Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси қабул қилиниши, суд амалиётида масалалар келиб чиқаётганлиги муносабати билан ҳамда қонун нормаларини бир хилда ва тўғри қўлланилишини таъминлаш мақсадида, «Судлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 17-моддасига асосланиб Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:

1. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, маъмурий ишни апелляция ва кассация тартибида қайта кўриш суд процесси иштирокчиларининг суд ҳужжатини қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилигини текшириш ҳуқуқини таъминловчи муҳим ҳуқуқий институт ҳисобланади.

2. Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси (бундан буён матнда МСИЮтК деб юритилади) 200, 224-моддаларига мувофиқ апелляция, кассация инстанцияси судида иш юритиш:

аризачи, жавобгар, учинчи шахс, уларнинг вакиллари, давлат бошқаруви органининг шикояти;

прокурорнинг протести бўйича қўзғатилади.

Апелляция, кассация тартибида иш юритиш, шунингдек МСИЮтК 200-моддасининг биринчи қисми, 224-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ суд ҳужжати устидан шикоят қилиш ҳуқуқига эга бўлган ишда иштирок этишга жалб қилинмаган, аммо ҳуқуқ ва мажбуриятлари ҳақидаги масала суд томонидан ҳал этилган шахснинг шикояти бўйича ҳам қўзғатилиши мумкин. Ушбу шахс суд ҳужжатида кўрсатилмаган ҳолларда ҳам, унинг устидан шикоят қилиш ҳуқуқидан фойдаланади.

Суд ҳужжати устидан апелляция, кассация тартибида шикоят қилиш ҳуқуқига, шунингдек тарафлар, учинчи шахслар ёки қонуний вакилнинг ҳуқуқий ворислари ҳам эга.

Ишда иштирок этувчи шахснинг қатнашаётган вакили, шу жумладан, адвокат, агар бундай ҳуқуқ ваколат берувчи томонидан берилган ишончномада махсус кўрсатилган бўлсагина, суд ҳужжати устидан апелляция, кассация тартибида шикоят қилишга ҳақли (МСИЮтК 62-моддасининг иккинчи қисми).

3. Қонунга мувофиқ апелляция шикояти (протести) суднинг ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан йигирма кун ичида, кассация шикояти (протести) эса, у қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир ой ичида берилиши мумкин.

Апелляция, кассация шикояти бериш (протест келтириш) муддати ўтишининг бошланиши, тегишлича суднинг ҳал қилув қарори қабул қилинган ёки қонуний кучга кирган куннинг эртасидан ҳисобланади (МСИЮтК 116-моддаси).

4. Апелляция, кассация шикояти (протести) бериш муддатини тиклаш тўғрисидаги илтимоснома апелляция, кассация инстанцияси суди томонидан МСИЮтК 203, 227-моддалари қоидалари бўйича кўриб чиқилади.

Апелляция, кассация шикояти (протести) бериш муддатини тиклаш ёки рад қилиш ҳақида суднинг шикоятни (протестни) иш юритишга қабул қилиш ёки шикоятни (протестни) қабул қилишни рад этиш ҳақидаги ажримида кўрсатилади.

Ўтказиб юборилган муддатни тиклашни рад этиш тўғрисидаги ажрим устидан МСИЮтК 209-моддасининг тўртинчи қисми, 233-моддасининг учинчи қисмига кўра шикоят (протест) берилиши мумкин.

Суднинг ўтказиб юборилган муддатни тиклашни рад этиш тўғрисидаги ажрими устидан шикоят (протест) берилганда, кассация, назорат инстанцияси суди шикоятни (протестни) асосли деб топганда, суднинг апелляция (кассация) шикоятини (протестни) қабул қилишни рад этиш ҳақидаги ажримини бекор қилиб, ўтказиб юборилган муддатни тиклайди ва шикоятни (протестни) кўриб чиқиш учун ишни шикоятни (протестни) қабул қилишни рад этган судга юборади.

5. МСИЮтК 202, 226-моддаларига кўра, апелляция шикояти (протести) апелляция инстанцияси судига, кассация шикояти (протести) кассация инстанцияси судига йўлланади, аммо ҳал қилув қарори қабул қилган судга берилади.

Ҳар бир шикоят (протест) келиб тушган санаси кўрсатилган ҳолда рўйхатга олиниши лозим.

