Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
qarori
Alohida tuman (shahar) va mahallalarni aholining yashashi va tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishi uchun namunali hududga aylantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Hududlarda aholi yashashi va tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishi uchun qulay muhit yaratish va infratuzilmani yaxshilash orqali tadbirkorlikni rivojlantirishga katta turtki berish, yuqori qoʻshilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish va zamonaviy xizmatlar koʻrsatishni yoʻlga qoʻyish, qishloq mahallalariga shahar muhiti va yashash sharoitlarini olib kirish maqsadida qaror qilaman:
I. Alohida tuman (shahar) va mahallalarni namunali hududga aylantirish
1. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklarining taklifiga asosan:
(a) 1-ilovaga muvofiq tuman (shahar)larga “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomini berib, ularni aholining yashashi va tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishi uchun namunali hududga aylantirish;
(b) Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlardagi qishloq tumanlarida 2 tadan mahallaga “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahalla” maqomini berib, ularga shahar muhiti va yashash sharoitlarini olib kirish boʻyicha yangi yondashuvlar amaliyotga joriy etilsin.
2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari “Islohotlar shtablari” bilan birgalikda ikki hafta muddatda 2-ilovaga muvofiq shartlar asosida qishloq tumanlaridagi 2 tadan Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahallalarni tanlab olib, ularning roʻyxatini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va xalq deputatlari viloyatlar kengashlariga tasdiqlash uchun kiritsin.
3. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari “Islohotlar shtablari” bilan birgalikda:
(a) bir oy muddatda har bir Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar) va Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahallani kompleks rivojlantirish boʻyicha 3-ilovada belgilangan yoʻnalishlar asosida “Taraqqiyot va yetakchilik maskani” dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur)ni tasdiqlasin;
(b) 2025-yil 15-dekabrga qadar aholi va tadbirkorlarning takliflari va loyihalari asosida Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahalla markazi uchun master rejani ishlab chiqsin va tasdiqlasin;
(v) 2026-yil 1-fevralga qadar Dasturga kiritilgan obyektlarning loyiha hujjatlarini ishlab chiqsin;
(g) 2026-yil 1-martdan boshlab tasdiqlangan loyihalarga muvofiq qurilish ishlarini boshlasin;
(d) 2026-yil 1-dekabrga qadar Dasturga kiritilgan obyektlarni ishga tushirishni taʼminlasin.
4. Belgilansinki, master rejalar va loyiha hujjatlarini ishlab chiqishni moliyalashtirish:
(a) mahalliy budjetda iqtisod qilingan mablagʻlar hamda mahalliy budjetlarning qoʻshimcha manbalari;
(b) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari huzuridagi Tadbirkorlik infratuzilmasini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari;
(v) “Infratuzilma va ijtimoiy barqarorlik” jamgʻarmasi mablagʻlari;
(g) qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
5. Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda Dasturga kiritilgan obyektlarda qurilish-taʼmirlash ishlarini sifatli tashkil etish va jadallashtirish boʻyicha tegishli hujjat loyihasini tasdiqlasin.
6. Iqtisodiyot va moliya vazirligi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda 2026-yil 1-fevralga qadar Jahon bankining “Oʻrta shaharlarni kompleks rivojlantirish” loyihasi mablagʻlari hisobidan xorijiy kompaniyalarni jalb qilib, “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi berilgan tuman (shahar)larni rivojlantirish boʻyicha “fazoviy reja”larni ishlab chiqishni boshlasin.
