Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ МУЛКИНИ БОШҚАРИШ ДАВЛАТ ҚЎМИТАСИНИНГ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚарори
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНИНГ МУЛКНИ БАҲОЛАШ МИЛЛИЙ СТАНДАРТИ (12-СОН МБМС) «СОЛИҚ СОЛИШ МАҚСАДИДА ЯЛПИ БАҲОЛАШ УСУЛЛАРИ БИЛАН КЎЧМАС МУЛК ҚИЙМАТИНИ БАҲОЛАШ»НИ ТАСДИҚЛАШ ТЎҒРИСИДА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2012 йил 8 майда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 2359 ]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
LexUZ шарҳиМазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасининг 2018 йил 9 мартдаги 01/19-10/17-сонли «Ўзбекистон Республикасининг Мулкни баҳолаш миллий стандарти (12-сон МБМС) «Солиқ солиш мақсадида ялпи баҳолаш усуллари билан кўчмас мулк қийматини баҳолаш»ни тасдиқлаш тўғрисида»ги қарор, шунингдек унга ўзгартириш ва қўшимчаларни ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги қарорига (рўйхат рақами 2359-2, 17.03.2018 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасининг «Баҳолаш фаолияти тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 й., 9-сон, 208-модда) Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 24 апрелдаги ПҚ-843-сонли «Баҳоловчи ташкилотлар фаолиятини янада такомиллаштириш ва кўрсатилаётган хизматлар сифати учун уларнинг масъулиятини ошириш тўғрисида»ги қарорига (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 18-сон, 145-модда) мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Давлат мулкини бошқариш давлат қўмитаси қарор қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ўзбекистон Республикасининг Мулкни баҳолаш миллий стандарти (12-сон МБМС) «Солиқ солиш мақсадида ялпи баҳолаш усуллари билан кўчмас мулк қийматини баҳолаш» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ушбу қарор Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатига олинган кундан бошлаб ўн кун ўтгач кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishРаис в.б. А. АБДУХАКИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2012 йил 25 март,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish01/19-18/06-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси давлат мулкини бошқариш Давлат қўмитасининг 2012 йил 25 мартдаги 01/19-18/06 - сонли қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИнинг МУЛКНИ БАҲОЛАШ МИЛЛИЙ СТАНДАРТИ
(12-СОН МБМС)
(12-СОН МБМС)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«СОЛИҚ СОЛИШ МАҚСАДИДА ЯЛПИ БАҲОЛАШ УСУЛЛАРИ БИЛАН КЎЧМАС МУЛК ҚИЙМАТИНИ БАҲОЛАШ»
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур Мулкни баҳолаш миллий стандарти (12-сон МБМС) Ўзбекистон Республикасининг «Баҳолаш фаолияти тўғрисида»ги Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 й., 9-сон, 208-модда), Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 24 апрелдаги ПҚ-843-сонли «Баҳоловчи ташкилотлар фаолиятини янада такомиллаштириш ва кўрсатилаётган хизматлар сифати учун уларнинг масъулиятини ошириш тўғрисида»ги қарорига (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 18-сон, 145-модда) мувофиқ Ўзбекистон Республикасидаги баҳолаш фаолиятининг норматив жиҳатдан тартибга солинишини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. 12-сон МБМСнинг мақсади кўчмас мулк объектларини ялпи баҳолашдан ўтказиш тартибини белгилашдан иборат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. 12-сон МБМСнинг асосий вазифалари:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳоловчилар ва кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказишни амалга оширувчи органнинг мазкур стандарт ва баҳолаш фаолиятини тартибга солувчи бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган солиқ солиш мақсадида ялпи баҳолаш усуллари билан кўчмас мулк қийматини баҳолашдан ўтказиш тушунчалари ва қоидаларидан фойдаланишларидаги ҳаракатларининг ҳамжиҳатлигини таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолашнинг холислиги ва сифатини оширишга кўмаклашишга қаратилган тартиб-таомилларни белгилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошланғич ахборот, баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот мазмуни ва материални баён этишга нисбатан баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботлар ҳар хил талқин қилинишини истисно этадиган ягона талабларни белгилаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмулкни баҳолашнинг самарали миллий тизимини шакллантиришга кўмаклашишдан иборат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. 12-сон МБМСда назарда тутилган ялпи баҳолаш усулларидан объектлар тавсифлари миқдори чекланган кўчмас мулк объектларининг гуруҳлари учун фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII боб. Атамалар ва тушунчалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. 12-сон МБМСда қуйидаги атамалар ва тушунчалар қўлланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаналог — асосий иқтисодий, жисмоний ва бошқа тавсифларга кўра баҳолаш объектига ўхшаш, нархи ўхшаш шартларда тузилган битимдан ёки рақобатли бозорда қилинган таклифдан маълум бўлган бошқа объект;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбазавий қиймат — ялпи баҳолашнинг назарда тутилган усулларидан фойдаланилган ҳолда олинган баҳолаш объектининг унга нисбатан нархни шакллантирувчи коэффициентларни қўллашдан аввалги қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуюртмачи — кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказишни амалга оширувчи орган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishконструктив таркиб — кўчмас мулк объектининг қурилиш материаллари тури кўрсатилган қурилиш элементлари (пойдевор, деворлар, поллар, пардеворлар, томи ва ҳоказо) таркиби;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishялпи баҳолаш — баҳолашнинг қабул қилинган стандарт ёндашувларидан фойдаланган ҳолда ўхшаш тавсифларга эга бўлган кўчмас мулк объектларини гуруҳлаштириш асосида баҳолаш объектининг қийматини аниқлаш жараёни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбозор (инвентаризация) қиймати — баҳолаш объектининг 12-сон МБМСга мувофиқ аниқланган қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнархни шакллантирувчи коэффициентлар — баҳолаш объектининг базавий қийматига нисбатан нархни шакллантирувчи омилларни инобатга олиб қўлланадиган коэффициентлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнархни шакллантирувчи омиллар — нархнинг тузилиши ва даражаси шаклланадиган шарт-шароитлар. Баҳолаш объектларининг қийматига жиддий таъсир қилувчи ва ишончли тарзда аниқлаш ва холисона ўлчаш мумкин бўлган кўрсаткичлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII боб. Қўлланиш соҳаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Кўчмас мулк қийматини ялпи баҳолаш усуллари билан аниқлашда қуйидагилар умумий майдонининг 1 квадрат метри баҳолаш объекти ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishжисмоний шахсларга тегишли бўлган нотурар жой мақсадидаги кўчмас мулклар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтурар жой мақсадидаги кўчмас мулклар (квартиралар, якка тартибдаги уй-жойлар, фуқароларнинг доимий яшаши учун мўлжалланган бошқа турар жой бинолари).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. 12-сон МБМС баҳоловчи ташкилотлар, баҳоловчилар ва баҳолаш хизматлари буюртмачилари учун мўлжалланган ва кўчмас мулкни ялпи баҳолаш усуллари билан баҳолаш бўйича хизматлар кўрсатилишида мажбурий қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. 12-сон МБМС нормалари ва талаблари, шунингдек улар асосида олинган натижалардан ушбу стандартда белгиланмаган мақсадларда фойдаланишга йўл қўйилмайди, агарда қонун ҳужжатларида бошқача қоида белгиланган бўлмаса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. 12-сон МБМСни қўллашда мазкур 12-сон МБМС иловасида келтирилган Услубий кўрсатмаларга риоя қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV боб. Бухгалтерия ҳисоби стандартлари билан алоқадорлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Ялпи баҳолашдан ўтказишда бухгалтерия ҳисобининг миллий ва халқаро стандартларидан фойдаланилмайди. Шунингдек, молиявий ҳисоботларни тузиш мақсадлари учун кўчмас мулк қийматини баҳолаш тартиб-таомиллари кўчмас мулкни ялпи баҳолаш тартиб-таомиллари билан боғлиқ бўлиши мумкин эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Кўчмас мулкнинг солиқ солиш мақсадида ялпи баҳолаш усуллари билан аниқланган қиймати шу кўчмас мулкнинг молиявий ҳисоботлар учун белгиланган тартибда аниқланган қийматидан жиддий фарқ қилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Баҳолаш амалиётидаги «эскириш» атамаси таърифини бухгалтерия ҳисобида фойдаланиладиган (ҳисобланган амортизация) ўхшаш атамадан маъно жиҳати бўйича фарқлаш зарур. Шу муносабат билан баҳоловчилар «эскириш» ёки «ҳисобланган эскириш» атамаларини Ўзбекистон Республикасининг Мулкни баҳолаш миллий стандарти (1-сон МБМС) «Баҳолашнинг умумий тушунча ва принциплари»да (рўйхат рақами 1604, 24 июль. 2006 й.) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 й., 30-сон, 302-модда) акс эттирилган мол-мулкни баҳолашнинг умумий тушунча ва принципларидан келиб чиқиб қўллашлари лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV. боб. Стандарт талаблари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Баҳоловчи учун 12-сон МБМСнинг талаби ялпи баҳолашнинг қуйидаги босқичларига риоя қилишдан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги вазифани белгилаш ва баҳолаш объектининг қийматини баҳолаш тўғрисида шартнома тузиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот йиғиш ва уни таҳлил қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш ёндашувлари ва усулларини қўллаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоблашни ўтказиш ва баҳолаш объектининг якуний қийматини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тузиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Буюртмачи учун 12-сон МБМСнинг талаби қуйидагилардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳоловчи билан биргаликда баҳолаш тўғрисидаги вазифани белгилаш ва баҳолаш объектининг қийматини баҳолаш тўғрисида шартнома тузиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳоловчига зарур дастлабки ахборотни тақдим қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуайян кўчмас мулк объектининг бозор (инвентаризация) қийматини баҳолаш объектининг баҳоловчи томонидан аниқланган базавий қийматига нархни шакллантирувчи коэффициентларни қўллаш орқали ҳисоблаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Баҳолаш тўғрисидаги вазифани белгилаш ва баҳолаш объектининг қийматини баҳолаш тўғрисида шартнома тузиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Баҳолаш тўғрисидаги вазифа буюртмачи томонидан баҳоловчи ташкилот билан биргаликда тузилади ва баҳолаш объектини баҳолаш тўғрисидаги шартномага илова сифатида расмийлаштирилади. Баҳолаш тўғрисидаги вазифа қуйидагилардан иборат бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектининг номи ва қисқача тавсифи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеографик жиҳатдан жойлашган ери (маъмурий тумани);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуюртмачининг номи ва унинг реквизитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳоловчи ташкилотнинг номи ва унинг реквизитлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолашни ўтказиш учун асослар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш мақсади (вазифаси) ва баҳолаш натижаларидан фойдаланиш мўлжали;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш санаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш мақсадига мувофиқ бўлган аниқланаётган қиймат тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishэҳтимоллар ва чекловчи шартлар (мавжуд бўлганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуюртмачи томонидан тақдим қилиниши лозим бўлган дастлабки ахборот рўйхати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш ишларини ўтказиш муддатлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш тўғрисидаги вазифа қўшимча шартларни ҳам ўз ичига олиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. 