6. Судларга тушунтирилсинки, қонунда апелляция, кассация тартибида иш юритиш предмети бўйича муайян истиснолар белгиланган. Жумладан, қонунда шикоят қилиниши назарда тутилмаган ёки ишнинг кейинги ҳаракатланишига тўсқинлик қилмайдиган ажримлар устидан (масалан, аризани (шикоятни) иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш тўғрисидаги ажримлар, биринчи инстанция суди муҳокамасини кейинга қолдириш тўғрисидаги ажримлар) апелляция, кассация тартибида шикоят (протест) берилмайди.

7. Қонунга мувофиқ шикоят (протест) юзасидан судга тушунтиришлар (эътирозлар) уларни тасдиқловчи ҳужжатларни илова қилиб, тақдим этиш ишда иштирок этувчи шахсларнинг ҳуқуқи бўлганлигини инобатга олиб, уларнинг биринчи инстанция судига тақдим этилмаганлиги ишнинг апелляция, кассация инстанцияси судига юборилишига тўсқинлик қилмайди.

8. МСИЮтК 216, 240-моддалари талабларига кўра, апелляция, кассация шикояти берган шахс апелляция, кассация инстанцияси суди маслаҳатхонага киргунига қадар шикоятдан воз кечишга, протест келтирган прокурор, шунингдек юқори турувчи прокурор эса, протестни чақириб олишга ҳақли.

Шикоятдан воз кечиш (протестни чақириб олиш)ни қабул қилиш масаласи апелляция, кассация инстанцияси суди томонидан шикоят (протест)ни кўриш учун тайинланган суд мажлисида ҳал қилинади ва бунда шахснинг шикоятдан воз кечиш (протестни чақириб олиш) ваколати текширилиши зарур. МСИЮтК 62-моддаси мазмунига кўра, ишончномада биринчи инстанция судининг ҳужжати устидан шикоят қилиш ваколатининг вакилга берилганлиги, унга апелляция шикоятидан воз кечиш ҳуқуқини бермайди.

Агар шикоятдан воз кечиш қонунга зид бўлмаса ёки бошқа бировнинг ҳуқуқлари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузмаса, апелляция, кассация инстанцияси суди уни қабул қилишга ҳақли.

Суд шикоятдан воз кечиш қабул қилинганлиги тўғрисида, шунингдек протест чақириб олинганда ажрим чиқаради ва, агар тегишли суд ҳужжатига нисбатан бошқа шахслар томонидан шикоят берилмаган бўлса, апелляция, кассация тартибида иш юритишни тугатади.

Апелляция шикоятидан воз кечилганлиги (протест қайтариб олинганлиги) муносабати билан апелляция тартибида иш юритиш тугатилганда, суднинг ҳал қилув қарори қонуний кучга киради.

9. Ишда иштирок этувчи шахсларни ишни шикоят ёки протест бўйича апелляция, кассация инстанцияси судида кўриш вақти ва жойи тўғрисида хабардор қилиниши мажбурий эканлиги қонунда белгиланганлиги сабабли бу талабларни бажармаслик МСИЮтК 215, 239-моддаларига мувофиқ ишни кўришни кейинга қолдиришга сабаб бўлади.

Апелляция, кассация инстанцияси суди ишда иштирок этувчи шахсларнинг ишни кўриш вақти ва жойи ҳақида тегишлича хабардор қилинганлиги тўғрисида маълумотлар бўлган тақдирда ҳам, ишда иштирок этувчи шахслардан бирортасининг келмаганлик сабабини узрли деб топса, ишни кўришни кейинга қолдиришга ҳақли.

Ишда иштирок этувчи шахсларнинг келмаганлик сабаблари узрсиз деб топилган тақдирда, шунингдек келмаганлик сабаблари ва бу сабабларни узрли эканлигини тасдиқловчи далиллар мавжуд бўлмаганда, апелляция, кассация инстанцияси суди шикоят (протест) бўйича ишни уларнинг иштирокисиз кўришга ҳақли, бундан прокурор аризаси асосида қўзғатилган ишлар бўйича унинг келмаганлиги мустасно.

