Bosqich

Subyektlar

Chora-tadbirlar

Muddatlar

1-bosqich

Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti va uning mintaqaviy bo‘linmalari

Tizimli tuproq monitoringini amalga oshirish uchun monitoring obyektlari (kalit maydonlari) tanlab olish.

Doimiy ravishda

2-bosqich

Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti va uning mintaqaviy bo‘linmalari

Tayyorgarlik bosqichida hududlarning suv ta’minoti, tuproqning yog‘ingarchiliklar, sug‘orish va shamol eroziyasi, suv-fizik xossalari, mexanik tarkibi, tuz va suv rejimi, gumus va azotning umumiy shakli, fosfor va kaliyning umumiy va harakatchan shakllari, mikroelementlar, gips, karbonat, singdirish asoslari va sig‘imi, og‘ir metallar, pestitsidlar, gerbitsidlar va kimyoviy o‘g‘itlar bilan ifloslanishi kabi ma’lumotlarni o‘rganish, umumlashtirish va tahlil qilish.

Fevral-mart

3-bosqich

Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti va uning mintaqaviy bo‘linmalari

Dala ishlari bosqichida statsionar va yarim statsionar ekologik maydonchalardan asosiy va yordamchi kesmalar tushirish.

Aprel — avgust

4-bosqich

Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti

Kameral bosqichda laboratoriya sharoitida tuproqning fizik-kimyoviy va agrokimyoviy xossalari aniqlash hamda dala tadqiqotlari materiallarini tahlil qilish.

Sentabr-oktabr

5-bosqich

Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti

Tuproq monitoringi natijalari bo‘yicha tayyorlangan ma’lumotlarni Qishloq xo‘jaligi vazirligiga taqdim etish.

Noyabr

1. Hudud nomi: _____________

2. Geomorfologik ajratma: _________________

3. Tuproq turi: __________________

4. Statsionar ekologik maydon raqami: _______________

5. Monitoring o‘tkazilgan sana: __________________

Tuproq indeksi

Ekilgan qishloq xo‘jaligi ekini turi

Qo‘llanilgan o‘g‘itlar turi va miqdori,

t/ga

Genetik qatlam

Tuproqlarning fizik-kimyoviy, morfologik va agrokimyoviy xossalari

indeks

qatlam chuqurligi,

sm

gumus,

%

umumiy, %

harakatchan, mg/kg

SO₂,

%

gips,

%

azot

fosfor

kaliy

azot

fosfor

kaliy

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

A _x.

A _xo

B₁

B₂

BC

C

ilovaning davomi

Tuproqlarning fizik-kimyoviy, morfologik va agrokimyoviy xossalar

singdirish sig‘imi,

mg-ekv/100 g

singdirilgan kationlar,

mg-ekv/ 100 g

rN

tuzlar yig‘indisi

(quruq qoldiq),

%

sho‘rlanish tipi

mexanik tarkib fraksiyalari,

mm

mikroagregat tarkibi fraksiyalari,

mm

suvga chidamli agregatlar miqdori

(0,25 — 10 mm)

yer yuzasi toshloqlik darajasi,

%

kalsiy

magniy

natriy

kaliy

<0,001

>0,01

<0,001

>0,01

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

ilovaning davomi

Tuproqlarning fizik-kimyoviy, morfologik va agrokimyoviy xossalari

gumusli qatlam qalinligi,

sm

eroziyalanganlik darajasi

filtratsiyalanish koeffitsiyenti,

mm/min

sizot suvlarining minerallashuvi,

%

sizot suvlari sathi,

m

solish-tirma og‘irlik,

g/sm³

hajm og‘irligi

g/sm³

tabiiy namlik,

%

umumiy g‘ovaklik,

%

samarali (maqbul) namlik zaxirasi,

m^3/ga

og‘ir metallar miqdori

Qoldiq pestitsidlar miqdori

kobalt

qo‘rg‘oshin

kadmiy

mis

rux

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

ilovaning davomi

Tuproqlarning fizik-kimyoviy, morfologik va agrokimyoviy xossalari

so‘lish namligi,

%

dala nam sig‘imi chegarasi,

%

o‘simlik o‘zlashtira oladigan namlik darajasi,

%

vegetatsiya davridagi faol harorat (>10) yig‘indisi,

^°S

vegetatsiya davrida yog‘inlar yig‘indisi,

mm

46

47

48

49

50

Bosqich

Subyektlar

Chora-tadbirlar

Muddatlar

1-bosqich

Tuman (shahar) arxitektura bo‘limi, qishloq xo‘jaligiga oid bo‘lmagan faoliyatni amalga oshiruvchi subyektlar

Shaharsozlik faoliyati, geologik-qidiruv va foydali qazilmalarni qazib olish, shuningdek, qishloq xo‘jaligiga oid bo‘lmagan boshqa faoliyatni amalga oshirish uchun tuproqning unumdor qatlamini aniqlash yuzasidan Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar institutiga buyurtma beradi.

