O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Jazoni ijro etish departamenti tasarrufidagi jazoni ijro etish muassasalarida jazo muddatini o‘tayotgan mahkumlarni axloqan tuzatish, ularda qonunga itoatkor xulq-atvorni, insonga, jamiyatga, mehnatga, jamiyat qoidalari va an’analariga hurmat munosabatini shakllantirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Belgilansinki:

a) Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi tomonidan Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi bilan hamkorlikda jazoni ijro etish muassasalarida jazo muddatini o‘tayotgan mahkumlarda to‘g‘ri ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni shakllantirishga qaratilgan adabiyotlar ro‘yxati (keyingi o‘rinlarda — adabiyotlar ro‘yxati) har yili 1-yanvarga qadar tasdiqlanib, bir oy muddatda O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Jazoni ijro etish departamentiga taqdim etiladi;

b) jazoni ijro etish muassasalarida mahkumlarning jazoni o‘tash davrida to‘g‘ri ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni shakllantirishga qaratilgan adabiyotlarni o‘qiganligi faktini tasdiqlash bo‘yicha imtihon maxsus dasturiy ta’minot orqali inson omilini istisno etgan holda, test sinovlari shaklida o‘tkaziladi;

v) Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi har yili Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi bilan birgalikda adabiyotlar ro‘yxati asosida test topshiriqlarini shakllantiradi va Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi tomonidan maxsus dasturiy ta’minotga joylashtiriladi.

2. Jazoni ijro etish muassasalarida mahkumlarning jazoni o‘tash davrida to‘g‘ri ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni shakllantirishga qaratilgan adabiyotlarni o‘qiganligi faktini tasdiqlash bo‘yicha komissiya faoliyatini tashkil etish to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

3. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Jazoni ijro etish departamentining “E-mahkum” axborot tizimi doirasida mahkumlarni test sinovlaridan o‘tkazish bo‘yicha alohida modul yaratish choralarini ko‘rsin.

4. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

5. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri A.A. Tashpulatov zimmasiga yuklansin.

1. Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Jazoni ijro etish departamenti tasarrufidagi jazoni ijro etish muassasalarida (keyingi o‘rinlarda — muassasalar) mahkumlarning jazoni o‘tash davrida to‘g‘ri ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni shakllantirishga qaratilgan adabiyotlarni o‘qiganligi faktini tasdiqlash bo‘yicha komissiya (keyingi o‘rinlarda — komissiya) faoliyatini belgilaydi.

2. Komissiya o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari, farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari, shuningdek, boshqa qonunchilik hujjatlariga va ushbu Nizomga amal qiladi.

3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

maxsus dastur — O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Jazoni ijro etish departamentining “E-mahkum” axborot tizimi doirasida mahkumlarni test sinovlaridan o‘tkazish bo‘yicha alohida modul;

talabgor — O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi 73-moddasi to‘rtinchi qismida ko‘rsatilgan toifadagi (umrbod ozodlikdan mahrum qilishga hukm etilganlar bundan mustasno) mahkum;

test sinovi — talabgorda to‘g‘ri ma’naviy va axloqiy qadriyatlarni shakllantirishga qaratilgan adabiyotlar ro‘yxatidagi kitoblarni o‘zlashtirganlik darajasini aniqlash maqsadida komissiya nazoratida maxsus dastur orqali o‘tkaziladigan imtihon.

4. Talabgorning test sinovi topshirishini nazorat qilib borish va natijalarini xulosa asosida tasdiqlash uchun muassasalarda muassasa xodimlari hamda jamoatchilik vakillaridan iborat komissiya tashkil etiladi.

Komissiya tarkibi 7 nafar a’zo, komissiya raisi va kotibdan iborat bo‘ladi.

5. Komissiya tarkibiga muassasa xodimlari, hududiy faol jamoatchilik vakillari, jumladan, Xalq deputatlari mahalliy kengashlari deputatlari, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlari hamda jamoat tashkilotlarining hayotiy tajribaga va aholi o‘rtasida obro‘-e’tiborga ega bo‘lgan vakillari kiradi.

