1.12.00.00.00 Ахборот ва ахборотлаштириш / 12.03.00.00 Ахборот ресурслари. Ахборот ресурсларидан фойдаланиш / 12.03.09.00 Оммавий ахборот воситаларидаги ахборот (шунингдек, 13.03.19.00.га қаранг);
2.13.00.00.00 Таълим. Фан. Маданият / 13.03.00.00 Маданият / 13.03.19.00 Оммавий ахборот воситалари (радио, телевидение ва бошқалар) (шунингдек, 12.03.09.00.га қаранг)]
[ТСЗ:
1.Ижтимоий-маданий масалалар / Оммавий ахборот воситалари. Ноширлик фаолияти.;
2.Иқтисодиёт / Ахборот ва ахборотлаштириш. Электрон тижорат (ҳужжат айланиши)]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасининг қонуни
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ОММАВИЙ АХБОРОТ ВОСИТАЛАРИ ТЎҒРИСИДА
LexUZ шарҳи
Мазкур Қонун Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1997 йил 26 декабрдаги 542-I-сон «Оммавий ахборот воситалари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги қарорига асосан ўз кучини йўқотган.
LexUZ шарҳи
Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 30 сентябрдаги 364-XII-сон «Ўзбекистон ССР Конституцияси (асосий қонуни)га ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги Қонунига асосан «Ўзбекистон ССР» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси» деган сўзлар билан алмаштирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I боб. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-модда. Оммавий ахборот воситалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситалари деганда газеталар, журналлар, телекўрсатув ва радиоэшиттириш программалари, ҳужжатли кино, оммавий ахборот тарқатишнинг бошқа даврий нашрлари тушунилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Матбуот, телевидение ва радио, бошқа оммавий ахборот воситаларининг таҳририятлари муайян оммавий ахборот воситасининг вакили ҳисобланадилар. Таҳририят ўз Устави асосида иш олиб борадиган юридик шахсдир. Таҳририят иқтисодий мустақиллик асосида хўжалик фаолиятини юритиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-модда. Сўз эркинлиги ва оммавий ахборот воситаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасида барча оммавий ахборот воситалари эркиндир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу Қонун Ўзбекистон Республикаси Конституцияси асосида ҳар бир фуқаронинг сўз эркинлигига, оммавий ахборот воситаларида чиқиш, ўз фикри ва эътиқодини ошкора баён этиш ҳуқуқига кафолат беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситалари ахборотни излаш, танлаш, қабул қилиш ва оммалаштиришда қонунга мувофиқ иш олиб борадилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаларини цензура қилишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-модда. Оммавий ахборот воситаларининг тили
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситалари ўз фаолиятларини Ўзбекистон Республикасининг давлат тили ҳақидаги Ўзбекистон Республикаси Қонуни асосида олиб борадилар. Жумҳурият фуқароларининг ўз она тилларида ахборот олиш ва ахборот бериш ҳуқуқларига кафолат берилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-модда. Сўз эркинлигини суиистеъмол қилишга йўл қўйилмаслиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаларидан давлат сирини ёки қонун билан махсус сақланадиган ўзга сирни очиш, мавжуд давлат тузуми ва ижтимоий тузумни зўрлик билан ағдариб ташлашга ёки ўзгартиришга даъват қилиш, урушни, зўравонлик, шафқатсизликни, ирқий, миллий, диний устунликни тарғиб этиш, шармсиз суратлар тарқатиш учун, жиноий жавобгарликка сабаб бўладиган бошқа хатти-ҳаракатларни қилиш мақсадида фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фуқароларнинг шахсий ҳаётига ўзларининг рухсатисиз аралашиш, уларнинг шаъни ва қадр-қимматини таҳқирлаш учун оммавий ахборот воситаларидан фойдаланиш тақиқланади ҳамда қонунга мувофиқ жазоланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Прокурор ёки терговчининг ёзма рухсатисиз дастлабки тергов материалларини эълон этиш, номини кўрсатмаслик шарти билан маълумот берган шахсни айтиш (суд ошкор этишни талаб қиладиган ҳоллар бундан мустаснодир), балоғатга етмаган қонунбузарнинг шахсини унинг розилигисиз ёки унинг қонуний вакили розилигисиз ошкор қилиш, муайян иш бўйича суд қарори чиқмасдан туриб шу ишни судда кўриб чиқиш натижаларини олдиндан айтиш ёки ўзгача йўл билан судга унинг қарори ё ҳукми қонуний кучга кирмай туриб таъсир кўрсатиш ман этилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II боб. ОММАВИЙ АХБОРОТ ВОСИТАЛАРИНИ ТАШКИЛ ЭТИШ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-модда. Оммавий ахборот воситасини таъсис этиш ҳуқуқи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Халқ депутатлари Советлари ва бошқа давлат