Qurilish loyihasini ishlab chiqish davrida

2-bosqich

Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti va uning mintaqaviy bo‘linmalari

1. Loyiha ijrochilarining buyurtmasiga asosan tuproqning unumdor qatlamini aniqlash maqsadida tuproq-tadqiqot ishlari o‘tkazadi.

2. Tadqiqot natijalari asosida hududning tuproq xaritasini, tuproqning unumdor qatlami, sidirib olinadigan maydon, tuproq qatlamining qishloq xo‘jaligida foydalanishga yaroqliligi yuzasidan hamda tuproqning mexanik tarkibi, sho‘rlanishi, tuproq tarkibidagi gumus va harakatchan fosfor, almashinuvchan kaliy miqdori ko‘rsatkichlari nisbatan past bo‘lgan maydonlarga olib chiqilishi yuzasidan ilmiy asoslangan xulosa beradi.

Buyurtma kelib tushgandan keyin 15 ish kuni mobaynida

3-bosqich

Tuman (shahar) hokimligi, Kadastr agentligining tuman (shahar) bo‘limi, tuman (shahar) qishloq xo‘jaligi bo‘limi

Obyektlarni loyihalashtirish chog‘ida loyiha ijrochilari tomonidan tuproqning unumdor qatlamini sidirib olib, ularni belgilangan joylarga tashlaydi.

Tuproq tadqiqot natijalari olingandan keyin 5 kun mobaynida

4-bosqich

Qishloq xo‘jaligiga oid bo‘lmagan faoliyatni amalga oshiruvchi subyektlar

Tuman yer tuzish chizmasining loyihasini ishlab chiqadi.

Loyiha asosida

5-bosqich

Tuman (shahar) hokimligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasining tuman (shahar) bo‘limi

Tuproq unumdor qatlamini sidirib olinishi va belgilangan dala konturiga ko‘chirilish yuzasidan davlat nazoratini amalga oshiradi.

Muntazam ravishda

Manzili: _______________________________________________________________________________________________________________

Kesma raqami: _____ sana “_____”______________ 20 ___ yil

I. Relyefi va geomorfologiyasi

5. Past tog‘lar

V. Joylashish chuqurligi, sm

VII. Ekin turi

A. Daryo vohalari

6. O‘rta tog‘lar

1. Yer osti suvlari

1. Paxta

1. Qayir

7. Baland tog‘lar

2. Shag‘al

2. Bug‘doy, arpa

2. 1 chi qayir usti terrasasi

II. Tuproq hosil qiluvchi jinslar

3. Gips

3. Sholi

3. 2 chi qayir usti terrasasi

1. Lyosslar va lyossimon yotqiziqlar

4. Karbonatlar

4. Sabzavot, poliz

4. 3 chi qayir usti terrasasi

2. Allyuvial

5. Gleylashgan

5. Beda

5. 4 chi qayir usti terrasasi

3. Prolyuvial

6. Ona jinsi

6. Makkajo‘xori

B. Delta (daryo yoyilmasi)

4. Delyuvial

VI. Tuproq yuzasi

7. Ko‘p yillik daraxtzor

1. O‘zanga yondosh balandlik

5.Ellyuvial

1. Palaxsasimon

8. Bog‘, uzumzor

2. O‘zanlararo pasayish

6. Eol (shamol)

2. Kesaksimon

9. Bo‘z yerlar, qo‘riq yerlar

V. Yoyilma (delta)

III. Ekspozitsiyasi va nishablik darajasi

3. Egatsimon

10. Shudgor

a) yuqori qismi

1. Shimoliy

4. Tekis

Tuproq nomi:

b) o‘rta qismi

2. Sharqiy

5. Qirrasimon

v) chekkasi

3. Janubiy

6. Toshli

G. Plato

4. G‘arbiy

7. Tuz dog‘lari

Tuproqshunos F.I.O.:

D. Tog‘ va tog‘oldi

IV. Darajasi (0, 1, 2, 3)

1. Tog‘oldi keng to‘lqinsimon tekisligi

1. Sho‘rlanish

Imzo:

2. Past-baland adirli tekisligi

2. Yuvilish

Ayrim belgilari:

3. Tog‘oldi o‘r-qirli tekisligi

3. Skeletligi

4. Tog‘ yonbag‘ri, tog‘ osti

4. Gipslashganligi

Qatlamlar chegarasi, sm

Rangi

Namligi

Mexanik tarkibi

Tuzilishi

Joylashishi

Yangi yaralmasi

Ildizlar

Hasharot izlari

Qo‘shilmalar

Keyingi qatlamga o‘tishi

Namuna olingan chuqurlik, sm

Rangi:

1. Loyli

a) yirik

12. Zangori dog‘lar:

5. Qirrali mayda shag‘al

1. Qora

2. Og‘ir qumloqli

b) mayda

a) yakka (qatlamning 10%i)

6. Qumli tosh

2. Sur tusli

3. O‘rta qumloqli

v) yupqa

b) kam (30%gacha)

