O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
O‘zbekiston Respublikasining “Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishini hamda iste’mol qilinishini cheklash to‘g‘risida”gi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida
O‘zbekiston Respublikasining “Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishini hamda iste’mol qilinishini cheklash to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq, shuningdek, alkogol va tamaki mahsulotlari tarqatilishini hamda iste’mol qilinishini cheklash sohasidagi munosabatlarni tartibga solish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga quyidagilarni nazarda tutuvchi o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin:
alkogol va tamaki mahsulotlarini yigirma bir yoshga to‘lmagan shaxslarga sotishni man qilish;
tamaki mahsulotlarining iste’mol o‘rovi oldi va orqa yuzasining kamida oltmish besh foizini hamda alkogol mahsulotlarining iste’mol idishida yorliq asosiy yuzasining kamida qirq foizini egallaydigan, kasallik oqibatlarini ko‘rsatuvchi tasvir va tegishli mazmundagi matn tarzida tibbiy ogohlantirish bo‘lishi;
alkogol mahsulotlarining chakana savdosiga doir faoliyat va alkogol mahsulotlarini umumiy ovqatlanish korxonalari tomonidan realizatsiya qilishga doir tartibni belgilash;
belgilangan tartibda aksiz markalari bilan tamg‘alanmagan, yorliqsiz, iflos, yaqqol siniq belgilari bo‘lgan, tiqini buzilgan, umumiy ko‘rinishi xiralashgan, yot qo‘shimchalari, cho‘kmalari bo‘lgan butilkalarda — alkogol mahsulotiga nisbatan belgilangan tartibda raqamli identifikatsiya vositalari bilan tamg‘alanmaganda hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarning talablariga mos kelmaganda, ularning realizatsiya qilinishini taqiqlash.
2. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qo‘chqorov zimmasiga yuklansin.
O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2024-yil 15-avgust,
507-son
Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 15-avgustdagi 507-son qaroriga
ILOVA
ILOVA
O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar
1. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasida chakana savdo qoidalarini hamda O‘zbekiston Respublikasida umumiy ovqatlanish mahsulotlarini (xizmatlarini) ishlab chiqarish va sotish qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida” 2003-yil 13-fevraldagi 75-son qarorida:
a) 1-bandning uchinchi xatboshisi quyidagi mazmundagi uchinchi — oltinchi xatboshilar bilan almashtirilsin:
“O‘zbekiston Respublikasida umumiy ovqatlanish mahsulotlarini (xizmatlarini) ishlab chiqarish va sotish qoidalari 2-ilovaga muvofiq;
Alkogol va tamaki mahsulotlari, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari realizatsiya qilinadigan joylardagi ogohlantiruvchi yozuvlar va tibbiy ogohlantirishlarning namunalari 3-ilovaga muvofiq;
Tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanishga yo‘l qo‘yilmasligi haqida ogohlantiruvchi belgi namunasi 4-ilovaga muvofiq;
Tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish, tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanish uchun maxsus ajratilgan joylar hamda ushbu joylarda joylashtirilgan tibbiy ogohlantirishlar to‘g‘risida xabardor qiluvchi ko‘rsatkichlar namunalari 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin”;
b) 1-ilovada:
12-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Alkogol va tamaki mahsulotlari hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari sotish joylarida ularni yigirma bir yoshga to‘lmagan shaxslarga sotishga yo‘l qo‘yilmasligi, shuningdek, alkogol va tamaki mahsulotlari, tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarining inson sog‘ligiga salbiy ta’siri to‘g‘risidagi tibbiy ogohlantirish joylashtirilgan bo‘lishi kerak”;
o‘n birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“tamaki mahsulotlarining iste’mol o‘rovida (qutisida) uning old tomoni yuqori qismidagi asosiy yuzasining kamida oltmish besh foizini hamda orqa tomoni asosiy yuzasining kamida oltmish besh foizini egallaydigan, tamaki mahsulotini iste’mol qilish tufayli yuzaga kelgan kasallik oqibatlarini ko‘rsatuvchi tasvir va tegishli mazmundagi matn tarzida tibbiy ogohlantirish bo‘lishi kerak”;
quyidagi mazmundagi o‘n ikkinchi — o‘n beshinchi xatboshilar bilan to‘ldirilsin:
“tamaki mahsulotining blokida tamaki mahsuloti bloki gorizontal joylashtirilganda, chap qismida old va orqa tomonida hamda vertikal joylashtirilganda, yuqori qismida asosiy yuzaning kamida oltmish besh foizini egallaydigan tasvir va matn tarzida tibbiy ogohlantirish bo‘lishi kerak;
tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamasining iste’mol o‘rovida, o‘rov asosiy tomonlari yuzasining kamida oltmish besh foizini egallaydigan tasvir va matn tarzida tibbiy ogohlantirish (chilimning o‘rovi bundan mustasno) bo‘lishi kerak;
chilim suvdonida uning yuzasining kamida oltmish besh foizini egallaydigan tasvir matn tarzida tibbiy ogohlantirish bo‘lishi kerak;
alkogol mahsulotlarining (tabiiy va ko‘piklanadigan vinolar bundan mustasno) iste’mol idishida yorliq asosiy yuzasining kamida qirq foizini egallaydigan matnli yozuv va (yoki) rasm tarzidagi tibbiy ogohlantirish bo‘lishi kerak”;
47-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“47. Tamaki mahsulotlarini aksiz markalari va raqamli identifikatsiya vositalarisiz, shuningdek, tamaki mahsulotlari hamda tamaki va nikotinni iste’mol qilish moslamalarini yigirma bir yoshdan kichik shaxslarga sotishga ruxsat berilmaydi”;
birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“57. Alkogol mahsulotlarining chakana savdosiga doir faoliyat yuridik shaxslar tomonidan tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyalariga mazkur faoliyat boshlanishi to‘g‘risida xabarnoma yuborish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
kuyidagi mazmundagi ikkinchi — beshinchi xatboshilar bilan to‘ldirilsin:
“Alkogol mahsulotlarining chakana savdosiga doir faoliyat faqat alkogol mahsulotlarini saqlash va realizatsiya qilishning tegishli sanitariya normalari hamda qoidalariga mos keladigan omborxonalari va asbob-uskunalari bo‘lgan, shaharlarda — kamida yigirma besh kvadrat metrli, qishloq joylarda — kamida o‘n besh kvadrat metrli (faqat alkogol mahsulotlari sotish uchun mo‘ljallangan va alohida kirish joyiga ega) savdo zali, uzoq tog‘li joylarda — alohida savdo seksiyasi bo‘lgan savdo obyektlarida amalga oshirilishi mumkin;
tamaki mahsulotlarining va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarining chakana savdosi yuridik shaxslar hamda yakka tartibdagi tadbirkorlar tomonidan amalga oshiriladi;
tamaki mahsulotlarining chakana savdosiga doir faoliyat tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyalariga mazkur faoliyat boshlanishi to‘g‘risida xabarnoma yuborish yo‘li bilan amalga oshiriladi;
alkogol va tamaki mahsulotlarining, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarining chakana savdosi bo‘yicha faoliyat fiskal xotiraga ega onlayn nazorat-kassa mashinalaridan va (yoki) virtual kassa tizimlaridan, shuningdek, bank plastik kartochkalaridan to‘lovlarni qabul qilish bo‘yicha hisob-kitob terminallaridan majburiy foydalanish sharti bilan amalga oshiriladi”;
58-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“58. Sifatiga ko‘ra texnik reglamentlar yoki standartlarning majburiy talablariga muvofiq bo‘lgan, belgilangan namunadagi aksiz markalari bilan markalangan (pivodan tashqari), shuningdek, identifikatsiya vositasi bilan majburiy raqamli markirovkalangan alkogol va tamaki mahsulotlari hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari sotilishi kerak”;
quyidagi mazmundagi 582 va 583-band bilan to‘ldirilsin:
“582. Tamaki mahsulotlarining, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarining chakana savdosi faqat tamaki mahsulotlarini va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini saqlash hamda realizatsiya qilishning tegishli sanitariya normalari va qoidalariga mos keladigan omborxonalari hamda uskunalari bo‘lgan ko‘chmas savdo obyektlarida amalga oshiriladi.
583.Chakana savdo subyekti alkogol va tamaki mahsulotlarini hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarini yigirma bir yoshga yetmagan sotuvchi-xodimlar tomonidan sotishga yo‘l qo‘ymasligi shart”;
“59. Savdo obyektlari tomonidan alkogol mahsulotlarining chakana savdosi vaqti Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan belgilanadi.
60. Alkogol va tamaki mahsulotlarining, shuningdek, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarining:
yigirma bir yoshga to‘lmagan shaxslarga;
yigirma bir yoshga to‘lmagan shaxslar tomonidan;
sotuvchining bevosita ishtirokisiz, shu jumladan, savdo avtomatlari, boshqa elektron yoki mexanik qurilmalar vositasida;
o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatish tokchalaridan;
elektron tijorat shaklida, shu jumladan, har qanday yo‘l bilan oxirgi iste’molchilarga yetkazish yordamida (ko‘piklanadigan va tabiiy vinolar bundan mustasno);
sayyor (qo‘lda, lotoklarda, savatchalarda, qo‘l aravachalarida) savdo qilish yo‘li bilan;
ko‘chmas savdo obyektlaridan tashqarida;
dorixonalarda;
bolalarga mo‘ljallangan tovarlar realizatsiya qilinadigan xonalarda;
bolalar o‘yinchoqlariga, konfetlarga yoki bolalar uchun mo‘ljallangan boshqa tovarlarga o‘xshatib ishlangan bo‘lsa;
