг меъёрдаги кўрсаткичлари (ЭЧТ, лейкоцитлар)

2 — 5 кун, МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

33.

Абсцесслар: гидраденитлар, флегмонлар, карбункуллар

ТП лазарети ёки Ҳарбий госпиталь

Умумий аҳволи яхши, олдинги зарарланган ўчоқ ўрнига яллиғланган инфильтрати йўқ бўлган битган чандиқ, махсус учиш кийимини кийганда ва кислород-нафас анжомидан фойдаланилганда тўсқинлик бермаслиги зарур

2 — 5 кун, МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

34.

Панариций (Ҳасмол):

Амбулатор

Бармоқнинг битиши ва функциясини тўлиқ тикланиши

2-3 кун

а) енгил турлари:тери, тери ости ва тирноқ ости (паронхий)

б) оғир формалари: пай, суяк ва бўғим

Ҳарбий госпиталь

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

35.

Дорсалгиялар:

ТП лазарети ёки Ҳарбий госпиталь

а) енгил формаси,бўйин-елка ва бел-думғаза соҳалари

Ўзини яхши ҳис илиши, оғриқларнинг йўқолиши, ҳаракат чегараланишининг йўқлиги

5 — 7 кун

б) чўзилган ва қайталанган формалари

Ўзини яхши ҳис илиши, оғриқларнинг йўқолиши, ҳаракат чегараланишининг йўқлиги

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

36.

Ўткир цистит, ўткир уретрит, ўткир простатит

Ҳарбий госпиталь

Субъектив ҳолатининг яхшилиги, тана ҳарорати 5 кун давомида меъёрда бўлиши, қон ва сийдик таҳлиллари меъёрий кўрсаткичда бўлиши, даволанишдан сўнг уретрада ажралмалар йўқлиги, сийдик ажралишида бузилишлар йўқ

МҲКГ учувчик тиббий комиссиясининг хулосаси бўйича

37.

Ёрғоқларнинг яллиғланиш касалликлари

Ҳарбий гоcпиталь

Оғриқ ва шишнинг йўқолиб кетиши, тана ҳароратининг меъёрда бўлиши, қон ва сийдик таҳлилларини меъёрда бўлиши

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

38.

Бурундан қон кетишлар:

а) тасодифан характердаги (шиллиқ қаватнинг механик шикастланишлари ва бошқ.)

Амбулатор

3 кун давомида бурундан қон кетишининг йўқлиги (тўхтаганлиги), қолдиқларни кўчиши, ЛОР шифокори маслаҳати

3 кундан кам бўлмаслиги керак

б) қайта кўп маротаба қон кетиши

Ҳарбий гоcпиталь

Қон кетиш сабабларининг йўқолиши, иккиламчи ўзгаришларнинг йўқолиб кетиши

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

39.

Юмшоқ тўқималарнинг очиқ жароҳатланиши:

Оғриқсиз битган чандиқнинг борлиги бу шикастланган аъзолар функциясига таъсир кўрсатмаслиги, ва учиш кийимларидан фойдаланилганда халақит бермаслиги Яллиғланиш белгиларининг йўқлиги, терида чандиқларнинг борлиги, жароҳатланган аъзоларининг функцияларини тикланиши

а) кичик ўлчамдаги кесилган, чопилган, лат еган ва йиртилган жароҳатлар.

ТП лазарети

5 — 7 кун

б) ўқ отар қуроллардан жароҳатланиш, юмшоқ тўқималарнинг кенг ва чуқур ўлчамдаги жароҳатлар

Ҳарбий гоcпитал

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

40.

Лат ейишлар:

а) Кучли оғриқларсиз ва кичик ҳажмдаги қон қуйилишлар билан намоён бўладиган тўқималардаги чегараланган шишли лат ейишлар (бош суяги ва умуртқа поғоналари лат ейишидан ташқари)

ТП лазарети

Тўқималарда оғриқ ва шишнинг йўқолиб кетиши, лат еган аъзолар функцияси тўлиқ тикланиши

2 — 5 кун

б) бош, умуртқа поғонаси, кўкрак ва қорин бўшлиғининг барча аъзолари лат ейишлари, тери ва тери ости тўқималарига қон қуйилишлар (катта ҳажмдаги) шунингдек суяк усти ва суякларнинг синиши билан намоён бўладиган оғриқли лат ейишлар

Ҳарбий гоcпитал

Тўқималарда оғриқ ва шишнинг йўқолиб кетиши, лат еган аъзолар функцияси тўлиқ тикланиши

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

41.

