19.08.2019 йилдаги 689-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори, 19.08.2019 йилдаги 689-сон
Kuchga kirish sanasi
19.08.2019
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қарори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Яйловлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонуни ижросини таъминлаш, шунингдек, яйловлардан янада самарали фойдаланишни ташкил этиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартиби тўғрисида низом 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 23 апрелдаги 299-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2018 й., 4-сон, 92-модда) билан тасдиқланган Яйлов ва пичанзорларда геоботаник тадқиқот ишларини ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга 2-иловага мувофиқ ўзгартиришлар киритилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни бир ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг аграр ва озиқ-овқат соҳаларини ривожлантириш масалалари бўйича маслаҳатчиси А.Д. Вахабов ва Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси раиси А.Х. Абдуллаев зиммасига юклансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2019 йил 19 август,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
689-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 19 августдаги 689-сон қарорига
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартиби тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
НИЗОМ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ушбу Низом яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартибини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловлар алмашиниши — яйловларни сақлаш ва такрор кўпайтиришга қаратилган тадбир, яйлов участкаларидан даврий равишда ва навбати билан фойдаланиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловлар алмашиниши ротацияси — яйловлардан фойдаланишнинг бир неча йиллар давомида ишлаб чиқилган тизими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйлов дегрессияси — озуқа қийматига эга, чорва моллари ўтлатилмаган ўсимликлар, тартибсиз ва ортиқча чорва молларини ўтлатиш натижасида тупроқ деградациясига учраган яйловларда табиий яйлов ўсимликларининг йўқолиши ва ўзгариши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйлов инфратузилмаси — яйлов чорвачилигида фойдаланиладиган суғориш иншоотлари (чорва молларини ва яйловларни суғориш учун жиҳозланган ва ишлатиладиган чашмалар, қудуқлар, бошқа суғориш пунктлари, насос станциялари, каналлар), сув ўтказгичлар, чорва моллари ўтадиган жойлар, йўллар, қўралар, сунъий уруғлантириш пунктлари, чорва молларини ўтлатиш учун ўраб олинган ҳудудлар, суғориш ва дам олиш жойлари, чўпонлар вақтинча яшайдиган жойлар, шунингдек, бошқа кўчмас мулк объектлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловларни такрор кўпайтириш — яйловлардаги тупроқ унумдорлигини, ўсимлик қопламининг миқдор ва сифат ҳолатини сақлаб туришнинг табиий жараёнларига кўмаклашиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловларни тиклаш — яйлов ўсимликларининг муайян турларини экиш чора-тадбирлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловлардан фойдаланувчилар — яйловларда чорва молларини боқадиган ва қонунда тақиқланмаган бошқа мақсадларда фойдаланадиган юридик ва жисмоний шахслар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормалари маълум жойнинг ўсимлик қопламасини унга зарар етказмасдан ўтлатиладиган яйловлар бирлигига тегишли шартли чорва моллари сони.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Яйловлар алмашинишини таъминлашга оид ҳужжатлар яйловлардан оқилона фойдаланиш ва муҳофаза қилиш, уларни сақлаш ва такрор кўпайтириш мақсадида ишлаб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чорва молларини ўтлатиш ва пичан ўриш белгиланган норма ва муддатларга мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Яйловлар алмашинишини ташкил қилиш учун асосланган маълумотлар геоботаник тадқиқотлар ва яйловларни хатловдан ўтказиш ишлари натижасида олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Яйловларда геоботаник тадқиқотлар олиб бориш ва хатловдан ўтказиш, яйловлар алмашинишини ташкил этиш ва унда чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш «Ўздаверлойиҳа» давлат илмий лойиҳалаш институти (кейинги ўринларда «Ўздаверлойиҳа» ДИЛИ деб аталади) томонидан режага мувофиқ ҳар беш йилда бир марта Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети ва қонунчилик ҳужжатлари билан тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.
(5-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 4 апрелдаги 153-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйловлардан фойдаланувчилар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Ўздаверлойиҳа» ДИЛИдан ўзларига тегишли яйлов участкалари тўғрисидаги мавжуд геоботаник тадқиқотлар ва хатлов маълумотларини текин олишлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловларда ўтказиладиган геоботаник тадқиқотлар ва хатлов ишларини белгиланган режада кўрсатилган муддатни кутмасдан ўз ҳисобидан шартнома асосида «Ўздаверлойиҳа» ДИЛИга буюртма беришлари;
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ушбу Низомда қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ белгиланган тартибда ўзларига ажратилган ер участкаларида яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилашлари ва яйловлар алмашинишини мустақил таъминлашлари;
(5-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 4 апрелдаги 153-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловлар алмашинишини ташкил этиш ва унда чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш бўйича туман (шаҳар) ҳокимига таклифлар киритиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Яйловлар алмашиниши қуйидаги маълумотлар асосида таъминланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловлар майдони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйлов ўсимликларининг тур таркиби, ҳолати ва озуқа бирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловлар инфратузилмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловлардан фойдаланиш мумкин бўлган яйлов мавсуми ва унинг давомийлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Яйлов ўсимликларининг таркиби ва ҳолатига оид маълумотлар геоботаник тадқиқотлар вақтида олинади ва муайян яйлов участкаларининг типлари, яйлов турларининг таркиби ҳамда ҳосилдорлиги тўғрисидаги ахборотлардан иборат бўлиб, ушбу Низомга 1-иловада кўрсатилган шаклга мувофиқ тайёрланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Яйловларнинг майдони ва инфратузилмасига оид маълумотлар яйловларни хатловдан ўтказиш вақтида олинади ҳамда улар ушбу Низомга 2-иловада кўрсатилган шаклга мувофиқ қишлоқ хўжалиги экин майдонлари тўғрисидаги ахборотлардан, шунингдек, режа-картографик материалларда тасвирланган яйловлар инфратузилмаси ахборотларидан иборат бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Яйловлар алмашиниши билан яйловларнинг унумдорлигини оширишга, уларнинг айрим жойларини йилнинг муайян фаслларида фойдаланишдан тўлиқ ёки қисман чиқариб ташлаш йўли билан ўтларни яхшилаш ва янгилашга эришилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйловлар алмашинишини таъминлашда яйловлар алмашлаб ўтлатиш майдонларига ва майдонлар навбатдаги ўтлатиш участкаларига бўлинади ҳамда ушбу Низомга 3-иловада кўрсатилган шаклга мувофиқ яйловлар алмашинишининг календарь-режаси тузилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Яйловлар алмашинишининг календарь-режаси бир неча йил учун тузилади. Унга яйловларни парвариш қилиш ва ундан фойдаланиш тадбирлари киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Яйловлар алмашинишида бир турдаги чорва молларини ўтлатишда фойдаланиладиган участкалар бирлаштирилади. Яйловлар алмашинишидаги йиллар даврийлиги яйловлар майдонининг сонини белгилайди. Яйловлар алмашиниши ротацияси яйловнинг тури, тупроқларига ва иқлим шароитига боғлиқ бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Йил давомида чорвани ўтлатишда фойдаланиладиган чўл, ярим чўл ва тоғолди яйловлари учун йил фасллари бўйича кетма-кет ўтлардан фойдаланиш орқали тўртта тўлиқ яйлов алмашиниши тавсия қилинади (1 майдон — баҳор, 2 — ёз, 3 — куз, 4 — қиш). Бунда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Яйловлар алмашиниши йили