6. Komissiya tarkibi muassasa boshligining buyrug‘i bilan tasdiqlanadi.

Komissiya tarkibiga kiritilgan hududiy faol jamoatchilik vakillari, Xalq deputatlari mahalliy kengashi deputatlari yoki fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organi vakillari orasidan komissiya raisi saylanadi hamda muassasa mas’ul xodimi komissiya kotibi bo‘ladi.

Komissiya yig‘ilishi, komissiya raisi va uning a’zolarining ellik foizidan ortig‘i qatnashgandagina vakolatli bo‘ladi.

Mahkumlarni jazoni o‘tash davrida to‘g‘ri ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni shakllantirishga qaratilgan adabiyotlarni o‘qiganligi faktini tasdiqlash bo‘yicha zarur hujjatlarni tayyorlash va komissiya a’zolariga taqdim etish komissiya kotibi tomonidan amalga oshiriladi.

7. Komissiya yig‘ilishi, qoida tariqasida, yiliga kamida ikki marta, har yil fevral va avgust oylarida o‘tkaziladi.

8. Imtihon natijalari bo‘yicha test sinovi o‘tkazilgan kunning o‘zida komissiya tomonidan yig‘ilish bayoni rasmiylashtiriladi. Yig‘ilish bayonini komissiya raisi, uni a’zolari hamda kotib imzolaydi.

Test sinovi natijalari to‘g‘risida komissiya tomonidan xulosa rasmiylashtiriladi hamda komissiyaning har bir a’zosi tomonidan imzolanadi.

9. Komissiya xulosasi talabgorga imzo qo‘ydirib, tanishtiriladi hamda uning shaxsiy yig‘majildiga qo‘shib qo‘yiladi.

Xulosaning ko‘chirma nusxasi prokurorga yuboriladi, shuningdek, mahkumning himoyachisiga uning so‘roviga ko‘ra beriladi.

10. Talabgor test sinovi natijalari unga tanishtirilgan kundan boshlab, besh ish kuni ichida test o‘tkazilish jarayoni yoki natijalari bo‘yicha shaxsan o‘zi yoki himoyachisi orqali sudga shikoyat yo‘llashi mumkin.

Sud shikoyatni ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:

talabgor tomonidan ko‘rsatilgan dalillar tasdiqlanmasa, test sinovi natijalarini o‘zgarishsiz, shikoyatni esa qanoatlantirmasdan qoldirish to‘g‘risida;

talabgor tomonidan ko‘rsatilgan dalillar asosli deb topilsa, shikoyatni qanoatlantirish va test sinovi natijalarini bekor qilish to‘g‘risida.

Sud tomonidan test sinovi natijalarini bekor qilish to‘g‘risida qaror qabul qilingan taqdirda sud qarori chiqqan kundan e’tiboran besh ish kuni ichida komissiya tomonidan qayta test sinovi o‘tkaziladi.

11. Mahkumning adabiyotni o‘zlashtirganligi faktini tasdiqlash haqida xulosa qabul qilinganda, o‘n besh kun muddatda muassasa ma’muriyati tomonidan mahkumning tuzalish yo‘liga o‘tganligi munosabati bilan mahkumning o‘talmagan jazo muddatini qisqartirish to‘g‘risidagi taqdimnoma sudga yuboriladi.

12. Test sinovlari natijalari bo‘yicha testologiya me’yorlarining buzilish holati aniqlanganda, uch ish kunida komissiya tomonidan test sinovi natijalari bekor qilinadi.

13. Quyidagi holatlarda testologiya me’yorlari buzilgan deb hisoblanadi:

test materiallari xavfsizligi va maxfiyligini ta’minlash qoidalari buzilsa;

talabgorlar tomonidan test materiallarini oldindan qo‘lga kiritish holati aniqlansa;

agar videokuzatuv orqali talabgorning shpargalkalar yoki ishoralardan foydalanganligi fakti qayd etilgan bo‘lsa.

