Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olish“TASDIQLANGAN”
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki
Boshqaruvi tomonidan
02.09.2000-y. № 60-2
(№ 16/3 bayonnoma)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish“OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA NAQD PULSIZ HISOB- KITOBLAR TOʻGʻRISIDA”GI NIZOMGA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-son qoʻshimcha
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2000-yil 16-sentabrda 496-2-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan]
LexUZ sharhiMazkur qoʻshimcha Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2002-yil 12-yanvardagi 1/4-sonli “Oʻzbekiston Respublikasida naqd pulsiz hisob-kitoblar toʻgʻrisida nizomni tasdiqlash haqida”gi qaroriga (roʻyxat raqami 1122, 15.04.2002-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMazkur qoʻshimcha “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 3, 7 va 51 moddalariga va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Bank tizimini isloh qilish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2000-yil 24-martdagi 104-son qaroriga muvofiq kiritilyapti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasida naqdsiz hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi nizomga (1998-yil 8-oktabr, 496-son) quyidagi qoʻshimchalar kiritilsin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. 1.9-bandda “cheklar bilan” soʻzlaridan keyin “va VIII boʻlimning 8.18-bandi bilan nazarda tutilgan hollarda plastik kartochkalar bilan” soʻzlari bilan toʻldirilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. 2.5-bandda “Bank-Mijoz” soʻzlaridan keyin “shuningdek, plastik kartochkalardan foydalangan holda tuzilgan elektron hujjatlarning” soʻzlari bilan toʻldirilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. 2.6-bandda “tijoriy bankning” soʻzlaridan keyin “shuningdek, plastik kartochkalardan foydalangan holda tuzilgan elektron hujjatlarning” soʻzlari bilan toʻldirilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Nizom quyidagi mazmundagi VIII boʻlim bilan toʻldirilsin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish“VIII. Plastik kartochkalar bilan hisob-kitob qilish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.1. Plastik kartochka (matn davomida — kartochka) bank tomonidan chiqarilgan boʻlib, oʻzida shaxslashtirilgan toʻlov vositasini ifoda etadi, kartochka egasining tegishli bankda hisobvaragʻi mavjud ekanligini tasdiqlaydi va naqd pul toʻlamagan holda chakana savdo tarmogʻida tovarlar yoki xizmatlarni sotib olish huquqini beradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.2. Plastik kartochkada emitentni soʻzsiz identifikatsiya qiluvchi uning nomi va logotipi mavjud boʻlishi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.3. Kartochkalar jismoniy yuridik shaxslar va savdo yoki servis korxonalari oʻrtasida naqdsiz hisob-kitob qilishda, shuningdek, naqd pul berish punktlari (PVN) va bankomatlarda naqd pul mablagʻlari olishda qoʻllanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.4. Vakolatli banklar xalqaro plastik kartochkalarni chiqarishlari va xizmat koʻrsatishlari mumkin, bunda ular xalqaro toʻlov tizimlari bilan tuzilgan shartnomalarga va mazkur Nizomga muvofiq operatsiyalarni amalga oshirish qoidalariga rioya etishlari lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.5. Bank kartochka berishda mijozga uning arizasiga va shartnomaga asosan 20200 — “talab qilib olinadigan depozitlar” boʻlimining tegishli balans hisobvaragʻida alohida ikkilamchi hisobvaraq ochadi. Mijozning xohishiga koʻra jamgʻarmalarni yigʻish uchun 20400 — “Jamgʻarma depozitlari” tegishli balanslar hisobvaragʻida alohida shaxsiy hisobvaraq ochish mumkin. Banklar kartochkalarning turlari boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlar ochishlari mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.6. Plastik kartochkalarga xizmat koʻrsatish shartnomasida quyidagilar mavjud boʻlishi shart:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtaraflarning nomlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshartnoma predmeti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtaraflarning huquqlari va majburiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtaraflarning javobgarligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhisob-kitoblarni oʻtkazish shartlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshartnomaning amal qilish muddati va uni bekor qilish shartlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnizolarni hal etish shartlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtaraflarning huquqiy manzillari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.7. Kartochkalar ularning mansubligiga koʻra shaxsiy, oilaviy va korporativ kartochkalarga boʻlinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShaxsiy kartochka, bu — jismoniy shaxsga berilgan kartochkadir.