Яйловлар алмашиниши майдонлари

1

2

3

4

1

баҳор

ёз

куз

қиш

2

қиш

баҳор

ёз

куз

3

куз

қиш

баҳор

ёз

4

ёз

куз

қиш

баҳор

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳар бир майдонда бир марталик ўтлатиш навбатдаги ўтлатиш участкасига бўлиш орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Ёз мавсумида фойдаланиладиган тоғли яйловлар учун 3 йиллик ротация билан яйловлар алмашинишини учта участкада алмашлаб ўтлатиш тавсия этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Бир нечта турдаги яйловни ўз ичига олувчи катта яйлов майдонига эга яйлов хўжаликлари учун турли фаслларда яйловлардан фойдаланиш орқали яйловлар алмашинишини татбиқ этиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Дам олишга ва ўт ўсишга қолдирилган яйлов участкалари бир вақтнинг ўзида суғурта жамғармаси бўлиб хизмат қилади, яъни ўт ўсиш ноқулай бўлган йилларда чорва молларини ўтлатиш учун фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Яйловлар алмашинишини ташкил этишда навбатдаги ўтлатиш участкаларини ва майдонларини лойиҳалаш учун қуйидаги талаблар ҳисобга олинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
навбатдаги ўтлатиш участка ва майдонларнинг тупроқ ва геоботаник нуқтаи назардан бир хиллиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
навбатдаги ўтлатиш участка ва майдонларининг шакли ва ўлчамларининг қулайлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
алмашлаб ўтлатиш майдонларининг рельефи, шамол йўналиши ва қутбий томонлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловлар инфратузилмаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чорва молларини ўтлатиш жойларидан 5 километрдан узоқ бўлмаган радиусда жиҳозланган суғориш пунктининг мавжудлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Суғориш пунктлари ва яйлов алмашиниши майдонлари ўртасидаги алоқани амалга ошириш учун 20 — 30 метр кенгликдаги чорва молларини ҳайдаб ўтиш йўллари лойиҳаланади ва сим тўр билан чегараланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Яйловларда яйловлар алмашинишини ташкил этишнинг ўлчами мавжуд яйлов майдонларининг сони ва 15 фоизлик суғурта жамғармасини ҳисобга олган ҳолда ўртача йиллик ем захираси талабидан келиб чиқиб ўрнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. Яйловларда чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Яйловларнинг маълум бир участкасида чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормалари яйлов ўсимликларининг ҳосилдорлиги ва чорва молларини озиқлантириш имкониятларига қараб қуйидаги формула билан ҳисоблаб чиқилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Рэн — маълум бир яйлов участкасида шартли чорва мол бошига нисбатан чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйиладиган нормаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оз — яйловларни тақсимлаш муддатларини ҳисобга олган ҳолда маълум бир яйлов участкасининг центнер ҳисобидаги озуқа захираси яйловлардан фойдаланиш давомийлигининг календарь муддатидан келиб чиқиб, мазкур участкадаги яйлов ўсимликларининг ҳосилдорлигини унинг майдонига кўпайтириш орқали олинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўм — битта шартли бош молни ўтлатиш учун кетадиган яйлов озуқасининг ўртача йиллик меъёри 3,74 центнер озуқа бирлигини ташкил қилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85 — яйлов озуқаси захирасини ҳисобга олиш фоизи, 15 фоиз об-ҳаво шароитлари ёмонлашган тақдирда суғурта жамғармаси сифатида қолдирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Яйловларда чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини ҳисоблаш ушбу Низомга 4-иловада келтирилган шаклга мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Битта шартли бош учун қоракўл ёки Романов қўйлари қабул қилинган. Бир бош чорва моли ва паррандани шартли бошга ўгириш коэффициенти ушбу Низомга 5-иловага мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Яйловлар алмашинишида чорва молларини ўтлатишнинг календарь-режасини тасдиқлаш тартиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Яйловлар алмашинишининг календарь-режаси «Ўздаверлойиҳа» ДИЛИ ва яйловдан фойдаланувчилар томонидан ишлаб чиқилади, бунда яйловни хатловдан ўтказиш ва геоботаник тадқиқот натижалари олингандан кейин уч ой давомида яйловларда чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормалари ҳисобланади ҳамда туман (шаҳар) ҳокимига, ўрмон фонди яйловларида эса Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси раисига тасдиқлаш учун киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Яйловлар алмашинишининг календарь-режаси ва яйловларда чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормалари бир ҳафта давомида туман (шаҳар) ҳокимликлари томонидан, ўрмон фонди яйловларида эса Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси томонидан кўриб чиқилади, тасдиқланади ва «Ўздаверлойиҳа» ДИЛИга қайтарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар, яйловлар алмашинишининг календарь-режаси ва яйловларда чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормалари яйловлардан оқилона фойдаланиш, сақлаш, таъминлаш ва тиклашни таъминламаган тақдирда, муддати кўрсатилган ҳолда қайта ишлаш учун «Ўздаверлойиҳа» ДИЛИга қайтарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйловлар алмашинишининг календарь-режаси ва яйловларда чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйилган фойдаланиш нормалари тасдиқланмаган ҳудудларда чорва молларини боқишга йўл қўйилмайди.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйловлардан фойдаланишга зарур эҳтиёжи бўлган, чорва молларини сақлаш учун ем-хашак сотиб олишга имконияти бўлмаган фуқароларнинг чорва молларини боқиши маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан тартибга солинади.
(23-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 15 декабрдаги 791-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.12.2025 й., 09/25/791/1167-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. «Ўздаверлойиҳа» ДИЛИ яйловлар алмашинишининг календарь-режаси ва яйловларда чорва молларини ўтлатишнинг энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормалари туман (шаҳар) ҳокими тасдиқлагандан кейин бир ҳафта давомида режа-картографик материалларни илова қилган ҳолда тегишли яйловдан фойдаланувчига тақдим қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Ўрмон фонди яйловларида пичан ўриш ва чорва молларини ўтлатиш нормалари ҳамда муддатлари Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасининг ҳудудий бўлимлари томонидан ишлаб чиқилади ва ушбу Низомнинг 22 ва 23-бандларига мувофиқ белгиланган муддатларда Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси раисига тасдиқлаш учун киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Яйловлар алмашинишига доир ҳужжатларни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш ушбу Низомга 6-иловада келтирилган шаклга мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Яйловлардан фойдаланиш
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Яйловлар белгиланган мақсадлар учун маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг қарори билан доимий эгалик қилишга, ижарага ва вақтинчалик фойдаланишга берилиши мумкин.
(27-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 15 декабрдаги 791-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.12.2025 й., 09/25/791/1167-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Яйловлардан қуйидаги мақсадларда фойдаланиш мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чорва молларини ўтлатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
пичан ўриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
доривор ўсимликларни йиғиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловларни қайта тиклаш мақсадида уруғ йиғиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйлов ўсимликларини экиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйлов инфратузилмасини яратиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Яйловлардан фойдаланувчилар тасдиқланган яйлов алмашиниши календарь-режасига ва мазкур Низомга 7-иловага мувофиқ чорва молларини ўтлатиш муддатлари ва мавсум давомийлигига мувофиқ яйловлардан фойдаланади, сақлайди ва тиклайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-боб. Якунловчи қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Яйловдан фойдаланиш ҳуқуқи яйлов дегрессиясини ифодаловчи яйловлардан оқилона фойдаланмаган тақдирда тугатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Ушбу Низом талабларини бузган шахслар белгиланган тартибда жавоб берадилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартиби тўғрисидаги низомга