12-сон МБМС мақсадлари учун баҳолаш объектининг баҳоловчи томонидан 12-сон МБМСга мувофиқ аниқланган базавий қийматига нисбатан нархни шакллантирувчи коэффициентларни қўллаш орқали ҳисобланган бозор (инвентаризация) қиймати аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Ахборот йиғиш ва уни таҳлил қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Ахборотни йиғиш ва уни таҳлил қилиш қуйидагиларни олиш ва ўрганишдан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамунавий ва якка тартибдаги лойиҳалар бўйича қурилган кўчмас мулк объектлари бўйича ҳужжатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектларининг тузилиши тўғрисидаги маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектларининг конструктив таркиби тўғрисидаги маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектларидан фойдаланиш тури ҳақидаги ахборот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объекти мансуб бўлган бозорнинг ҳолати ва динамикаси ҳақидаги ахборот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа ахборот.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Ялпи баҳолашни ўтказиш жараёнида буюртмачи томонидан қуйидагилардан иборат барча дастлабки ахборот тақдим қилинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектининг техник ва конструктив (конструктив элементлар таркиби, қурилиш тури, қаватлари ва бошқалар) тавсифларини ўз ичига олувчи ҳужжатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектининг географик жиҳатдан жойлашган ери тўғрисидаги (иқтисодий зонаси тўғрисидаги) маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбинолар ва иншоотларнинг миқдор ва техник тавсифлари, ҳудудларнинг ободончилиги ва муҳандислик коммуникациялари тўғрисидаги ахборот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектининг ёши ва охирги қайта тикланиши (капитал ва/ёки жорий таъмирланиши) тўғрисидаги маълумотлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объекти таркибида баҳоланиши лозим бўлган мулк тўғрисидаги маълумотлар (мавжуд бўлганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектидан фойдаланиш тури тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек турар жой кўчмас мулк объектининг намунавий параметрлари тўғрисидаги ахборотни ўз ичига олувчи ҳужжатлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishякка тартибда уй-жой қуриш учун ажратилган, шунингдек, нотурар жой мақсадидаги кўчмас мулк объектлари остида жойлашган ер участкалари тўғрисидаги маълумотлар (ўлчами, шакли ва ҳ.к.).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Кўчмас мулкнинг барча гуруҳлари учун, шунингдек, кўчмас мулк объектлари билан битимлар тўғрисидаги маълумотларни (санаси, нархи, нархни шакллантирувчи омиллари, ахборот манбаси ва бошқаларни) йиғиш амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Баҳоланиши лозим бўлган барча объектлар бўйича қўшимча ахборотни йиғиш баҳоловчи томонидан бозорни ҳамда кўчмас мулк объектларининг жисмоний ва ҳуқуқий тавсифларига доир ахборот манбаларини ўрганиш асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Объектни баҳолашда қуйидагилардан фойдаланилиши мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуюртмачидан олинган дастлабки ахборот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishишларни бажаришга жалб қилинган учинчи шахслардан олинган, уларнинг имзолари билан тасдиқланган ахборот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishихтисослаштирилган ташкилотларнинг (тармоқ, таҳлилий шарҳлар, кўчмас мулк бозори шарҳлари), шу жумладан оммавий ахборот воситалари ва Интернет тармоғида чоп этилган статистика маълумотлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа ахборот (сўров, интервью натижалари бўйича ва бошқа манбалардан олинган), бунда ушбу ахборотдан фойдаланганлик учун жавобгарлик баҳоловчига юкланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Баҳолаш жараёнида фойдаланиладиган ахборот баҳоловчи томонидан баҳолаш учун зарур бўлган нархни шакллантирувчи омилларни аниқлаш учун ишончли ва етарли бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБуюртмачи томонидан тақдим қилинган, шунингдек ишларни бажаришга жалб қилинган учинчи шахслардан олинган ахборот, агарда у ахборотни тақдим қилган ташкилотнинг раҳбари томонидан имзоланган ва муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланган тақдирда ишончли ҳисобланади, тегишли манбалар ҳаволасига эга бўлиши лозим бўлган баҳоловчи томонидан оммавий ахборот воситалари, Интернет тармоғи, сўров, интервью натижалари бўйича ва бошқа ўхшаш манбалардан олинган ахборот бундан мустасно.
(21-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикасининг Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасининг 2016 йил 26 майдаги 01/27-26/32-сонли (рўйхат рақами 2359-1, 01.06.2016 й.) қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2016 й., 22-сон, 253-модда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Баҳоловчи, агарда буюртмачи томонидан тақдим этилган дастлабки ахборот ҳажми ва сифати 12-сон МБМС талабларига мувофиқ баҳолашни амалга ошириш ва баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тайёрлаш учун етарли бўлмаса, баҳолаш бўйича ишларни бажаришдан бош тортишга ҳақли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Баҳолашни ўтказишда баҳоловчига маълум бўлган барча ахборот ва ҳужжатлардан сир тутиш шартлари билан қонун ҳужжатлари талабларини инобатга олган ҳолда фойдаланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Баҳолаш ёндашувлари ва усулларини қўллаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Ялпи баҳолаш усулларидан фойдаланиб баҳолаш объектининг қийматини аниқлашда кўчмас мулк объектлари бозори тўғрисидаги ахборот, нархни шакллантирувчи омиллар таркиби ҳамда ҳар бир турдаги объектлар учун баҳолаш объектларининг нархни шакллантирувчи омиллари аҳамиятлари тўғрисидаги маълумотларни таҳлил қилиш асосида барча кўчмас мулк объектлари гуруҳларга бўлинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Баҳолаш объектининг қийматини ялпи баҳолаш усуллари билан ҳисоблаш ялпи баҳолаш принциплари ва усулларини қўллаган ҳолда қиёсий ва харажат ёндашувларидан фойдаланилган тарзда амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБирор-бир ёндашувдан фойдаланишнинг имконсизлиги ёки чекланганлигини баҳоловчи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда тегишли далилларни келтирган ҳолда асослаб бериши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Қиёсий ёндашув битимларнинг бозор нархларини ва (ёки) агарда улар мавжуд бўлмаганда баҳолаш объекти билан солиштирилаётган (ўхшаш бўлган) объектларга таклиф қилинган нархларни таққослашга асосланган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАналогларни танлаш уларнинг баҳолаш объекти билан жисмоний ва иқтисодий тавсифлари бўйича ўхшашлиги асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Ялпи баҳолашда қиёсий ёндашув ўртача олинган қиймат усули ёрдамида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУсулни қўллаш асосий нархни шакллантирувчи омиллари бўйича ўхшаш бўлган кўчмас мулк объектларининг муайян гуруҳи учун ўртача олинган қийматни аниқлашдан иборат.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Кўчмас мулк объектларини қиёсий усул билан ялпи баҳолашда аналогларнинг нархи сифатида баҳолаш объектининг ҳисоб бирлиги, яъни объект умумий майдонининг бирлиги учун нархдан фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Аналог объектларнинг умумий майдони бирлиги учун нарх баҳолаш объектидан уларнинг фарқланишига қараб тузатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Баҳолаш объектини ялпи баҳолашда харажат ёндашуви жамланган эскириш ҳисобига қадрсизланишини инобатга олиб эквивалент объектнинг тикланиши учун зарур бўлган харажатларни аниқлашга асосланган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Баҳолаш объектини ялпи баҳолашда базис-индекс усулини қўллаш билан харажат ёндашуви амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Баҳолаш объектини базис-индекс усули билан баҳолаш қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектининг тикланиш қиймати бинолар ва иншоотларни тикланиш қийматининг йириклаштирилган кўрсаткичлари ёки баҳолаш санасидаги нархларни қайта ҳисоблашдаги лойиҳа-смета ҳужжатлари асосида аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектининг иқтисодий ҳаёти асосида жамланган эскиришнинг катталиги аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектининг қайта тикланиш қийматидан жамланган эскириш қиймати кўрсаткичини айириш ва кейинчалик кўчмас мулк объектининг 1 квадрат метрини ҳисоблаш орқали баҳолаш объектининг харажат ёндашуви билан аниқланган қиймати ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Турли ёндашувлар доирасида олинган баҳолаш натижаларини мувофиқлаштириш ва баҳолаш объектининг базавий қийматини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Баҳолаш объектининг базавий қиймати баҳолашда турли ёндашувлар (усуллар) билан олинган натижаларни мувофиқлаштириш орқали қийматнинг ягона миқдори кўринишида ифодаланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Мувофиқлаштириш баҳолашнинг турли ёндашувлари билан олинган натижаларга ушбу 12-сон МБМСнинг Услубий кўрсатмаларида белгиланган тартибда аниқланадиган тегишли ўлчов коэффициентларини қўйиш орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Турли ёндашувлардаги ҳисоб-китоблар якунлари бўйича олинган баҳолаш натижаларида жиддий (30 фоиздан ортиқ) тафовутлар мавжуд бўлганда баҳолашнинг энг юқори натижасидан ушбу тафовутнинг сабаблари таҳлил қилинади, ва баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилади ҳамда мувофиқлаштириш учун баҳоловчининг фикрига кўра энг ишончли натижалар танлаб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳоловчи қўлланилган баҳолаш ёндашувлари (усуллари) натижаларини мувофиқлаштиришдан бош тортишга ва базавий қиймат сифатида ёндашувлардан бирининг натижасини тавсия этишга ҳақли. Ўзининг рад жавобини баҳоловчи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириши ва асосли далилларни келтириши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Ялпи баҳолаш индивидуал баҳолашдан кўра баҳолаш объектининг қийматини аниқлашнинг унча аниқ бўлмаган воситаси бўлганлиги сабабли баҳолаш объектининг базавий қийматига нисбатан, шунингдек ушбу 12-сон МБМС нинг Услубий кўрсатмаларида келтирилган дисконтлаш коэффициентини (ялпи баҳолашдаги хатоликларни инобатга олувчи қийматни пасайтириш коэффициенти) қўллаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тузиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳоловчининг профессионал фикридан иборат ва баҳолаш объектининг базавий қийматини аниқлаш бўйича ўтказилган ишнинг ҳужжатли тасдиғи ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳоловчи томонидан ўтказилган ҳисоб-китобларнинг бутун кетма-кетлиги мантиғини ундан фойдаланувчи тушуна оладиган ва такрорлай оладиган тарзда тузилиши