Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги ва «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги қонунларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2024 йил 9 ноябрдаги 34/5-сон қарори (рўйхат рақами 3581, 2024 йил 10 декабрь) (Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 13.12.2024 й., 10/24/3581/1020-сон) билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан тижорат банкларининг ликвидлилигини фавқулодда қўллаб-қувватлаш учун кредитлар ажратиш тартиби тўғрисидаги низомга иловага мувофиқ ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.

2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ойдан кейин кучга киради.

1. Муқаддима қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) томонидан тўловлар узлуксизлиги ва банк тизими барқарорлигини таъминлаш мақсадида тижорат банкларининг, шу жумладан микромолия банкларининг, шунингдек исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банклар ва микромолия банкларининг (бундан буён матнда банк деб юритилади) ликвидлилигини фавқулодда қўллаб-қувватлаш учун кредитлар (бундан буён матнда кредит деб юритилади) ажратиш ҳамда исломий молия воситалари орқали молиялаштириш тартибини белгилайди.».

2. 1-банд қуйидаги мазмундаги хатбошилар билан тўлдирилсин:

«исломий банк фаолияти — банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка ҳамда исломий молия стандартларига мувофиқ амалга ошириладиган банк фаолияти;

исломий молия стандартлари — исломий молиялаштиришни амалга ошириш стандартларини белгиловчи халқаро ташкилотларнинг қоидаларига ҳамда миллий қонунчиликка мувофиқ Марказий банк ва (ёки) бошқа ваколатли орган томонидан қабул қилинган исломий молияга оид қоидалар тўплами;

исломий молия воситалари орқали молиялаштириш — исломий молия стандартларига мувофиқ Марказий банк томонидан исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкларга тақдим этиладиган молиявий ёрдам шакли.».

3. 2-бандда:

биринчи хатбоши «кредит тақдим этиши» деган сўзлардан кейин «ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириши» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

бешинчи хатбоши «кредит олиш» деган сўздан кейин «ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

4. Қуйидаги мазмундаги 2¹-банд билан тўлдирилсин:

«2¹. Марказий банк исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкларнинг ликвидлилигини фавқулодда қўллаб-қувватлаш учун исломий молия воситалари орқали молиялаштиришдан фойдаланади.».

5. 3-банд «Марказий банк томонидан кредит» деган сўзлардан кейин «ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш маблағи» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

6. Қуйидаги мазмундаги 3¹-банд билан тўлдирилсин:

«3¹. Исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкларнинг ликвидлилигини фавқулодда қўллаб-қувватлаш исломий молия воситалари орқали молиялаштирилганда исломий молия стандартларига мувофиқ молиялаштириш шартлари (устама ёки фойдадан олинадиган улуш, молиялаштиришнинг максимал миқдори ва ҳ.к.) Марказий банк бошқарувининг қарори билан белгиланади.».

7. 8-банд «Кредит» деган сўздан кейин «ва исломий молия воситалари орқали молиялаштириш» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

8. 9-банддаги «кредитни» деган сўз «кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш маблағини» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

9. 2-бобнинг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

10. 10 ва 11-бандлар «кредит олиш» деган сўздан кейин «ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

11. 12-банднинг иккинчи хатбошиси «кредит олиш ва» деган сўзлардан кейин «(ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришдан фойдаланиш ҳамда» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

12. 14-банд «кредитдан» деган сўздан кейин «ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришдан» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

13. 3-бобнинг номидаги «Кредит бўйича гаров» деган сўзлар «Гаров» деган сўз билан алмаштирилсин.

14. Қуйидаги мазмундаги 16¹-банд билан тўлдирилсин:

«16¹. Марказий банк томонидан банкларга исломий молия воситалари орқали молиялаштириш тақдим этилганда гаров предмети сифатида исломий молия стандартлари талабларига ҳамда Марказий банк бошқарувининг қарорида белгиланган бошқа талабларга мувофиқ келадиган активлар қабул қилинади.».

15. 4-бобнинг номидаги «Кредит» деган сўз «Банкнинг ликвидлилигини фавқулодда қўллаб-қувватлаш» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

16. 20 ва 21-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«20. Марказий банк банкнинг кредит олиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича сўровномасини у келиб тушган кундан бошлаб 3 банк иш куни ичида кўриб чиқади ҳамда кредит ажратиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш ёки уни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилади.

