Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBuyrugʻi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.08.12-24 “Moddiy madaniy meros obyektlari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2025-yil 7-fevralda hisobga olindi, hisob raqami 334]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. SHNQ 2.08.12-24 “Moddiy madaniy meros obyektlari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Madaniy meros agentligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVazir Sh. XIDOYATOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishToshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 10-yanvar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish01/2-3-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEkologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. ABDUXAKIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024-yil 25-dekabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMadaniy meros agentligi direktori B. ABDIKARIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024-yil 18-dekabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2024-yil 17-dekabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2025-yil 10-yanvardagi 01/2-3-son buyrugʻiga
ILOVA
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.08.12-24 “ Moddiy madaniy meros obyektlari” shaharsozlik normalari va qoidalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) moddiy madaniy meros obyektlaridan foydalanish, ularning tarixiy-madaniy ahamiyatini saqlash, konservatsiya qilish, taʼmirlash hamda restavratsiya qilishga oid talablarni belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ushbu SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar qoʻllanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 3.01.02-23 “Qurilishda xavfsizlik texnikasi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 8735-88 Qurilish ishlarida qoʻllaniladigan qum. Sinov usullari (rasmiy manba: Pesok dlya stroitelnix rabot. Metodi ispitaniy);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 31108-2020 Umumiy qurilish ishlari uchun sement. Texnik shartlar (rasmiy manba: Sementi obshestroitelnie. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 30515-2013 Sementlar. Umumiy texnik talablar (rasmiy manba: Sementi. Obshiye texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 23732-2011 Beton va qurilish qorishmalarida qoʻllaniladigan suv. Texnik shartlar (rasmiy manba: Voda dlya betonov i stroitelnix rastvorov. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 22690-2015 Betonlar. Nodestruktiv nazorat mexanik usullarda mustahkamlikni aniqlash (rasmiy manba: Betoni. Opredeleniye prochnosti mexanicheskimi metodami nerazrushayushego kontrolya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 31937-2011 Bino va inshootlar. Texnik holatni tekshirish va monitoring qilish qoidalari. (rasmiy manba: Zdaniya i soorujeniya. Pravila obsledovaniya i monitoringa texnicheskogo sostoyaniya).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-bob. Atamalar va taʼriflar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ushbu SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektlari — tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan ansambllar, diqqatga sazovor joylar va yodgorliklar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgermetik — suv oʻtkazmaydigan qoplama uchun foydalaniladigan material;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishefloressensiya — tosh-gʻisht devorlarning yuzasiga tuz chiqishi natijasida oq dogʻlar hosil boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishboʻyoqning kukunlashishi — boʻyoq tarkibidagi qatronning asta-sekin parchalanishi natijasida yuzaga keladigan jarayon;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsochsimon mayda yoriqlar toʻri — boʻyalgan yuzadagi soch qalinligidagi bir-biriga ulanib ketgan mayda yoriqlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Moddiy madaniy meros obyektlarining jismoniy yemirilishi (shikastlanishi) jarayonlarini toʻxtatishda quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektining muhofaza hududini ifloslantirish va tebranish manbalarini kamaytirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonstruksiyalarni tabiiy taʼsirlardan himoyalash, ularni zaiflashtiruvchi, suvning kapillyar harakati va ichiga suv oʻtishiga olib keluvchi nuqsonlarni bartaraf etish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishrestavratsiya ishlarida yaroqli boʻlmagan va zararli hisoblangan materiallardan foydalanmaslik.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Moddiy madaniy meros obyektdan foydalanishda uning tarixiy ahamiyatini oʻzgartirmasligi yoki jismoniy holatini yomonlashtirmasligi uchun quyidagi ishlar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektni texnik, sanitariya hamda yongʻinga qarshi talablarga muvofiq holatda saqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyekti hududi holatini yomonlashuviga yoʻl qoʻymaslik.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishModdiy madaniy meros obyektini muhofazalash elementini oʻzgartiruvchi yoki uning butunligini taʼminlovchi sharoitlarni yomonlashuviga olib keluvchi ishlarni bajarmaslik lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishModdiy madaniy meros obyektini muhofazalash elementi aniq boʻlmasa, obyektning tashqi koʻrinishini, hajmiy-rejaviy yechimlari, interyerini oʻzgartiradigan ishlarni bajarmaslik zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Moddiy madaniy meros obyekti joylashgan yer maydoni, suv obyekti yoki uning qismidan foydalanishda maxsus texnik shartlar ishlab chiqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Moddiy madaniy meros obyektlaridan quyidagi maqsadlarda foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishportlovchi va yongʻinga xavfli materiallarni, obyektning interyeri, fasadi, hududi hamda suv obyektlarini ifloslantiruvchi buyum va moddalarni ishlab chiqarish, shuningdek ularni saqlash omborlari sifatida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektining konstruksiyalariga dinamik va tebratuvchi taʼsir koʻrsatuvchi jihozlar (ushbu jihozlarning quvvatidan qatʼiy nazar) qoʻllaniladigan ishlab chiqarish obyektlari sifatida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektlari uchun noqulay boʻlgan harorat-namlik holati va kimyoviy faol moddalarni qoʻllash bilan bogʻliq boʻlgan ishlab chiqarish va laboratoriya obyektlari sifatida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Moddiy madaniy meros obyektining jismoniy holatini yomonlashtirish va uning muhofazalash elementini oʻzgartirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-bob. Moddiy madaniy meros obyektlarining tosh-gʻisht yuzalarini tozalashga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashdan oldin tozalash maqsadi (moddiy madaniy meros obyekti koʻrinishini yaxshilash, yemirilishini sekinlashtirish, yuzani tozalash) belgilanib olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini unga shikast yetkazuvchi moddalardan tozalashda ularning kelib chiqish manbaini (qurum, qorakuya, tutun, mogʻor) aniqlash va asl materialni shikastlamasdan tozalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda uning tarixiy koʻrinishi inobatga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishModdiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasining boʻyoq bilan qoplanish sababi (taʼmirlanganda boshlangʻich yuzaga moslash, notoʻgʻri taʼmirlangan choklarni qoplash, yumshoq gʻishtlarni himoyalash, yemirilgan yuzalarni berkitish) aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Boʻyoqning vazifasi moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini uzoq muddat saqlash boʻlsa, uni qoldirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAgar eski boʻyoq qatlamlari koʻpayib ketgan boʻlsa, yangi boʻyoq moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasiga yaxshi birikishini taʼminlash maqsadida eski boʻyoq qatlamlari olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Tozalash ishlari moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht va boshqa materiallariga yemiruvchi taʼsir koʻrsatishi sababli tozalash boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqishda moddiy madaniy meros obyekti konstruksiyasi inobatga olinishi, tosh-gʻisht material turi toʻgʻri aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalash ishlari boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqishdan oldin ushbu yuzalarni tozalash boʻyicha ilgari bajarilgan ishlar va qoʻllanilgan moddalar (bu haqida maʼlumot mavjud boʻlsa) oʻrganilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Tozalash ishlarini bajarishda bir necha tozalovchi moddalar sinovdan oʻtkazilishi, ilgari qoʻllangan moddalarni eritadigan vosita aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Tozalash usullari va materiallarini qoʻllashdan oldin turli vositalar oldindan sinov tariqasida material namunasida qoʻllanilishi