II. Sanoat rivojlanishini yangi bosqichga olib chiqish
7. Belgilansinki, “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” loyihasi doirasida har yili:
(a) mavjud xomashyo zaxiralaridan toʻliq foydalangan holda yuqori qoʻshilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish, sanoat kooperatsiyasini chuqurlashtirish va sanoat zonalari quvvatlarini kengaytirish hisobiga Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlardagi sanoatning oʻsish surʼatidan kamida 2-3 foiz yuqori oʻsish taʼminlanadi;
(b) kamida 50 million AQSH dollari ekvivalenti miqdorida investitsiyalarni jalb qilgan holda oziq-ovqat, mebelchilik, qurilish materiallari, tikuvchilik va boshqa ixtisoslashgan yoʻnalishlarda kamida 10 tadan yirik investitsiya loyihalari ishga tushiriladi;
(v) ilgari oʻz mahsuloti bilan tashqi bozorlarga chiqmagan kamida 3 — 5 tadan korxona eksport faoliyatiga jalb qilinadi;
(g) xorijiy davlatlardan texnolog, marketolog, brend-menejer kabi mutaxassislarni jalb qilgan holda kamida 1 ta korxonada milliy brend mahsulotlar ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyiladi;
(d) 10 nafardan tadbirkorlar xorijiy davlatlarda oʻtkaziladigan ixtisoslashgan sanoat koʻrgazmalariga tajriba almashish uchun yuboriladi.
8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda ikki oy muddatda mazkur qarorning 7-bandini inobatga olgan holda har bir Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar) boʻyicha sanoatni jadal rivojlantirish “yoʻl xaritalari”ni tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Bunda:
(a) Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahalla va unga tutash boʻlgan mahallalardagi boʻsh yer maydonlarida mikrosanoat, hunarmandchilik va xizmat koʻrsatish markazlarini tashkil etish;
(b) sanoat zonalaridagi boʻsh yer maydonlarida istiqbolli investitsiya loyihalarini joylashtirish hamda muhandislik infratuzilmasi mavjud hududlarda yangi sanoat zonalarini tashkil etish;
(v) energiya samaradorligi yuqori texnologiyalar asosida atrof-muhitga zarar yetkazishni kamaytirishga qaratilgan “yashil” sanoat loyihalarini amalga oshirish nazarda tutiladi.
III. Qishloq xoʻjaligida yangi yondashuvlar orqali qoʻshimcha qiymat zanjirini yaratish
9. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari 2026-yil 1-fevralga qadar “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman” maqomi berilgan tumanlarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-fevraldagi PF-18-son Farmoniga muvofiq tuman hokimliklari zaxirasida mavjud boʻsh turgan yer maydonlari hajmidan kelib chiqqan holda kamida 200 gektardan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer maydonlarini elektron onlayn auksion savdolariga chiqarsin.
10. Qishloq xoʻjaligi vazirligi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, tijorat banklari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda 2025-yil 1-dekabrga qadar har bir Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tumanda:
(a) kamida 50 gektar yer maydonlarida sanoatlashgan bogʻ plantatsiyalari tashkil etish boʻyicha dastur loyihasini;
(b) aholi tomorqalarida yomgʻir va texnik suvlardan foydalanish, tomchilatib sugʻorish hamda eski bogʻlarni bosqichma-bosqich yangilash boʻyicha moliyaviy qoʻllab-quvvatlash choralarini amaliyotga joriy etish yuzasidan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
11. “Uzagrostar xolding” kompaniyasi har bir Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman va Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahallada:
(a) 2026-yil 1-yanvarga qadar aholi tomorqalari va ijaraga berilgan yer maydonlarida tuproq va suv tahlilini oʻtkazsin;
(b) 2026-yil 1-fevralga qadar iqlim sharoitiga mos, yuqori hosildorlikka ega urugʻ va koʻchatlar sotuvini yoʻlga qoʻysin;
(v) aholi va dehqonlarning agrar sohadagi bilim va koʻnikmalarini oshirish maqsadida xorijiy va mahalliy agronomlarni jalb qilgan holda amaliy seminarlar tashkil etsin.