10. Тарафларнинг бири, учинчи шахс ёки уларнинг қонуний вакили низоли ёхуд суднинг ҳал қилув қарори билан аниқланган ҳуқуқий муносабатдан чиқиб кетган тақдирда (фуқаронинг ўлими, юридик шахснинг қайта ташкил қилиниши ва ҳ.к.) апелляция, кассация инстанцияси суди процессуал ҳуқуқий ворислик МСИЮтК 43-моддасига кўра, маъмурий суд ишларини юритишнинг ҳар қандай босқичида амалга оширилиши мумкинлигини эътиборга олган ҳолда, бундай шахслар уларнинг ҳуқуқий ворислари билан алмаштирилишига йўл қўяди ҳамда уларга ишга доир барча материаллар билан танишишга имкон беради. Ҳуқуқий вориснинг суд процессига киришганлиги ҳақида апелляция, кассация инстанцияси суди ажрим чиқаради.

11. Судларнинг эътибори ишларни апелляция, кассация шикояти (протести) бўйича кўришда МСИЮтК 218, 242-моддаларида белгиланган муддатга риоя қилиниши лозимлигига қаратилсин.

Шикоят (протест) бўйича тушган ишни апелляция, кассация тартибида кўриш муддатлари қонунда (МСИЮтК 218, 242-моддаларида) белгиланган муддат доирасида иш ўта мураккаб бўлган ёки бошқа алоҳида ҳолларда узайтирилиши мумкин (масалан, бир иш юритувида бир нечта талабларнинг бирлаштирилиши, суд процесси иштирокчиларининг кўплиги, қўшимча далиллар талаб қилиб олиш ва текшириш, ишга мутахассисларни жалб қилиш, суд топшириқларини юбориш зарурати ва ҳ.к.).

12. Қонунга кўра иш апелляция, кассация тартибида кўрилаётганда қуйидагилар аниқланиши лозим:

биринчи инстанция суди иш учун аҳамиятга эга бўлган ҳолатларнинг тўлиқ текширган-текширмаганлиги;

суд аниқланган деб ҳисоблаган, иш учун аҳамиятга эга бўлган ҳолатларнинг исботланган-исботланмаганлиги;

ҳал қилув қарори, ажрими (қарори)да баён қилинган суд хулосаларининг иш ҳолатларига мувофиқлиги;

моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормалари бузилган-бузилмаганлиги, улар тўғри қўлланилган-қўлланилмаганлиги;

биринчи инстанция суди томонидан қабул қилинган суд ҳужжатлари қонун талабларига мувофиқлиги.

Апелляция, кассация инстанцияси суди МСИЮтК 217, 241-моддаларига мувофиқ биринчи инстанция суди суд ҳужжатининг қонунийлиги ва асослантирилганлигини тўлиқ ҳажмда текширади.

Шикоят (протест) важларидан қатъи назар, ишда иштирок этувчи шахсларнинг бузилган ёки низолашилаётган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида суд ҳужжатини тўлиқ ҳажмда текшириш деганда, биринчи инстанция суди томонидан ишнинг ҳақиқий ҳолатлари аниқланганлигини, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормалари тўғри қўлланилганлигини текширишни тушунмоқ лозим.

13. Апелляция, кассация инстанцияси суди холислик ва беғаразликни сақлаган ҳолда тарафларга ўз процессуал ҳуқуқ ва мажбуриятларини амалга ошириши учун зарур шароитлар яратиб бериши шарт.

Апелляция, кассация инстанцияси судида ишнинг кўрилиши коллегиал тарзда, уч нафар судьядан иборат таркибда МСИЮтКнинг 26, 27-бобларида назарда тутилган истисноларни инобатга олган ҳолда, биринчи инстанция судида иш юритиш қоидалари асосида амалга оширилади. Бунда дастлаб шикоят берган шахс ва унинг вакилининг тушунтиришлари тингланади. Суд ҳужжати устидан ҳар иккала тараф томонидан шикоят қилинган бўлса, биринчи бўлиб аризачи ва унинг вакили сўзга чиқади.

Ишда иштирок этувчи шахслар ўзларининг тушунтиришларида шикоят (протест)да кўрсатилмаган важларни келтиришга ва қўшимча материаллар тақдим этишга ҳақли.