va tozalovchi modda toʻgʻri tanlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Moddiy madaniy meros obyektlarining tosh-gʻisht yuzasidagi dogʻlarni suv yordamida ketkazishning imkoni boʻlsa, suv bilan tozalash usullari (ivitish, bosim ostida suv purkash, neytral yuvuvchi modda qoʻshilgan suv bilan tozalash, bosim ostidagi bugʻ bilan tozalash) qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Suvli usulda tozalash ishlari yakunlanganidan keyin moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasidan koʻchgan kir zarrachalarni yuvib tushirish uchun yuzani suv bilan yuvish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Ohaktosh va marmar yuzalarni tozalashda ularga suv sepib ivitilishi hamda suv bilan tozalash va yuvish kerak zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini suv bilan tozalashda sepiladigan suv bosimi kamida 700 kPa boʻlishi, bunda yuzadagi kirlar tozalanmasa, suv bosimini 3000 kPa gacha koʻtarib borishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYuzani ishqalash uchun tabiiy yoki sunʼiy junli choʻtka qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda metall choʻtkadan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Notekis (gʻadir-budir, oʻyma naqshli) yuzalarni tozalashni yengillashtirish uchun suvga yuvish vositalarini (maxsus ionli vositalar) qoʻshib tabiiy yoki sunʼiy junli choʻtkalar bilan ishqalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Yuvish vositalari yordamida tozalanganidan soʻng moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasi suv bilan yuvilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Kislotalar zarar yetkazishi mumkin boʻlgan toshlar, oʻyma naqshli tosh yuzalari hamda ichki tosh yuzalarini bugʻli (issiq suv bilan) usulda tozalash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Moddiy madaniy meros obyektini suv bilan yuvishdan oldin moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht choklari tekshirilishi va uning ichiga suv oʻtmasligi taʼminlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini yuvish uchun qoʻllaniladigan suvda metall va mis boʻlsa, suvga xelat yoki metal ionlarini faolsizlantiruvchi boshqa moddalar qoʻshilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Havo harorati 1°C dan past boʻlganda suvli usulda tozalashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, suv bilan tozalash usuli sovuq tushishidan kamida bir hafta oldin bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini yuqori bosimli suv bilan yuvishda suv bilan yuvish usuli avval namunada sinab koʻrilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Kimyoviy tozalash usulida kislotalar, ishqorlar va organik birikmalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKislotalarga sezuvchan boʻlgan moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasi uchun kislotalardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKislotalarga sezuvchan boʻlgan moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini boʻyoqlardan tozalash uchun organik erituvchi asosidagi ishqorlar va boshqa kimyoviy moddalar qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Ishqorli va kislotali moddalar bilan tozalashda moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasi avval namlantirilishi soʻng kimyoviy tozalovchi modda past bosimda yuzaga sepilishi yoki junli choʻtka bilan surilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTozalovchi moddani suv bilan yuvib tashlashgacha boʻlgan vaqt, shuningdek (agar kimyoviy modda bir necha marta surib yuvilishi lozim boʻlsa) kimyoviy moddani necha marta surib yuvilishi va konsentratsiyasi sinovlar yordamida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKimyoviy modda yuvib tashlanganidan keyin yuza pH-tasmalar bilan tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Kislotali moddalar kislota zarar yetkazmaydigan moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasi (granit, qumtoshlar, slanets, sirlanmagan gʻisht va sopol, quyma tosh va beton) uchun qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Kimyoviy yuvuvchi moddalar hoʻl yuzaga surilishi, kislota taʼsir qiladigan vaqt oʻtganidan soʻng suv bilan yuvib tashlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Kislotalar zarar yetkazishi mumkin boʻlgan yuzalarni (ohaktosh, sayqallangan va sayqallanmagan marmar, kalsiyli qumtosh, sirlangan gʻisht va sirlangan sopol hamda sayqallangan granit) tozalashda ishqorli moddalar qoʻllanilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIshqorli moddalarni kislotaga sezuvchan boʻlmagan yuzalar uchun ham qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, ular avval sinab koʻrilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasidan boʻyoq va boshqa qoplamalar, shuningdek dogʻlar va graffiti rasmlarni samarali ravishda olib tashlash uchun boʻyoq ketkizuvchi ishqorli vositalar, boʻyoq ketkizuvchi organik eritmali vositalar va boshqa turdagi boʻyoq ketkizuvchi vositalardan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBuning uchun tosh-gʻisht yuzaga boʻyoq ketkizuvchi vosita jun choʻtka, valik yordamida surilishi yoki sepilishi va suv bilan yuvilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Kimyoviy tozalash usullarida suvdan foydalanish talab etilganligi sababli, ushbu usullar sovuq havoda qoʻllanilmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKimyoviy tozalash usullari 4ºC dan past boʻlgan haroratda qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Kislotali va ishqorli tozalash usullarining atrof-muhitga taʼsiri yuqori boʻlsa, ulardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Kislota taʼsirida shikastlanadigan moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda kislotalardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Abraziv yoki mexanik tozalash usullari (qum purkagich, shlifovkalovchi uskunalar) tosh-gʻisht yuzalarga jismoniy va estetik jihatdan shikast yetkazishi sababli, ularni moddiy madaniy meros obyektlarining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Kukun koʻrinishida maydalangan yongʻoq poʻchoqlaridan bronza haykallarni, alyumin oksidli mikroabraziv zarrachalar yordamida oʻyma naqshli tosh yuzalarni tozalashda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Moddiy madaniy meros obyektlarida surtma (mastika) va asfaltli qoplamalarni koʻchirish uchun muz parchalari yoki granulalangan quruq muz (karbon dioksid yoki CO2) li abraziv tozalash usulidan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini grinder yoki qumqogʻoz bilan tozalashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzaga singib ketgan graffiti va dogʻlarni boʻktirish (suyuq holatdagi tozalovchi moddaga boʻktirilgan mato, kaolin kukuni, maydalangan qogʻoz yoki qogʻoz sochiqni tozalanadigan yuzaga maʼlum muddatga yopishtirib qoʻyish) usulida tozalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasi zarar yetkazmaydigan usulni tanlash uchun bir nechta tozalash usullari va materiallar sinab koʻrilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Tozalash usulini tanlashdan oldin yuzaning talab etilgan tozalik darajasini aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalash usullarini qoʻllashdan oldin ular obyektning koʻzga tushmaydigan qismlarida sinab koʻrilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Tozalash usuli har bir material uchun alohida sinalishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Tozalash usullarining natijalari tozalangan yuza toʻliq quriganidan keyin tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Sinovlar natijasida bitta moddiy madaniy meros obyektining oʻzida bir nechta tozalash usullari qoʻllanilishi imkoniyati mavjud boʻlsa, ulardan eng samaralisi tanlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi tosh-gʻisht yuzasini tozalashning har bir usullarini atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishi (daraxtlar, oʻtlar va boshqa oʻsimliklar hamda tuproqqa boʻlgan zararli taʼsiri) oʻrganilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Ishqor va kislota asosli tozalovchi moddalar yomgʻir suv drenajlariga oqizilishidan oldin ular zararsizlantirilishi (neytrallashtirilishi) kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda qoʻllanilgan, biroq qoʻllanilganidan keyin zararsizlantirish (neytrallashtirish) imkoni boʻlmagan tozalovchi moddalar (tarkibida erituvchilar boʻlgan moddalar) maxsus transport yoki boshqa vositalar yordamida chiqarib tashlanishi (utilizatsiya) qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Kimyoviy moddalarni ushlab qolib gruntga tushishini oldini oluvchi choralar koʻrilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Qoʻrgʻoshinli boʻyoqlarni olib tashlashda inson sogʻligʻi uchun xavfsiz tozalash va chiqarib tashlash (utilizatsiya) usullaridan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda qoʻllaniladigan moddalar tosh-gʻisht boʻlmagan yuzalarga (masalan, shisha, metall va yogʻoch) zarar yetkazishiga yoʻl qoʻyilmasligi, bunda