идоралари, рўйхатга олинган сиёсий партиялар, жамоат бирлашмалари, оммавий ҳаракатлар, ижодий уюшмалар фуқароларнинг қонунга мувофиқ тузилган кооператив, диний, ўзга бирлашмалари, меҳнат жамоалари оммавий ахборот воситалари таъсис этиш ҳуқуқига эгадирлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаларининг бирор турига якка ҳокимлик қилишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-модда. Оммавий ахборот воситаларини рўйхатга олиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаларининг таҳририяти ўз фаолиятини тегишли оммавий ахборот воситаси рўйхатга олинганидан сўнг амалга оширади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасини рўйхатга олиш тўғрисидаги ариза муассис (таъсис этувчи) томонидан Ўзбекистон Республикаси Матбуот давлат комитетига топширилади. Рўйхатга олиш тўғрисидаги ариза у олинган кундан бошлаб бир ой муддат ичида кўриб чиқилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чет эл аҳолига мўлжалланган оммавий ахборот воситалари Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси томонидан рўйхатга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборотни чиқаришга киришиш ҳуқуқи гувоҳнома олинган кундан бошлаб бир йил давомида сақланиб туради. Бу муддат ўтказиб юборилган тақдирда рўйхатдан ўтказилганлик тўғрисидаги гувоҳнома ўз кучини йўқотган деб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-модда. Оммавий ахборот воситасини рўйхатга олиш тўғрисидаги ариза
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасини рўйхатга олиш тўғрисидаги аризада қуйидагилар кўрсатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) муассис;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) оммавий ахборот воситасининг номи, тили (тиллари), қаерда жойлашганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) мақсадлари ва вазифалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) аҳолининг қандай доирасига мўлжалланганлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5) оммавий ахборот воситасини қанчалик тез-тез чиқариб туриш кўзда тутилаётганлиги, ҳажми, моддий-техникавий ҳамда пул билан таъминлаш манбалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасини рўйхатга олиш чоғида қонунга зид бўлмаган ўзга маълумотлар ҳам талаб қилиб олиниши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Рўйхатга олиш ҳақи Ўзбекистон Республикаси ва Қорақалпоғистон Республикаси қонунларида белгиланган тартиб ва ҳажмларда ундирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат ҳокимияти ва бошқаруви идоралари, бошқа давлат идоралари расмий норматив ҳужжатлар ёки ўзга ҳужжатлар, суд амалиётини ёритувчи бюллетенлар чиқариш учун ахборотни рўйхатдан ўтказмай туриб ошкора тарқатиш ҳуқуқига эга. Корхоналар, ташкилотлар, ўқув ва илмий муассасалар ўз фаолиятларида зарур бўлган ахборот материалларини ва ҳужжатларни рўйхатдан ўтказмай нашр этиш ва тарқатиш ҳуқуқига эгадирлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий тарқатишга мўлжалланмаган ёки қўлёзма тарзида кўпайтириладиган босма, аудио ва аудиовизуал маҳсулотни техникавий воситалар ёрдамида тайёрлаш ишларини рўйхатдан ўтказиш талаб қилинмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-модда. Оммавий ахборот воситасини рўйхатга олишни рад этиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасини рўйхатга олиш фақат қуйидаги асосларга мувофиқ рад этилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) агар оммавий ахборот воситасининг номи, мақсадлари ва вазифалари Ўзбекистон Республикаси Конституциясига, мустақиллик тўғрисидаги Декларацияси ҳамда ушбу Қонунга зид бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) агар рўйхатга олувчи идора илгари худди шу номдаги оммавий ахборот воситасига гувоҳнома берган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) агар ариза оммавий ахборот воситасининг фаолиятини тўхтатиш тўғрисидаги қарор қонуний кучга кирганига бир йил тўлмай туриб берилган бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Рўйхатга олишни рад этиш ҳақидаги хабар ушбу Қонунда кўзда тутилган асослар кўрсатилиб, ёзма равишда аризачига юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-модда. Оммавий ахборот воситасини чиқаришни ёки нашр этишни тўхтатиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасини чиқариш ёки нашр этиш муассиснинг ёки оммавий ахборот воситасини рўйхатга олган идоранинг, ёхуд суднинг қарори билан тўхтатилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасини рўйхатга олган идора ёки суд ушбу Қонунда кўзда тутилган талаблар бир йил давомида такрор бузилган тақдирда оммавий ахборот воситасининг чиқарилиши ёки нашр этилишини