14. Судлар шуни назарда тутишлари лозимки, қонун апелляция, кассация инстанцияси судининг ҳар қандай далилларни текшириш ҳуқуқини, улар биринчи инстанция суди муҳокамасида бўлганлигидан ва янгидан тақдим этилганлигидан қатъи назар, чекламайди.

Апелляция, кассация инстанцияси суди янги тақдим қилинган далилларни текширишни рад қилишни қарорда асослантириши лозим.

Апелляция, кассация инстанцияси суди ишда иштирок этувчи шахсларнинг экспертиза ўтказиш, далилларни таъминлаш ва талаб қилиб олиш, гувоҳларни сўроқ қилиш ҳақидаги ва бошқа илтимосномаларини улар биринчи инстанция суди томонидан рад этилганлиги сабаблигина, рад этишга ҳақли эмас.

Далиллар биринчи инстанция суди учун белгиланган тартиб бўйича текширилади.

15. Апелляция, кассация инстанцияси суди томонидан иш юритишни тўхтатиб туриш МСИЮтК 9-бобида назарда тутилган асослар ва тартибда амалга оширилади.

Иш юритиш тикланганлиги тўғрисида апелляция, кассация инстанцияси суди ажрим чиқаради ва ишда иштирок этувчи шахсларни иш кўриладиган кун тўғрисида хабардор қилади.

16. Апелляция, кассация инстанцияси суди шикоят (протест) бўйича ишни кўриш натижалари юзасидан қарор қабул қилади.

Апелляция, кассация инстанцияси судининг эътибори шикоят (протест)да келтирилган ҳар бир важни, унинг асосли ёки асоссиз эканлиги ҳақидаги хулосани қарорда кўрсатган ҳолда муҳокама қилиш зарурлигига қаратилсин.

Шуни инобатга олиш лозимки, асослантирилган қарор тузилиши кейинга қолдирилган ва суд мажлисида унинг хулоса қисми эълон қилинганда, апелляция, кассация инстанцияси судида раислик қилувчи ишда иштирок этувчи шахслар асослантирилган қарор билан қачон танишишлари мумкинлигини тушунтириши шарт.

Апелляция, кассация инстанцияси суди қарорининг хулоса қисмида МСИЮтК 219, 243-моддаларида белгиланган ваколатлар доирасида ишни шикоят (протест) бўйича кўриш натижалари тўғрисида хулосалар, зарур ҳолларда эса, суд харажатлари тақсимланиши кўрсатилиши керак.

17. МСИЮтК 220, 244-моддаларига кўра, суд ҳужжатини апелляция, кассация тартибида бекор қилишга ёки ўзгартиришга қуйидагилар асос бўлади:

1) иш учун аҳамиятга эга бўлган ҳолатлар тўлиқ аниқланмаганлиги;

2) суд аниқланган деб ҳисоблаган, иш учун аҳамиятга эга бўлган ҳолатларнинг исботланмаганлиги;

3) ҳал қилув қарорида баён этилган хулосаларнинг иш ҳолатларига мувофиқ келмаслиги;

4) моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёхуд нотўғри қўлланилганлиги.

Қонунга кўра, мазмунан тўғри бўлган суд ҳужжати фақат расмий, яъни ишни тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятли бўлмаган асослар (масалан, суд музокараларини ўтказиш тартиби бузилганлиги ва ҳ.к.) бўйича бекор қилинишига йўл қўйилмайди. Йўл қўйилган қоидабузарлик расмий эканлиги тўғрисидаги масала апелляция, кассация инстанцияси суди томонидан ҳар бир муайян ҳолда, ишнинг ҳақиқий ҳолатидан келиб чиқиб аниқланади.

18. Моддий ҳуқуқ нормаларини бузиш ёки нотўғри қўллаш деганда, биринчи инстанция суди томонидан қўлланилиши лозим бўлган қонун ёки бошқа қонун ҳужжати қўлланилмаганлиги ёки қўлланилиши лозим бўлмаган қонун ёки бошқа қонун ҳужжати қўлланилганлиги, қонуннинг ёки бошқа қонун ҳужжатининг нотўғри талқин қилинганлиги тушунилади.

Шуни назарда тутиш лозимки, процессуал ҳуқуқ нормаларини бузилиши ёки нотўғри қўлланилиши фақат ишни нотўғри ҳал этилишига олиб келган бўлсагина, ҳал қилув қарори, ажрим, қарорни бекор қилишга асос бўлади.