deraza va eshiklar hamda ushbu moddalarga chidamli boʻlmagan materiallardan ishlangan boshqa yuzalar plastik, polietilen bilan qoplanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Tozalovchi kimyoviy moddalar shamol bilan boshqa hududlarga tarqalishini oldini oluvchi chora-tadbirlar amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Moddiy madaniy meros obyektini kimyoviy moddalar bilan tozalashda uning yonidan oʻtuvchi piyodalarga sachrashini yoki ventilyatsiya tizimi orqali havo bilan moddiy madaniy meros obyekti ichiga kirib, undagi insonlarga zarar yetkazilishini oldini olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Moddiy madaniy meros obyekti ichida ortiqcha namlik yuzaga kelishini oldini olish uchun tosh-gʻisht yuzalarni suv yuqmaydigan qoplamalar bilan qoplashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Moddiy madaniy meros obyekti yetarlicha pishirilmagan va gʻovakligi yuqori boʻlgan gʻishtdan qurilgan boʻlsa, gʻishtni himoyalovchi suv yuqmaydigan qoplamalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Suv oʻtkazmaydigan qoplamalar moddiy madaniy meros obyektining faqat yer osti konstruksiyalarida (masalan, poydevor) qoʻllanilishi, bunda ularni moddiy madaniy meros obyektining yer usti qismlarida qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-bob. Tosh-gʻisht materiallardan barpo etilgan moddiy madaniy meros obyektlarining choklarini taʼmirlashga qoʻyiladigan
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Tosh-gʻisht devorlardagi choklarni taʼmirlashdan oldin chok qorishmasining yemirilishi, yoriqlarning hosil boʻlishi, gʻisht yoki toshlarning boʻshab qolishi, devorning nam tortishi aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Choklarni taʼmirlashda ularda yuzaga kelgan muammoning asl sababi aniqlanishi (tomdan yoki tarnovlardan suv oʻtishi, obyektning notekis choʻkishi, gruntdan namlikning kapillyar koʻtarilishi yoki ekstremal ob-havo taʼsiri) va bartaraf etilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Moddiy madaniy meros obyektlarining tarixiy koʻrinishini saqlash uchun choklarni taʼmirlashdan oldin ularning devorlarini qurishda ishlatilgan gʻisht, tosh yoki sopol hamda foydalanilgan qurilish usullari oʻrganilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, choklarni taʼmirlashda qoʻllaniladigan qorishmaning nisbiy mustahkamligi va suv oʻtkazuvchanligi toʻgʻrisidagi maʼlumot, koʻz bilan (vizual) tahlil orqali esa yangi qorishmani yaratish va uni qoʻllash usullari boʻyicha maʼlumot olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Tosh-gʻisht materiallardan barpo etilgan moddiy madaniy meros obyektlarida choklarni taʼmirlash uchun qorishmada qoʻllaniladigan qum GOST 8735-88 hamda GOST 30515-2013 larga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Qorishma uchun sement GOST 31108-2020 ga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Efloressensiya yuzaga kelmasligi uchun sement tarkibidagi ishqorlar miqdori 0,60 foizdan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Qorishma uchun qoʻllaniladigan suv GOST 23732-2011 ga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. Moddiy madaniy meros obyektida qoʻllanilgan asl qorishmaning aniq fizik va kimyoviy xossalarini aniqlash zarur boʻlmagan hollarda quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyangi qorishma asl qorishma rangi, tuzilmasi va naqshi bilan oʻxshash boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyangi qorishmadagi qum asl qorishmadagi qumga mos kelishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyangi qorishmaning tosh-gʻisht materiallarnikiga nisbatan bugʻ oʻtkazuvchanligi yuqoriroq va siqilishga boʻlgan mustahkamligi pastroq boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyangi qorishmaning bugʻ oʻtkazuvchanligi asl qorishmanikiga teng boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyangi qorishmaning siqilishga boʻlgan mustahkamligi asl qorishmanikiga nisbatan pastroq yoki unga teng boʻlishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi tosh-gʻisht ohaktoshli qorishmalardan terilgan boʻlsa, bunday choklarni taʼmirlashda sementli qorishmadan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Moddiy madaniy meros obyektlarining tosh-gʻisht devorlaridagi choklarni taʼmirlashda ohaktoshli qorishmadan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Qorishmada ishlatiladigan suvning tarkibida kislotalar, ishqorlar va boshqa erigan organik materiallar boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Qorishmaning qotish davrida muzlashini oldini olish uchun muzlamaydigan vositadan (antifriz) foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Muzlamaydigan vositani (antifriz) qoʻllash oʻrniga qorishmaga qoʻshiladigan qum va suvni qizitib ishlatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Moddiy madaniy meros obyektlarining taʼmirlash ishlari iliq ob-havo sharoitlarida (8°C dan 38°C gacha boʻlgan haroratda) amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Issiq havoda qorishma tez qurib qolmasligi uchun choklarni taʼmirlash ishlari quyosh nurlari toʻgʻridan-toʻgʻri tushmaydigan joylarda olib borilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAgar quyosh nurlari toʻgʻridan-toʻgʻri tushmaydigan joylar mavjud boʻlmasa, quyoshdan toʻsuvchi moslamalar oʻrnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Yangi qorishma yaxshi yopishishi uchun eski chok mazkur SHNQning 1-ilovasidagi 1-rasmiga muvofiq chokning kamida 2 — 2,5 barobar eniga teng boʻlgan chuqurlikkacha olib tashlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGʻishtli devor choklarida eski chokni 1,5 — 2,5 cm chuqurlikkacha olib tashlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKeng chokli toshli devorlarda ushbu chuqurlik 5 — 10 cm gacha oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAgar belgilangan chuqurlikda olingan choklardan keyin ham qorishma boʻlaklari boʻlsa, ular ham olib tashlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Eski chokni olib tashlash vaqtida tosh-gʻisht materialning qirralari shikastlanmasligini (oʻpirilmasligi) taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Ohaktosh qorishmali choklarni elektr arralar yordamida olish usulidan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBuning oʻrniga tosh-gʻisht materialning shikastlanishini minimallashtirish maqsadida iskana bilan qoʻlda (yoki kichik pnevmatik iskanalar yordamida) tozalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Sement qorishmali choklarni tozalashda elektr arralardan foydalanishga yoʻl qoʻyilishi, bunda gorizontal choklarning markazi elektr arra bilan kesib chiqilishi va chokning chetlari hamda vertikal choklar qoʻlda iskana bilan tozalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Tozalangan choklarni qorishma bilan toʻldirishdan oldin ularni bosimli suv bilan yuvib tashlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAgar choklar oʻta suv shimuvchan ohaktoshdan boʻlsa, ularni bosimsiz suv bilan yuvish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Qorishma tarkibi toʻgʻri oʻlchanishi va aralashtirilishi, bunda ular quruq holatda hajm boʻyicha oʻlchanishi, suv qoʻshishdan oldin yaxshi aralashtirilishi, aralashmaga avval suvning yarmi qoʻshilishi va aralashtirilishi, qolgan yarmi esa qorishmani aralashtirib turib oz-ozdan qoʻshib borilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Qorishma tayyor boʻlganidan soʻng u 30 min ichida ishlatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUshbu vaqt oʻtganidan keyin qurigan qorishmani suv qoʻshib “tiklash”ga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Qorishma tozalangan chokka qatlamlab (0,5-0,6 cm li qatlamlar bilan) oʻrnatilishi, navbatdagi qatlam oʻrnatilishidan oldin, oldingi qatlam zichlanilishi va barmoq bilan bosganda iz qoladigan darajada qotishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Oxirgi qatlam quyilganidan keyin u barmoq bilan bosganda iz qoladigan darajada qotganidan soʻng, unga mavjud choklarga oʻxshash ishlov berib chiqilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Agar gʻisht yoki tosh qirralari yemirilgan boʻlsa chokni mazkur SHNQning 1-ilovasidagi 2-rasmiga muvofiq yuzaga nisbatan botiqroq qilib toʻldirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Choklar yangi qorishma bilan toʻldirilganidan soʻng ularni tez qotishini oldini olish uchun ikki kun davomida vaqti-vaqti bilan (mahalliy sharoitlarga bogʻliq holda avval har soatda, keyin har 3-4 h da) namlab turilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Choklar qorishma bilan toʻldirilganidan soʻng uch kun davomida devor kanopli mato bilan yopib qoʻyilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKanop oʻrniga plastik plyonka qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, u devorga tegmaydigan qilib yopilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Choklarni taʼmirlashda tosh-gʻisht materialga tekkan qorishma 1-2 h oʻtgach tabiiy sochdan tayyorlangan yoki neylon choʻtka bilan tozalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAgar qorishma tosh-gʻisht yuzada qotib qolgan boʻlsa, uni yogʻoch yoki zarur boʻlsa iskana bilan tozalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Choklarni taʼmirlash ishlaridan soʻng tosh-gʻisht yuzalarni chok qorishmasi toʻliq qotganidan soʻng amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Choklar xizmat qilish muddati kamida 30 yilga moʻljallab taʼmirlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-bob. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi beton konstruksiyalarni saqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Beton materiallarni saqlash boʻyicha ishlarni rejalashtirish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Moddiy madaniy meros obyektlarining beton elementlarini taʼmirlash hamda almashtirish usullarini ishlab chiqishda quyidagilar inobatga olinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektining ahamiyati uning meʼmoriy yoki muhandislik loyihasi uchun muhimligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbeton elementlarning yemirilish sabablari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Mavjud yemirilishlarning sabablarini va konstruksiyaning boshqa turdagi yemirilishlarga moyilligini aniqlash uchun moddiy madaniy meros obyektlarning qurilish usullari (sement xossalari, qorishma loyihasi, qurilmaning vazifasi, oʻrnatish usuli, yigʻma yoki monolit beton) hamda betonda ilgari amalga oshirilgan taʼmirlash ishlari oʻrganilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Moddiy madaniy meros obyekti elementlari yuqori darajada yemirilgan boʻlsa yoki yemirilishi davom etadigan boʻlsa, ularni almashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Moddiy madaniy meros obyektining beton elementlarini oʻrganish, koʻz orqali (vizual) kuzatish va tekshirish uchun betonni ochish va laboratoriya izlanishlari orqali maʼlumotlarni yigʻish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Beton holatini aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Beton konstruksiyalarning eskirish va yemirilish darajasi, turi va shakli avval beton holatini koʻz bilan (vizual) tekshirish orqali aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Betonning holatini tekshirish koʻz bilan (vizual) umumiy tekshiruvdan boshlanishi, bunda tekshiruv GOST 31937-2011 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Yopiq holatlarni baholash uchun naturada buzmasdan bajariladigan bir nechta sinov usullaridan biri tanlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBuzmasdan bajariladigan sinov ishlari GOST 22690-2015 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBetonning qatlamlab yemirilish joylarini aniqlash uchun asosiy usul sifatida qoʻl boltachasi bilan (gorizontal yuzalar uchun zanjir bilan) urib chiqish usulidan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, zamonaviy usullardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. Beton holatini baholash uchun material tarkibi va yemirilish sabablarini aniqlash, bunda laboratoriyada sinash uchun namunalar olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBetondagi xlor, sulfat miqdori va ishqor darajasini aniqlash, yemiruvchi toʻldiruvchilarni topish hamda karbonatsiyalanish chuqurligini aniqlash uchun laboratoriya sinovlari kimyoviy tahlilni ham oʻz ichiga olishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMavjud betonning mustahkamligini baholash va taʼmirlash ishlari uchun maʼlumot olish maqsadida siqilishga boʻlgan mustahkamlikni aniqlash boʻyicha sinovlar bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. Beton konstruksiyalarni taʼmirlashda qoʻllaniladigan beton qorishmasini tayyorlash uchun laboratoriya sinovlari orqali asl betonning tarkibi va toʻldiruvchilari hamda turli yemirilish mexanizmlari muzlash va erish davrlari, ishqor va toʻldiruvchilarning oʻzaro reaksiyaga kirishuvi yoki sulfat taʼsiri boʻyicha maʼlumot olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Beton konstruksiyalarni tozalash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish98. Beton konstruksiyalarni tozalashdan oldin ularni tozalash zarurati va tozalashdan maqsad (betonning koʻrinishini yaxshilash, siklik parvarishlash chorasi sifatida yoki taʼmirlashga tayyorlash) aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBetonni tozalash unga shikast yetkazmasdan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish99. Betonni tozalashda uchta asosiy usullardan biri (suv bilan tozalash usuli, yuzaga abraziv ishlov berish va yuzaga kimyoviy ishlov berish) qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMustahkam betondan kirlarni tozalashda 1,4 MPa va undan past bosimli suvdan yoki bugʻdan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish100. Moʻrt va yemirilgan yuzalarni tozalashda yuzaga shikast yetkazmaydigan usullar qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Dogʻlarni va kuchli kirlangan betonni tozalashda suv va bugʻli usullar samara bermaganda, past bosim (0,25 — 0,50 MPa) bilan mayda zarrachalardan (dolomit ohaktosh kukuni) foydalangan holda yuzalarga mikroabraziv ishlov berishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishPast bosimlar (0,25 — 0,50 MPa)da uzatilgan mayda zarrachalardan buzilishi, mikroabraziv ishlov berishda tuzilmasi va yuzasining nur qaytarish qobiliyatiga taʼsir etganda betonlarni tozalashda mikroabaziv ishlov berish usulidan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish102. Beton tusini oʻzgartirmasligini, surtmani (mastika) yuvib tashlamasligini, toʻldiruvchilarni yemirmasligini inobatga olgan holda kimyoviy ishlov berish usullarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish103. Har qanday tozalash usuli konstruksiyaga qoʻllanilishidan oldin namunada sinab koʻrilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBetonning eskirishi oʻziga xos tarzda binoning tarixiyligini ifodalaydigan va uning kirlanishi kuchli yoki zararli boʻlmagan hollarda, bino tozalanishsiz qoldirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Parvarishlash va taʼmirlash usullari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish104. Betonni parvarishlash va zarur boʻlgan taʼmirlash ishlarini aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBeton konstruksiyalarni parvarishlashda obyektning quyidagi qismlarida germetiklardan foydalanish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishderaza va eshik perimetrlarida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbeton bilan boshqa materiallar tutashgan joylarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdevorga yoki tomga oʻrnatilgan elementlarda (chiroqlar, tashqi quvur elementlarida).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNamlik oʻtkazmaslik va havo oʻtishini kamaytirish uchun yoriqlar va choklarni yopishda elastik germetiklar qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish105. Betonni taʼmirlash ishlarini aniqlashda quyidagi ishlar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzichlagich choklar, deformatsiya choklari va himoya qoplamalarini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyoriqlar va qatlamlab yemirilishlar kabi buzilishlarning rivojlanishiga olib keladigan sabablarni oʻrganish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish106. Moddiy madaniy meros obyekti fasadidagi yoriqlarni taʼmirlash uchun germetikdan foydalanilganda, germetik qoʻllanilganidan keyingi koʻrinishi inobatga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTaʼmirlash izini yopish uchun germetik yuzasiga qum sepilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish107. Germetik materiallarning yemirilish alomatlari aniqlanganda ular almashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUretan va poliuretan germetiklar beton konstruksiyalar, yoʻl qoplamalari va piyodalar yoʻlaklaridagi choklar va yoriqlarni yopishda qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishZichlagichlar har 10 yilda almashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish108. Harakatlanishi taʼminlanishi talab etiladigan beton konstruksiyalar uchun silikon germetiklar qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSilikon germetiklar har 20 yilda almashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish109. Germetik qoʻllaniladigan yuzalarga tutash boʻlgan materiallarni dogʻlaydigan va gʻovakli betonlarni shikastlaydigan, shuningdek oʻziga chang va kir tortuvchi germetiklarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish110. Taʼmirlashda qoʻllanilgan materialning yakuniy koʻrinishi asl betonga oʻxshash boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-§. Beton yuzasini taʼmirlashga tayyorlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish111. Toʻldiruvchisigacha ochilib qolgan betonni yoki maxsus tuzilmali beton yuzani taʼmirlashda asl beton va yangi material orasidagi chokni yopish uchun betonni qoʻlda