sog‘liqni saqlash tizimi tashkilotlari, ta’lim tashkilotlari, madaniyat muassasalari, jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport inshootlari, sanatoriy hamda tibbiy-ijtimoiy muassasalar hududlarida;
ta’lim, sport va diniy tashkilotlar hududidan to‘g‘ri chiziq bo‘ylab yuz metrdan kam masofada joylashgan savdo obyektlarida, savdo obyekti umumiy savdo maydoni ming kvadrat metrdan ortiq bo‘lgan savdo majmualarining (bozorlarning) hududida va yarmarka pavilyonlarida joylashgan hollar bundan mustasno;
yaroqlilik muddati o‘tganda;
mahsulot sifatini tasdiqlovchi tegishli hujjatlarsiz;
alkogol va tamaki mahsulotlarini, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini saqlash va realizatsiya qilishga doir sanitariya normalari hamda qoidalariga mos kelmaydigan xonalar va joylarda;
belgilangan tartibda aksiz markalari bilan tamg‘alanmaganda — aksiz markalari bilan tamg‘alanishi lozim bo‘lgan alkogol va tamaki mahsulotlariga nisbatan;
qalbaki aksiz markalari bilan tamg‘alanganda;
ularning ishlab chiqaruvchisini aniqlash imkonini bermaydigan tarzda aniq tamg‘alanmaganda;
belgilangan tartibda raqamli identifikatsiya vositalari bilan tamg‘alanmaganda;
ularni ishlab chiqarish uchun litsenziyaga ega bo‘lmagan shaxslar tomonidan ishlab chiqarilganda — litsenziyalanadigan alkogol va tamaki mahsulotlariga nisbatan;
alkogol va tamaki mahsulotlarini, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini realizatsiya qilish huquqiga ega bo‘lmagan yoki ularni qonunchilikni buzgan holda sotgan yetkazib beruvchidan sotib olinganda;
alkogol mahsulotining idishi yorlig‘ida yoki tamaki mahsulotining hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarining iste’mol o‘rovida (qutisida) tibbiy ogohlantirish bo‘lmaganda;
agar tamaki mahsulotining iste’mol o‘rovida (qutisida) yigirma donadan kam sigareta bo‘lsa — sigaretalarga nisbatan;
tamaki mahsuloti va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari bo‘lmagan boshqa tovarlar bilan bir to‘plamda — tamaki mahsulotiga va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalariga nisbatan;
iste’mol o‘rovisiz (qutisiz, bloksiz) — tamaki mahsulotiga va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalariga nisbatan;
donalab yoki ochilgan (yaxlitligi buzilgan) iste’mol o‘rovida — (qutisida) sigaretalar va qizdiriladigan tamaki mahsulotiga nisbatan;
temir yo‘l vokzallarining, avtovokzallarning, aeroportlarning, daryo bandargohlarining, metropoliten stansiyalarining hududlarida va xonalarida (boj olinmaydigan savdo do‘konlari bundan mustasno) — tamaki mahsulotlariga va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalariga nisbatan;
eng kam ulgurji va chakana narxlardan past narxlarda — alkogol mahsulotlariga nisbatan (pivo bundan mustasno);
to‘liq polietilen, polistirol va boshqa polimer materialdan tayyorlangan iste’mol idishida — alkogol mahsulotiga nisbatan (pivo bundan mustasno);
yorliqsiz, iflos (ichi yoki tashqarisi), yaqqol siniq belgilari bo‘lgan (bo‘g‘zi singan, yorilgan), tiqini buzilgan, umumiy ko‘rinishi xiralashgan, yot qo‘shimchalari, cho‘kmalari bo‘lgan butilkalarda — alkogol mahsulotiga nisbatan (kolleksiya qilinadigan vino mahsulotlari bundan mustasno);
texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga mos kelmaganda realizatsiya qilinishi taqiqlanadi;
tamaki mahsulotlariga o‘xshatib ishlangan tovarlarni (tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari bundan mustasno) realizatsiya qilish taqiqlanadi;
chekilmaydigan tamaki mahsulotlarini, shu jumladan, tarkibida nikotin mavjud bo‘lgan chekilmaydigan mahsulotlarni realizatsiya qilish taqiqlanadi, nosvoy bundan mustasno.
601. Alkogol va tamaki mahsulotlarini, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini realizatsiya qilishni bevosita amalga oshirayotgan shaxs yigirma bir yoshdan kichik ko‘ringan xaridordan uning shaxsi va yoshini tasdiqlovchi hujjatini ko‘rsatishni talab qilishi, hujjat mavjud bo‘lmagan taqdirda esa alkogol va tamaki mahsulotlarining, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarining realizatsiya qilinishini rad etishi shart”;
quyidagi mazmundagi 602 — 604-bandlar bilan to‘ldirilsin:
“602. Chakana savdo amalga oshirilayotganda tamaki mahsulotlarini, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini yoyib qo‘yish va ochiq namoyish etish taqiqlanadi.
603. Chakana savdo obyektlari tomonidan alkogol mahsulotlarini sotish joylarida quyidagilarga yo‘l qo‘yilmaydi:
alkogol mahsulotlarini bepul tarqatish;
alkogol mahsulotlarining nomidan, tovar belgisidan (xizmat ko‘rsatish belgisidan) yoki tasviridan foydalanilgan tovarlarni (futbolkalar, bosh kiyimlar, o‘yinlar va boshqalarni) sotish;
har qanday turdagi rag‘batlantiruvchi aksiyalarni o‘tkazish.