лозим. Шунингдек, баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг фойдаланувчиси зарур ҳолларда мустақил равишда объектнинг қийматини ҳисоботда келтирилган маълумотлардан келиб чиққан ҳолда ҳисоблай олиш имконига эга бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда баҳолаш объекти тўғрисидаги барча ахборотлар, баҳолаш жараёнида фойдаланилган барча ахборотлар тавсифи, ўтказилган таҳлил ва ҳисоб-китобларнинг босқичлари, олинган натижаларнинг асосланиши, 1 квадрат метрнинг базавий қиймати, баҳолаш базасининг тасдиғи, баҳолашнинг мақсади, шунингдек баҳолаш натижаларини тўлиқ ва бир хил талқин қилинишини таъминловчи барча эҳтимоллар ва чекловчи шартлар бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Ҳисобот фақат баҳолаш жараёнидаги ҳисоб-китоблар ва таҳлил қилишда фойдаланилган ахборот ва маълумотлардан иборат бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолашни ўтказишда ҳисоб-китоблар натижасида фойдаланилган ёки олинган ахборот ўз ичига ахборот манбасига ҳаволалар билан бирга келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қуйидаги тузилишга эга бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтитул варағи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмундарижа;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатув хати (умумлаштирувчи қисм);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқисқартмалар, шартли белгилар, символлар, бирликлар ва атамалар рўйхати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасосий қисм;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхулоса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфойдаланилган манбалар рўйхати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиловалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот рақамланган ва баҳоловчи (баҳоловчилар) томонидан саҳифама-саҳифа имзоланган, тикилган, шунингдек баҳоловчи ташкилот раҳбарининг имзоси ва муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланган бўлиши лозим.
(42-банд Ўзбекистон Республикасининг Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасининг 2016 йил 26 майдаги 01/27-26/32-сонли (рўйхат рақами 2359-1, 01.06.2016 й.) қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2016 й., 22-сон, 253-модда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг иловаси баҳоловчи томонидан фойдаланилган ва баҳолаш объектининг миқдор ва сифат тавсифларини белгиловчи ҳужжатларнинг нусхаларидан иборат бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Иловада баҳоловчи ташкилот лицензияси, баҳоловчиларнинг малака сертификатлари ва фуқаролик жавобгарлиги суғурта полисининг нусхалари ҳам келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Баҳолашни ўтказишдаги айрим ҳисоб-китоблар иловага баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдаги ушбу ҳисоб-китобларга ҳаволаларни кўрсатган ҳолда чиқарилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Баҳоловчи ташкилот баҳолашнинг баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилган натижалари учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳоловчи ташкилот кўрилган зарарлар ёки баҳолаш объектининг суд томонидан баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилган қиймат ишончли эмас деб топилганлиги учун, агар улар баҳолаш буюртмачиси ёки учинчи шахслар томонидан ишончсиз ахборот берилиши оқибатида вужудга келган бўлса, жавобгар бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVI боб. Кўчмас мулк объектининг бозор (инвентаризация) қийматини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Муайян кўчмас мулк объектининг бозор (инвентаризация) қиймати кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказишни амалга оширувчи органлар томонидан мультипликатив модел асосида баҳолаш объектининг баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда кўрсатилган базавий қийматига нисбатан ушбу 12-сон МБМС нинг Услубий кўрсатмалари иловасида келтирилган нархни шакллантирувчи коэффициентларни қўллаш билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Нархни шакллантирувчи коэффициентлардан кўчмас мулк объектининг турига қараб қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVII боб. Ахборотни ошкор этишга қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Баҳолаш жараёнида фойдаланилган барча ахборот (махфий хусусиятга эга бўлгани бундан мустасно) баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда, улар баҳоловчи томонидан қандай йўсинда тўпланган бўлса, шундай кўриниш ва таркибда очиб берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Махфий тусдаги ахборот баҳоловчи томонидан фақат буюртмачи ва (ёки) бундай ахборотни тақдим қилган шахслар билан келишув бўйича ёки суднинг тегишли ҳал қилув қарорига биноан ошкор этилади. Фойдаланилаётган ахборотнинг махфийлик даражаси буюртмачи ва (ёки) бундай ахборотни тақдим этувчи ёки унга бевосита алоқадор бўлган шахслар томонидан белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда барча эҳтимоллар ва чекловчи шартлар, шунингдек ахборотни ошкор этишга қўйиладиган ҳар қандай талаблар очиб берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот, шунингдек баҳоловчининг баҳолаш фаолияти тўғрисидаги қонун ҳужжатлари нормаларига, мазкур стандартга ва қабул қилинган бошқа мулкни баҳолаш стандартларига риоя қилинганлиги ҳақидаги баёнотдан иборат бўлиши, стандартларнинг талабларидан ҳар қандай четга чиқиш кўрсатилиши ва бундай четга чиқишга тушунтириш берилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVIII боб. Стандартдан четга чиқиш шартлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. 12-сон МБМСнинг нормалари ва талабларини қўллашдаги ҳар қандай четга чиқишларга йўл қўйилмайди, бундай четга чиқишлар қонун ҳужжатларида алоҳида ҳолатлар учун ва/ёки Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёхуд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Баҳоловчи қонун ҳужжатларига мувофиқ ушбу 12-сон МБМСнинг талабларига қисман ёки тўлиқ риоя қилишга қодир бўлмаса, баҳоловчи баҳолаш объектининг базавий қийматини аниқлаш бўйича мос келувчи ҳисобларни ва баҳолашнинг тегишли тартиб-таомилларини амалга ошириши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда белгиланиши лозим бўлган қийматни кўрсатиш ва аниқлаш билан бир қаторда 12-сон МБМСнинг талабларидан четга чиқишларнинг сабабларини далиллар билан исботлаши ва асослаб бериш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Ялпи баҳолаш усулларида ҳисобланган муайян кўчмас мулк объектининг қийматига оид вужудга келадиган низолар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг ишончлилиги экспертизасини ўтказиш ёхуд Ўзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (10-сон МБМС) «Кўчмас мулк қийматини баҳолаш»га (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2009 йил, 47-сон, 511-модда) мувофиқ амалга оширилган ушбу кўчмас мулкни индивидуал баҳолаш асосида ҳал қилиниши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Мазкур Мулкни баҳолаш миллий стандарти Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Давлат солиқ қўмитаси, Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри бўйича давлат қўмитаси, Ўзбекистон баҳоловчилар жамияти ва Ўзбекистон баҳоловчи ташкилотлар ассоциацияси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМолия вазири Р. АЗИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2012 йил 25 март,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishДавлат солиқ қўмитаси раиси Б. ПАРПИЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2012 йил 25 март,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЕр ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри бўйича давлат қўмитаси раиси С. АРАБОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2012 йил 25 март,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон баҳоловчилар жамияти раиси Н. МИРЗАРАХИМОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2012 йил 25 март,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон баҳоловчи ташкилотлар ассоциацияси раиси в.в.б. А. ИСЛАМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2012 йил 25 март,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикасининг Мулкни баҳолаш миллий стандарти (12-cон МБМС) «Солиқ солиш мақсадида ялпи баҳолаш усуллари билан кўчмас мулк қийматини баҳолаш»га
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-сон МБМС «Солиқ солиш мақсадида ялпи баҳолаш усуллари билан кўчмас мулк қийматини баҳолаш»ни қўллаш бўйича
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУслубий кўрсатмалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМазкур 12-сон МБМСни қўллаш бўйича Услубий кўрсатмалар (кейинги ўринларда услубий кўрсатмалар деб юритилади) 12-сон МБМСни амалда қўллаш мақсадида ишлаб чиқилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI боб. Атамалар ва тушунчалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Услубий кўрсатмаларда қуйидаги атамалар ва тушунчалардан фойдаланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеографик жойлашган ери — кўчмас мулк гуруҳларини маъмурий туманга киритиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishжамланган эскириш — кўчмас мулк объекти қийматининг, ушбу кўчмас мулкдан фойдаланиш даври мобайнида тўпланган эскириши билан боғлиқ умумий йўқотилиши (қадрсизланиши);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсолиштириш элементлари ва бирликлари — кўчмас мулк объектлари (аналоглар) билан тузиладиган битимлар нархларига энг муҳим тарзда таъсир қилувчи холисона назорат қилинувчи омиллар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиқтисодий зонаси — ҳудуд (минтақа)ни ҳудудларнинг иқтисодий ривожлантирилишини режалаштиришда шаҳарсозлик тусидаги объектлар нархлари даражаси ва улардан фойдаланишдаги чекловлар бўйича зоналарга белгиланган бўлиниши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII боб. Баҳолаш тўғрисидаги вазифани белгилаш ва баҳолаш объектининг қийматини баҳолаш тўғрисида шартнома тузиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Баҳолаш тўғрисидаги вазифа буюртмачи томонидан баҳоловчи ташкилот билан биргаликда аниқланади ва тузилади. Баҳолаш тўғрисидаги вазифа баҳолаш объектини баҳолашнинг асосий шартларини, шунингдек баҳолашдан ўтказишнинг чекловчи шартларини ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Баҳолаш тўғрисидаги вазифа қуйидаги шаклда тузилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish| Баҳолаш объекти (номи ва қисқача тавсифи) | |
| Баҳолаш объектининг географик жойлашган ери | |
| Баҳолаш объектининг иқтисодий зонаси | |
| Буюртмачи ва унинг реквизитлари | |
| Баҳоловчи ташкилот ва унинг реквизитлари | |
| Баҳолашдан ўтказиш учун асос | |
| Баҳолаш объектининг асосий конструктив элементлари | |
| Баҳолашнинг мақсади ва вазифалари (баҳолашни тайинлаш) | |
| Аниқланаётган қиймат тури | |
| Эҳтимоллар ва чекловчи шартлар (мавжуд бўлганда) | |
| Баҳолаш санаси | |
| Баҳолашдан ўтказиш жадвали (муддатлари) | |
| Буюртмачига баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тақдим этиш санаси | |
| Дастлабки ҳужжатлар тўплами | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш объектининг хусусиятларига ҳамда буюртмачининг талабларига қараб баҳолаш тўғрисидаги вазифа қўшимча шартларга эга бўлиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Баҳолаш тўғрисидаги вазифа буюртмачи ва баҳоловчи ташкилот раҳбари томонидан имзоланади, тарафларнинг муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланади ва баҳолаш объектини баҳолаш тўғрисидаги шартномага илова тариқасида расмийлаштирилади.