19. МСИЮтК 219, 243-моддаларига мувофиқ апелляция, кассация инстанцияси суди қуйидагиларга:

1) ҳал қилув қарорини, қарорни ўзгаришсиз қолдиришга;

2) ҳал қилув қарорини тўлиқ ёки қисман бекор қилишга ва янги қарор қабул қилишга;

3) ҳал қилув қарорини ўзгартиришга;

4) ҳал қилув қарорини тўлиқ ёки қисман бекор қилишга ва иш юритишни тугатишга ёхуд аризани (шикоятни) тўлиқ ёки қисман кўрмасдан қолдиришга;

5) ҳал қилув қарорини бекор қилишга ва ишни янгидан кўриш учун юборишга ҳақли.

20. Апелляция, кассация инстанцияси суди, агар биринчи инстанция суди иш ҳолатларини ҳар томонлама ва тўлиқ аниқлаб, қонуний, асосли ҳамда адолатли суд ҳужжати чиқарган, деган хулосага келса, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори, ажрими, қарорини ўзгаришсиз, шикоят ёки протестни эса қаноатлантирмасдан қолдиради. Бунда апелляция, кассация инстанцияси суди қарорида шикоят ёки протест важлари нотўғри ва суд ҳужжатининг бекор қилиниши ёки ўзгартирилишига асос бўлмайди деб топилганлиги сабаблари кўрсатиб ўтилиши лозим.

21. Шуни назарда тутиш лозимки, апелляция, кассация инстанцияси суди томонидан ҳал қилув қарори бекор қилинганда, ишни янгидан кўриш учун биринчи инстанция судига юборилишига, агар фақат биринчи инстанция суди томонидан ишни кўришда МСИЮтК 220-моддаси тўртинчи қисмининг 4-банди, 244-моддаси тўртинчи қисмининг 4-бандида назарда тутилган процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилишига ёки нотўғри қўлланилишига йўл қўйилган деб топса, ҳал қилув қарорини бекор қилади ва ишни янгидан кўриш учун биринчи инстанция судига юборади.

22. Суднинг ҳал қилув қарорини ўзгартириш деганда, жумладан, ҳал қилув қарорининг хулоса қисмига ўзгартиришлар киритилиши тушунилади.

Янги ҳал қилув қарори деганда, апелляция, кассация инстанцияси суди томонидан тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари тўғрисида суднинг асосий хулосасини жиддий ўзгартирадиган қарор қабул қилиниши тушунилади.

23. Апелляция, кассация инстанцияси суди МСИЮтК 106 ва 108-моддаларида кўрсатилган асослар бўйича ҳал қилув қарорини бутунлай ёки қисман бекор қилишга, иш юритишни тугатишга ёки аризани кўрмасдан қолдиришга, агар апелляция, кассация инстанцияси судида шундай қарор қабул қилинишига сабаб бўлувчи ҳолатлар аниқланган бўлса, ҳақлидир.

24. Шуни назарда тутиш лозимки, суд харажатларини тақсимлаш масаласининг ҳал этилмаганлиги ёки нотўғри ҳал этилиши, ўз-ўзидан суднинг ҳал қилув қарорини бекор қилишга ёки ўзгартиришга асос бўлмайди. Бундай ҳолда апелляция, кассация инстанцияси суди қарорининг хулоса қисмида суд харажатларини МСИЮтК 115-моддасида назарда тутилган қоидалар бўйича янгидан тақсимлаш ҳақида кўрсатилади.

25. Апелляция, кассация инстанцияси суди қонунда назарда тутилган асослар мавжуд бўлганда (МСИЮтК 163 ва 164-моддалари) қуйидагиларга ҳақли:

қарорни тушунтиришга;

қарор ёзувда йўл қўйилган хатоларни ва арифметик хатоларни тузатишга.

Ушбу банднинг биринчи хатбошисида кўрсатилган масалалар суд мажлисида ишда иштирок этувчи шахсларни суд мажлисини ўтказиш вақти ва жойи ҳақида хабардор қилган ҳолда кўрилади. Бироқ мазкур шахсларнинг келмаганлиги ушбу масалаларни ҳал этиш учун тўсқинлик қилмайди.