chopish usulidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish112. Yemirilgan va mustahkam boʻlmagan betonni pnevmatik yoki qoʻl asboblari yordamida olib tashlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTaʼmirlanadigan beton yuzasi va ochilib qolgan armatura tozalanishi, bunda qum yoki havo purkagichli tozalash faqat taʼmirlanadigan joyga qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUshbu ishni bajarishda tutash boʻlgan mavjud beton yuzalar himoyalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChang chiqishi cheklangan joylarda qum purkagich oʻrniga kichik pnevmatik uskuna va sim choʻtka qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish113. Betondagi mavjud armatura yemirilgan boʻlsa yoki taʼmirlanadigan joylarda armatura boʻlmasa, yangi armatura oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOchilgan mavjud armatura va boshqa poʻlat elementlar tozalanishi, gruntovkalanishi hamda korroziyadan himoyalovchi qoplama bilan boʻyalishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUlanadigan material mavjud betonga mexanik bogʻlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBetonni taʼmirlashda qoʻllaniladigan armaturalash materiallari sifatida yumshoq poʻlat, epoksid qoplamali poʻlat yoki legirlangan poʻlatdan foydalanilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-§. Qoliplar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish114. Betondan boʻlgan bezak elementlarini tiklash hamda yogʻochga oʻxshash yuzalarni yasash uchun maxsus qoliplardan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishModdiy madaniy meros obyekti fasadi boʻylab quyidagilarni qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtakrorlanuvchi beton bezaklar uchun — qayta qoʻllaniluvchi qoliplar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtoʻliq buzilib ketgan yoki takrorlanmaydigan meʼmoriy qismlar uchun — yigʻma beton elementlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBezak beton uchun qoliplarni tayyorlash quyidagi bosqichlarda amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmavjud beton quymasini olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgipsdan ushbu qismning quymasini tayyorlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgipsdan tayyorlangan quymadan qolip yoki maketni tayyorlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyangi beton elementni quyish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish115. Qolipni mayda bezakli beton elementidan yechishdan oldin beton shikastlanmaydigan darajada, shuningdek ishlov bersa boʻladigan darajada qotgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-§. Taʼmirlash uchun materiallarni va qorishma tarkibini tanlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish116. Taʼmirlash uchun mos boʻlgan materiallarni va qorishma tarkibini tanlashda sinov ishlari bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMateriallarni tanlashda talab etilayotgan taʼmir ishining turi inobatga olinishi hamda materiallar mavjud boʻlgan betonning xossalariga mos kelishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSiqilishga boʻlgan mustahkamligi va suv oʻtkazmaslik xossalari yuqori boʻlgan va mustahkamligi past boʻlgan betonga mos kelmaydigan materiallar betonni taʼmirlashda qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish117. Betonni taʼmirlash uchun yarim tayyor materiallardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBeton qorishmasiga qoʻshiladigan va qorishmasining koʻrinishini oʻzgartiradigan qoʻshimchalar, jumladan polimer modifikatsiyalovchi materiallardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-§. Beton elementlarni taʼmirlash usullari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish118. Asl materialni saqlab qolish imkoni boʻlmasa, yangi oʻrnatiladigan material asl materialga vizual jihatdan mos kelishi, shuningdek uning siqilishga boʻlgan mustahkamligi, suv oʻtkazmasligi va beton qorishmasi uchun muhim boʻlgan boshqa xossalari asl materialnikiga oʻxshash boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish119. Mavjud boʻlgan betonning koʻrinishiga oʻxshatish uchun taʼmirlashda qoʻllaniladigan beton qorishmasining tarkibi toʻgʻri ishlab chiqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish120. Asl betonning turli xossalariga mos keluvchi betonni tanlash uchun turli sinov namunalari tayyorlanishi, bunda ushbu aralashmalarni tayyorlashda mavjud betondagi toʻldiruvchilar va sementning turi va rangi inobatga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTaʼmirlashda qoʻllaniladigan betonni asl betonga oʻxshatish uchun turli qoliplar va yuzaga ishlov berish usullari sinab koʻrilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDastlabki sinovlar avval qurilish maydonida (konstruksiyaning oʻzida emas) bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEng yaxshi natija bergan qorishma tarkiblari sinov sifatida konstruksiyaning bir qismiga qoʻllanilishi va qotganidan soʻng tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish121. Beton mustahkamroq boʻlishi uchun suvoq belchasi bilan oʻrnatiladigan beton oʻrniga qolip bilan quyiladigan beton qoʻllanilishi kerak (beton qolip bilan quyilganda yirik toʻldiruvchilar qoʻshiladi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish122. Keng yoriqlarda tarkibida qum boʻlgan qorishmadan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQumsiz qorishmalar ingichka yoriqlarda qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKattalashib ketmaydigan mayda yoriqlar taʼmirlanmasdan qoldirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish123. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi betonning koʻzga tashlanadigan joylarida epoksid bilan taʼmirlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYoriqlar hosil boʻlishi mumkin boʻlgan beton konstruksiyaning butunligini tiklash talab etilsa, epoksid inyeksiyasidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunday taʼmirlashni bajarish uchun avval devorning ikki tarafidagi yoriqlar epoksid, poliesitr, mum, tasma yoki suyuq sement qorishma bilan yopilishi va betonda drel bilan ochilgan teshiklar orqali epoksid inyeksiya qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYoriqlardagi epoksid qotganidan soʻng, devor yuzasidagi germetiklovchi material olib tashlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish124. Konstruktiv choklar (yuklar taʼsir etganda yoki ular olinganda harakatlanuvchi choklar) hamda harorat choklari (harorat oʻzgarganida harakatlanuvchi choklar) ularning harakatni taʼminlaydigan qilib taʼmirlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKonstruktiv choklarni chok chetlariga yopishadigan va chok harakatlanganida siqilib kengayadigan germetik bilan toʻldirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKonstruktiv chokni tozalash va suv oʻtkazmaslikni taʼminlash uchun ularda elastomer germetik oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-§. Shikastlangan beton elementlarni yangisiga almashtirish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish125. Moddiy madaniy meros obyektidagi beton elementlar taʼmirlab boʻlmaydigan holatda shikastlangan yoki yemirilgan boʻlsa, ushbu elementlarni quyma elementlar bilan almashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish126. Almashtiriladigan element mavjud elementga mos boʻlishini taʼminlash uchun beton qorishmasi toʻgʻri tanlanishi, element oʻrnatilishi va ishlov berilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-§. Betonni himoyalash usullari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish127. Quyidagi holatlarda qoplamalar va betonga singuvchi germetiklardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishular betonda qoʻllanilgan boʻlsa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbeton elementlarni himoyalashni boshqa usullarini qoʻllashning imkoni boʻlmasa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish128. Moddiy madaniy meros obyektining tom qismi, terassalari, balkonlari, yer osti qismlari va boshqa koʻrinmaydigan qismlarini himoyalashda suv oʻtkazmaydigan qoplamalar qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish129. Betonni himoyalash usulini tanlashdan oldin, betonning yemirilishiga olib keluvchi sharoitlar va atrof-muhit omillari oʻrganilib chiqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-bob. Moddiy madaniy meros obyektlarining fasadlarida mavjud materiallarni oʻrnini bosuvchi materiallardan foydalanish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish130. Quyidagi holatlarda moddiy madaniy meros obyektlarida mavjud materiallarning oʻrnini bosuvchi materiallarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektida qoʻllanilgan material mavjud boʻlmasa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmaterialni tayyorlashda qoʻllaniladigan tarixiy usullar mavjud boʻlmasa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishalmashtiriladigan element obyektning