7. Chig‘anoqlar:

3. Qo‘ng‘ir

4. Yengil qumloqli

Zichligi:

v) ko‘p (50%gacha)

a) kam

4. Jigarrang

5. Qumloqli

1. Yumshoq

g) yoppasiga

b) tez-tez

5. Dala rang

6. Qumli

2. Kam zichlashgan

Yer osti hasharotlari qoldiqlari va izlari:

v) juda ko‘p

6. Och rang

7. Qatlamli:

3. O‘rta zichlashgan

a) kam

O‘tish tavsifi:

7. Ko‘kimtir kulrang

a) og‘ir qumloqli qatlamlar uchraydi

4. Kuchli zichlashgan

b) o‘rtacha

a) keskin

8. Oqimtir

b) o‘rta qumloqli qatlamlar uchraydi

Yangi yaralmalar:

v) ko‘p

b) aniq

9. Kulrang:

v) yengil qumloqli qatlamlar uchraydi

1. Mitseliy

g) yer pillasi

v) sezilarli

a) och; b) to‘q

Tuzilishi:

2. Tomirsimon tuz yo‘llari

Ildizlar:

g) asta-sekin

Namligi:

1. Palaxsasimon

3. Konkretsiya SO₂

a) siyrak

Qaydlar:

1. Quruq

2. Kesaksimon

4. Oq ko‘zanak SO₂ dog‘lari

b) zich

2. Nam:

3. Yong‘oqsimon

5. Kaprolitlar

v) mo‘l

a) kam

4. Donsimon

6. Tuzlarning mayda kristallari shaklida

g) chim

b) o‘rtacha

5. Changsimon

7. Gips kristallari

Qo‘shilmalar:

v) yuqori

6. Plitkasimon

8. Gips bo‘laklari

1. Antropogen (idish siniqlari, ko‘mir qoldiqlari va boshqalar)

3. Zax, o‘ta nam

7. Tangasimon

9. Sho‘x

2. Tosh

4. Ho‘l

8. Plastinkasimon

10. Arzik

3. Shag‘al

Mexanik tarkibi:

9. Bargsimon:

11. Zang dog‘lar

4. Somon qoldiqlari

“Tasdiqlayman”

Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti

(“Tuproq klinikasi” MCHJ, mintaqaviy bo‘linmalari)

rahbari _____________________ (F.I.O.)

20___ yil “_____”____________

Tuproqning unumdor qatlami to‘g‘risida

XULOSA № ______

__________________________________________________________________

__________________________________________________________________

__________________________________________________________________

^{(subyektning nomi va obyektning joylashuvi manzili)}

1. Tuproq tadqiqot ishlarini o‘tkazish uchun asos va taqdim qilingan hujjatlar:

1.1. Tuproqning unumdor qatlamini aniqlash yuzasidan subyekt murojaati _______________________________________ (sanasi va raqami);

1.2. Tuproq tadqiqot ishlari o‘tkaziladigan hududning tegishliligi yuzasidan huquqiy hujjat nusxasi;

1.3. Yer uchastkasi chegarasi, umumiy maydoni, qurilish osti va obodonlashtiriladigan maydonlar to‘g‘risida __________ o‘lchamdagi xarita;

1.4. Ekologik ekspertiza xulosasi.

2. Hududning qisqacha tavsifi va tuproq tadqiqot natijalari:

2.1. Hududning geografik joylashuvi va tuproq nomi;

2.2. Hududda o‘tkazilgan dala-tadqiqot ishlari, tushirilgan tuproq kesmalari, tuproqning genetik qatlamlari va morfologik belgilari, olingan tuproq namunalari;

2.3. Laboratoriya tahlili natijalari, tuproqning mexanik tarkibi, sho‘rlanishi, tuproq tarkibidagi gumus va harakatchan fosfor hamda almashinuvchan kaliy miqdori.

Tuproq tadqiqot natijalari

Tuproq kesmasi raqami

Qatlam chuqurligi,

sm

Mexanik tarkibi

Gumus,

%

Harakatchan fosfor va almashinuvchan kaliy,

mg/kg hisobida

Sho‘rlanish

fizik loy,

%

fizik qum,

%

il zarrachasi,

%

nomi

fosfor

(P₂O₅)

kaliy

(K₂O)

darajasi

tipi

quruq qoldiq,

%

Cl

SO₄

3. Tuproqning unumdor qatlami qalinligi va sidirib olinadigan maydon bo‘yicha xulosa:

3.1. Hudud uchun hisoblab chiqilgan unumdor qatlam qalinligi va sidirib olinadigan maydon;

3.2. Sidirib olinadigan tuproq qatlamining qishloq xo‘jaligida foydalanishga yaroqliligi yuzasidan hamda tuproqning xossasi va xususiyatlari bo‘yicha ko‘rsatkichlari nisbatan past bo‘lgan maydonlarga olib chiqilishi yuzasidan xulosa beriladi;

3.3. Tuproqning morfologik ko‘rsatkichlari, tuproq xaritasi va tuproq kesmasi tushirilgan fotoalbom ilova qilinadi.