(4-банд Ўзбекистон Республикасининг Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасининг 2016 йил 26 майдаги 01/27-26/32-сонли (рўйхат рақами 2359-1, 01.06.2016 й.) қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2016 й., 22-сон, 253-модда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII боб. Ахборотни йиғиш ва уни таҳлил қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Ахборотни йиғиш қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзарур маълумотлар таркиби аниқланади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishахборот манбалари рўйхати шакллантирилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishзарур ахборотни йиғиш амалга оширилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishйиғилган ахборот тизимланади, қайта ишланади ва таҳлил қилинади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбарча йиғилган ахборот мазмуни баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда тавсифланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Баҳоловчи баҳолашни ўтказиш учун зарур бўлган ахборотни йиғишни амалга оширади, кўчмас мулк объектининг миқдор ва сифат кўрсаткичларини ўрганади, баҳолаш объектининг қийматини аниқлаш учун муҳим бўлган ахборотни, шу жумладан:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеографик жойлашган ери ва иқтисодий зонаси тўғрисидаги ахборот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объекти тўғрисидаги ахборот, шу жумладан фойдаланиш тури (турар жой/нотураржой бўлган кўчмас мулк) ҳақидаги маълумотлар, объектдан жорий фойдаланиш ҳақидаги, объектнинг жисмоний хусусиятлари, унинг техник ва фойдаланишга оид тавсифлари, қурилган йили, қаватлари, ер участкаси (ер участкаси мавжуд бўлганда), қадрсизланиши ва эскириши ҳақидаги ахборот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш объекти мансуб бўлган бозордаги талаб ва таклиф тўғрисидаги ахборот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳоланаётган объект (унинг аналоглари)га доир битимлар ҳақидаги ахборотни баҳолашни ўтказишда қўлланилиши лозим бўлган ёндашувлар ва усуллар ёрдамида таҳлил қилишни амалга оширади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Буюртмачи томонидан тақдим қилинадиган дастлабки ахборотга 12-МБМСда кўрсатилган маълумотлар киритилади. Баҳоловчи ташкилотнинг сўрови бўйича буюртмачи томонидан баҳолаш учун зарур бўлган бошқа ахборот тақдим қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Баҳоловчи йиғилган (буюртмачидан олинган) дастлабки ахборотга эга бўлган ҳолда буюртмачининг вакили билан тақдим қилинган ҳужжатлар таҳлил қилинишини амалга оширади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Баҳолаш жараёнида фойдаланиладиган ахборот турлича шарҳланадиган бўлиши мумкин эмас, баҳоловчига энг муҳим нархни шакллантирувчи омилларни аниқлаш ва баҳолаш объектининг базавий қиймати тўғрисида асосли хулоса қилиш имкониятини таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Баҳоловчи ҳужжатларни ўрганиш мобайнида буюртмачининг вакили билан биргаликда объектларни танлов асосида саралаш орқали баҳоланаётган кўчмас мулк объектларининг кўздан кечирилишини амалга оширишга ҳақли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Баҳоловчининг сўрови бўйича ҳужжатларни тақдим қилган шахс томонидан тегишли маълумотларга қўшимча маълумотномалар кўринишида аниқликлар (изоҳлар) расмийлаштирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Баҳоловчи ахборотнинг етарли ва ишончли эканлигини бунинг учун ўзида мавжуд воситалар ва усуллардан фойдаланган ҳолда таҳлилдан ўтказиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТўпланган ахборотни, агарда қўшимча ахборотдан фойдаланиш баҳолаш объекти қийматининг базавий миқдорини жиддий ўзгаришига олиб келмаса, баҳолаш мақсадлари учун етарли деб ҳисоблаш мумкин. Ахборот етишмовчилиги баҳолаш объекти қийматини баҳолашнинг якуний натижасига таъсир қилган тақдирда, бу ҳолат баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Баҳолаш жараёнида бевосита фойдаланиладиган ахборотдан ташқари, шунингдек баҳолаш объекти мансуб бўлган кўчмас мулк бозорига оид ахборотни тўплаш амалга оширилади. Кўчмас мулк бозори сегменти тўғрисидаги ахборот баҳолаш объектини таҳлил қилишнинг бошқа кўрсаткичлари билан бир қаторда баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Тегишли ахборотни ўрганиш давомида баҳоловчи ёки буюртмачига айрим баҳолаш объектларининг бирор-бир авариявий ҳолати аломатлари маълум бўлиб қолган ҳолларда, бундай ахборот баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV боб. Баҳолаш ёндашувлари ва усулларини қўллаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Ялпи баҳолашдан ўтказиш жараёни ва кўчмас мулк объектининг бозор (инвентаризация) қийматини ҳисоблаш икки босқичда амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш объектининг базавий қийматини аниқлаш — баҳоловчи ташкилотлар томонидан 12-МБМСга ва ушбу услубий кўрсатмаларга мувофиқ баҳолашнинг тегишли ёндашувлари ва усулларини қўллаш орқали амалга оширилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк объектининг бозор (инвентаризация) қийматини ҳисоблаш — кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказилишини амалга оширувчи органлар томонидан баҳолаш объектининг базавий қийматига нисбатан нархни шакллантирувчи коэффициентларни қўллаш орқали амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Кўчмас мулк объекти умумий майдонининг 1 квадрат метри бозор қийматини ялпи баҳолаш усуллари билан баҳолаш қиёсий ва харажат ёндашувларини қўллаш ёрдамида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Қиёсий ёндашув
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Кўчмас мулк объектларини ялпи баҳолашда қиёсий ёндашувни ўртача қиймат усули билан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Ушбу ёндашувни қўллаш қуйидаги кетма-кетликда амалга оширилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкўчмас мулк бозорини ўрганиш ва аналогларни сотиш бўйича битимлар ёки таклифлар тўғрисидаги ахборотни йиғиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсолиштириш элементларини танлаш ва асослаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш объекти учун хос бўлган солиштириш бирликларини аниқлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтаққосланаётган аналоглар билан баҳолаш объектини солиштириш бирлиги бўйича солиштириш ва зарур бўлганда баҳолаш объектига нисбатан ҳар бир аналог объектнинг нархига тузатишлар киритиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер участкасига бўлган ҳуқуқлар қийматини ҳисоблаш (ер участкаси мавжуд бўлганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishаналоглар нархларининг тузатилган қийматларини ягона қийматга келтириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Баҳоловчи томонидан аналогларни сотиш бўйича битимлар ва/ёки таклифлар тўғрисидаги ахборотни йиғиш буюртмачи томонидан белгиланган ва баҳолаш тўғрисидаги вазифада кўрсатилган ҳудудий (минтақа, шаҳар, туман, шаҳарча, қишлоқ ва ҳоказо) зона доирасида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгарда баҳолаш тўғрисидаги вазифада маъмурий жиҳатдан бўлиниши мумкинлигини назарда тутадиган ҳудудий зона кўрсатилган бўлса, ахборотни йиғишда баҳоловчи маъмурий жиҳатдан бўлинмайдиган ҳудудлар даражасидаги (шаҳарлар, туманлар, шаҳарчалар ва ҳоказо) аналогларни баҳолаш тўғрисидаги вазифада кўрсатилган зона доирасида саралаб олишни амалга оширади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Солиштириш элементлари сифатида қуйидагилар орасидан фақат нархни шакллантирувчи ва аналоглар нархига таъсир кўрсата олувчи ҳисобланадиганлари қабул қилинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishгеографик жойлашган ери (маъмурий туман);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиқтисодий зонаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳажмли-режалаштиришга оид ва конструктив тавсифлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқаватлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилган йили (капитал реконструкция);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер участкасининг тавсифлари (ер участкаси мавжуд бўлганда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Ушбу усул билан баҳолашдан ўтказишда баҳоловчи баҳолаш объектининг якуний қийматига таъсир кўрсатувчи солиштиришнинг бошқа элементларини ҳам кўриб чиқиши мумкин. Баҳоловчи буни баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириши ва баҳолаш объектининг базавий қийматини аниқлашда инобатга олиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Ўртача қабул қилинган қиймат усулини қўллашда аналогларнинг энг кам сони баҳолаш объектининг географик жойлашган ерига қараб турли бирликлардан иборат бўлади. Сотув ва/ёки таклиф нархлари тўғрисидаги ахборотнинг энг кам ҳажми аналоглар бўйича жойлашган ерига қараб қуйидаги тартибда тақсимланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishагар баҳолаш объекти қишлоқ жойида, тоғли туманларда, бошқа узоқ ва бориш қийин бўлган туманларда жойлашган бўлса (шу жумладан ҳар хил турдаги шаҳарчалар) — камида 4 та аналоглар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishагар баҳолаш объекти туман марказида ёки туманга бўйсунадиган шаҳарда жойлашган бўлса — камида 6 та аналоглар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishагар баҳолаш объекти вилоят марказида ёки вилоятга бўйсунадиган шаҳарда жойлашган бўлса — камида 8 та аналоглар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishагар баҳолаш объекти Тошкент шаҳрида жойлашган бўлса — камида 10 та аналоглар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Ялпи баҳолаш стандарт ва бут ҳолатда бўлган баҳолаш объектларининг базавий қийматини аниқлашни назарда тутади. Шу муносабат билан аналогларни стандарт ҳолатлардан четга чиққан ҳолда танлаш ҳолларида (масалан, кўчмас мулк таркибида қўшимча ускуна мавжудлиги ёки қўшимча қурилишларнинг мавжудлиги, намунавий планировкаларидаги ўзгаришлар ва ҳ.