1-ИЛОВА

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Яйлов типлари, яйлов турларининг таркиби ва ҳосилдорлиги тўғрисида

МАЪЛУМОТ

__________________________________________________

(хўжалик номи ёки яйлов ер участкаси контури, майдони)

________________________________________ туман, __________________________________ вилоят


Ҳисобга олиш йили

яйлов типи

Яйлов тури, номи ва рақами

Ер контурлари рақамлари

Яйлов

майдони, га.

Мавсумлар бўйича озуқа бирлиги ҳосилдорлиги, гектар

баҳор

ёз

куз

қиш

баҳор ва ёз

баҳор ва куз

баҳор ва қиш

ёз ва куз

ёз ва қиш

куз ва қиш

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартиби тўғрисидаги низомга

2-ИЛОВА

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Қишлоқ хўжалиги ер майдонлари тўғрисида

МАЪЛУМОТ

_____________________________________________

(хўжалик номи ёки яйлов ер участкаси контури, майдони)

________________________________________ тумани, __________________________________ вилояти

(гектар)

Контурлар рақами

Умумий майдони

Ҳайдалма ер

Кўп йиллик экинлар

Бўз ерлар

Яйлов ва пичанзорлар

Жами қишлоқ хўжалик ерлари

Томорқа ерлари ва боғдорчилик-узумчилик уюшмалари

Мелиоратив қурилиш ҳолатидаги ерлар

Ўрмонлар

Бутазорлар

Бошқа ерлар

жами

Суғориладиган

жами

суғориладиган

жами

суғориладиган

жами

суғориладиган

жами

сув билан
таъминланган

жами
(4+6+8+10)

суғориладиган

(5+7+9)

жами

осуғориладиган

жами

суғориладиган

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20



Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартиби тўғрисидаги низомга

3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Яйловлар алмашинишининг календарь-режаси

_________________________________________________

(хўжалик номи ёки яйлов ер участкаси контури, майдони)