тўхтатади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар оммавий ахборот воситаси бир йилдан буён чиқарилмаётган ёки нашр этилмаётган бўлса, уни қайтадан чиқариш ёки нашр этиш рўйхатга олингани тўғрисида янги гувоҳнома талаб қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Муассис оммавий ахборот воситасини чиқаришни ёки нашр этишни тўхтатиш тўғрисида қарор қабул қилган тақдирда таҳририятнинг меҳнат жамоаси ёки муҳаррир (бош муҳаррир) 5-модда ва 6-модда талаблари бажарилганда ўша ном билан оммавий ахборот воситасини таъсис этиш масаласини қўйиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-модда. Оммавий ахборот воситасини рўйхатга олишни рад этганлик, шунингдек унинг фаолиятини тўхтатиш тўғрисидаги қарор устидан шикоят қилиш тартиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасини рўйхатга олишни рад этиш ёки рўйхатга олиш учун белгилаб қўйилган бир ойлик муддатнинг давлат идораси томонидан бажарилмаслиги, шунингдек оммавий ахборот воситаси фаолиятини тўхтатиш тўғрисидаги қарор хусусида муассис ёки таҳририят судга шикоят қилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасини рўйхатга олишни рад этиш ёки унинг фаолиятини тўхтатиб қўйиш ҳақидаги қарор ғайриқонуний деб топилса, устидан шикоят берилган қарор бекор қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Суд мулкий низоларни амалдаги қонунлар асосида кўриб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-модда. Оммавий ахборот воситасининг таҳририят Устави
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасининг таҳририят Устави таҳририят журналистлари жамоасининг умумий йиғилишида, жамоа аъзоларининг камида учдан икки қисми ҳозир бўлса кўпчилик овоз билан қабул қилинади ва муассис томонидан тасдиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таҳририят Устави муассис, муҳаррир (бош муҳаррир) ва таҳририят муносабатларини, журналистлар жамоасининг ваколатларини тартибга солиб туради. Уставга оммавий ахборот воситасининг фаолиятидан тушадиган даромадни тақсимлаш ва ундан фойдаланиш тартиби ҳамда бошқа қоидалар киритилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таҳририят Устави Ўзбекистон Республикаси қонунларига зид бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-модда. Оммавий ахборот воситасининг муассис, муҳаррир, таҳрир ҳайъати ва ношири
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Муассис оммавий ахборот воситаси фаолиятининг дастурини (асосий қоидаларини) тасдиқлайди. Оммавий ахборот воситасини чиқарувчи таҳририят ёки ўзга муассаса дастурнинг амалга оширилишини касбий мустақиллик асосида таъминлайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Муҳаррир (бош муҳаррир) ни тайинлаш ва бўшатиш тартиби таҳририят устави ва муассис томонидан белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Муҳаррир (бош муҳаррир) оммавий ахборот воситаси таҳрир ҳайъати ва таҳририяти ишга раҳбарлик қилади, муассис, ношир, муаллифлар, давлат идоралари, жамоат ташкилотлари, фуқароларнинг бошқа бирлашмалари ва фуқаролар билан муносабатларда, шунингдек судда оммавий ахборот воситаси номидан иш олиб боради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Муҳаррир (бош муҳаррир) оммавий ахборот воситасининг фаолияти ушбу Қонунга ва Ўзбекистон Республикасининг бошқа қонунларига мувофиқ бўлиши учун масъулдир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Муассис, шунингдек нашриёт ёки оммавий ахборот воситасининг чиқарилишини моддий-техникавий жиҳатдан таъминловчи ўзга юридик шахс оммавий ахборот воситасининг ношири бўлиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14-модда. Оммавий ахборот воситаси муассиси, таҳририяти ва ноширининг ишлаб чиқариш, мулкий ва молиявий муносабатлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасининг муассиси, таҳририят ва ношири ўртасидаги ишлаб чиқариш, мулкий ҳамда молиявий муносабатлар амалдаги қонунлар ва шартнома асосида олиб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шартномада қуйидагилар белгилаб қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
таҳририятни сақлаб туриш учун маблағ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
оммавий ахборот воситасининг ноширлик фаолиятидан тушадиган фойда (даромад)нинг таҳририят, муассис ва ношир тасарруфига ўтадиган қисмлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