Пай бойламлари ва бўғимларнинг шикастланиши:

а) пай бойламларини тортишиб қолиши натижасида юмшоқ тўқималарда бироз шиш ва оғриқ ҳамда ҳаракатнинг бироз чекланиши билан кузатиладиган шикастланишлар.

ТП лазарети

Оғриқларнинг ва тўқималар шикастланишини йўқолиб кетиши

3 — 5 кун. Юз берганда ҳарбий қисм шифокори кўрсатмаси бўйичапарашютдан сакраш ўқув машғулотларидан озод қилинади.

б) пай бойламларининг қисман жарохатланганда бўғимларга қон қўйилиши, чиқишлар ва суяклар шикастланишига шубҳа пайдо бўлиши.

Ҳарбий гоcпиталь

Оғриқлар ва тўқималарда, синишлар, шикастланган аъзоларнинг тикланиши

Бўлим бошлиғи ёки МҲКГ ТУК хулосаси бўйича

42.

Иссиқлик уриши

а) енгил шакли

Тиббий пункт лазарети

Умумий аҳволи ва иш қобилиятининг яхшиланиши ва (артериал қон босими, пульси ва тана ҳароратининг кўрсаткичларга меъёрда)

3-4 кун

б) Асаб ва томирлар бузилиши билан ўткир кечувчи ҳолатларда

Ҳарбий гоcпиталь

Клиник кўринишлари акс эттирилган қандай қатъий назар даволаш натижалари ва организмнинг умумий ҳолатининг тикланишга боғлиқ.

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

43.

Куйишлар:

а) I ва II даражадаги чегараланган

Тиббий пункт лазарети

Куйишнинг тўлиқ битиши олдинги кўйган жойда чандиқнинг мустаҳкамланиши, бу ҳолат учувчиларнинг махсус учиш кийимларига ва кислород нафас анжомларини кийишда тўсқинлик қилмаслиги зарур бермаслиги керак.

3 — 7 кун

б) II ва III даражали тарқоқ

Ҳарбий гоcпиталь

Куйган тери юзасининг тўлиқ эпитилизацияси қўпол чандиқлар ва бичилишлар йўқлиги ҳамда терининг юқори сезувчанлиги баланд ва паст ҳароратга ва учиш анжомларини қўйишда имкониятининг борлиги

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

44.

Музлаш, музлаб қолиш:

а) I ва II даражадаги чегараланган

Тиббий пункт лазарети

Музлаган жойнинг оғриқнинг, шиш ва қизариш йўқолиб кетиши

2 — 7 кун

б) II ва III даражали тарқоқ

Ҳарбий гоcпитал

Музлаган жойнинг эпитилизацияси, қўпол чандиқ ва бичилишларнинг йўқлиги. Умумий ҳолати яхши

МҲКГ ТУКнинг хулосаси бўйича

45.

Кўзнинг шох пардасига ёт жисмлар тушиши

Тиббий пункт лазарети

Конъюнктива ва шох пардасида яллиғланиш белгиларининг йўқлиги

1-2 кун

46.

Тишни олиб ташлаш:

а) асоратланмаган

Амбулатор

Оғриқ, гиперемия, шиш ва қон кетишнинг йўқлиги, оғиз бўшлиғини эркин очиши, чайнаш акти оғриқсиз.

1-2 кун

б)альвеолит, қон кетиш асоратлари

Тиббий пункт лазарети

Оғриқ, шиш ва қон кетишнинг йўқлиги, оғиз бўшлиғи эркин очиши, чайнаш акти оғриқсиз, қон ва сийдик таҳлилида меъёрий кўрсатмалар

2-3 кун

47.

Профилактик эмлашлардан сўнгги реакциялар, шунингдек бошқа аллергик реакциялар.

Тиббий пункт лазарети

Соғайганидан сўнг

3 — 5 кун

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 31.01.2020 й., 10/20/3216/0120-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон; 13.02.2024 й., 10/24/3495/0122-сон; 02.10.2025 й., 10/25/3683/0891-сон)