604. Chakana savdo obyektlari tomonidan tamaki mahsulotlarini hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarini sotish joylarida tamaki mahsulotlarini hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarini sotishni quyidagi yo‘llar orqali rag‘batlantirishga yo‘l qo‘yilmaydi:
tamaki mahsulotlarining hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarining namunalarini bepul tarqatish, shuningdek, ularga nisbatan chegirmalar qo‘llash;
tamaki mahsulotlarining hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarining nomidan, tovar belgisidan (xizmat ko‘rsatish belgisidan) yoki tasviridan foydalanilgan tovarlarni (futbolkalar, bosh kiyimlar, o‘yinlar va boshqa shu kabilarni) sotish;
savdo obyektlarining old tomonida, kirish (chiqish) joylarida, rastalarida, tashqariga olib chiqiladigan predmetlarida hamda boshqa joylarida tamaki mahsulotlarining hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari tasvirlarini, nomlarini hamda ular haqidagi boshqa axborotni joylashtirish;
tamaki mahsulotlari, tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari bo‘lmagan boshqa turdagi tovarlarni ishlab chiqarayotganda tamaki mahsulotlariga, tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarining tasvirlarini, nomlarini hamda ular haqidagi boshqa axborotni joylashtirish;
tamaki mahsulotlari, tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari bo‘lmagan boshqa turdagi tovarlarni ishlab chiqarayotganda tamaki mahsulotlariga, tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalariga, mazkur moslamalarning ashyolariga yoki alohida qismlariga o‘xshatiladigan har qanday atamalar, ta’riflar, belgilar, ramzlar, tasvirlardan yoki boshqa alomatlardan foydalanish rag‘batlantiruvchi aksiyalar yoki shunga o‘xshash boshqa tadbirlar o‘tkazish”;
61-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“61. Alkogol va tamaki mahsulotlari hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari mahsulotning tegishli turi bo‘yicha normativ hujjatlar talablariga muvofiq holda saqlanishi kerak”.
64-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“64. Sotuvchi-xodimlarning ish o‘rinlari (alkogolli mahsulotlarni quyib sotuvchi shaxslar uchun) tegishli savdo uskunasi, davlat tekshiruvidan o‘tgan o‘lchash menzurkalari va o‘lchash krujkalari bilan jihozlangan va alkogolli mahsulotlarni yigirma bir yoshga to‘lmagan shaxslarga realizatsiya qilish taqiqlanganligi haqidagi ogohlantiruvchi yozuv yoki belgi, shuningdek, tibbiy ogohlantirish joylashtirilgan bo‘lishi, shuningdek, alkogolli mahsulotlarning inson sog‘lig‘iga salbiy ta’siri to‘g‘risidagi tibbiy ogohlantirish joylashtirilgan bo‘lishi kerak”;
65-bandning birinchi va ikkinchi xatboshilari kuyidagi tahrirda bayon etilsin:
“65. Xaridor kamchiliklari bo‘lgan alkogol va tamaki mahsulotlari hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari sotib olgan taqdirda sotuvchi xaridor talabiga ko‘ra ularni sifatli tovarga almashtirib berishga yoki, agar mazkur kamchiliklar tovarning yaroqlilik muddati doirasida aniqlangan bo‘lsa, xaridorga uning to‘lagan summasini qaytarib berishga majburdir.
Sotuvchi aybi bilan belgilangan yaroqlilik muddati doirasida kamchiliklari bo‘lgan alkogol va tamaki mahsulotlarini hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarini sotish oqibatida iste’molchi hayoti va salomatligiga yetkazilgan zarar amaldagi qonunchilikka muvofiq qoplanishi kerak”;
66-67-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“66. Tashkiliy-huquqiy shakllaridan qat’i nazar, chakana savdo korxonalarining sotuvchi-xodimlari, rahbarlari va boshqa mansabdor shaxslari aholiga alkogol va tamaki mahsulotlari hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari sotish tartibini buzganlik yoki yomon sifatli alkogol va tamaki mahsulotlari hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari sotganlik, shuningdek, ularni saqlash tartibini buzganlik uchun amaldagi qonunchilikka muvofiq javob beradilar”;
67. Pivo alkogolli mahsulot hisoblanadi (alkogolsizlari bundan mustasno). Pivoning (alkogolsizlari bundan mustasno) chakana savdosiga doir faoliyat yuridik shaxslar tomonidan tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyalariga organiga mazkur faoliyat boshlanishi to‘g‘risida xabarnoma yuborish yo‘li bilan amalga oshiriladi”;
189-bandning o‘n oltinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“alkogol va tamaki hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari mahsulotlarini sotish”;
v) 2-ilovada:
5-band quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan to‘ldirilsin:
“Umumiy ovqatlanish subyekti alkogol va tamaki mahsulotlarini hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarini yigirma bir yoshga yetmagan sotuvchi-xodimlar tomonidan sotishga yo‘l qo‘ymasligi shart”;
quyidagi mazmundagi 81-82-bandlar bilan to‘ldirilsin:
“81. Umumiy ovqatlanish subyekti umumiy ovqatlanish mahsulotlarini (xizmatlarini) ishlab chiqarish va sotish joylarida tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanishni taqiqlashi lozim.
Umumiy ovqatlanish subyekti hammaga ko‘rinadigan joylarda, shu jumladan, binolar (xonalar) hududiga kirish joylariga tamaki mahsulotlarining iste’mol qilinishiga, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanishga yo‘l qo‘yilmasligi haqidagi ogohlantiruvchi belgini joylashtirishi shart.
Agar mijozlar mumkin bo‘lmagan joylarda tamaki mahsulotlarini iste’mol qilsalar yoki tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalansalar, umumiy ovqatlanish subyekti ularni ogohlantirishlari, huquqbuzarlik davom ettirilgan taqdirda esa ichki ishlar organlariga xabar berishlari shart.
82. Umumiy ovqatlanish subyekti binolar va inshootlardan tashqaridagi ochiq havoda tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanishlari uchun maxsus joylar ajratishlari mumkin.
Tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanish uchun maxsus ajratilgan joylarga tamaki mahsulotlarining qoldiqlari uchun yonmaydigan axlatdonlar, shuningdek, bunday joylar qayerdaligi haqida axborot beruvchi ko‘rsatkichlar o‘rnatilishi shart”;
birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“20. Alkogol mahsulotlarining chakana savdosiga doir faoliyat va alkogol mahsulotlarini umumiy ovqatlanish korxonalari tomonidan realizatsiya qilishga doir faoliyat yuridik shaxslar tomonidan tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyalariga organiga mazkur faoliyat boshlanishi to‘g‘risida xabarnoma yuborish yo‘li bilan amalga oshirilishi mumkin”;
uchinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Alkogol va tamaki mahsulotlari hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari sotish joylarida ularni yigirma bir yoshga to‘lmagan shaxslarga sotishga yo‘l qo‘yilmasligi, shuningdek, alkogol va tamaki mahsulotlarining inson sog‘lig‘iga salbiy ta’siri to‘g‘risidagi tibbiy ogohlantirish joylashtirilgan bo‘lishi kerak”;
quyidagi mazmundagi to‘rtinchi xatboshi bilan to‘ldirilsin:
“Alkogol mahsulotlarini quyib realizatsiya qilishni amalga oshiradigan umumiy ovqatlanish korxonalari tegishli savdo uskunalari, davlat tekshiruvidan o‘tgan o‘lchov menzurkalari va o‘lchovli krujkalar bilan jihozlangan bo‘lishi kerak”;
201-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“201. Alkogol va tamaki mahsulotlarining, shuningdek, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarining:
yigirma bir yoshga to‘lmagan shaxslarga;
yigirma bir yoshga to‘lmagan shaxslar tomonidan;
sotuvchining bevosita ishtirokisiz, shu jumladan, savdo avtomatlari, boshqa elektron yoki mexanik qurilmalar vositasida;
o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatish tokchalaridan;
elektron tijorat shaklida, shu jumladan, har qanday yo‘l bilan oxirgi iste’molchilarga yetkazish yordamida (ko‘piklanadigan va tabiiy vinolar bundan mustasno);
sayyor (qo‘lda, lotoklarda, savatchalarda, qo‘l aravachalarida) savdo qilish yo‘li bilan;
ko‘chmas savdo obyektlaridan tashqarida;
bolalarga mo‘ljallangan tovarlar realizatsiya qilinadigan xonalarda;
bolalar o‘yinchoqlariga, konfetlarga yoki bolalar uchun mo‘ljallangan boshqa tovarlarga o‘xshatib ishlangan bo‘lsa;
sog‘liqni saqlash tizimi tashkilotlari, ta’lim tashkilotlari, madaniyat muassasalari, jismoniy tarbiya-sog‘lomlashtirish va sport inshootlari, sanatoriy hamda tibbiy-ijtimoiy muassasalar hududlarida;
yaroqlilik muddati o‘tganda;
mahsulot sifatini tasdiqlovchi tegishli hujjatlarsiz;
alkogol va tamaki mahsulotlarini, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini saqlash va realizatsiya qilishga doir sanitariya normalari hamda qoidalariga mos kelmaydigan xonalar va joylarda;
belgilangan tartibda aksiz markalari bilan tamg‘alanmaganda — aksiz markalari bilan tamg‘alanishi lozim bo‘lgan alkogol va tamaki mahsulotlariga nisbatan;
qalbaki aksiz markalari bilan tamg‘alanganda;
ularning ishlab chiqaruvchisini aniqlash imkonini bermaydigan tarzda aniq tamg‘alanmaganda;
belgilangan tartibda raqamli identifikatsiya vositalari bilan tamg‘alanmaganda;
ularni ishlab chiqarish uchun litsenziyaga ega bo‘lmagan shaxslar tomonidan ishlab chiqarilganda — litsenziyalanadigan alkogol va tamaki mahsulotlariga nisbatan;
alkogol va tamaki mahsulotlarini, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini realizatsiya qilish huquqiga ega bo‘lmagan yoki ularni qonunchilikni buzgan holda sotgan yetkazib beruvchidan sotib olinganda;
alkogol mahsulotining idishi yorlig‘ida yoki tamaki mahsulotining hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarining iste’mol o‘rovida (qutisida) tibbiy ogohlantirish bo‘lmaganda;
agar tamaki mahsulotining iste’mol o‘rovida (qutisida) yigirma donadan kam sigareta bo‘lsa — sigaretalarga nisbatan;
tamaki mahsuloti va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari bo‘lmagan boshqa tovarlar bilan bir to‘plamda — tamaki mahsulotiga va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalariga nisbatan;
iste’mol o‘rovisiz (qutisiz, bloksiz) — tamaki mahsulotiga va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalariga nisbatan;
donalab yoki ochilgan (yaxlitligi buzilgan) iste’mol o‘rovida — (qutisida) sigaretalar va qizdiriladigan tamaki mahsulotiga nisbatan;
temir yo‘l vokzallarining, avtovokzallarning, aeroportlarning, daryo bandargohlarining, metropoliten stansiyalarining hududlarida va xonalarida (boj olinmaydigan savdo do‘konlari bundan mustasno) — tamaki mahsulotlariga va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalariga nisbatan;
eng kam ulgurji va chakana narxlardan past narxlarda — alkogol mahsulotlariga nisbatan (pivo bundan mustasno);
to‘liq polietilen, polistirol va boshqa polimer materialdan tayyorlangan iste’mol idishida — alkogol mahsulotiga nisbatan (pivo bundan mustasno);
yorliqsiz, iflos (ichi yoki tashqarisi), yaqqol siniq belgilari bo‘lgan (bo‘g‘zi singan, yorilgan), tiqini buzilgan, umumiy ko‘rinishi xiralashgan, yot qo‘shimchalari, cho‘kmalari bo‘lgan butilkalarda — alkogol mahsulotiga nisbatan (kolleksiya qilinadigan vino mahsulotlari bundan mustasno);
texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga mos kelmaganda realizatsiya qilinishi taqiqlanadi;
alkogol va tamaki mahsulotlarini, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini realizatsiya qilishni bevosita amalga oshirayotgan shaxs yigirma bir yoshdan kichik ko‘ringan xaridordan uning shaxsi va yoshini tasdiqlovchi hujjatini ko‘rsatishni talab qilishi, hujjat mavjud bo‘lmagan taqdirda esa alkogol va tamaki mahsulotlarining, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarining realizatsiya qilinishini rad etishi shart”;
quyidagi mazmundagi 202 — 206-bandlar bilan to‘ldirilsin:
“202. Alkogol mahsulotlari namunalarini bepul tarqatish taqiqlanadi.