tarixiyligini belgilab berishda ikkilamchi ahamiyatga ega boʻlsa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektiga qoʻshimcha element qoʻshiladigan boʻlsa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektining yoʻqolgan elementi qayta tiklanishi boʻlsa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhayot xavfsizligi, zilzilabardoshlilik hamda nogironligi boʻlgan shaxslar uchun sharoitlarni yaratish berish nuqtai nazaridan obyektning foydalanish xossalari oshirilishi talab etilsa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish131. Moddiy madaniy meros obyektida asl material oʻrniga qoʻllaniladigan material quyidagi talablarga javob berishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishvizual koʻrinishi asl materialnikiga oʻxshash boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfizik xossalari asl materialnikiga yaqin boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxizmat qilish muddati davomida asosiy foydalanish talablarga muvofiq boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishvaqt oʻtib talab etilgan xossalarining yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan darajada oʻzgarmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy ofatlarga chidamliligi yuqori boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishuning ishlab chiqarilishi va undan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlarning atrof-muhitga boʻlgan zararli taʼsiri yoʻl qoʻyiladigan darajalardan oshmasligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish132. Asl material oʻrniga qoʻllaniladigan materialning fizik xossalari va vizual koʻrinishi asl materialnikiga mos boʻlmasa, u moddiy madaniy meros obyektining muhim (tarixiy ahamiyatini belgilovchi) elementlaridagi materiallarini almashtirishda qoʻllanilmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish133. Moddiy madaniy meros obyektidagi turli elementlar va ulardagi materiallar oʻrniga qoʻllaniladigan materiallar mazkur SHNQning 2-ilovasiga muvofiq tanlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-bob. Moddiy madaniy meros obyektlarining energiya samaradorlik koʻrsatkichlarini yaxshilash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish134. Moddiy madaniy meros obyektida energiya samaradorlikni oshirish boʻyicha chora-tadbirlarni tatbiq qilishdan oldin, ularning energiya samaradorligiga taʼsir koʻrsatuvchi elementlari (ochib-yopiladigan derazalar, ichki hovlilar, zenit fonarlari, shift oynalari, tom ventilyatorlari, gumbazlar va tabiiy ventilyatsiya hamda tabiiy yorugʻlikni taʼminlovchi boshqa elementlar) tekshirib chiqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish135. Moddiy madaniy meros obyektini energiya samaradorlik jihatidan yaxshilash chora-tadbirlarining ichidan eng samaralisi va obyektning tarixiy tusiga eng kam taʼsir koʻrsatadiganlari qoʻllanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish136. Moddiy madaniy meros obyektining yirik elementlarining tarixiy koʻrinishini buzilishiga olib keluvchi chora-tadbirlarni (devor izolyatsiyasini oshirish uchun mavjud saydingni yangi sayding bilan almashtirish, taʼmirlash imkoni boʻlgan derazalarni yangisiga almashtirish) qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish137. Moddiy madaniy meros obyektini isitish va sovitishga ketadigan energiyani kamaytirish uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfoydalanilmaydigan xonalarni butunlay yopib tashlash va undagi haroratni binoga zarar yetkazmaydigan darajaga moslashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsovitilishi/isitilishi zarur boʻlmagan xonalarni sovitish/isitish tizimidan uzish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishderazalar orqali issiqlik kirishi va chiqishini oldini olish uchun izolyatsiyalovchi ekranlar va pardalardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxonalar harorati va ventilyatsiyasini boshqarishda ochib-yopiluvchi derazalar, deraza eshiklari, soyabonlardan maqsadli foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy yorugʻlikdan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishled lampalarni oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyorugʻlik va lokal ventilyatsiya (masalan, yuvinish xonasidagi ventilyatsiya) uchun harakat sensorlarini oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmexanik jihozlarni tozalash va ularga xizmat koʻrsatish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish138. Moddiy madaniy meros obyektining energiya isteʼmolini minimallashtirishda jihoz va uskunalarni yangilashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish139. Moddiy madaniy meros obyektlarining energiya samaradorlik koʻrsatkichlarini oshirishda quyidagi ishlarni bajarishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishisitish tizimining unumdorligini oshirishga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhavoni sovitish tizimining unumdorligini oshirishga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv isitgichni almashtirishga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmaishiy jihozlarni yangilashga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishobyektning havo oʻtadigan joylarini taʼmirlashga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishobyektning chordoq qismini izolyatsiyalashga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishderazalarga qoʻshimcha qishki rama oʻrnatishga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer toʻla va pol osti joylarini izolyatsiyalashga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhavo kanallari va quvurlarni izolyatsiyalashga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisheshiklarni zichlashga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishderazalarda soyabonlar oʻrnatishga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish140. Moddiy madaniy meros obyektlarining energiya samaradorlik koʻrsatkichlarini oshirishda quyidagi ishlarni bajarishga yoʻl qoʻyilmaydi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishobyektga kirish joyini ichki vestibyul bilan ajratish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishderazalarni almashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyogʻoch devorlarga izolyatsiya oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtosh-gʻisht devorlarga izolyatsiya oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtomlarni quyosh nurini qaytaruvchi material bilan qoplash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish“yashil” (oʻsimlikli) tom oʻrnatish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish141. Moddiy madaniy meros obyektiga havo kirib chiqishini kamaytirish uchun quyidagi ishlar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtashqi devorlarning ustki va ostki choklarini, qavatlar orqali oʻtuvchi kommunikatsiya quvurlarini yoki shaxtalarning chetlarini germetik bilan yopish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisheshik va derazalarga zichlagich tasmalarni oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdevor osti, deraza va eshiklar atrofidagi yoriqlarni yopish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchordoq va devor oraligʻini zichlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish142. Moddiy madaniy meros obyektining energiya isteʼmolini kamaytirishda tom yoki chordoq orqali energiya yoʻqotilishini kamaytirish (izolyatsiyalash orqali) kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish143. Foydalanilmaydigan chordoqlarni izolyatsiyalashda bazalt, shisha tolali izolyatsiya yoki poliuretan plitkalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
(143-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2026-yil 13-maydagi 01/2-21-sonli buyrugʻi (hisob raqami 404, 02.06.2026-y.) tahririda)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSepiladigan poliuretan koʻpikdan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish144. Chordoqlarni izolyatsiyalashda bugʻ oʻtkazmaydigan plyonkalardan foydalanmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish145. Moddiy madaniy meros obyektining chordoq qismida mexanik jihozlar oʻrnatilmagan boʻlsa, chordoq tom qismini izolyatsiyalash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChordoqda mexanik jihozlar boʻlmasa uning pol qismi izolyatsiyalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish146. Infraqizil nurlanishni kamaytirish uchun chordoqda nurlanishni qaytaruvchi plyonkalardan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish147. Derazalarga ichki tomondan oʻrnatiladigan qoʻshimcha qishki ramalarda zichlagich boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIsitilmaydigan mavsumlarda qoʻshimcha qishki ramalar yechib qoʻyilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish148. Moddiy madaniy meros obyektining yer toʻla qismi foydalanilmaydigan boʻlsa, yer toʻla ustidagi orayopma izolyatsiyalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYer toʻla foydalaniladigan boʻlsa, uning ustidagi orayopmani izolyatsiyalashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish149. Havosi moʻtadillashtirilmaydigan xonalardagi issiq suv quvurlari va suv isitgichlar izolyatsiyalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSovuq iqlimli hududlarda barcha suv quvurlari izolyatsiyalanishi (quvurlarning muzlashini oldini olish uchun) kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish150. Tarixiy yogʻoch eshiklarni energiya samarador eshiklar bilan almashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish151. Eshikning energiya samaradorligini oshirish uchun eshiklarga zichlagich oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish152. Tashqari tarafdan qoʻshimcha qishki eshik oʻrnatiladigan boʻlsa, u toʻliq shaffof oynali boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish153. Turar joy sifatida foydalaniladigan moddiy madaniy meros obyektlarida qoʻshimcha qishki eshiklarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOfis yoki sanoat obyektlaridagi koʻp foydalaniladigan asosiy eshiklarda qoʻshimcha qishki eshiklarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish154. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi eshik va derazalarda soyabonlar, ekranlar yoki deraza eshiklari oʻrnatilishiga yoʻl qoʻyiladi, bunda ular obyektga mos boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-bob. Moddiy madaniy meros obyektlarining seysmik mustahkamligini oshirish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish155. Moddiy madaniy meros obyektining seysmik mustahkamligini oshirish va seysmik jihatdan kamchiliklarini kamaytirishda quyidagi shartlar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishobyektdagi asl materiallarni saqlab qolish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishobyektning asosiy tarixiy elementlardagi oʻzgartirishlarni minimallashtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish156. Moddiy madaniy meros obyektining seysmik mustahkamligini oshirishda obyektning tarixiy ahamiyatini saqlash boʻyicha quyidagi talablar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonstruktiv va nokonstruktiv tarixiy elementlar va materiallar saqlab qolish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtarixiy elementlar va materiallar taʼmirlanmaydigan darajada shikastlangan boʻlsa, ularni oʻxshash yoki asl materialning oʻrnini bosuvchi material bilan almashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishseysmik mustahkamligini oshirish boʻyicha yangi tizimlar moddiy madaniy meros obyektining mavjud konstruktiv tizimi bilan mos ravishda ishlashi va ularning butunligiga taʼsir koʻrsatmasligini taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishseysmik mustahkamligini oshirish boʻyicha yangi tizimlarni obyektning tarixiy elementlari va materiallariga shikast yetkazmasligini (oʻrnatish vaqtida) taʼminlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish157. Seysmik hududlarda joylashgan moddiy madaniy meros obyektlarining seysmik mustahkamligi tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish158. Seysmik mustahkamlikni tekshirishda konstruktiv elementlardagi (ustunlar, toʻsinlar, orayopmalar) hamda nokonstruktiv elementlardagi (yuk koʻtarmaydigan devorlar, pardadevorlar, oynavand qismlar, dudburonlar, shiftlar va boshqa meʼmoriy elementlar, shuningdek obyekt tizimlari va jihozlari) kamchiliklar aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish159. Ehtimoliy seysmik xavfni aniqlashda quyidagi omillar inobatga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyekti konstruksiyasining turi va obyektning holati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzilzila natijasida hududda yuzaga keluvchi xavflar (yerning yorilishi, grunt quyqalanishi, yer koʻchkilari, tutash boʻlgan bino va inshootlarning obyektga urilishi, hududda joylashgan toʻgʻon buzilishidan yuzaga keladigan suv toshqini).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish160. Materiallarning chirishi, korroziyaga uchrashi yoki namlik sababli yemirilishidan moddiy madaniy meros obyektining mustahkamligi pasayishini oldini olish uchun obyektda muntazam ravishda quyidagi ishlar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtomlarni, tarnovlarni va poydevorlarni namlik oʻtkazmasligini, pardevorlar va dudburonlardagi metall mahkamlagichlarni korroziyaga uchramaganligini tekshirish, taʼmirlash ishlarini bajarish hamda metall elementlarni boʻyalgan holatda saqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyogʻoch elementlarni tekshirish va yogʻochlarga xavfli boʻlgan hasharotlarning paydo boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchiqib ketish zinalarini mustahkamligini tekshirish va favqulodda vaziyatda qulab ketishini oldini oluvchi choralarni koʻrish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtosh-gʻisht devorlarni yemirilgan joylarini va choklarini oʻz vaqtida taʼmirlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10-bob. Moddiy madaniy meros obyektlarida ortiqcha namlikni bartaraf etish boʻyicha talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish161. Moddiy madaniy meros obyektlarida ortiqcha namlik bilan bogʻliq boʻlgan muammolarni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishdan oldin obyekt toʻliq tekshirib chiqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish162. Namlik bilan bogʻliq boʻlgan muammolarni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar obyektning tarixiyligini ifodalovchi elementlariga shikast yetkazmasligi taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish163. Tarixiy obyektga shikast yetkazuvchi namlik manbalarini topish, ularni toʻgʻrilash va nazorat qilish uchun namlik manbasining obyektga taʼsiri oʻrganilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish164. Namlikdan yuzaga kelgan muammolarini bartaraf etuvchi mexanik tizimlarni oʻrnatishdan oldin namlikni keltirib chiqaruvchi manbalarni jihozlarsiz bartaraf etish yoʻllari oʻrganib chiqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish165. Namlik bilan bogʻliq boʻlgan muammolarni bartaraf etishda quyidagilar inobatga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektida qoʻllanilgan materiallarning turi va qurilish tizimlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyekti tomining turi va hududdagi drenaj tizimlari hamda ular orqali oʻtadigan suv sarfi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgrunt turi, grunt namligi, moddiy madaniy meros obyekti yaqinida mavjud boʻlgan yer usti va yer osti suv oqimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektining foydalanish maqsadi va uning natijasida hosil boʻluvchi namlik miqdori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmateriallarning holati va oʻziga suv tortish darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishisitish, ventilyatsiya, sovitish, namlantirish/quritish tizimlari hamda suv va oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimlarining turi va holati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishquyosh nuri tushishi, shamol oqimi, yomgʻir, harorat va nisbiy namlikning (ichki va tashqi) kunlik va mavsumiy oʻzgarishi, shuningdek yer osti suv sathlarining mavsumiy oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish hududidagi noodatiy sharoitlar yoki notekisliklar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektiga sizib kiruvchi havo miqdori hamda tutash boʻlgan landshaft va oʻsimlik ekishda foydalanilgan material.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish166. Gruntni kovlash ishlarini bajarishda hududdagi tarixiy-madaniy landshaft yoki arxeologik manbalar boʻyicha maʼlumot olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish167. Yaqqol koʻzga koʻrinuvchi kamchiliklar (masalan, yorilgan quvurlar, toʻlib qolgan tarnovlar yoki devordagi yoriqlar) bartaraf etilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish168. Yaqqol koʻzga koʻrinmaydigan murakkab muammolarni bartaraf etish uchun muammoning turiga koʻra obyektda bir necha oydan bir yilgacha boʻlgan muddat davomida oʻrganish ishlari bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish169. Namlikdan shikastlangan joylarni aniqlash va namlik manbasini topish uchun quyidagi belgilarga inobatga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturib qolgan suv, mogʻorlanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnam dogʻlar, yemirilgan yuzalar, shoʻrlangan yuzalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishboʻyoq va shuvoqning koʻchishi, gulqogʻozning ajralishi, yuzalarda namlikdan hosil boʻlgan pufakchalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnamlik yuqori boʻlgan yoki shamollatilmaydigan joylarda namlik va mogʻorlash hidi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmetall elementlarda zanglash va korroziya alomatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyogʻoch elementlarning deformatsiyalanishi, yorilishi va chirishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtosh-gʻisht yuzalardagi shuvoqning koʻchishi, yorilishi, choklardagi qorishmaning yemirilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtom qismidagi shikastlanishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishderaza va devorlardagi kondensatsiya;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchordoqdagi namlik.