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOilaviy kartochka, bu — shaxsiy kartochka egasining ishonchnomasi asosida foydalanuvchiga berilgan kartochkadir.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKorporativ kartochka, bu — yuridik shaxslarga xizmat koʻrsatish uchun moʻljallangan kartochkadir. Korporativ kartalardan ish haqi toʻlovlarini va ijtimoiy tusdagi boshqa toʻlovlarni toʻlash uchun, shuningdek, naqd pul mablagʻlarini toʻlash uchun foydalanish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.8. Amal qilish rejimiga koʻra kartochkalar quyidagi turlarga boʻlinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdebet kartochkasi — ushbu kartochkadan foydalanish uning egasiga emitent va mijoz oʻrtasidagi shartnoma shartlariga koʻra uning kartochka hisobvaragʻida mavjud boʻlgan pul mablagʻlarini tovarlar va xizmatlar haqini toʻlash uchun va/yoki naqd pul mablagʻlarini olish uchun (korporativ kartochkalar bundan mustasno) tasarruf etish imkonini beradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkredit kartochkasi ushbu kartochkadan foydalanishning uning egasiga emitent bilan tuzilgan shartnoma shartlariga koʻra emitent tomonidan taqdim etilgan kredit liniyasi miqdorida tovarlar va xizmatlar haqini toʻlash boʻyicha operatsiyalarni bajarish va/yoki plastik kartochkadagi mablagʻlar qoldigʻi chegarasida naqd pul mablagʻlarini olish (bundan korporativ kartochkalar mustasno) imkonini beradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishelektron kissa — jismoniy shaxsning kartochkasi, undan foydalanish uning egasiga tovarlar va xarajatlar haqini toʻlashni amalga oshirish va/yoki plastik kartochkadagi mablagʻlar qoldigʻi chegarasida naqd pul mablagʻlarini olish imkonini beradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBitta kartochkada bir nechta “elektron kissalar” joylanishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.9. Shaxslashtirishda kartochkaga quyidagi majburiy rekvizitlar yozib qoʻyilishi shart:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishidentifikatsiyalash maʼlumotlari (kartaning raqami va turkumi va boshqalar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishemitent bankning kodi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhisobvaraq raqami va kartochka egasining ism-sharifi (tashkilotning nomi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkartochkaning amal qilish muddati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKartochkada bir nechta kissalar mavjud boʻlgan holda identifikatsiya maʼlumotlari har bir kissani soʻzsiz identifikatsiyalashi kerak. Koʻrsatib oʻtilgan rekvizitlardan tashqari kartochkaga operatsiyalar va hisoblarni bajarish uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha maʼlumotlar ham kiritilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.10. Takroran shaxslashtiriladigan, qaytarilgan kartochkalarni hisobga olish 93609 “saqlanishdagi qimmatliklar” koʻzda tutilmagan vaziyatlar hisobining alohida hisobvaraqlarida yuritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.11. Plastik kartochkalarni qoʻllab bajariladigan operatsiyalar hujjatlarning qogʻoz tashuvchilarda (slip, elektron terminal kvitansiyasi) va/yoki elektron shaklda (terminalning yoki bankomatning elektron jurnalidagi hujjat), shuningdek, hisob-kitoblar qatnashchilari oʻrtasida tuzilgan shartnomalarda koʻzda tutilgan boshqa hujjatlar (bankomat kvitansiyasi va boshqalar) majburiy tuzilishini koʻzda tutiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.12. Kvitansiyalar tranzaksiyalarni qoʻlda tiklash uchun barcha zarur axborotlarga ega boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.13. Hujjatlar hisob-kitoblarda qatnashuvchi taraflarning hammasi uchun zarur nusxalar miqdorida tuziladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.14. Plastik kartochkalarni qoʻllagan holda operatsiyalarni bajarishda tuzilgan hujjatlar rekvizitlari taraflar tomonidan kelishilgan, plastik kartochkalar rekvizitlari va kartochka egalarining bank hisobavaraqlari, shuningdek, korxonalar, naqd pullarni berish punktlari, bankomatlar identifikatorlari va korxona bank hisobvaraqlari oʻrtasidagi