203. Tamaki mahsulotlariga o‘xshatib ishlangan tovarlarni (tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari bundan mustasno) ishlab chiqarish, olib kirish, sotish va tarqatish taqiqlanadi.
204. Chekilmaydigan tamaki mahsulotlarini, shu jumladan, tarkibida nikotin mavjud bo‘lgan chekilmaydigan mahsulotlarni realizatsiya qilish taqiqlanadi, bundan nosvoy mustasno.
205. Umumiy ovqatlanish korxonalarida tamaki mahsulotlarini, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini yoyib qo‘yish va ochiq namoyish etish taqiqlanadi.
Umumiy ovqatlanish korxonalarida taklif etilayotgan tamaki mahsulotlari va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari to‘g‘risidagi axborot sotuvchi yoki ofitsiant tomonidan xaridorlar e’tiboriga savdo zalida sotiladigan tamaki mahsulotlari va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari ro‘yxatini joylashtirish orqali yetkaziladi, ro‘yxatning matni oq fonda bir xil o‘lchamdagi qora rangli harflar bilan yoziladi va ro‘yxat alfavit tartibida, sotiladigan tamaki mahsulotlarining va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarining narxi ko‘rsatilgan holda, biror-bir grafik tasvirlar va rasmlardan foydalanmasdan tuziladi.
Umumiy ovqatlanish korxonalarida tamaki mahsulotlarini va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini xaridorga namoyish etish uning talabiga ko‘ra sotiladigan tamaki mahsulotlar va tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari ro‘yxati bilan tanishib chiqqanidan keyin amalga oshirilishi mumkin.
206. Tamaki mahsulotlarini hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarini sotishni quyidagi yo‘llar orqali rag‘batlantirishga yo‘l qo‘yilmaydi:
tamaki mahsulotlarining hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarining namunalarini bepul tarqatish, shuningdek, ularga nisbatan chegirmalar qo‘llash;
tamaki mahsulotlarining hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarining nomidan, tovar belgisidan (xizmat ko‘rsatish belgisidan) yoki tasviridan foydalanilgan tovarlarni (futbolkalar, bosh kiyimlar, o‘yinlarni va boshqa shu kabilarni) sotish;
umumiy ovqatlanish korxonalarining old tomonida, kirish (chiqish) joylarida, rastalarida, tashqariga olib chiqiladigan predmetlarida hamda boshqa joylarida tamaki mahsulotlarining hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarining tasvirlarini, nomlarini hamda ular haqidagi boshqa axborotni joylashtirish;
tamaki mahsulotlari, tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalari bo‘lmagan boshqa turdagi tovarlarni ishlab chiqarayotganda tamaki mahsulotlariga, tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalariga, ushbu moslamalarning ashyolariga yoki alohida qismlariga o‘xshatiladigan har qanday atamalar, ta’riflar, belgilar, ramzlar, tasvirlardan yoki boshqa alomatlardan foydalanish;
rag‘batlantiruvchi aksiyalar yoki shunga o‘xshash boshqa tadbirlar o‘tkazish”;
25-bandning o‘n birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“alkogol va tamaki mahsulotlarini hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalarini sotish”;
g) quyidagi mazmundagi 3-ilova bilan to‘ldirilsin:
“Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 13-fevraldagi 75-son qaroriga
3-ILOVA
3-ILOVA
Alkogol va tamaki mahsulotlari, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari realizatsiya qilinadigan joylardagi ogohlantiruvchi yozuvlar va tibbiy ogohlantirishlarning
NAMUNALARI
1. Alkogol mahsulotlari realizatsiya qilinadigan joylarda quyidagi ogohlantiruvchi yozuvlar va tibbiy ogohlantirishning biri joylashtirilishi lozim:
a) “21 yoshga to‘lmagan shaxslarga alkogol mahsulotlari sotilmaydi.