________________________________________ тумани, __________________________________ вилояти

Яйловлар алмашиниш йили

Яйловлар алмашиниши майдонлари рақами

Яйловлар алмашиниши майдонлари, га

Фойдаланиш мавсуми

Фойдаланиш мавсумида ўтлатиш календарь муддати

Мавсумда фойдаланиш кунлари сони

Бир йилда фойдаланишнинг мавсумий давомийлиги, фоизда

Керакли ўртача йиллик озуқа захираси, яйловлар алмашиниши центнер бирликда*

Навбатдаги ўтлатиш участкаларида ўтлатишнинг календарь муддатлари

1 йил

1

баҳор




2

ёз




3

куз




4

қиш




2 йил

1

қиш




Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
* Яйловлар алмашиниши битта майдонида керакли ўртача йиллик озуқа захираси 15 фоиз суғурта фондини ҳисобга олган ҳолда, барча яйловлар алмашиниш майдонларининг ўртача йиллик озуқа захирасини йиллик яйловлар алмашиниш майдонлари сонига бўлиш орқали ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартиби тўғрисидаги низомга
4-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормалари

_______________________________________________________

(хўжалик номи ёки яйлов ер участкаси контури, майдони)

_________________ тумани,________________ вилояти

Яйлов тпии рақами

Яйлов тури номи ва рақами

Яйлов майдони, га

Йил мавсумида озуқа захираси

Жами озуқа захираси, центнер.
(6+9+12+15)

Ўртача йиллик озуқа захираси 15 фоиз суғурта фондини ҳисобга олган ҳолда, центнер(16/100%х85%)

1 гектарда ўртача ҳосилдорлик, центнер

(16/3)

шартли бошни ўтлатишнинг ўртача йиллик меъёри 3,74 центнер озуқа бирлигида энг
кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормалар

(17/3,74 ц.к. ед.)

Баҳор

Ёз

Куз

Қиш

Ҳосилдорлик, ц.о.б

Йилда мавсум давомийлиги,
% ҳисобида

Озуқа захираси, ц.о.б
(3х4/100%х5)

Ҳосилдорлик, ц.о.б

Йилда мавсум давомийлиги,
% ҳисобида

Озуқа захираси, ц. о. б
(3х4/100%х5)

Ҳосилдорлик, ц.о.б

Йилда мавсум давомийлиги,
% ҳисобида

Озуқа захираси, ц.о.б
(3х4/100%х5)

Ҳосилдорлик, ц.о.б

Йилда мавсум давомийлиги,
% ҳисобида

Озуқа захираси, ц. о. б
(3х4/100%х5)



Жами:

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартиби тўғрисидаги низомга

5-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чорва молларини ва паррандаларни шартли бошга ўгириш коэффициенти
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Чорва моллари турлари ва ёшга бўлиниш гуруҳлари

Шартли молга айлантириш коэффициентлари

Буқа ва сигирлар

1,0

Ёш қорамоллар

0,6

От ва туялар

1,0

Катта ёшдаги чўчқалар

0,3

Қўйлар

0,1

Катта ёшдаги паррандалар

0,025

Ёш паррандалар

0,002

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартиби тўғрисидаги низомга

6-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйловлар алмашинишига доир ҳужжатларни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
СХЕМАСИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйловларда чорва молларини ўтлатишда энг кўп йўл қўйиладиган фойдаланиш нормаларини белгилаш, яйловлар алмашинишини таъминлаш ва юритиш тартиби тўғрисидаги низомга
7-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Чорва молларини ўтлатиш муддатлари ва мавсум давомийлиги
______________________________________________________
(хўжалик номи ёки яйлов ер участкаси контури, майдони)
________________________________________ тумани, __________________________________ вилояти


Йил фасллари/

муддатлар

Яйлов

минтақалари

Баҳор

Ёз

Куз

Қиш

кун/ой

Кун давомийлиги

кун /ой

Кун давомийлиги

кун/ой

Кун давомийлиги

кун/ой

Кун давомийлиги

Чўлнинг жанубий зонаси

21.02. - 10.05.

79

16.09. -15.12.

91

16.12. - 20.02.

67

Чўлнинг марказий зонаси

25.02. - 20.05.

85

01.10. - 30.11.