IV. “Yashil” va energiya samarador hududlarni rivojlantirish
12. Belgilansinki, “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi berilgan tuman (shahar)larda:
(a) 2026-yil 1-yanvardan boshlab barcha davlat idoralari va ijtimoiy soha muassasalari binolari faqat energiya samaradorlik tamoyillari asosida quriladi va modernizatsiya qilinadi;
(b) 2027-yil 1-yanvarga qadar davlat idoralari, davlat ishtirokidagi korxonalar va ijtimoiy soha muassasalari energiya samarador uskunalar bilan toʻliq jihozlanadi;
(v) 2026-yil 1-martdan boshlab bittadan ijtimoiy soha muassasasi binolarini “Nol energiya sarfli binolar” konsepsiyasi asosida modernizatsiya qilish boʻyicha pilot loyihalar boshlanadi.
13. Energiya samaradorligi milliy agentligi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda ikki oy muddatda “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi berilgan tuman (shahar)larni energiya samarador hududlarga aylantirish boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin:
(a) energiya isteʼmoli yuqori boʻlgan aholi uy-joylariga energiya samarador qurilmalar oʻrnatishni ragʻbatlantirish;
(b) tungi yoritish tizimlarini energiya tejamkor yoritish tizimlariga oʻtkazish va modernizatsiya qilish;
(v) energiya auditi xizmatini va energiya samarador qurilmalarga texnik xizmat koʻrsatishni kengaytirish.
V. Moliyaviy resurslar
14. Belgilansinki, mazkur qarorda belgilangan vazifalarni bajarish maqsadida 2026-yilda 7 trillion soʻmdan ortiq mablagʻlar, shu jumladan:
(a) 1-ilovaga muvofiq “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi berilgan tuman (shahar)larning har birini rivojlantirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetidan 100 milliard soʻmdan jami 2,3 trillion soʻm;
(b) har bir Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahallani rivojlantirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetidan 5 milliard soʻmdan jami 1,7 trillion soʻm;
(v) Islom taraqqiyot bankining “Qishloq joylarni barqaror rivojlantirish” hamda Jahon bankining “Oʻrta shaharlarni kompleks rivojlantirish” loyihalari doirasida “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi berilgan tuman (shahar)larni rivojlantirish uchun 100 million AQSH dollari;
(g) hududlarda iqtisodiy oʻsishga turtki beruvchi drayver loyihalarni amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetidan 2 trillion soʻm yoʻnaltiriladi.
15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbariga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklarining “Islohotlar shtablari” bilan kelishilgan takliflari asosida Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar) va Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahalla uchun koʻzda tutilgan mablagʻlarning tegishli xarajat yoʻnalishlarini belgilash va qayta taqsimlash hamda loyihalarga oʻzgartirish kiritish vakolati berilsin.
16. Iqtisodiyot va moliya vazirligi:
(a) 2025-yil yakuniga qadar Jahon bankidan natijaga asoslangan moliyalashtirish mexanizmi asosida Oʻzbekistonda yashash uchun qulay va barqaror shaharlar dasturi doirasida 250 million AQSH dollari miqdoridagi imtiyozli kredit mablagʻlarini jalb qilish boʻyicha qarz bitimini imzolash choralarini koʻrsin. Bunda Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzurida Jahon banki koʻmagida jalb qilingan mablagʻlar va grantlar hisobidan moliyalashtiriladigan Oʻzbekistonda yashash uchun qulay va barqaror shaharlar dasturini muvofiqlashtirish ofisi tashkil etiladi;
(b) 2026-yil davomida mazkur yoʻnalishda xalqaro moliya institutlaridan qoʻshimcha 250 million AQSH dollari miqdoridagi mablagʻlarni jalb qilish boʻyicha kelishuvga erishsin;
(v) 2026-yil 1-iyulga qadar xalqaro moliya institutlari ishtirokida “Qishloq infratuzilmasini rivojlantirish” loyihasining 2-bosqichini amalga oshirish maqsadida kamida 300 million AQSH dollari miqdoridagi mablagʻlarni jalb qilish boʻyicha kelishuvga erishsin.