к.) баҳоловчи аналоглар бўйича битимлар ва/ёки таклифларнинг нархларига тегишли тузатишлар киритиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Тузатишлар фоиз ва қиймат ўлчамлари кўринишида киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishФоизли тузатишлар аналогнинг сотув (ёки таклиф) нархини аналог ва баҳолаш объектининг тавсифларидаги тафовутлар даражасини акс эттирувчи тузатув коэффициентига кўпайтириш йўли билан киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҚийматли тузатишлар аналогнинг сотув (ёки таклиф) нархини аналог ва баҳолаш объектининг тавсифларидаги тафовутлари баҳоланаётган муайян суммага ўзгартириш йўли билан киритилади. Қийматли тузатишлар солиштириш бирлиги нархига ёки аналогнинг яхлит нархига киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСолиштирилаётган объектларнинг тузатилган сотув нархлари якуний қиймати бир-бирига мос келмаслиги мумкин. Шу сабабли, тузатилган сотув нархини танлаш тузатишлар қиймати ёки миқдори энг кам бўлган аналогнинг (аналогларнинг) тузатилган нархидан фойдаланишга асосланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТузатишлар ҳар бир солиштириш элементи бўйича аналог нархининг олдинги тузатилган қийматига нисбатан алоҳида киритилади. Бунда фоизли тузатишлар биринчи бўлиб, кейин эса қийматли тузатишлар киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Кўчмас мулк объектларини ялпи баҳолашда аналог ва баҳолаш объекти учун солиштириш бирлиги сифатида кўчмас мулкнинг 1 квадрат метридан фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўчмас мулкнинг 1 квадрат метридан фарқ қиладиган аналог объектларнинг сотув ва/ёки таклиф нархлари бўйича солиштириш бирликлари (объект, уй, квартира, хона учун нарх, 1 куб метр учун ва ҳ.к.) тегишлича қайта ўзгартирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Аналоглар нархларига тузатишлар киритилиши якунлари бўйича ҳар бир аналог бўйича солиштириш бирлигининг тузатилган нархи аниқланади ва барча олинган (тузатилган) натижалар ягона қиймат баҳосига келтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Ер участкасидан фойдаланиш ҳуқуқлари қиймати капитализация ставкаси баҳолаш санасида амалда бўлган Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг қайта молиялаш ставкасининг 1/4 га баробар бўлганда тегишли ер солиғи ставкасини капиталлаштириш йўли билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКейинчалик ер участкасидан фойдаланиш ҳуқуқларининг ҳисобланган қиймати, мулкдор томонидан аналогнинг нархи ер участкасидан фойдаланиш ҳуқуқларини инобатга олган ҳолда белгиланиши шарти билан, аналог объектларнинг нархи ва/ёки таклифидан айрилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Аналогларнинг тузатилган нархлари қийматини ва 1 кв.м.нинг базавий қийматини ягона бирликдаги қийматга келтириш сотув ёки таклиф нархларига нисбатан уларга киритилган тузатишларнинг миқдорини инобатга олган ҳолда солиштирма ўлчовларни бериш йўли билан амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Харажат ёндашуви
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Солиқ солиш мақсадида баҳолаш объектларини ялпи баҳолашда харажат ёндашуви базавий-индекс усулини қўллаш воситасида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Базавий-индекс усулини қўллаш жараёнида қуйидаги ҳаракатлар тартибига риоя қилиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўчмас мулк объектининг тикланиш қиймати кўчмас мулк тикланиш қийматининг йириклаштирилган кўрсаткичларига асосан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishНамунавий қурилишдаги объектларнинг тикланиш қиймати лойиҳа-смета ҳужжатлари бўйича қурилиш қиймати тўғрисидаги маълумотлар асосида ҳам аниқланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўчмас мулк объектининг тикланиш қиймати йириклаштирилган кўрсаткичлар асосида қуйидаги формулаларга мувофиқ аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнотурар жой мақсадидаги кўчмас мулк учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishС т.қ. = S * Сс.е. * К1 * К2 * К3 * … Кn * I1 * I2 * I3 * … In, бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishС т.қ.— кўчмас мулк объектининг тикланиш қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishS — кўчмас мулк объектини ўлчаш бирлиги (ҳажми, майдони, погон метри (узунаси) ва ҳ.к.);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСс.е. — тикланиш қийматининг йириклаштирилган кўрсаткичи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК1, К2, К3, … Кn — тузатув коэффициентлари (капиталлик гуруҳи, туманнинг сейсмиклик, ҳудудий коэффициент ва ҳ.к.);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI1, I2, I3, … In — статистика органлари томонидан аниқланган қурилиш материаллари нархларининг қимматлашиш индекслари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтурар жой мақсадидаги кўчмас мулк учун:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСт.қ. = V * Cс.е. * [ (К1 + К2 + К3 + . . .+ Кn) – (n – 1) ] * I1, * I2, * I3, * … * In, бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishС т.қ. — кўчмас мулк объектининг амалдаги нархлардаги тикланиш қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV — баҳоланаётган объектнинг м3 даги ҳажми;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСс.е. — кўчмас мулк объекти қийматининг 2011 йилдаги нархлар асосидаги йириклаштирилган кўрсаткичи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК1, К2, К3, … Кn — тузатув коэффициентлари (капиталлик гуруҳи, туманнинг сейсмиклик, ҳудудий коэффициент ва ҳ.к.);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn — тузатиш коэффициентларининг миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI1, I2, I3, … In — статистика органлари томонидан аниқланган қурилиш материаллари нархларининг қимматлашиш индекслари (келгуси даврларда қайта ҳисоблаш учун қўлланади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўчмас мулк объектининг тикланиш қийматини қурилишлар ҳажмига нисбатан йириклаштирилган кўрсаткичлар асосида аниқлашда ушбу қийматни майдонга нисбатан ҳисобланишини амалга ошириш зарур. Ҳисоблашлар тикланиш қийматини стандарт баландликка бўлиш орқали олиб борилади. Стандарт баландлиги миқдори белгиланмаган кўчмас мулк объектлари бўйича стандарт баландлик миқдори 3 метр миқдорида қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўчмас мулк объектининг тикланиш қиймати амалдаги нархлардаги смета қиймати асосида баҳолаш объектининг лойиҳа-смета ҳужжатлари бўйича қурилиш смета қийматига нисбатан смета ҳужжатлари тузилган пайтдан эътиборан қурилиш материаллари нархларининг тегишли қимматлашиш индексларини қўллаш йўли билан аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishCа.т.қ. = Cc * К * I1 * I2 * I3 * … In, бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСа.т.қ. — кўчмас мулк объектининг амалдаги нархлардаги тикланиш қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishCс — лойиҳа-смета ҳужжатлари бўйича кўчмас мулк объектининг қурилиш сметаси қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishК — ҳудудий коэффициент (йириклаштирилган кўрсаткичлар асосида кўчмас мулкнинг тикланиш қийматини аниқлашда фойдаланиладиган коэффициент);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI1, I2, I3, … In — статистика органлари томонидан аниқланган қурилиш материаллари нархларининг қимматлашиш индекслари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўчмас мулкнинг тикланиш қийматига кўчмас мулк тикланиш қийматининг амалдаги нархлардаги 10 фоизи миқдоридаги тадбиркорлик фойдаси суммаси қўшилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Жамланган эскириш қиймати иқтисодий ёш усули билан қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭж = (ҲЁ / ИХМ) * 100, бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЭж — жамланган эскириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲЁ — кўчмас мулкнинг ҳақиқий ёши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИХМ — иқтисодий хизмати муддати, ўрнатилган нормаларга мувофиқ.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБунда жамланган эскириш кўрсаткичи 40 фоиздан ошмаслиги лозим. Ҳисоб кўрсаткичи 40 фоиздан ошган ҳолларда жамланган эскириш 40 фоиз миқдорида қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Кўчмас мулк объектларини ялпи баҳолашда жамланган эскириш бир нечта диапазонда аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10 фоизгача (шу жумладан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10 фоиздан 20 фоизгача (шу жумладан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20 фоиздан 30 фоизгача (шу жумладан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30 фоиздан 40 фоизгача (шу жумладан).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЖамланган эскириш кўрсаткичлари (фоиз ва қиймат ифодасида) баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда тегишли жадвалда келтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Баҳолаш объектининг қиймати базавий-индекс усули билан харажат ёндашуви доирасида тикланиш қиймати ва жамланган эскиришнинг қиймат кўрсаткичи ўртасидаги фарқ сифатида кейинчалик кўчмас мулк объекти 1 квадрат метрининг базавий қийматини ҳисоблаш билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКўчмас мулк объекти 1 квадрат метрининг қиймати баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда тегишли жадвалда жамланган эскиришнинг тегишли диапазонларида келтирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Жамланган эскиришнинг қийматида | ||||