14. Test sinovi natijalari bekor qilingan holatlarda, talabgorning xohishiga ko‘ra, qayta test sinovlari tashkil etiladi.

15. Komissiya a’zolari quyidagi huquqlarga ega:

muassasa boshlig‘ining komissiya tarkibini tasdiqlash bo‘yicha buyrug‘i bilan tanishish;

test sinovi topshiruvchi talabgorlar ro‘yxatini test sinovi boshlanishidan oldin olish;

talabgorlarning test sinovi topshirish jarayonini to‘liq kuzatib borish;

test sinovi o‘tkazish qoidalarini buzgan talabgorlarni test sinovidan chetlashtirish hamda natijasi bo‘yicha tegishli hujjatlarni rasmiylashtirish.

16. Komissiya a’zolari:

muassasalarda tashkil etiladigan test sinovlari bo‘yicha targ‘ibot va tashviqot ishlarini amalga oshirishga;

test sinovi jarayonini uyushqoqlik bilan tartibli tashkil etish, talabgorlarga ularning test sinovlari jarayonidagi vazifalari, huquq va majburiyatlarini tushuntirish, test sinovlari jarayoni bo‘yicha maslahatlar, ko‘rsatmalar berishga;

talabgorlarni test sinovlari qoidalari bilan to‘liq tanishtirishga;

talabgorlarning test sinovi jarayoniga qatnashishini nazoratga olishga;

test sinovi natijalarini bir ish kuni ichida ko‘rib chiqib, talabgorlarning belgilangan adabiyotni o‘zlashtirganligi fakti tasdiqlangan yoki tasdiqlanmaganligi to‘g‘risida xulosa rasmiylashtirishga;

talabgorlar tomonidan test sinovini topshirish va baholash natijalari bo‘yicha e’tirozlarini qabul qilish va iltimosnoma bilan sudga murojaat qilishga haqli ekanligini tushuntirishga majbur.

17. Talabgorlar test sinovlaridan maxsus dastur orqali o‘tkaziladi.

18. Talabgor maxsus dasturda ro‘yxatdan o‘tayotganida o‘zining shaxsini tasdiqlovchi hujjati (ID-karta raqami) yoki verifikatsiya qilish vositalari (“Face-ID” tizimi) orqali tasdiqlaydi.

19. Talabgorning jazo muddati har bir o‘qigan kitobi uchun uch kunga, biroq bir yilda ko‘pi bilan o‘ttiz kungacha qisqartiriladi. Bunda talabgor o‘qigan kitobi bo‘yicha test sinovini bir yilda ikki marotaba topshiradi.

20. Har bir adabiyot bo‘yicha 25 tadan iborat test topshirig‘i shakllantiriladi hamda har bir test topshirig‘i uchun ikki daqiqa vaqt ajratiladi.

21. Maxsus dastur orqali har bir adabiyot bo‘yicha test sinovi jami 100 ballik tizim asosida hisoblanib, har bir test savoli uchun 4 ball beriladi.

22. Talabgor tomonidan har bir adabiyot bo‘yicha 70 va undan yuqori ball to‘plangan taqdirda, test sinovi muvaffaqiyatli topshirilgan hisoblanadi.

23. Test sinovi o‘tkazilishi rejalashtirilgan xonalar quyidagi talablar asosida jihozlanadi:

talabgorlarning sonidan kelib chiqib, test sinovini o‘tkazish uchun stol-stul bilan jihozlangan xona ajratiladi;

xonalar alohida joylashgan, yorug‘, kirish uchun faqat bitta eshik va derazalarini yopish imkoniyati mavjud bo‘ladi;

eshik va derazalardan uchinchi shaxslarning talabgorlar bilan aloqa qilishni istisno etishga qaratilgan choralar ko‘riladi;

test sinovlarini o‘tkazishga mo‘ljallangan xonalar videokuzatuv vositalari bilan jihozlanadi.

24. Ushbu Nizomni qo‘llashda yuzaga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

25. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.