26. МСИЮтК 173, 223, 247-моддалари талабларига мувофиқ апелляция, кассация инстанцияси судига, шикоят қилиниши (протест келтирилиши) қонунда назарда тутилган, шунингдек суднинг ажрими ишнинг кейинги ҳаракатланишига тўсқинлик қиладиган биринчи инстанция судининг ажримлари устидан шикоят қилинади.

Биринчи инстанция суди ажрими устидан апелляция, кассация тартибида берилган хусусий шикоят (протест) бериш ва кўриш суднинг ҳал қилув қарори устидан апелляция, кассация шикояти (протести) бериш ва кўриш учун назарда тутилган қоидалар бўйича амалга оширилади.

27. МСИЮтК 223, 247-моддаларига мувофиқ апелляция, кассация инстанцияси суди шикоятни (протестни) кўриб чиқиб:

1) ажримни ўзгаришсиз қолдиришга;

2) ажримни ўзгартиришга ёки бекор қилишга;

3) аризани (шикоятни) қабул қилишни рад этиш тўғрисидаги, аризани (шикоятни) қайтариш, иш юритишни тўхтатиб туриш тўғрисидаги ажримни бекор қилишга ва аризани (шикоятни) кўриш учун биринчи инстанция судига юборишга ҳақли.

Ариза биринчи инстанция судининг иш юритишга қабул қилингандан сўнг чиқарилган ажрим бекор қилинганда (масалан, аризани кўрмасдан қолдириш, иш юритишни тугатиш ва ҳ.к.), апелляция, кассация инстанцияси суди ишни келгусида мазмунан кўриш учун биринчи инстанция судига юборади.

Биринчи инстанция судининг ажрими бекор қилинган бошқа ҳолларда, апелляция, кассация инстанцияси суди устидан шикоят (протест) берилган ажрим чиқарилишига сабаб бўлган (масалан, аризани қайтариш ёки аризани қабул қилишни рад қилишнинг қонуний ёхуд ноқонунийлиги тўғрисидаги) процессуал масалани ўзи мазмунан ҳал қилади.

28. Апелляция, кассация инстанцияси суди ишни кўришда давлат органи ёки бошқа орган, ташкилот, мансабдор шахс ёки фуқаронинг фаолиятида аниқланган қонун ҳужжатлари бузилиши фактлари бўйича, уларнинг суд процессида иштирокидан қатъи назар, хусусий ажрим чиқаришга ҳақли.

Уларнинг ҳаракатларида жиноят аломатлари аниқланганда эса, суд бу ҳақда жиноят иши қўзғатиш масаласини ҳал қилиш учун тегишли материалларни илова қилган ҳолда прокурорга хабар беради.

Хусусий ажрим суд мажлисида эълон қилинади ва баённомада акс эттирилади.

29. Апелляция, кассация инстанцияси суди биринчи инстанция суди томонидан иш бўйича чиқарилган хусусий ажримнинг қонунийлиги ва асослантирилганлигини текширишга ҳамда ушбу ажримнинг чиқарилишида хатолик бўлганлигини аниқлаган тақдирда, уни бекор қилишга ҳақли.

30. МСИЮтК 175-моддаси талабларига мувофиқ апелляция, кассация инстанцияси судининг ҳар бир суд мажлисида, шунингдек суд мажлисидан ташқарида амалга оширилган процессуал ҳаракат ҳақида баённома тузилади.

31. Апелляция, кассация инстанцияси суди қабул қилинган суд ҳужжатини ўқиб эшиттирганидан сўнг унинг мазмун-моҳиятини суд процесси иштирокчиларига тушунтириши шарт.

32. Шикоят апелляция, кассация инстанцияси судига иш бошқа шикоятлар бўйича кўрилгандан сўнг келиб тушганда, апелляция, кассация шикоятини берган шахсга суд ҳужжатлари устидан назорат тартибида шикоят қилиш ҳуқуқи тушунтирилади.

33. Маъмурий ишларни ўз вақтида ва тўғри ҳал этилишини таъминлаш мақсадида Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маъмурий судларига ишларни апелляция, кассация тартибида кўриш бўйича суд амалиётини ҳар чоракда умумлаштириш тавсия этилсин.