|
10 фоизгача (шу жумладан) |
10 фоиздан 20 фоизгача (шу жумладан) | 20 фоиздан 30 фоизгача (шу жумладан) | 30 фоиздан 40 фоизгача (шу жумладан) | |
|
Кўчмас мулк объекти 1 квадрат |
| | | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Қўлланилган ёндашувлар доирасида олинган баҳолаш натижаларини мувофиқлаштириш ва баҳолаш объектининг базавий қийматини аниқлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Баҳолаш объектининг базавий қиймати турли ёндашувлар билан олинган баҳолаш натижаларини мувофиқлаштириш орқали аниқланган кўчмас мулк объектининг 1 квадрат метри қиймати ягона кўрсаткичи (ягона бирлиги) кўринишида ифода этилади. Қиёсий ёндашув билан аниқланган кўчмас мулк объектининг 1 квадрат метри қиймати жамланган эскиришнинг барча диапазонларини инобатга олган ҳолда харажат ёндашуви билан аниқланган кўчмас мулк объектининг 1 квадрат метри қийматлари билан алоҳида-алоҳида мувофиқлаштирилади (базавий қийматнинг 4 та мувофиқлаштирилган бирлиги келиб чиқади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Баҳоловчи мувофиқлаштиришни ўтказишдан бош тортишга ҳақли ва баҳолаш объектининг базавий қиймати сифатида баҳолаш ёндашувларидан бирининг натижасини тавсия қилиши мумкин. Баҳоловчи мувофиқлаштиришдан бош тортганлигини далиллар билан баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда асослаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Мувофиқлаштириш турли ёндашувлардаги ҳисоб-китоблар натижаларига тегишли ўлчов коэффициентларини бериш йўли билан амалга оширилади. Ўлчов коэффициентлар миқдорлари қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхаражат ёндашуви учун: Кх = Сх / (Сх + Сқ)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқиёсий ёндашув учун: Кқ = Сқ / (Сх + Сқ), бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКх, Кқ — ёндашувлар натижаларига нисбатан қўлланадиган тегишли ўлчов коэффициентлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСх — харажат ёндашуви билан олинган кўчмас мулк объекти 1 квадрат метрининг қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСқ — қиёсий ёндашув билан олинган кўчмас мулк объекти 1 квадрат метрининг қиймати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Баҳолаш объектининг базавий қийматининг мувофиқлаштирилган бирлиги турли ёндашувлар билан тегишлича олинган ҳисоб-китоблар натижаларига тегишли ўлчов коэффициентларини қўллангандан кейин ёндашувлар натижаларини қўшиш орқали аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishС = γх * Кх + γқ * Кқ , бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishС — кўчмас мулк объекти 1 квадрат метрининг мувофиқлаштирилган бирлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishγх, γқ — баҳолаш объекти 1 квадрат метрининг қийматини харажат ва қиёсий ёндашувлар билан ҳисоблаш натижалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБазавий қийматни мувофиқлаштириш ва аниқлаш якунлари жадвал шаклида келтирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Жамланган эскиришнинг қийматида | ||||
| 10 фоизгача (шу жумладан) |
10 фоиздан 20 фоизгача (шу жумладан) |
20 фоиздан 30 фоизгача (шу жумладан) |
30 фоиздан 40 фоизгача (шу жумладан) | |
|
Кўчмас мулк объекти |
| | | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Базавий қийматнинг мувофиқлаштирилган бирлигига ялпи баҳолаш хатоликларини инобатга олиш мақсадида 0,85 миқдорида дисконтлаш коэффициенти (депрессия коэффициенти) қўлланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV боб. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тузиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Баҳоловчининг баҳолаш объектининг базавий қийматига тааллуқли хулосаси йиғилган ахборот ва тегишли ҳисоб-китоблар натижаси тасдиғидан иборат бўлган баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда тақдим этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тузишда қуйидаги қоидаларга риоя қилиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳолаш объекти қийматини аниқлаш учун муҳим бўлган барча ахборотни ўз ичига олиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилган, фойдаланилган ёки баҳолашдан ўтказишдаги ҳисоб-китоблар натижасида олинган ахборот тасдиқланган бўлиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг мазмуни баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдан фойдаланувчиларни чалғитмаслиги, шунингдек ҳар хил маънода талқин қилинишига йўл қўймаслиги лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда тақдим қилинган материалларнинг ва баҳолаш жараёни таърифининг таркиби ва кетма-кетлиги қийматнинг ҳисобланишини такрорлашга ва ўхшаш натижаларга олиб келишга имкон бериши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳолаш жараёнида фойдаланилмаган ахборотни ўз ичига олмаслиги лозим, агарда бундай ахборотни илова қилиш баҳолаш фаолиятини тартибга солувчи қонун ҳужжатларига мувофиқ мажбурий ҳисобланмаса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Кўчмас мулк объектларини баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг тузилиши қуйидаги бўлимлар ва уларнинг қисмларидан иборат бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) I бўлим «Титул варағи» — баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг биринчи саҳифаси ҳисобланади ва ҳужжатни излаш учун зарур бўлган бирламчи ахборот манбаси бўлиб хизмат қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТитул варағида қуйидаги маълумотлар келтирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳоловчи ташкилотнинг номи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг рўйхат рақами;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishиш номи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот тузилган сана.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгарда баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот икки ёки ундан ортиқ китобдан иборат бўлса, ҳар бир китоб биринчи китобнинг титул варағига мос келувчи ҳамда ушбу китобга доир маълумотлардан иборат ўзининг титул варағига эга бўлиши лозим. Китобнинг рақами титул варағига қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) II бўлим «Мундарижа» — барча бўлимлар, кичик бўлимлар, бандлар (агар улар номига эга бўлса), тегишли саҳифалари рақамлари кўрсатилган иловалардан ташкил топади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИкки ва ундан ортиқ китобдан иборат бўлган баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тузишда уларнинг ҳар бирида ўз мундарижаси бўлиши лозим. Бунда биринчи китобда бутун баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг мундарижаси китоблар рақамлари кўрсатилган ҳолда жойлаштирилади, кейинги китобларда — фақат тегишли китобнинг мундарижаси бўлади. Биринчи китобда кейинги китобларнинг мундарижалари ўрнига фақат уларнинг номини кўрсатишга йўл қўйилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishв) III бўлим «Кузатув хати (умумлаштирувчи қисм)» буюртмачига баҳолашни амалга ошириш натижалари ҳақидаги эркин шаклда (иш услубида) баён этилган хабарни ўз ичига олади. Хатда қуйидагилар кўрсатилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолашни амалга ошириш учун асос;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш объектининг номи ва жойлашган манзили;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбажарилган ишларнинг қисқача баёни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқиймат аниқланган санага қадар бўлган ҳолатга кўра баҳолаш объектининг қиймати ҳақида хулоса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қайси қонун ҳужжатларига мувофиқ тайёрланган бўлса, шу ҳужжатларга ҳавола;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкузатув хати баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга асосан тайёрлангани ва фақатгина ҳисоботнинг тўлиқ матнига боғлиқ равишда, яъни ҳисоботда қабул қилинган барча фаразлар ва чеклашларни ҳисобга олган ҳолда талқин қилиниши мумкинлигига кўрсатма.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishКузатув хати баҳоловчи ташкилотнинг фирма бланкасида расмийлаштирилади, раҳбари томонидан имзоланади ва муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланади.