Alkogolning har bir tomchisi sog‘lik va jamiyat uchun xavfni oshiradi.
Alkogolnaya produksiya ne prodayotsya litsam, ne dostigshim 21 goda.
Kajdaya kaplya alkogolya povishayet risk dlya zdorovya i obshestva”;
b) “21 yoshga to‘lmagan shaxslarga alkogol mahsulotlari sotilmaydi.
Xavf alkogolning birinchi tomchisidanoq yuzaga keladi.
Alkogolnaya produksiya ne prodayotsya litsam, ne dostigshim 21 goda.
Risk voznikayet s pervoy kapley alkogolya”;
v) “21 yoshga to‘lmagan shaxslarga alkogol mahsulotlari sotilmaydi.
Alkogol salomatligingizga zarar keltiradi!
Alkogol vredit vashemu zdorovyu!”.
Alkogolnaya produksiya ne prodayotsya litsam, ne dostigshim 21 goda.
2. Tamaki mahsulotlari, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari realizatsiya qilinadigan joylarda quyidagi ogohlantiruvchi yozuvlar va tibbiy ogohlantirishning biri joylashtirilishi lozim:
a) “21 yoshga to‘lmagan shaxslarga tamaki mahsulotlari, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari sotilmaydi.
Tamaki va nikotin chekish kuchli qaramlikni chaqiradi.
Tabachnaya produksiya, ustroystva dlya upotrebleniya tabaka i nikotina ne prodayutsya litsam, ne dostigshim 21 goda.
Upotrebleniye tabaka i nikotina vizivayet silneyshuyu zavisimost”;
b) “21 yoshga to‘lmagan shaxslarga tamaki mahsulotlari, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari sotilmaydi.
Tamaki va nikotin chekish saraton kasalliklarini chaqiradi.
Tabachnaya produksiya, ustroystva dlya upotrebleniya tabaka i nikotina ne prodayutsya litsam, ne dostigshim 21 goda.
Upotrebleniye tabaka i nikotina vizivayet rak”;
v) “21 yoshga to‘lmagan shaxslarga tamaki mahsulotlari, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalari sotilmaydi.
Tamaki va nikotin chekish infarkt, insult rivojlanish xavfini oshiradi.
Tabachnaya produksiya, ustroystva dlya upotrebleniya tabaka i nikotina ne prodayutsya litsam, ne dostigshim 21 goda.
Upotrebleniye tabaka i nikotina povishayet risk razvitiya infarkta i insulta”.
3. Yozuvlar quyidagi talablarga javob berishlari lozim:
a) yozuvlar Arial shrifti asosida kamida A3 (297 mm x 420 mm) yoki undan katta formatdagi qog‘ozga (yoki boshqa axborot tashuvchiga) chop etilishi lozim. Agar qog‘ozning (yoki boshqa axborot tashuvchining) o‘lchami kattalashtiriladigan bo‘lsa, yozuvlarning o‘lchami ham proporsional ravishda o‘zgartirilishi lozim.
Qog‘ozga (yoki boshqa axborot tashuvchiga) mazkur ilovaning 1 va 2-bandlarida keltirilganidan boshqa har qanday ma’lumotlarni (matn, tasvirlar, belgilar, ramzlar) chop etilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
b) harflarning o‘lchami 48 kegldan yoki punktdan kam bo‘lmasligi, qatorlar orasidagi interval 1,2 bo‘lishi lozim.
v) yozuvlar oq rangli fonda qora rangli shrift bilan chop etilishi lozim. Qog‘ozning oqligi kamida 80 foiz bo‘lishi shart. Boshqa axborot tashuvchilardan foydalaniladigan bo‘lsa, fonning va harflarning rangini o‘zgartirish mumkin emas.
g) yozuvlardagi so‘zlar katta harflarda “yarim qora” shrift bilan yozilishi lozim. Yozuvlarning birinchi harflari “yarim qora” shrift bilan bosh harflarda yozilishi kerak.
d) plakat ko‘rinadigan joyda poldan kamida 1,5 metr va 2,0 metrdan oshmaydigan balandlikda joylashtirilishi lozim”;
d) quyidagi mazmundagi 4-ilova bilan to‘ldirilsin:
“Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 13-fevraldagi 75-son qaroriga
4-ILOVA
4-ILOVA
Tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanishga yo‘l qo‘yilmasligi haqida ogohlantiruvchi belgi
NAMUNASI
1. Tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanishga yo‘l qo‘yilmasligi haqida ogohlantiruvchi belgi:

2. Belgining aniq ko‘rinishini ta’minlash uchun belgi turli texnologiyalar yordamida rasm ko‘rinishida tasvirlanishi yoki chop etilishi mumkin. O‘lchamlari kamida A5 formatda (148 mm x 210 mm) bo‘lishi lozim.