17. Belgilansinki, 2025-yil 10-oktabrdan boshlab quyidagi mablagʻlar faqat Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti hujjatlari asosida ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish tadbirlarini moliyalashtirishga yoʻnaltiriladi:
(a) Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetining erkin qoldiq mablagʻlari hamda har chorak yakunlari boʻyicha aniqlanadigan prognozdan oshirib bajarilgan qismi;
(b) Hisob palatasi va Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan maqbullashtirilgan mablagʻlar va qoʻshimcha aniqlangan daromadlardan undirilgan mablagʻlar.
Bunda har oy yakuni boʻyicha keyingi oyning 5 sanasiga qadar mazkur bandda keltirilgan mablagʻlarning shakllangan miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Hisob palatasi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan birgalikda tasdiqlangan holda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritib boriladi.
Oldingi tahrirga qarang.
18. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:
(a) 2026-yildan boshlab kelgusi moliya yili uchun Davlat budjeti daromadlari prognozini hisoblash Iqtisodiyot va moliya vazirligining axborot tizimi orqali amalga oshiriladi hamda ushbu axborot tizimi Soliq qoʻmitasi, Bojxona qoʻmitasi va Hisob palatasining axborot tizimlariga integratsiya qilinadi;
(b) 2027 moliya yili va undan keyingi yillar uchun Davlat budjeti daromadlari prognozini choraklar, hududlar va daromad manbalari kesimida taqsimlash Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti hujjatlari bilan amalga oshiriladi.
(18-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-dekabrdagi PQ-397-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 06.01.2026-y., 07/26/397/0015-son)
19. Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda Davlat budjeti daromadlari prognozini hisoblash metodologiyasini tasdiqlash toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasini kiritsin.
VI. Qaror ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat
20. Belgilansinki, mazkur qaror ijrosi:
(a) har oyda ikki marta tuman (shahar) hokimliklari tomonidan tuman (shahar) darajasidagi tashkilotlar rahbarlari ishtirokida;
(b) har oyda bir marta Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari tomonidan tegishli boshqarma va tashkilotlar rahbarlari ishtirokida;
(v) har ikki oyda bir marta Vazirlar Mahkamasida vazirlik va idoralar rahbarlari ishtirokida tanqidiy muhokama qilib boriladi.
21. Iqtisodiyot va moliya vazirligi ikki oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 1-apreldagi PQ-132-son qaroriga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha tegishli qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
22. Mazkur qarorda belgilangan vazifalar ijrosi samarali tashkil etilishiga hamda belgilangan muddatlarda amalga oshirilishiga shaxsan masʼul etib Bosh vazir oʻrinbosari J.A. Qoʻchqorov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi va Vazirlar Mahkamasidan hududlarga biriktirilgan masʼul rahbarlar hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyatlar hokimlari belgilansin.
23. Qaror ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2025-yil 8-oktabr,
PQ-298-son
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-oktabrdagi PQ-298-son qaroriga
1-ILOVA
1-ILOVA
“Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomi beriladigan tuman (shahar)lar
ROʻYXATI
Qoraqalpogʻiston Respublikasi | |
Qoʻngʻirot tumani* | |
Chimboy tumani* | |
Andijon viloyati | |
Asaka tumani* | |
Shahrixon tumani | |
Buxoro viloyati | |
Shofirkon tumani | |
Gʻijduvon tumani* | |
Jizzax viloyati | |
Zafarobod tumani | |
Gʻallaorol tumani* | |
Qashqadaryo viloyati | |
Qamashi tumani | |
Yakkabogʻ tumani* | |
Navoiy viloyati | |
Xatirchi tumani* | |
Nurota tumani | |
Namangan viloyati | |
Norin tumani** | |
Kosonsoy tumani | |
Samarqand viloyati | |
Bulungʻur tumani* | |
Ishtixon tumani | |
Kattaqoʻrgʻon tumani | |
Payariq tumani | |
Surxondaryo viloyati | |
Qiziriq tumani | |
Muzrabot tumani | |
Denov tumani* | |
Sirdaryo viloyati | |
Sardoba tumani | |
Sirdaryo tumani* | |
Fargʻona viloyati | |
Quva tumani* | |
Yozyovon tumani | |
Oʻzbekiston tumani | |
Margʻilon shahri* | |
Xorazm viloyati | |
Yangiariq tumani | |
Shovot tumani* | |
Toshkent viloyati | |
Boʻka tumani | |
Chirchiq shahri | |
Chinoz tumani | |
Yangiyoʻl shahri* | |
* Ushbu 14 ta tuman (shahar)ga Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 1-apreldagi PQ-132-son qaroriga asosan ajratilgan 70 mlrd soʻmga qoʻshimcha 2026-yilda 30 mlrd soʻmdan mablagʻ ajratiladi.