(41-банднинг «в» кичик банди саккизинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикасининг Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасининг 2016 йил 26 майдаги 01/27-26/32-сонли (рўйхат рақами 2359-1, 01.06.2016 й.) қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2016 й., 22-сон, 253-модда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishг) IV бўлим «Қисқартмалар, шартли белгилар, символлар, бирликлар ва атамалар рўйхати» баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда қабул қилинган кам тарқалган қисқартмалар, шартли белгилар, символлар, бирликлар, специфик (профессионал) атамалардан иборат бўлиб, уларнинг таърифлари кўрсатилган бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгарда қисқартмалар, шартли белгилар, символлар, бирликлар ва атамалар баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда икки мартадан кам такрорланса, алоҳида рўйхат тузилмайди ва бевосита матнда илк эслатишданоқ унинг маъноси очиб берилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishд) V бўлим «Кириш» асосий фактлар ва хулосаларнинг қисқача баёнидан иборат бўлиши лозим. Бу бўлимга қуйидаги қисмлар киритилган бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасосий фактлар ва хулосалар, унда қуйидагилар кўрсатилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш объекти тўғрисидаги умумий ахборот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги шартнома номи, рақами ва тузилган санаси, тарафларнинг тўлиқ номи, ваколатли органнинг қарори (ҳукумат қарорлари, баҳолашни ўтказиш учун асос ҳисобланадиган бошқа ҳужжатлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда охирги марта ўзгартириш киритилган санага ҳамда тақдим қилинган кўринишда расмийлаштирилган ҳисоботнинг календарь санасига мос келувчи баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот тузилган сана;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисоботнинг тартиб рақами;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishушбу Услубий кўрсатмалар талабларига мувофиқ бўлган ахборотни ўз ичига олиши лозим бўлган баҳолаш тўғрисидаги вазифа;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолашнинг буюртмачиси тўғрисидаги маълумотлар (номи, юридик манзили);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳоловчи ташкилот (тўлиқ номи, юридик манзили, фуқаролик жавобгарлигининг суғурталаниши, баҳолаш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензиянинг рақами, берилган санаси ва амал қилиш муддати тўғрисидаги маълумотлар) ва баҳоловчи ташкилотда меҳнат шартномаси асосида ишлайдиган баҳоловчи (фамилияси, исми, отасининг исми, баҳолашни ўтказиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатнинг рақами ва берилган санаси) тўғрисида маълумотлар. Шунингдек, баҳолашдан ўтказиш ва баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тайёрлаш учун жалб қилинадиган ташкилотлар ва мутахассислар тўғрисида, уларнинг баҳолаш объектини баҳолашдан ўтказишдаги малакаси ва иштирок этиш даражаси кўрсатилган ахборот;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш натижаларига таъсир кўрсатган эҳтимоллар ва чекловлар (мавжуд бўлганда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishе) VI бўлим «Асосий қисм» қуйидаги мажбурий қисмлардан иборат бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳоловчи босқичма-босқич у томондан бажарилган ишларнинг кетма-кетлигини тавсифлайдиган баҳолаш жараёнининг босқичлари. Ҳар бир босқичда баҳолаш объектини баҳолаш бўйича қилинган ишлар тўғрисида умумий маълумотлар (оддий рўйхатни келтиришга рухсат берилади) келтирилади. Ўтказилган таҳлил ва қилинган ҳисоб-китобларнинг янада батафсил ёритиб берилиши баҳолаш объектининг хусусиятлари, баҳолаш вазифаси ва мавжуд ахборот ҳажмига мувофиқ қуйидаги қисмларда келтирилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш объектининг миқдор ва сифат тавсифлари тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олувчи баҳолаш объектининг тавсифи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳоловчи томонидан баҳолашни ўтказиш учун зарур бўлган ахборотни олиш жараёни баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботида ҳам ахборотни олишнинг аниқ манбалари, ҳужжатни аниқловчи номи, рақами, санаси ва бошқа маълумотлари кўрсатилган ҳолда тавсифланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар буюртмачининг сўралган ахборотни тақдим этишдан бош тортганлиги баҳолаш натижаларининг аниқлиги ва/ёки ишончлилигига жиддий таъсир кўрсатган бўлса, у ҳолда бу ҳолат баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда қайд этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш объектининг тавсифи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдан фойдаланувчида баҳоланаётган мулкнинг қадр-қимматига таъсир қиладиган барча жиҳатларда баҳолаш объекти тўғрисидаги объектив тасаввурни шакллантириши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш объекти бозорининг таҳлили баҳолаш объектига бевосита дахли бўлмаган, лекин унинг қийматига таъсир қилувчи барча омилларнинг таҳлилини ўз ичига олиши лозим. Бўлимда баҳолаш объектининг қийматини аниқлашда фойдаланилган барча нархни шакллантирувчи омиллар бўйича ахборот ва уларнинг аҳамияти асослари тақдим этилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳоловчига, шунингдек баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда барча фойдаланилган қонун ҳужжатларини акс эттириши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш жараёнининг тавсифи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдан фойдаланувчига баҳолаш жараёнининг мантиғини ва баҳоловчи томонидан баҳолаш объектининг қийматини белгилаш учун қўйилган қадамларининг муҳимлигини тушуниш имконини берувчи баҳолаш объектининг қийматини аниқлашнинг кетма-кетлигидан иборат бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲар бир ёндашув доирасида баҳоловчи у томондан қилинган барча таҳлиллар, ҳисоб-китоблар, мулоҳазаларни келтиради. Баҳоловчининг қабул қилинган ёндашувлар доирасида баҳолаш усулларини қўллашдаги ҳар бир ҳаракати тегишли тарзда асосланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда мавжуд бўлган барча ахборот текширила оладиган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳоловчининг фикрига кўра у томондан баҳолаш объектининг қийматини ҳисоблашдаги қўлланилган усулни акс эттириши учун муҳим ҳисобланган ҳар қандай маълумотларни ҳам ўз ичига олиши мумкин;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishж) VII бўлим «Хулоса» қуйидаги қисмлардан иборат бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш объектини мувофиқлаштириш тартиб-таомилининг тавсифи келтирилган ҳолда турли ёндашувларни қўллаш билан олинган баҳолаш натижаларини мувофиқлаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳар бир ёндашувда олинган натижаларнинг сезиларли фарқлари эҳтимолий фарқлар сабабларига тааллуқли далилий шарҳлар билан баён этилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг хулоса қисми сифат тўғрисидаги баёнот — баҳоловчининг баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қонун ҳужжатлари ва фойдаланилаётган баҳолаш стандартлари талабларига мувофиқлиги тўғрисидаги расмий эълонини ўз ичига олиши лозим;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishз) VIII бўлим «Фойдаланилган манбалар рўйхати» баҳолаш объектини баҳолашдан ўтказишда фойдаланилган, уларнинг олинган манбалари кўрсатилган ҳолдаги маълумотлар рўйхатини ўз ичига олиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда фойдаланилаётган адабиётлар ва манбаларга ҳаволалар ҳисобот матнида бўлиши лозим, манбаларнинг тўлиқ номлари кўрсатилган рўйхат эса ҳисоботнинг алоҳида бўлимида (иловасида) келтирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishМанбалар сирасига қуйидагилар киради: қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, маълумотнома ва услубий адабиётлар, услубий тавсиялар, хизматга оид адабиётлар, маълумотлар базаси, Интернет тармоғидан олинган маълумотлар ва ҳ.к.;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishи) IX бўлим «Иловалар» чоп этилган кўринишда баҳолашдан ўтказишда фойдаланилган барча ахборотдан, шунингдек ҳисоб-китоблар ва ҳисоб-китоблар жадвалидан иборат бўлиши лозим. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг иловаларида бошқа ташкилотларга юборилган сўровлар ва бундай сўровларга жавоблар нусхалари мавжуд бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга илова қилинган барча ҳужжатлар тегишли тарзда расмийлаштирилган бўлиши (унга ваколатланган шахс томонидан имзоланган ва белгиланган тартибда ҳужжатларни тақдим этувчи органлар ва ташкилотлар томонидан тасдиқланган бўлиши, Интернет тармоғидан ёки бошқа оммавий ахборот воситаларидан олинган ахборот бундан мустасно) лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲисоб-китоблар қилинишига асос бўлган ҳужжатларнинг йўқлиги баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни ишончли эмас деб эътироф этиш учун бевосита асос ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга иловалар, шунингдек баҳоловчи ташкилотнинг лицензияси, баҳоловчи томонидан баҳолашни ўтказиши учун ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатлар нусхаларини, фуқаролик жавобгарлиги суғурта полисининг нусхасини ўз ичига олиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда илова ҳужжатларининг тўлиқ рўйхати мавжуд бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг нусхаси баҳоловчи ташкилотда баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот тузилган санадан бошлаб қонун ҳужжатларида белгиланган муддат мобайнида сақланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVI боб. Кўчмас мулк объектининг бозор (инвентаризация) қийматини ҳисоблаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Кўчмас мулк объектининг бозор (инвентаризация) қийматини ҳисоблаш кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказишни амалга оширувчи органлар томонидан нархни шакллантирувчи омиллардан келиб чиққан ҳолда аналогларнинг нархларига тузатишлар киритишда мультипликатив моделни қўллаш орқали аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Мультипликатив