21. Марказий банк банкнинг сўровномасини кўриб чиқишда:

банкнинг ҳолатини баҳолашни;

банк томонидан тақдим этилган ҳужжатларни таҳлил қилишни;

банкнинг гаров предметини баҳолашни;

банкка тақдим этиладиган кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришнинг миқдорини аниқлашни;

мазкур Низомда белгиланган бошқа талаблар, жумладан исломий молия стандартлари талаблари бажарилишини текширишни амалга оширади.».

17. 25-банднинг иккинчи хатбошиси, 57 ва 63-бандлар «кредит» деган сўздан кейин «ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

18. 28 ва 50-бандлардаги «кредитнинг» деган сўз «кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

19. 5-бобнинг номидаги «Кредитни тақдим этиш» деган сўзлар «Банкнинг ликвидлилигини фавқулодда қўллаб-қувватлаш» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

20. 29 — 37-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«29. Банкнинг кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш ажратиш тўғрисидаги сўровномасини кўриб чиқиш натижаси бўйича банкка кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш ажратиш ёки уни рад этиш тўғрисида Марказий банк бошқарувининг қарори қабул қилинади.

30. Марказий банк томонидан қуйидаги ҳолларда банкка кредит ажратиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинади:

Марказий банк томонидан банкнинг ҳолатини баҳолашда мазкур Низомнинг 22-бандида белгиланган тўловга қобилиятли ва барқарор банк мезонларига мувофиқ келмаслиги аниқланганда;

банк томонидан кредит олиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришдан фойдаланиш учун мазкур Низомнинг 11 ва 12-бандида назарда тутилган ҳужжатлар тўлиқ тақдим этилмаганда;

банк томонидан гаров предмети сифатида мазкур Низомнинг 3-бобида белгиланган талабларга мувофиқ бўлган мақбул активлар тақдим этилмаса;

кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича сўровнома юборилган санадан олдинги уч ойлик давр мобайнида банкка алоқадор шахслар учун кредит таваккалчилигининг банк биринчи даражали капиталига нисбатининг энг кўп миқдоридан ошганлиги ёки сўров юборилгандан кейинги даврда банкка алоқадор шахсларга кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш амалга оширилганлиги аниқланса;

ликвидлилик тақчиллиги сабаблари, кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришдан фойдаланиш зарурияти, гаров манбалари, ликвидлиликни жалб қилиш бўйича бошқа манбалардан фойдаланиш имконияти йўқлиги, ликвидлиликни тиклаш режаси бўйича пул оқимлари тўғрисидаги маълумотлар ва прогнозлар асослантирилмаган бўлса;

Марказий банк томонидан кредитни тақдим этиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш пул-кредит сиёсатини амалга оширишга салбий таъсир кўрсатади деб баҳоланса;

мазкур Низомда белгиланган бошқа талаблар бузилганлиги аниқланса.

31. Мазкур Низомнинг 30-бандида кўрсатилган банкка кредит ажратиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилиш учун асослар мавжуд бўлмаганда, Марказий банк бошқаруви томонидан банкка кредит ажратиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш тўғрисида қарор қабул қилинади.

32. Кредит ажратиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш тўғрисидаги қарорда қуйидагилар белгиланади:

кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришнинг максимал миқдори;

кредитни тақдим этиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш муддати;

кредитнинг фоиз ставкаси;

исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича устама, фойдадан олинадиган улуш ва бошқа даромадлар миқдори;

гаров таъминоти сифатида қабул қилинган мақбул активлар рўйхати;

Марказий банк бошқаруви томонидан белгиланадиган бошқа шартлар.

33. Марказий банк томонидан кредит ажратиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш ёки уни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинган кундан кечиктирилмасдан бу ҳақида банкка хабар қилинади.

Бунда, кредит ажратиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича қарор қабул қилинганда Марказий банк гаров предмети сифатида қабул қилинган мақбул активлар тўғрисидаги маълумотни банкка мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ ёзма ёки электрон шаклда юборади.

34. Марказий банк томонидан банкка кредит ажратиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш тўғрисида қарор қабул қилинганда, Марказий банк билан банк ўртасида қонунчиликда белгиланган тартибда кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш ҳамда гаров шартномалари расмийлаштирилади.

35. Кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш ҳамда гаров шартномалари Марказий банк ва банкнинг ваколат берилган шахслари томонидан имзоланади.

36. Марказий банк томонидан банкка кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришни тақдим этиш, қайтариш ва уларга ҳисобланган фоиз ва (ёки) олинган фойда бўйича тўловларни амалга ошириш Марказий банкнинг Интеграллашган ахборот таҳлилий тизими орқали автоматлаштирилган тарзда амалга оширилади.

37. Банк кредит ажратилганидан ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиргандан сўнг ҳар куни кунлик пул оқимлари ҳисоботини мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ Марказий банкка тақдим этиб боради.».

21. Қуйидаги мазмундаги 37¹-банд билан тўлдирилсин:

«37¹. Ликвидлиликни фавқулодда қўллаб-қувватлаш учун исломий молия воситалари орқали молиялаштириш тақдим этилганда, банкнинг ижроия органига мазкур молиялаштириш тўлиқ сўндирилгунга қадар унинг исломий молия стандартларига мувофиқлигини таъминлаш мажбурияти юклатилади.

Банкнинг исломий молия масалаларини мувофиқлаштирувчи исломий молия кенгаши мазкур молиялаштириш тўлиқ сўндирилгунга қадар унинг исломий молия стандартларига мувофиқлиги устидан доимий назоратни амалга оширади.».

22. 40-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича гаров предметининг қиймати хорижий валютада бўлган ҳолларда, ушбу активлар бўйича ҳисоб-китоблар кредит тақдим этилган ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштирилган кундаги Марказий банкнинг расмий алмашув курси бўйича амалга оширилади.».

23. 42-банддаги «кредитлар» деган сўз «активлар» деган сўз билан алмаштирилсин.

24. 43-банднинг учинчи хатбошиси «кредит» деган сўздан кейин «ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

25. 45-банддаги «кредитнинг жорий қолдиғи ва ҳисобланган фоиз» деган сўзлар «кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришнинг жорий қолдиғи ва кредит бўйича ҳисобланган фоиз» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

26. 47 ва 48-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«47. Кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш муддати давомида ажратиладиган кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш миқдорининг ортиши ва гаров сифатида олинган активлар риск даражасининг ўзгариши натижасида Марказий банк гаров предмети сифатида қўшимча активларни талаб қилиши мумкин.

48. Марказий банк банк томонидан кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришдан фойдаланиш даврида белгиланган шартларга, жумладан исломий молия стандартлари талабларига риоя этилишини ўрганиш ҳамда тақдим қилинган маълумотларнинг тўғрилигини баҳолаш мақсадида масофавий ва зарур ҳолларда, жойига чиққан ҳолда қўшимча текширишлар ўтказиши мумкин.».

27. 8 ва 10-бобларнинг номлари ҳамда 54-банд «Кредит» деган сўздан кейин «ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

28. 49-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«49. Банк икки ҳафталик муддатнинг охирига қадар кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича мажбуриятларини тўлиқ ёки қисман бажара олмаса ва (ёки) яна қўшимча кредит олиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш зарурати мавжуд бўлса, ушбу муддат тугашидан камида уч банк иш куни олдин кредитни икки ҳафтагача бўлган муддатга узайтириш тўғрисида Марказий банкка такроран сўровнома юборади.».

29. 51-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«51. Банк томонидан кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш шартлари ва ликвидлиликни тиклаш режасига риоя қилинган тақдирда, кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш Марказий банк бошқарувининг қарори асосида яна икки ҳафтагача бўлган муддатга узайтирилиши мумкин.

Бунда, банк кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича мажбуриятларини тўлиқ ёки қисман бажара олмаса ва (ёки) қўшимча кредит олиш зарурати мавжуд бўлса, кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш дастлабки тақдим этилган санадан бошлаб олти ойгача бўлган муддатга қадар такроран тақдим этилиши мумкин.».

30. 52-банд «кредит» деган сўздан кейин «ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

31. 53-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«53. Марказий банк томонидан банкнинг кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш муддатини узайтириш ҳақидаги сўровномаси мазкур Низомга мувофиқ кредит ажратиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш учун белгиланган умумий асосларда ва муддатларда кўриб чиқилади.».