Bunda mazkur roʻyxatdagi qolgan barcha tuman (shahar)larga 100 mlrd soʻmdan mablagʻ ajratiladi.
** Norin tumani Shoʻrariq mahallasiga 10 mlrd soʻm mablagʻ ajratiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-oktabrdagi PQ-298-son qaroriga
2-ILOVA
2-ILOVA
Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahalla sifatida tanlab olinadigan mahallalar uchun qoʻyiladigan shartlar
1. Tutash mahallalarni bogʻlovchi markaz vazifasini bajarishi, yirik avtomobil yoʻllariga yoki chegara hududlariga yaqin joylashganligi.
2. Tutash mahallalarni hisobga olgan holda aholi soni koʻp va zich boʻlishi.
3. Aholi yashashi va tadbirkorlik faoliyati uchun zarur infratuzilmani yaxshilashga ehtiyojning yuqoriligi.
4. Tadbirkorlik loyihalarini oʻzaro uygʻun va master reja asosida tartibli joylashtirishga sharoit mavjudligi.
5. Hududida faoliyat koʻrsatayotgan savdo, servis va kichik ishlab chiqarish obyektlari, boʻsh turgan yer maydonlari yoki davlat mulki obyektlari mavjud boʻlishi.
6. Kichik ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish faoliyatini kengaytirish, hunarmandchilik va mikrosanoat markazlarini tashkil etish imkoniyatining mavjud boʻlishi.
Izoh: tuman markazida joylashgan mahallalar Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahalla sifatida tanlab olinmaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-oktabrdagi PQ-298-son qaroriga
3-ILOVA
3-ILOVA
“Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” va “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahalla” maqomi berilgan tuman (shahar) va mahallalarda “Taraqqiyot va yetakchilik maskani” dasturining asosiy yoʻnalishlari
1. Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar) boʻyicha:
(a) sanoat, xizmat koʻrsatish va qishloq xoʻjaligi korxonalarini rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish;
(b) aholi uy-joylari hamda ijtimoiy soha obyektlarini yashil tamoyillar asosida qurish, rekonstruksiya qilish va taʼmirlash;
(v) ichimlik suv va issiqlik taʼminotida resurs tejovchi infratuzilmani jadal rivojlantirish;
(g) ichki yoʻllar, piyodalar yoʻlaklari va veloyoʻlaklar hamda aholi gavjum maskanlarni obod qilish yoki tashkil etish;
(d) ishsizlik va kambagʻallikdan xoli hududga aylantirish.
2. Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi mahalla boʻyicha:
(a) mahallaning markazini shakllantirish, shu jumladan, bolalar va sport maydonchalari, yashil xiyobon, piyodalar yoʻlagi va avtoshohbekat barpo etish;
(b) mikrosanoat, hunarmandchilik va xizmat koʻrsatish markazlari, kichik bozor, kichik ishlab chiqarish korxonalarini tashkil etish;
(v) eski bogʻlar va uzumzorlarni yangilash, aholi tomorqalarida yuqori daromadli ekinlar ekish;
(g) mahalladagi maktab yoki boshqa ijtimoiy soha obyektlaridan foydalanib, kasb-hunar va xorijiy tillarni oʻrgatish boʻyicha oʻquv kurslarini tashkil etish;
(d) ishsizlik va kambagʻallikdan xoli mahallaga aylantirish.
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.10.2025-y., 07/25/298/0917-son; 06.01.2026-y., 07/26/397/0015-son)