таҳририят ходимлари учун зарур даражада ишлаб чиқариш шароити, турмуши ва меҳнат қилиши учун ижтимоий-маиший шароитлар яратиш бўйича муассис ҳамда ноширнинг мажбуриятлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-модда. Нашрга доир маълумотлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Даврий босма нашрнинг ҳар бир сонида қуйидаги маълумотлар бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) нашрнинг номи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) муассис;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) муҳаррир (бош муҳаррир) фамилияси, исми-шарифи ёки расмий тахаллуси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) даврий нашрлар учун чиқарилиш тартиб рақами ҳамда босилиб чиққан санаси, рўзномалар учун эса, шунингдек, босиш учун қўл қўйилган вақт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5) алоқа корхоналари орқали тарқатиладиган даврий нашрлар учун индекс;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6) тиражи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7) нархи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8) таҳририят, ношир, босмахона манзилгоҳи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Телекўрсатув, радиоэшиттириш таҳририяти ҳар сафар эфирга чиққанда, узлуксиз эшиттириш чоғида эса — бир кеча-кундузда камида тўрт марта телекўрсатув, радиоэшиттириш таҳририяти номини эълон қилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16-модда. Назорат нусхалар ва тақдим этилиши шарт бўлган нусхалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вақтли босма нашрлар босилиб чиқиши биланоқ уларнинг бепул назорат нусхалари таҳририятга, муассисга, Алишер Навоий номидаги жумҳурият Давлат кутубхонасига, Китоб палатасига, Ушбу босма нашр рўйхатга олинганлиги тўғрисида гувоҳнома берган идорага юборилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Матбаа нашрларининг назорат нусхалари ҳамда тақдим этилиши шарт бўлган нусхалари Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси ва Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши белгилайдиган тартибда бошқа муассаса ҳамда ташкилотларга ҳам жўнатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17-модда. Телекўрсатув ва радиоэшиттириш материалларининг сақланиши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Телекўрсатув, радиоэшиттириш таҳририятлари эшиттириш ва кўрсатув материаллари эфирга чиққандан сўнг бир ой давомида сақлаб туришлари, олдиндан ёзиб олмай, эфирга бериладиган эшиттиришларни ва кўрсатувларни рўйхатга олиш дафтарини юритишлари ҳамда бу дафтарда эшиттиришнинг мавзусини, вақтини, эшиттириш ёки кўрсатув бошланган ва тугаган вақтни, эшиттиришни ёки кўрсатувни олиб борган кишининг фамилияси ва исмини қайд этиб қўйишлари шарт. Бундай эшиттиришларни ёки кўрсатувларни рўйхатга олиш дафтари унга сўнгги ёзув киритилган кундан бошлаб бир йил давомида сақланади. Ҳозирги замон нуқтаи назаридан ва тарихий жиҳатдан муҳим деб топилган материаллар эса тегишли қонун ҳужжатларида белгиланган тартибга мувофиқ доимий равишда сақланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III боб. ОММАВИЙ АХБОРОТНИ ТАРҚАТИШ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18-модда. Оммавий ахборот воситалари маҳсулотларини тарқатиш тартиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаларининг маҳсулотларини ношир бевосита ўзи ёки шартнома асосида ёхуд бошқа қонуний асосларда алоқа корхоналари, бошқа ташкилотлар, шунингдек фуқаролар тарқатадилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаларининг маҳсулотини нашрга доир маълумотлари кўрсатилмаган ҳолда тарқатиш тақиқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаси маҳсулотининг (нашр маълумотлари кўрсатилган) ҳар бир айрим сонини тарқатишга муҳаррир (бош муҳаррир) уни чиқаришга (эфирга беришга) рухсат этганидан кейингина йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаси маҳсулотини қонуний асосда тарқатишга жумладан унинг тиражини ёки тиражининг бир қисмини тортиб олиш билан тўсқинлик қилишга йўл қўйилмайди. Қонуний кучга кирган суд қарори асосида тўсқинлик қилиш бундан мустасно.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19-модда. Расмий хабарлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат ҳокимияти ва бошқаруви идоралари томонидан таъсис этилган оммавий ахборот воситалари ана шу идораларнинг расмий хабарларини эълон қилишлари шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таҳририят суд идорасининг мазкур оммавий ахборот воситаси орқали эълон қилиш тўғрисидаги кўрсатмаси бўлган, қонуний кучга кирган қарорини бепул ва белгиланган муддатда эълон қилиши шарт.