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11-bob. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi suvoqli qoplamalarni saqlash va taʼmirlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish170. Suvoqli qoplamani taʼmirlashdan oldin uning yemirilish sababi (tomdan, deraza va eshiklardan yoki gruntdan obyekt konstruksiyasiga suv sizib kirishi, grunt choʻkishi, eshik ramasining choʻkishi, oʻsimlik oʻsib chiqishi, obyekt ichidagi ortiqcha namlik) aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish171. Suvoqli qoplamaning yemirilish sababi aniqlanganidan soʻng uni taʼmirlashdan oldin yemirilish sabablarini bartaraf etish boʻyicha taʼmirlash ishlari bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish172. Suvoqli qoplamani taʼmirlash boʻyicha ishlarni boshlashdan oldin uning yemirilish darajasi oʻrganilishi va qancha qismi almashtirilishi yoki taʼmirlanishi lozimligi aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish173. Moddiy madaniy meros obyektidagi suvoqli qoplamaning umumiy holatini aniqlash uchun obyekt toʻliq tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKoʻz bilan (vizual) koʻrinmaydigan taʼmirtalab joylar yogʻoch yoki akril boltacha bilan urib chiqilib, suvoq ostidagi boʻshliqlar aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish174. Suvoqning tarkibini va proporsiyalarini aniqlash uchun mavjud suvoq materiali oʻrganilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish175. Yangi suvoq tarkibi eski suvoq tarkibiga toʻliq mos boʻlishi talab etilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish176. Mayda yoriqlarni suyuq qorishma bilan yopib chiqishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish177. Yirik yoriqlarni taʼmirlash uchun ular avval ochib tozalanishi va taʼmirlashga tayyorlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish178. Moddiy madaniy meros obyektidagi eski suvoqli qoplamani saqlab qolish uchun uni toʻliq almashtirish oʻrniga faqatgina shikastlangan joylarini taʼmirlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSuvoqlangan yuzada shikastlangan joylar koʻp boʻlsa, yamalgan joylar estetik jihatdan yaxshi koʻrinish bermasligini inobatga olib bunday yuzalardagi suvoq toʻliq almashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish179. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi suvoqli yuzalarni taʼmirlashda yuza yangi suvoq bilan qoplanishidan oldin yemirilgan, yorilgan, yopishmagan suvoq olib tashlanishi, qattiq choʻtka bilan tozalanishi, oʻsimliklar, boʻyoqlar va kirlardan tozalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish180. Yangi suvoqli qoplama mavjud suvoqli qoplamaga oʻxshash boʻlishi (rangi va tuzilmasi bilan) hamda mustahkam boʻlishini taʼminlash uchun sinov namunalari kamida bir yil davomida kuzatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSuvoqli qoplama qatlamlari soni va qalinligi mavjud suvoq qoplamanikiga mos boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish181. Suvoq qoplanadigan yuza yetarlicha namlantirilishi, ostki dagʻal qatlam (6 — 9 mm) oʻrnatilishi va ikkinchi qatlam yaxshi birikishi uchun taroq bilan qirib chiqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBirinchi va ikkinchi qatlamlarning umumiy qalinligi 16 mm dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYakuniy qatlam yaxshi yopishishi uchun ikkinchi qatlam mixli yogʻoch bilan qirib chiqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYakuniy qatlamning qalinligi 6 mm boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYakuniy qatlam mavjud suvoqli qoplamaga mos keladigan qilib ishlov berilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHar bir qatlamni oʻrnatish orasidagi vaqt havo haroratiga bogʻliq holda 24 — 72 h tashkil etishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish182. Suvoq uchun ishlatiladigan qorishmani tayyorlashda quyidagilarga amal qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqorishma 1,5 — 2 h ga yetadigan miqdorda tayyorlanishi va ortib qolgan suvoq qorishmasi ishlatilmasligiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqorishmaning rangi oʻzgarib ketishini, yoriqlar hosil boʻlishini va yaxshi yopishmasligini oldini olish uchun suvoq qorishmasi ortiqcha aralashtirib yuborilmasligiga (suv qoʻshilganidan soʻng qorishma 10 — 15 min qoʻlda aralashtirilishi yoki 3-4 min qurilish mikserda aralashtirilishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqorishma suvni oʻziga tortib olib yoriq hosil boʻlmasligi uchun suvoq bilan qoplanadigan yuza oldin namlanishiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuvoq tez qurib yoriqlar hosil boʻlmasligi uchun suvoq qilingan yuza 48 — 72 h (havoning issiqligiga bogʻliq holda) davomida quyosh nuridan himoyalanishi yoki muntazam ravishda namlantirib turilishiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuvoqni taʼmirlash ishlari sovuq havoda (4-5°C dan past boʻlgan haroratda) bajarilmasligiga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12-bob. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi boʻyalgan yogʻoch elementlarni taʼmirlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish183. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi yogʻoch elementlarning boʻyoq qoplamalarini taʼmirlash SHNQ 3.01.02-23 talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish184. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi yogʻoch elementlarning boʻyoq qoplamasini taʼmirlash uchun ularning yoshi, meʼmoriy usuli, tarixiy ahamiyati hamda yogʻochning mustahkamligi oʻrganilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish185. Yogʻoch elementdagi boʻyoq qoplamani toʻliq koʻchirishga (yogʻochni tozalash, yengil qirish va qumqogʻoz bilan ishqalash bundan mustasno) faqatgina mutlaq zarur boʻlgan va asoslangan holatlarda (yogʻochda koʻp miqdorda yoriqlar boʻlsa, boʻyoq qoplama yogʻoch koʻrinadigan darajada ajralib koʻchgan boʻlsa va boshqalar) yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish186. Tashqi yogʻoch elementlarda boʻyoqning yemirilish belgilari (boʻyoqning kukunlanishi, pufakchalar hosil boʻlishi, qatlamlab koʻchishi yoki yorilishi) boʻlmasa, boʻyoqni koʻchirish va qayta boʻyashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish187. Boʻyoq qoplamani taʼmirlashdan oldin boʻyalgan yuza yogʻoch ekanligi (suvoq, metall yoki boshqa material emasligi) tekshirilishi, shuningdek yogʻoch material chirimaganligi tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNamlik oʻtishi natijasida yogʻochning chirigan qismlari mavjud boʻlsa, boʻyashdan oldin ular taʼmirlanishi va almashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish188. Boʻyoq qoplangan yuzalarda mayda nuqsonlar boʻlsa yoki kir yigʻilgan boʻlsa, boʻyoqni olib tashlamaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBoʻyoqning ustki qatlamlari koʻchgan boʻlsa, boʻyoqni qisman olib tashlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBoʻyoq qatlamlari koʻp miqdorda koʻchgan boʻlsa, boʻyoq toʻliq koʻchirib tashlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.08.12-24 “Moddiy madaniy meros obyektlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTosh-gʻisht devorlardagi toʻgʻri va notoʻgʻri bajarilgan choklarning koʻrinishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. Taʼmirlash uchun toʻgʻri va notoʻgʻri tayyorlangan choklarni taqqoslash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-rasm. Toʻliq toʻldirilgan va chuqurlashtirilgan choklarni vizual koʻrinishlarini taqqoslash (toʻliq toʻldirilgan choklar, ularning asl qalinligini oʻzgartiradi va devorning asl koʻrinishini oʻzgartiradi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.08.12-24 “Moddiy madaniy meros obyektlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishModdiy madaniy meros obyektining turli qismlari va ulardagi materiallarning oʻrniga qoʻllanilish uchun yoʻl qoʻyiladigan materiallar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDevorlar (tosh-gʻisht, sopol) | Meʼmoriy metallar, quyma va bolgʻalangan temir, poʻlat, presslangan metall | Sayding (tashqi qoplama), yogʻoch, asbest | Tom, yogʻoch, cherepitsa, slanets tosh, plitka | Terrasa, yogʻoch | Molding, yogʻoch | |
Alyumin | ● | ● | ● | ● | ||
Quyma tosh va yigʻma beton | ● | ● | ||||
Tolali kuchaytirilgan beton | ● | |||||
Shisha tolali kuchaytirilgan beton | ● | ● | ||||
Tolali sement | ● | ● | ● | |||
Mineral/polimer kompozit | ● | ● | ● | ● | ||
Sellyuloza tola/polimer kompozit | ● | ● | ● | ● | ||
Kompozit boʻlmagan polimerlar | ● | ● | ● | |||
Uyali polivinilxlorid (PVX) | ● | ● | ● |