Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olish“TASDIQLANGAN”
Oʻzbekiston Respublikasi
Davlat mulki qoʻmitasi
raisining oʻrinbosari,
Qimmatli qogʻozlar bozori
faoliyatini muvofiqlashtirish va
nazorat qilish markazi
bosh direktori
M.S. YUNUSMATOV
1999-yil 21-dekabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQimmatli qogʻozlar bozorida anderrayting faoliyati toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNizom
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 1999-yil 28-dekabrda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 860]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
LexUZ sharhiMazkur nizom Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktorining 2025-yil 19-fevraldagi 15-sonli “ Qimmatli qogʻozlar bozorida anderrayting faoliyati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3610, 28.02.2025-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI. UMUMIY QOIDALAR
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi, “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi qonunlariga va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq emitentlar qimmatli qogʻozlarini dastlabki kafolatli joylashtirish boʻyicha faoliyatini amalga oshirish standartlarini (tartib va shartlarini) belgilaydi.
Keyingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.2. Mazkur Nizom emitentning qimmatli qogʻozlarini chiqarilish jarayonida va/yoki dastlabki kafolatli joylashtirilishida emitent va anderrayterning oʻzaro hamkorlik asoslarini va javobgarliklarini tartibga soladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.3. Mazkur Nizom maqsadlarida quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitent — emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqaruvchi va ular yuzasidan qimmatli qogʻozlarning egalari oldida majburiyatlari boʻlgan yuridik shaxs;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqimmatli qogʻozlar — mazkur hujjatlarni chiqargan yuridik shaxs bilan ularning egasi oʻrtasidagi mulkiy huquqlarni yoki qarz munosabatlarini tasdiqlaydigan, dividendlar yoki foizlar tarzida daromad toʻlashni hamda ushbu hujjatlardan kelib chiqadigan huquqlarni boshqa shaxslarga oʻtkazish imkoniyatini nazarda tutadigan hujjat;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishinvestitsiya memorandumi — emitent haqida barcha zarur maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hamda qimmatli qogʻozlarni joylashtirish narxi toʻgʻrisidagi axborotlarni va bitim tafsilotlarini koʻrsatmaydigan investorlarga taqdim etish uchun oldindan tayyorlangan hujjatlar toʻplami;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishanderrayter faoliyati (anderrayting) — emitent va anderrayter (anderrayterlar) oʻrtasidagi shartnomada belgilangan shartlar asosida emitent qimmatli qogʻozlarini chiqarilishini tashkillashtirish va/yoki kafolatli joylashtirish boʻyicha xizmatlar koʻrsatish faoliyati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishanderrayter — anderrayting faoliyatini amalga oshiruvchi investitsiya vositachisi yoki tijorat banki;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishanderrayting xizmatini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma — bir tomondan, maʼlum bir narxda joylashtirilishi kerak boʻlgan qimmatli qogʻozlarni chiqarayotgan emitent va boshqa tomondan anderrayter (anderrayterlar) oʻrtasidagi shartnoma;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi — Oʻzbekiston Respublikasi Kapital bozorini rivojlantirish agentligi.
Keyingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII. ANDERRAYTER FAOLIYATI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.1. Anderrayting faoliyatini amalga oshiruvchi tijorat banklari va investitsiya vositachilariga qoʻyiladigan talablar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAnderrayterlar faqat investitsiya vositachilari va tijorat banklari boʻlishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAnderrayting faoliyatini amalga oshirish uchun tijorat banklari va investitsiya vositachilari quyidagi talablarga javob berishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) litsenziyaga ega boʻlishi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishinvestitsiya vositachisi sifatida faoliyatni amalga oshirish huquqini beruvchi qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi, yohud,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbank operatsialarini amalga oshirish huquqini beruvchi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) soʻngi uch yil ichida faoliyatning ijobiy moliyaviy natijalarini tasdiqlovchi auditorlik xulosasiga ega boʻlishi.
Keyingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.2. Anderrayter faoliyatining asosiy yoʻnalishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAnderrayter faoliyatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitent bilan birgalikda qimmatli qogʻozlarni chiqarish va joylashtirishning maqbul tuzilmasini shakllantirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishinvestitsiya memorandumini tuzish va investorlarga taqdim etish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchiqarilishning kutilayotgan hajmidan qimmatli qogʻozlarni sotib olish huquqiga oldindan obuna oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmarketing tadqiqotlarini oʻtkazish, shu jumladan potensial investorlar tomonidan chiqarilishi kutilayotgan qimmatli qogʻozlar hajmidan ularni sotib olish huquqiga amalga oshirilgan dastlabki obunalardan kelib chiqib bozor konyunkturasi va imkoniyatlarini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishanderrayting xizmatlarining xususiyatlarini belgilovchi emissiya risolasi, operatsion hujjatlashtirish va kafolatlangan majburiyatlarni tuzish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzarur hollarda, anderrayterlarning vaqtinchalik birlashmasini shakllantirish va uning faoliyatini taʼminlash uchun investitsiya vositachilari va tijorat banklarini tanlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishanderrayting xizmatlari koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomada nazarda tutilgan, qabul qilingan majburiyatlar va muddatlarga muvofiq emitentning qimmatli qogʻozlarining kafolatlangan joylashtirilishini oʻtkazish (chiqarilishlarni muayyan minimal narxda joylashtirish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishanderrayting xizmatlari koʻrsatganlik uchun vaqtinchalik birlashma ishtirokchilari oʻrtasida (agar mavjud boʻlsa) sotib olish va sotish farqidan olingan daromad yoki komissiya mukofotini taqsimlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitentga qimmatli qogʻozlarni joylashtirishdan tushgan mablagʻlarni toʻlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishikkilamchi bozorda (ushbu emissiya) joylashtirilgan qimmatli qogʻozlarni dastlabki qoʻllab-quvvatlanishini amalga oshirish emissiya risolasida (anderrayting xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma) nazarda tutiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.3. Kafolatlangan joylashtirish turlari:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtoʻliq kafolatlangan joylashtirish — ushbu chiqarilishning barcha qimmatli qogʻozlarini anderrayter tomonidan joylashtirilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqisman kafolatlangan joylashtirish — anderrayter tomonidan ushbu chiqarilishning 10% foizdan kam boʻlmagan qimmatli qogʻozlarning qisman joylashtirilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.4. Anderrayterning huquqlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAnderrayting faoliyatini amalga oshirish jarayonida anderrayter quyidagi huquqlarga ega:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqimmatli qogʻozlarni toʻliq yoki qisman kafolatli dastlabki joylashtirishga shartnoma tuzishda emitentdan qimmatli qogʻozlarning nominal qiymatidan chegirma taqdim etishni shartnoma bilan belgilanadigan miqdorda talab qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitent aksiyadorlarining qonuniy manfaatlarini himoya qilish uchun barcha mumkin boʻlgan choralarni koʻrish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqimmatli qogʻozlarni joylashtirish shartlarini bajarmagan taqdirda emitent oldida javobgarlik tavakkalchiligini sugʻurta qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqimmatli qogʻozlarni joylashtirishda shartnomada belgilangan miqdorda emitentdan komissiya haqi olish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.5. Axborotlarni oshkor qilish talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.5.1. Emitent anderrayterga investitsiya memorandumini tuzish va investorlar taqdim etish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni taqdim etishi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishInvestitsiya memorandumida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitent va umuman tarmoq faoliyatining tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitentning kelgusi yil uchun strategiyasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitentning boshqaruv tizimini tavsiflash, kasbiy tayyorgarlik, boshqaruv xodimlarining ish tajribasi, soʻnggi uch yil ichida ish joylari va egallab turgan lavozimlarni koʻrsatgan holda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtaʼsis hujjatlariga muvofiq emitent tomonidan qoʻyilgan maqsadlarga erishish uchun taktik qadamlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishraqobat muhitini va bozordagi ulushini tahlil qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitentning oxirgi uch moliya yilidagi moliyaviy natijalarining (choraklar boʻyicha) tahlili, daromadlarning pasayishi yoki oshishi sabablari, moliyaviy qoʻyilmalar (emissiyani amalga oshirishdan) olinganidan keyingi moliyaviy natijalar prognozi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitentning moliyaviy kamomadini (profitsit) vaqtinchalik oraliq muddatda aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqimmatli qogʻozlar chiqarilishidan (emissiyasidan) olingan mablagʻlarni sarflash smetasi xarajatlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.5.2. Chiqarilishning emitenti va anderrayterlari har bir potensial xaridorga joylashtirilgan qimmatli qogʻozlarni sotib olish paytiga qadar sotish shartlari va emissiya risolasi bilan tanishish imkoniyatini berishlari shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2.5.3. Chiqarilishning emitenti va anderrayterlari emissiya chiqarish risolasida eʼlon qilingan axborotning ishonchliligi va toʻliqligi uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda birgalikda javobgar boʻladilar.
Keyingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII. ANDERRAYTERNI TANLASH TARTIBI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3.1. Anderrayterni tanlash emitent tomonidan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishinvestitsiya vositachilar va tijorat banklari — potensial nomzodlar bilan anderrayting boʻyicha xizmatlar koʻrsatish uchun dastlabki muzokaralar asosida, yohud
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishanderrayting boʻyicha xizmatlar koʻrsatish huquqi uchun ommaviy (yohud yopiq) tanlov (tender) oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshirilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV. ANDERRAYTERLARNING VAQTINCHALIK BIRLASHMASI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.1.1. Qimmatli qogʻozlar bozorida noqulay konyunktura yuzaga kelganda anderrayterlarning hech biri katta zarar koʻrmasligi, qimmatli qogʻozlar taklifi tavakkalchiligini taqsimlash maqsadida birgalikda faoliyat yuritish uchun vaqtincha anderrayterlar birlashmasini (bundan buyon matnda — birlashma) tashkil etish huquqiga ega.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.1.2. Birlashmani tashkil etishning tashabbuskori emitent tomonidan tanlangan anderrayter hisoblanadi. Anderrayting xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma emitent bilan birlashma nomidan amaldagi qonunchilik talablariga va mazkur Nizomning 5.2 bandiga muvofiq tuziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.1.3. Birlashma ishtirokchilarining oʻzaro munosabatlari oʻzaro hamkorlik shartnomasi bilan tartibga solinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.1.4. Oʻzaro hamkorlik shartnomasida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbirlashma aʼzolarining roʻyxati, ularning birlashmadagi hissasi miqdori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbirlashma aʼzolarining huquqlari va majburiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqaror qabul qilish tartibining tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishamaldagi qonunchilikka muvofiq boshqa shartlar kelishilgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.1.5. Emitent tomonidan tanlangan anderrayter emitentdan qoʻshimcha haq olmagan holda birlashma ichki ishlarini yuritish va ularni tashkillashtirishni amalga oshiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBirlashma tomonidan amalga oshirilgan joylashtirish boʻyicha xarajatlar aʼzolarning ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAnderrayting xizmatlarini koʻrsatganlik uchun komission mukofot emitent va birlashma oʻrtasida shartnomada belgilangan miqdorda toʻlanadi va qimmatli qogʻozlarni kafolatli joylashtirish boʻyicha qabul qilingan majburiyatlarga mutanosib ravishda birlashma aʼzolari orasida emitent tomonidan tanlangan anderrayter tomonidan taqsimlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4.1.6. Qimmatli qogʻozlarni joylashtirish tugallangandan soʻng birlashma oʻz faoliyatini tugatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishV. ANDERRAYTING XIZMATLARI KOʻRSATISH TOʻGʻRISIDAGI SHARTNOMA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5.1. Emitent va anderrayter oʻrtasidagi qimmatli qogʻozlarni joylashtirish jarayonidagi oʻzaro munosabatlar ular oʻrtasida tuzilgan anderrayting xizmatlari koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma bilan belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5.2. Anderrayting xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma anderrayter tomonidan chiqarilish tartibi, anderrayting xususiyati va emitent turiga qarab Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligiga muvofiq tayyorlanadi va quyidagi majburiy (muhim) shartlarni oʻz ichiga oladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqimmatli qogʻozlarni joylashtirish shartlari va anderraytning majburiyatining xususiyati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxizmatlar uchun haq toʻlash miqdori va tartibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitent va anderrayter (birlashma) oʻrtasida joylashtirish jarayonida oʻzaro munosabatlarning shartlari va tartibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitent bilan anderrayter (birlashma) oʻrtasida joylashtirishdan keyingi oʻzaro munosabatlarning shartlari va tartibi (ikkilamchi bozorda joylashtirilgan emissiyani anderrayter (birlashma) tomonidan qoʻllab-quvvatlash);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishva qonun hujjatlariga muvofiq boshqa shartlar.
Keyingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVI. ANDERRRAYTER FAOLIYATINI NAZORAT QILISH. JAVOBGARLIK.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6.1. Anderrayterlar faoliyatini nazorat qilish qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6.2. Qimmatli qogʻozlarning ikkilamchi bozorda ommaviy joylashtirish va muomalasida qimmatli qogʻozlarni sotib olishda bir investorga boshqalar oldida imtiyozli huquqni belgilash taqiqlanadi. Ushbu shartlar aksiyadorlarga yangi emissiya qimmatli qogʻozlarini sotib olishga imtiyozli huquqni taqdim etishda qoʻllanilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6.3. Qimmatli qogʻozlarni joylashtirish jarayonida anderrayter tomonidan quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) investorlar uchun ahamiyatga ega boʻlgan axborotni lozim darajada oshkor qilmasdan turib anderrayting xizmatlarini amalga oshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) qimmatli qogʻozlar bozorining alohida bir ishtirokchilari uchun imtiyozli huquqlarni taqdim etish maqsadida uni biror-bir belgisiga koʻra boʻlish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) emitent bilan tuzilgan shartnomaning shartlarini bajarmaslik va/yoki lozim darajada bajarmaslik va/yoki oʻz vaqtida bajarmaslik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) emitentga (boy berilgan foydani), birlashma boʻyicha hamkorlariga (adolatsiz raqobat va h.k.) yoki investorlarga (axborotni oshkor qilish) zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday harakatlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6.4. Emitentning qimmatli qogʻozlarini joylashtirishda anderrayter aksiyadorlik jamiyatining foydasini va qimmatli qogʻozlarining likvidliligini yanada oshishini hisobga olishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6.5. Anderrayter mazkur Nizom talablarini bajarmaganligi uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
Keyingi tahrirga qarang.