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IV боб. ОММАВИЙ АХБОРОТ ВОСИТАЛАРИНИНГ ФУҚАРОЛАР ВА ТАШКИЛОТЛАР БИЛАН МУНОСАБАТЛАРИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20-модда. Оммавий ахборот воситалари орқали ахборот олиш ҳуқуқи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фуқаролар давлат идоралари, жамоат бирлашмалари ва мансабдор шахслар фаолияти ҳақидаги ишончли маълумотларни оммавий ахборот воситалари орқали оператив тарзда олиш ҳуқуқига эгадирлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситалари тегишли давлат идоралари, жамоат бирлашмалари ва мансабдор шахслардан керакли маълумотларни олиш ҳуқуқига эга. Давлат идоралари, жамоат бирлашмалари, мансабдор шахслар оммавий ахборот воситаларига мавжуд маълумотларни ва ҳужжатлар билан танишиш имкониятини берадилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сўралган маълумотларни тақдим этишдан бош тортганлик учун оммавий ахборот воситаси вакили юқори турувчи идорага ёки мансабдор шахсга, сўнгра эса Ўзбекистон Республикаси қонунларида кўзда тутилган тартибда судга мурожаат қилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21-модда. Муаллифнинг материаллари ва хатларидан фойдаланиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаларнинг журналистика, адабиёт, санъат ва фан асарларидан фойдаланишига муаллифлик ҳуқуқига риоя этилган тақдирда йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қонунда ўзга ҳол кўзда тутилган бўлмаса, таҳририят рад этган материални оммавий ахборот воситасида мажбуран эълон қилдиришга ҳеч ким ҳақли эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Муштарийларнинг хатларини эълон қилиш чоғида хат мазмуни бузмай қисқартириш ва таҳрир этишга қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22-модда. Раддия ва жавоб ҳуқуқи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фуқаро ёки ташкилот оммавий ахборот воситаси таҳририятидан эълон қилинган, ҳақиқатга тўғри келмайдиган ва уларнинг шаъни ҳамда қадр-қимматига доғ туширадиган маълумотларни рад этишни талаб қилишга ҳақлидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситасида ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари поймол қилинган фуқаро ёки ташкилот ўша оммавий ахборот воситасида жавоб эълон қилишга ҳақли.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Раддия ёки жавоб махсус рукнда ёки ана шу жавобга сабаб бўлган мақола босилган айни саҳифада айни ҳарфлар билан — рўзномаларга раддия ёки жавоб келган кундан бошлаб бир ой муддат ичида бошқа даврий нашрларда навбатдаги сонда эълон қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Раддия ёки жавоб радио ёки телевидение диктори томонидан айни программа ва туркумда жавоб келган кундан бошлаб бир ой муддат ичида ўқиб эшиттиришлари. Жавоб Билан чиқиш ҳуқуқи фуқаронинг ўзига ёки ташкилотнинг вакилига берилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жавоб матнини таҳрир қилишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23-модда. Раддия ёки жавоб эълон қилиш тўғрисидаги аризаларни судда кўриб чиқиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаси раддия ёки жавоб эълон қилишдан бош тортган ёки уларни эълон қилиш учун белгилаб қўйилган бир ойлик муддатни бузган тақдирда манфаатдор фуқаро ёки ташкилот маълумот эълон қилинган кундан бошлаб бир йил давомида судга мурожаат қилишга ҳақлидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Суд раддия ёки жавоб эълон қилиш тўғрисидаги аризани қонунларда кўзда тутилган тартибда кўриб чиқади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V боб. ЖУРНАЛИСТНИНГ ҲУҚУҚЛАРИ ВА БУРЧЛАРИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24-модда. Журналист
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Журналист деганда оммавий ахборот воситаси учун материаллар тўплаш, таҳлил қилиш ва тайёрлаш билан шуғулланувчи, у билан меҳнат ёки ўзга шартнома муносабатлари билан боғланган ёки унинг берган ваколатига биноан бундай фаолият билан шуғулланувчи шахс тушунилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25-модда. Журналистнинг ҳуқуқлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Журналист қуйидаги ҳуқуқларга эга:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) ахборот излаш, олиш ва уни оммалаштириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) журналистик касби вазифаларини амалга ошириш муносабати билан мансабдор шахслар томонидан қабул қилиниш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) қонунда кўзда тутилган ҳоллардан ташқари ҳар қандай ёзувни, кино ва фотосуратга олишни амалга ошириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) гувоҳномасини кўрсатиб, митинглар ва намойишларда, агар журналистнинг ҳаёти ва саломатлиги учун хавфли бўлмаса, табиий офатлар юз берган жойларда ҳозир бўлиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6) ўз эътиқодига зид келадиган материалларни ўз имзоси билан тайёрлашдан бош тортиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7) таҳрир