muvofiqlikni ishonchli tarzda aniqlashga imkon beruvchi belgilarga ega boʻlishi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.15. Elektron hujjatlar shartnomada kelishilgan davriylikda ekvayer bank, emitent bank yoki kliring markaziga yuboriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.16. Kartochkalar boʻyicha bir bank boʻlinmalari oʻrtasidagi hisob-kitoblar texnologiyasi bosh bank tomonidan oʻz imkoniyatlari va foydalaniladigan kartochka turidan kelib chiqib mustaqil tarzda belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.17. Kartochkalar boʻyicha banklararo hisob-kitoblar texnologiyasi quyidagi variantlarni koʻzda tutadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1) Hisob-kitoblarni amaldagi elektron toʻlovlar tizimi (sep) orqali yalpi asosda oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2) Hisob-kitoblarning hisob-kitoblar qatnashchilari tomonidan tashkil etilgan protsessing markazlari orqali, oʻzaro majburiyatlar natijalarini majburiy hisob-kitob qilish va tijorat banklarining korrespondentlik hisobvaraqlari orqali oʻzaro yakuniy hisob-kitoblar summasini oʻtkazishni kun davomida amalga oshirish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.18. Plastik kartochkalarni qoʻllab sep orqali amalga oshirilgan operatsiyalar boʻyicha yalpi hisob-kitoblar quyidagi tartibda bajariladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1) Avtorizatsiyalamagan holda emitent bank tomonidan hisob-kitob qilinganda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEkvayer bank xizmat koʻrsatiladigan savdo va servis korxonasidan olingan, kartochkani qoʻllash bilan tuzilgan elektron hujjatlar asosida uning hisobvaragʻiga mablagʻlarni yozib oʻtkazishni amalga oshiradi, bunda oʻz-oʻzidan elektron debet memorial orderi shakllanadi, u elektron toʻlovlar tizimi boʻyicha emitent bankka joʻnatiladi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEmitent bankda, olingan elektron debet memorial orderi asosida dasturiy ravishda mablagʻlarning mijozning kartochka hisobvaragʻidan chiqarilishi amalga oshiriladi. Elektron debet memorial orderi bosmadan chiqariladi va kundalik hujjatlarga tikib qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2) Emitent bank tomonidan oldindan majburiy avtorizatsiya qilingan hisob-kitoblarda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEkvayer bankda xizmat koʻrsatiladigan savdo va servis korxonasidan olingan, kartochkani qoʻllash bilan tuzilgan elektron hujjatlar asosida, foydalaniladigan texnologiya qoidalariga muvofiq oʻz-oʻzidan elektron maʼlumot shakllanadi, u sep orqali emitent bankka provodkalarni avtorizatsiyalash va amalga oshirish uchun joʻnatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEmitent bank olingan elektron maʼlumot asosida tranzaksiyani avtorizatsiyalashni oʻtkazadi, mijozning kartochka hisobvaragʻidan mablagʻlarni chiqarishga elektron memorial orderni oʻz-oʻzidan shakllantiradi, u elektron toʻlovlar tizimi orqali savdo yoki servis korxonasining talab qilib olinadigan depozit hisobvaragʻiga mablagʻlarni hisobga qoʻyish uchun ekvayer bankka joʻnatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEkvayer bankda emitent bankdan olingan elektron memorial order asosida mablagʻlarni savdo yoki servis korxonasining talab qilib olinadigan depozit hisobvaragʻiga yozib qoʻyish amalga oshiriladi. Memorial order bosmadan chiqarilib bankning kundalik hujjatlariga tikib qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8.19. Hisob-kitoblarni protsessing markazlari orqali oʻtkazish quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkun davomida kartochkalar boʻyicha barcha tranzaksiyalar protsessing markazlar orqali hisob-kitob qatnashchilari tomonidan tasdiqlangan tartibda oʻtkaziladi va har bir bank — hisob-kitoblar ishtirokchisi uchun ochilgan alohida shaxsiy hisobvaraqlarda qayd etiladi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhisob-kitoblar qatnashchilarining kelishib olishi boʻyicha yakuniy summalar tijorat banklarining markaziy bank hisob-kitoblar markazlarida ochilgan korrespondentlik hisobvaraqlari orqali shartnomada kelishilgan davriylikda oʻtkaziladi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishprotsessing markazidan olingan axborot asosida banklar kartochkalarni qoʻllagan holda amalga oshirilgan operatsiyalar boʻyicha mablagʻlarni mijozlarning hisobvaraqlariga hisobga qoʻyish yoki hisobdan chiqarishni amalga oshiradilar”.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasi Markaziy bank Boshqaruvi raisi F. MULLAJONOV