моделнинг умумий кўриниши қуйидагича:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV = С * К1 * К2 * … * Кn, бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV — кўчмас мулк объектининг бозор (инвентаризация) қиймати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishС — баҳолаш ҳисоботида келтирилган базавий қиймат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishK1, K2,…Kn— нархни шакллантирувчи омиллардан келиб чиқиб қўлланадиган нархни шакллантирувчи коэффициентлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Баҳолаш объектининг базавий қийматига нисбатан нархни шакллантирувчи коэффициентлар фойдаланилаётган нархни шакллантирувчи омиллардан келиб чиқиб қўлланади ва қуйидаги тоифалар билан белгиланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishминтақа ичидаги иқтисодий зонаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқурилган йили;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқаватлик (квартира қайси қаватда жойлашганлиги, нот ураржой биноси);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбаҳолаш объектининг кўпқаватли уйда жойлашганлиги (уйнинг қисқа ён томони эканлиги ёки қисқа ён томони эмаслиги);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishер участкасининг ҳажми (якка тартибдаги лойиҳалар бўйича қурилган кўчмас мулк объектларини баҳолашда фойдаланилади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Қўлланилаётган ёндашув ва кўчмас мулк объектининг турига қараб нархни шакллантирувчи коэффициентлар қуйидаги кетма-кетликда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishнамунавий қурилишдаги кўчмас мулк объектини баҳолашда: минтақа ичидаги иқтисодий зонаси, қурилган йили, қаватлик (квартира, нотураржой биноси қайси қаватда жойлашганлиги), баҳолаш объектининг кўпқаватли уйда жойлашганлиги (уйнинг қисқа ён томони эканлиги ёки қисқа ён томони эмаслиги) коэффициентлари қўлланилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishякка тартибдаги лойиҳа бўйича қурилган кўчмас мулк объектини баҳолашда: минтақа ичидаги иқтисодий зонаси, қурилган йили ва ер участкасининг ҳажми (якка тартибдаги лойиҳалар бўйича қурилган кўчмас мулк объектларини баҳолашда фойдаланилади) коэффициентлари қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Нархни шакллантирувчи омилларга мос келувчи нархни шакллантирувчи коэффициентлар базавий қиймат 1 кв.м. нинг ҳар бир кўрсаткичига нисбатан жамланган эскиришнинг диапазонидан келиб чиқиб қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Якка тартибда қурилган турар жой кўчмас мулк объектлари қийматини баҳолашда ёрдамчи мақсаддаги қурилишларнинг (бостирмалар, уй иссиқхоналари, очиқ ошхоналар, молхоналар, қўйхоналар, енгил конструкциядаги ёрдамчи мақсаддаги бошқа қурилишлар) базавий қийматига нисбатан бундай қурилишларнинг мавжудлигига қараб 0,80 миқдорида пасайтириш коэффициенти қўлланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Нархни шакллантирувчи коэффициентларнинг бирликлари ушбу Услубий кўрсатмаларнинг иловасига мувофиқ қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish«Солиқ солиш мақсадида ялпи баҳолаш усуллари билан кўчмас мулк қийматини баҳолаш» 12-cон МБМСни қўллаш бўйича Услубий кўрсатмаларга
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБаҳолаш объектининг базавий қийматига нисбатан қўлланадиган нархни шакллантирувчи коэффициентлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Минтақа ичида баҳолаш объекти жойлашган ернинг иқтисодий зонасидан келиб чиқиб нархни шакллантирувчи коэффициентлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент шаҳридаги объектлар учун қўлланадиган коэффициентлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish| Кадастр зонаси рақами | Коэффициентлар |
| 1-зона | 0,68 |
| 2-зона | 0,75 |
| 3-зона | 0,81 |
| 4-зона | 0,9 |
| 5-зона | 0,935 |
| 6-зона | 1 |
| 7-зона | 1,03 |
| 8-зона | 1,047 |
| 9-зона | 1,052 |
| 10-зона | 1,057 |
| 11-зона | 1,06 |
| 12-зона | 1,062 |
|
13-зона |
1,08 |
| 14-зона | 1,1 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВилоятлардаги объектлар учун қўлланадиган коэффициентлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Шаҳар, вилоят |
1-зона |
2-зона |
3-зона |
4-зона |
| Оқтош |
0,595 |
0,483 | 0,438 | |
| Олмалиқ | 0,849 | 0,763 | 0,645 | 0,595 |
| Ангрен | 0,849 | 0,763 | 0,645 | 0,595 |
| Андижон | 1,000 | 0,946 | 0,866 | 0,823 |
| Асака | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Охангарон | 0,595 | 0,483 | 0,438 | |
| Бекобод | 0,668 | 0,561 | 0,483 | |
| Беруний | 0,645 | 0,542 | 0,465 | |
| Бухоро | 0,823 | 0,746 | 0,633 | 0,561 |
| Ғиждувон | 0,561 | 0,489 | 0,405 | |
| Гулистон | 0,645 | 0,542 | 0,438 | |
| Денов | 0,712 | 0,595 | 0,535 | |
| Жиззах | 0,823 | 0,746 | 0,633 | 0,561 |
| Питнак | 0,561 | 0,483 | 0,405 | |
| Зарафшон | 0,595 | 0,483 | 0,438 | |
| Когон | 0,561 | 0,483 | 0,405 | |
| Қорасув | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Қарши | 0,771 | 0,746 | 0,633 | 0,542 |
| Косонсой | 0,561 | 0,483 | 0,405 | |
| Каттақўрғон | 0,668 | 0,561 | 0,483 | |
| Қўқон | 0,823 | 0,746 | 0,633 | 0,561 |
| Қува | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Қувасой | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Қўнғирот | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Марғилон | 0,645 | 0,542 | 0,465 | |
| Навоий | 0,823 | 0,746 | 0,633 | 0,561 |
| Наманган | 1,000 | 0,922 | 0,866 | 0,823 |
| Нукус | 0,823 | 0,746 | 0,633 | 0,561 |
| Самарқанд | 1,000 | 0,946 | 0,905 | 0,823 |
| Сирдарё | 0,561 | 0,483 | 0,379 | |
| Тахиатош | 0,668 | 0,561 | 0,483 | |
| Термиз | 0,746 | 0,633 | 0,535 | |
| Тўрткўл | 0,561 | 0,483 | 0,379 | |
| Урганч | 0,823 | 0,763 | 0,633 | 0,561 |
| Ургут | 0,595 | 0,483 | 0,438 | |
| Учқудуқ | 0,561 | 0,465 | 0,379 | |
| Учқўрғон | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Фарғона | 0,823 | 0,746 | 0,633 | 0,561 |
| Хаққулобод | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Хонобод | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Хива | 0,561 | 0,465 | 0,405 | |
| Хўжайли | 0,645 | 0,561 | 0,465 | |
| Чортоқ | 0,595 | 0,535 | 0,405 | |
| Чимбой | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Чирчиқ | 0,849 | 0,763 | 0,645 | 0,595 |
| Чуст | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Шаҳрисабз | 0,712 | 0,561 | 0,438 | |
| Шаҳрихон | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Ширин | 0,568 | 0,465 | 0,391 | |
| Янгиобод | 0,595 | 0,483 | 0,438 | |
| Янгиер | 0,568 | 0,465 | 0,391 | |
| Янгийўл | 0,595 | 0,483 | 0,438 | |
|
Бошқа шаҳарчалар | ||||
| Қорақалпоғистон Республикаси: | | | | |
|
шимолий зонаси |
0,465 | 0,379 | 0,304 | |
|
марказий зонаси |
0,535 | 0,405 | 0,366 | |
|
жанубий зонаси |
0,542 | 0,465 | 0,379 | |
| Андижон вилояти | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Бухоро вилояти | 0,568 | 0,465 | 0,405 | |
| Жиззах вилояти | 0,542 | 0,438 | 0,379 | |
| Қашқадарё вилояти | 0,633 | 0,535 | 0,438 | |
| Навоий вилояти | 0,568 | 0,465 | 0,379 | |
| Наманган вилояти | 0,595 | 0,483 | 0,405 | |
| Самарқанд вилояти |
0,595 |
0,483 |
0,483 |
|
| Сурхондарё вилояти | 0,645 | 0,542 | 0,465 | |
| Сирдарё вилояти | 0,568 | 0,465 | 0,379 | |
| Тошкент вилояти | 0,595 | 0,483 | 0,438 | |
| Фарғона вилояти | 0,568 | 0,465 | 0,405 | |
| Хоразм вилояти | 0,568 | 0,465 | 0,405 | |
|
Туман марказлари ҳисобланадиган шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктлари | ||||
| Қорақалпоғистон Республикаси: | | | | |
|
шимолий зонаси |
0,379 | 0,312 | | |
|
марказий зонаси |
0,410 | 0,350 | | |
|
жанубий зонаси |
0,465 | 0,379 | | |
| Андижон вилояти | 0,489 | 0,410 | | |
| Бухоро вилояти | 0,465 | 0,410 | | |
| Жиззах вилояти | 0,438 | 0,379 | | |
| Қашқадарё вилояти | 0,516 | 0,438 | | |
| Навоий вилояти | 0,465 | 0,379 | | |
| Наманган вилояти | 0,489 | 0,410 | | |
| Самарқанд вилояти | 0,489 | 0,438 | | |
| Сурхондарё вилояти | 0,542 | 0,465 | | |
| Сирдарё вилояти | 0,465 | 0,379 | | |
| Тошкент вилояти | 0,489 | 0,438 | | |
| Фарғона вилояти | 0,465 | 0,410 | | |
| Хоразм вилояти | 0,465 | 0,410 | | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Асосий иморатнинг қурилган (капитал қайта қурилган) йилига қараб нархни шакллантирувчи коэффициентлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Қурилган йили |
Коэффициентлар |
| 1960 йилгача |
0,95 |
| 1960—1990 йй. |
1,00 |
| 1991 й. ва ундан кейин |
1,05 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Қаватлар сонига (хонадон, нотурар жой қайси қаватда жойлашганлиги) қараб нархни шакллантирувчи коэффициентлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Хонадоннинг қайси қаватда жойлашганлиги |
Коэффициентлар |
| 1 - қават |
1,00 |
| 2 — 5 - қаватлар |
0,97 |
| 6 - қават ва ундан юқори |
0,87 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Кўпқаватли уйлардаги баҳолаш объектининг жойлашган ерига қараб нархни шакллантирувчи коэффициентлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Хонадон уйнинг қайси томонида жойлашганлиги |
Коэффициентлар |
| қисқа ён томони |
0,97 |
| қисқа ён томони эмас |
1,00 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Баҳолаш объекти ер участкаси ўлчамига қараб нархни шакллантирувчи коэффициентлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
Ер участкаси ўлчами, сотих |
Коэффициентлар |
| 6 сотихгача |
1,000 |
| 6 сотихдан (қўшган ҳолда) 10 сотихгача (қўшган ҳолда) |
1,104 |
| 10 сотихдан юқори |
1,168 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИзоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. 1 ва 2-бандлардаги коэффициентлар иккала турга (кўпқаватли уйга ҳамда якка тартибда қурилган уйларга) нисбатан ҳам қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. 3 ва 4-бандлардаги коэффициентлар фақат кўпқаватли уйлардаги (хонадонлардаги) баҳолаш объектлари учун қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. 5-банддаги коэффициентлар фақат якка тартибда қурилган объектлар учун қўлланилади.
(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2012 й., 19-сон, 211-модда; 2016 й., 22-сон, 253-модда)