чоғида мазмуни бузилган материалдан ўз имзосини олиб ташлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8) муаллифлик сир сақланишини шарт қилиб қўйиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Журналист ушбу Қонунга мувофиқ ўзига берилган бошқа ҳуқуқлардан ҳам фойдаланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26-модда. Журналистнинг бурч ва масъулиятлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Журналист:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) ўзи меҳнат муносабатлари ўрнатган оммавий ахборот воситаси ҳаракат дастурини амалга оширишга, таҳририят уставига амал қилишга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) ўзи бераётган ахборотнинг тўғрилигини текширишга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) ахборотни берган шахсларнинг хабар муаллифини кўрсатиш тўғрисидаги илтимосини қондиришга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) муҳаррир (бош муҳаррир) ёки таҳририят берган топшириқ қонунга зид бўлса, уни бажаришдан бош тортишга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5) фуқароларнинг ҳуқуқларини, қонуний манфаатларини, миллий қадр-қимматини, шунингдек ташкилот ва корхоналар ҳуқуқлари, қонуний манфаатларини ҳурмат қилишга мажбур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Журналист сўз эркинлигини суиистеъмол қилганлиги, фуқароларни, ташкилотларни бадном қиладиган, ҳақиқатга мос келмайдиган маълумотларни тарқатилганлиги учун шахсан жавобгар бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юқорида кўрсатилган қоидабузарлик учун журналист қонунда белгиланган тартибда маъмурий, моддий ёки жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Журналист ушбу Қонун доирасида ўзга бурчларни ҳам бажаради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27-модда. Журналистларни вакил қилиб тайинлаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситалари давлат идоралари ҳамда жамоат бирлашмаларининг идоралари билан келишиб, уларнинг ҳузурига ўз журналистларини вакил қилиб тайинлашлари мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ССР Иттифоқи, иттифоқдош жумҳуриятлар ва чет эл оммавий ахборот воситаларининг вакиллари жумҳуриятда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси ёки у ваколат берган бошқа давлат ташкилоти рухсати билан аккредитация қилиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
VI боб. ОММАВИЙ АХБОРОТ ВОСИТАЛАРИ ТЎҒРИСИДАГИ ҚОНУНЛАРНИ БУЗГАНЛИК УЧУН ЖАВОБГАРЛИК
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28-модда. Оммавий ахборот воситалари тўғрисидаги қонунларни бузганлик учун жавобгарликнинг асослари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сўз эркинлигини суиистеъмол қилиш, ҳақиқатга тўғри келмайдиган, фуқаронинг ёки ташкилотнинг шаънига ҳамда қадр-қимматига доғ туширадиган маълумотларни тарқатиш жавобгарлик учун асос бўлади. Журналистлар томонидан судга, тергов органларига таъсир ўтказиш амалдаги қонунларга мувофиқ жиноий, маъмурий ёки ўзга жавобгарликка олиб борадиган асослардир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Белгиланган қоидага кўра рўйхатга олинган оммавий ахборот воситаларининг эълон этилган мақсад ва вазифаларини адо этишини таъминлаш мақсадида уларни рўйхатга олувчи органлар ҳуқуқий экспертиза ўтказиб туриши, касбкорлик ёрдамини кўрсатиши, ахборот билан таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситалари тўғрисидаги қонунларни бузганлик учун айбдор деб топилган давлат ва жамоат идораларининг мансабдор шахслари, шунингдек оммавий ахборот воситасининг хабар ва мақолаларнинг муаллифлари жавобгар бўладилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29-модда. Оммавий ахборот воситаларининг фаолиятига аралашишга йўл қўйилмаслиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат ва жамоат идораларининг мансабдор шахслари томонидан журналистларнинг касби билан боғлиқ қонуний фаолиятни амалга оширишларига тўсқинлик қилиниши, журналистларни ахборот тарқатишга ёки тарқатишдан бош тортишга мажбур этиш амалдаги қонунларга мувофиқ жавобгарликка олиб келади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30-модда. Оммавий ахборот воситаларининг маҳсулотларини қонунга хилоф равишда тайёрлаганлик ва тарқатганлик учун жавобгарлик
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаларининг маҳсулотларини белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказмасдан ёки уларни чиқаришни ёхуд нашр этишни тўхтатиш тўғрисида қарор қабул қилингандан кейин қонунга хилоф равишда тайёрлаганлик ва тарқатганлик қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортишга сабаб бўлади.