3. Belgini “Tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish hamda tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanish taqiqlanadi” yozuvi va ushbu huquqbuzarlik sodir etilganligi uchun jarima miqdori to‘g‘risidagi ma’lumotlar bilan birga qo‘yishga ruxsat etiladi”;
e) quyidagi mazmundagi 5-ilova bilan to‘ldirilsin:
“Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 13-fevraldagi 75-son qaroriga
5-ILOVA
5-ILOVA
Tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish, tamakini va nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanish uchun maxsus ajratilgan joylar qayerdaligini xabardor qiluvchi lavha hamda bunday joylarda joylashtirilgan tibbiy ogohlantirishlar
NAMUNALARI
1. Tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanish uchun maxsus ajratilgan joylar qayerdaligini xabardor qiluvchi lavha:

Bunda lavha:
qog‘ozning oqligi kamida 80 foiz bo‘lishi;
yozuvlar Arial shrifti asosida chop etilishi lozim.
a) yozuvlar Arial shrifti asosida kamida A4 (210 mm x 297 mm) yoki undan katta formatdagi qog‘ozga (yoki boshqa axborot tashuvchiga) chop etilishi lozim. Agar qog‘ozning (yoki boshqa axborot tashuvchining) o‘lchami kattalashtiriladigan bo‘lsa, yozuvlarning o‘lchami ham mutanosib ravishda o‘zgartirilishi lozim;
b) harflarning o‘lchami 82 kegldan yoki punktdan kam bo‘lmasligi, qatorlar orasidagi interval 1,2 bo‘lishi lozim;
v) yozuvlar oq rangli fonda qora rangli shrift bilan chop etilishi lozim. Qog‘ozning oqligi kamida 80 foiz bo‘lishi shart. Boshqa axborot tashuvchilardan foydalaniladigan bo‘lsa, fonning va harflarning rangini o‘zgartirish mumkin emas.
g) yozuvlardagi so‘zlar katta harflarda “yarim qora” shrift bilan yozilishi lozim. Yozuvlarning birinchi harflari “yarim qora” shrift bilan bosh harflarda yozilishi kerak.
Lavhani aniq ko‘rinishini ta’minlagan holda turli texnologiyalar yordamida tasvirlash yoki chop etish mumkin.
2. Tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish, tamakini hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalaridan foydalanish uchun maxsus ajratilgan joylarda quyida keltirilgan tibbiy ogohlantirishlarning biri joylashtirilishi lozim:

Bunda tibbiy ogohlantirishlar:
a) kamida A5 (148 mm x 210 mm) formatdagi qog‘ozga (yoki axborot tashuvchiga) tushirilishi lozim. Agar qog‘ozning (yoki boshqa axborot tashuvchining) o‘lchami kattalashtiriladigan bo‘lsa, tasvirlarning o‘lchami ham mutanosib ravishda o‘zgartirilishi lozim.
b) tibbiy ogohlantirishlar ko‘rinadigan joyda poldan kamida 1,5 metr va 2,0 metrdan oshmaydigan balandlikda joylashtirilishi lozim.
Tibbiy ogohlantirishlarni aniq ko‘rinishini ta’minlagan holda turli texnologiyalar yordamida tasvirlash yoki chop etish mumkin”.
2. Vazirlar Mahkamasining “Elektron tijoratda bitimlarni amalga oshirish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2016-yil 2-iyundagi 185-son qarori rus tilidagi matniga 1-ilovadagi 2-ilovaning 1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
|
“ |
||
|
№ |
Naimenovaniye |
Sfera ogranicheniya |
|
1. |
Alkogolnie (za isklyucheniyem igristix i naturalnix vin) i tabachnie izdeliya, ustroystva dlya upotrebleniya tabaka i nikotina. |
vnutrenniy rinok |
|
”. |
Oldingi tahrirga qarang.
(3-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 2-sentabrdagi 553-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 02.09.2025-y., 09/25/553/0796-son)
4. Vazirlar Mahkamasining “Tamaki mahsulotlari uchun texnik reglamentni tasdiqlash to‘g‘risida” 2024-yil 18-maydagi 290-son qarorida:
3-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“3. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari mazkur qaror bilan tasdiqlangan Tamaki mahsulotlari to‘g‘risidagi texnik reglament amalga kiritilgan kundan e’tiboran o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin”;
1-ilova 47-bandining o‘ninchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“tasvir bilan band bo‘lmagan maydon qolganda ishlab chiqaruvchi, ishlab chiqaruvchi vakolat bergan shaxs va import qiluvchi tomonidan ushbu maydonni tibbiy ogohlantirish tasviri bilan to‘ldirish maqsadi bildirilsa, O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligiga tegishli tibbiy ogohlantirish tasviridagi axborotning mohiyatini o‘zgartirmagan holda, ushbu tasvirning o‘lchamlari va (yoki) mazmunini ishlab chiqaruvchi, ishlab chiqaruvchi tomonidan vakolat berilgan shaxs va import qiluvchi tomonidan taqdim etilgan iste’mol o‘rovi va bloklarning o‘lchamlariga muvofiq ularning asosiy yuzasining kamida 65 foizini qoplaydigan qilib o‘zgartirib berishga ruxsat etiladi. Bunda o‘zgartirilgan tibbiy ogohlantirish tasvirlari qo‘llanilganda, iste’mol o‘rovi va bloklarning asosiy yuzasi tasvir bilan band bo‘lmagan, lekin buning uchun ajratilgan maydon qolganda, ushbu tibbiy ogohlantirishning tomonlari nisbati Texnik reglamentning 48 — 50-bandlarida belgilangan tartibda o‘zgartiriladi va Pantone 448S rangidan foydalanish talab etilmaydi”.
(Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 16.08.2024-y., 09/24/507/0619-son; 02.09.2025-y., 09/25/553/0796-son)