61

01.12. - 24.02.

86

Чўлнинг шимолий зонаси

11.03. - 26.05.

76

01.10. - 15.11.

46

16.02. - 10.03.

115

Устюрт

01.04. - 31.05.

61

01.06. - 31.08.

92

01.09. - 31.10.

61

01.02. - 31.03.

151

Адир

16.03. - 31.05.

77

01.06. - 31.08.

92

01.09. - 30.11.

61

Тоғ

01.06. - 30.09.

122

Баланд тоғ

01.07. - 16.08.

46

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ: Чорва молларини ўтлатишнинг мавсумий давомийлигига ҳудудларнинг иқлим шароитидан келиб чиқиб, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси ва вилоятлар ҳокимлари томонидан бир ойгача бўлган муддатларда ўзгартириш киритилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 19 августдаги 689-сон қарорига
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйлов ва пичанзорларда геоботаник тадқиқот ишларини ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга киритилаётган ўзгартиришлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. 3-банд қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Яйловларда олиб борилган геоботаник тадқиқотлар материалларидан қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер майдонларининг норматив қийматини аниқлашда, фармацевтика саноатида табиий шифобахш ўсимликларнинг тарқалишини аниқлашда, давлат кадастрлари ягона тизимини юритишда, ер тузиш лойиҳаларини ишлаб чиқишда, яйлов ўсимликларининг озуқабоплик хусусиятларини кадастр жиҳатдан баҳолашда, яйловларда чорва молларини алмашлаб боқишни ташкил этишда, яйловлардан оқилона фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилишга доир чора-тадбирларни ишлаб чиқишда фойдаланилади».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. 7-банд қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
««Давергеодезкадастр» қўмитасининг «Ўздаверлойиҳа» давлат илмий лойиҳалаш институти томонидан режага мувофиқ, яйлов ва пичанзорларда геоботаник тадқиқот ишлари ҳар беш йилда бир маротаба (йиллар бўйича ҳудудлар бўйича) ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйловлар мониторингини олиб бориш ишлари мунтазам равишда (мавсумий) олиб борилади».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. 12-банд қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Геоботаник тадқиқот ишларининг якунлари «Ўздаверлойиҳа» институти томонидан ер участкаларини бериш (реализация қилиш) масалаларини кўриб чиқувчи туман комиссиясига тақдим этилади».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. 17-банд қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«Дала кузатув натижалари асосида қуйидаги тартибда камерал ишлар амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйлов ва пичанзорларда учрайдиган ўсимликлар тури, номи, ҳосилдорлигининг озуқа бирлиги ва ўсимликлар билан қопланиши ўсимликлар турларининг деградация даражаси аниқланади (3-илова);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйлов ўсимликлари турлари (контурлар) бўйича майдонлар ҳисобланади ва қайдномада қайд қилинади (планшетлар бўйича
Гаусс-Крюгер жадвали);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дала кузатув ишлари маълумотлари асосида планшетлар бўйича ўсимликлар турлари геоботаник электрон рақамланган масштабли хариталар яратилади (1:10 000, 1:25 000, 1:50 000, 1:100 000) (4-илова).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Дала дешифровка маълумотлари асосида қуйидаги электрон рақамли хариталар яратилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
геоботаник харита (типлари бўйича);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яйловларнинг сув билан таъминланганлик ҳолати акс эттирилган яйлов ва пичанзорлар харитаси.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Геоботаник харитада зарарли ва заҳарли ўсимликлар жойи, номлари кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яйлов ва пичанзорлар харитасида яйловлар ҳосилдорлиги, мақоми, деградацияси, эрозияси ва маданий ҳолати, шунингдек, сув иншоотларининг ишлаш ёки ишламаслиги кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўрмон хўжалиги ерлари учун алоҳида геоботаник яйлов харитаси яратилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Геоботаник тадқиқотлар бўйича ҳисоботлар тузилади. Ҳисоботда ўсимлик типлари ва майдонларининг ўзгарганлиги, янги типларнинг пайдо бўлиши, деградацияга учраган майдонлар, ҳосилдорликнинг ўзгариши тўғрисида қисқача маълумот берилади».
(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 19.08.2019 й., 09/19/689/3586-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон; 16.12.2025 й., 09/25/791/1167-сон)