(30-модда Ўзбекистон Республикасининг 1995 йил 6 майдаги 70-I-сон Қонуни таҳририда — Олий Мажлис Ахборотномаси, 1995 й., 6-сон, 118-модда)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31-модда. Ҳақиқатга тўғри келмайдиган маълумотларни тарқатганлик учун жавобгарликдан озод қилиш ҳоллари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Муҳаррир (бош муҳаррир), шунингдек журналист оммавий ахборот воситасида ҳақиқатга тўғри келмайдиган материаллар тарқатилганлиги учун қуйидаги ҳолларда жавобгар бўлмайдилар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) агар бу маълумотлар расмий хабарлардан олинган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) агар улар ахборот агентликлари ёки давлат ва рўйхатга олинган жамоат идораларининг матбуот хизмати орқали олинган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) агар улар халқ депутатлари Советларининг сессияларида, жамоат ташкилотлари съездлари, конференциялари, пленумларида сўзлаган, шунингдек бошқа ҳолатлардаги расмий нутқларнинг такрорланишидан иборат бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) агар улар олдиндан ёзилмай эфирга берилган муаллиф нутқларида ёки ушбу Қонунга мувофиқ таҳрир қилинмайдиган нашрда бўлса.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32-модда. Етказилган маънавий зарарни қоплаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситаси ҳақиқатга тўғри келмайдиган, фуқаронинг шаъни ва қадр-қимматига доғ туширадиган ёки унга мулк билан боғлиқ бўлмаган бошқача зарар етказадиган маълумотни тарқатиши натижасида фуқарога етказилган маънавий (мулк билан боғлиқ бўлмаган) зарар суд қарорига мувофиқ оммавий ахборот воситаси, шунингдек айбдор мансабдор шахслар ва фуқаролар томонидан қопланади. Маънавий (мулк билан боғлиқ бўлмаган) зарарни пул билан қоплаш миқдорини суд белгилайди. Маънавий зарарни пул билан қоплаш миқдори 10 минг сўмдан ошмаслиги керак. Оммавий ахборот воситалари орқали кечирим сўраш, хатони ошкора тан олиш орқали ҳам бундай маънавий зарарнинг ўрни қопланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
VII боб. ХАЛҚАРО АЛОҚАЛАР
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33-модда. Ўзбекистон Республикасида чет эл оммавий ахборот воситалари, хорижий давлатлар дипломатия ва бошқа ваколатхоналари вакилларининг фаолияти
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оммавий ахборот воситалари соҳасидаги халқаро ҳамкорлик Ўзбекистон Республикаси тузган халқаро шартномалар асосида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасида вакил қилиб тайинланган чет эл мухбирларининг ҳамда чет эл оммавий ахборот воситалари бошқа вакилларининг ҳуқуқий ҳолати ва касбига оид фаолияти, шунингдек хорижий давлатлар дипломатия, консуллик ва бошқа расмий ваколатхоналарининг Ўзбекистон Республикасида ахборотга оид фаолияти ССР Иттифоқи ва Ўзбекистон Республикаси қонунлари билан, ССР Иттифоқи ҳамда Ўзбекистон Республикасининг тегишли халқаро шартномалари билан тартибга солинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасининг Президенти И.КАРИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1991 йил 14 июнь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
283-XII-сон
(Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 180-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 й., 6-сон, 118-модда)