32. Қуйидаги мазмундаги 54¹-банд билан тўлдирилсин:

«54¹. Исломий молия воситалари орқали молиялаштириш шартлари ва у бўйича гаров предметларига ўзгартиришлар киритиш ҳамда молиялаштириш муддатини узайтириш Марказий банкнинг исломий молия кенгаши томонидан маъқулланган бўлиши керак.».

33. 9-бобнинг номи «кредит ва» деган сўзлардан кейин «(ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш ҳамда» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

34. 55 ва 56-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«55. Кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича мажбуриятларни бажариш муддати келганда, банк ушбу кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича асосий қарз ва тегишли кредит бўйича фоиз тўловларини, шунингдек шартномада назарда тутилган бошқа тўловларни Марказий банкка қайтаради.

56. Банк кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича олинган маблағларни муддатидан олдин қайтариши мумкин. Бунда, кредит бўйича фоиз тўловлари ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришдан олинган даромадлар ҳақиқатда фойдаланилган давр учун ҳисобланади.».

35. 58 — 61-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«58. Банк кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришдан фойдаланиб бўлгач ҳамда кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича барча мажбуриятларини тўлиқ бажарганидан сўнг такроран кредит олиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш учун Марказий банкка сўровнома билан мурожаат қилиши мумкин.

59. Марказий банк қуйидаги ҳолларда кредит тақдим этиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришни тўхтатишга ҳақли:

ликвидлиликни тиклаш режасида назарда тутилган чора-тадбирлар бажарилмаганда ёки лозим даражада бажарилмаганда;

нотўғри ҳисоботлар тақдим этилганда;

кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштиришдан ликвидлиликни тиклаш режаси ҳамда пул оқимлари прогнозига мувофиқ фойдаланилмаганда;

гаров предметини алмаштириш ва (ёки) қўшимча гаров шакллантириш шартларига риоя қилинмаганда;

банк томонидан кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича тўловлар ўз вақтида амалга оширилмаганда;

Марказий банк томонидан банкнинг кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш муддатини узайтириш тўғрисидаги сўровномаси рад этилганда;

банк томонидан кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш шартномаси ва (ёки) гаров шартномасининг бошқа талабларига риоя қилинмаганда.

60. Марказий банк томонидан кредит тақдим этиш ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш тўхтатилганда, банк ушбу кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича барча мажбуриятларни Марказий банкка қайтариши шарт.

61. Банк кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича барча мажбуриятларни тўлиқ қайтариш имкониятига эга бўлмаса, Марказий банк банкнинг мажбуриятлари бўйича ундирувни қуйидаги тартибда амалга оширади:

Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ банкларнинг мажбуриятларини ундиришда устувор ҳуқуқдан фойдаланиш;

қонунчиликда белгиланган тартибда ва шартларда ундирувни гаров предмети сифатида қабул қилинган активларга қаратиш;

банкнинг Марказий банкдаги барча пул маблағлари бўйича талаблари ва унинг кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича мажбуриятларига нисбатан неттингни қўллаш.».

36. 66-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«66. Гаров предмети сифатида қабул қилинган активларни сотишдан келиб тушган пул маблағлари кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича асосий қарз ҳамда кредит бўйича тегишли фоиз тўловлари, шунингдек шартномада назарда тутилган бошқа тўловлар миқдоридан кам бўлган тақдирда, банк етишмаётган маблағни кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш шартномаси шартларига мувофиқ Марказий банкка тўлаб бериши лозим.».

37. 70-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«70. Гаров предмети сифатида қабул қилинган активларни сотишдан келиб тушган пул маблағлари кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш бўйича асосий қарз ҳамда кредит бўйича тегишли фоиз тўловлари, шунингдек шартномада назарда тутилган бошқа тўловлар миқдоридан ошган ҳолларда, Марказий банк ортиқча маблағларни кредит ва (ёки) исломий молия воситалари орқали молиялаштириш шартномаси шартларига мувофиқ банкка қайтаради.».

38. 1-илованинг олтинчи хатбошиси «кредит ажратилишида» деган сўзлардан кейин «(исломий молия воситалари орқали молиялаштирилишида)» деган сўзлар билан тўлдирилсин.