Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-martdagi PF-5963-son “Oʻzbekiston Respublikasining qurilish sohasida islohotlarni chuqurlashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “Oʻzbekiston Respublikasi qurilish tarmogʻini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman:

1. ShNQ 1.04.02-22 “Turar joy obyektlarini mukammal taʼmirlash va rekonstruksiya qilish. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 2005-yil 7-dekabrdagi 67-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan ShNQ 1.04.02-05 “Turar joy binolarini kapital taʼmirlash. Loyihalash meʼyorlari” shaharsozlik normalari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.

4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda ShNQ deb yuritiladi) balandligi 50 m va 16 qavatdan oshmagan (16-qavat ham kiradi) turar joy obyektlari, shuningdek qurilishi yakunlanmagan va turar joy sifatida qayta ixtisoslashtiriladigan obyektlarni mukammal taʼmirlash hamda rekonstruksiya qilishda hajmiy-rejaviy, konstruktiv yechimlarni loyihalashga oid talablarni belgilaydi.

Ushbu ShNQning talablari arxitekturaviy, tarixiy-madaniy obyektlar qatoriga kiruvchi turar joy obyektlarini mukammal taʼmirlash hamda rekonstruksiya qilishga nisbatan tatbiq etilmaydi.

1. Mazkur ShNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:

ShNQ 2.01.02-04 “Bino va inshootlarning yongʻin xavfsizligi”;

QMQ 2.01.05-19 “Tabiiy va sunʼiy yoritish”;

ShNQ 2.01.04-18 “Qurilish issiqlik texnikasi”;

ShNQ 2.02.01-19 “Bino va inshootlarning asoslari”;

QMQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;

QMQ 2.04.13-99 “Qozonxonalar”;

ShNQ 2.04.07-22 “Issiqlik tarmoqlari”;

ShNQ 2.04.09-07 “Bino va inshootlarning yongʻin avtomatikasi”;

QMQ 2.04.01-98 “Binolar ichki vodoprovodi va kanalizatsiyasi”;

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarning issiqlik izolatsiyasi”;

ShNQ 2.07.01-23 “Aholi punktlarining hududlarini rivojlantirish va qurishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish”;

ShNQ 2.07.02-22 “Qurilish obyektlarini nogironligi boʻlgan shaxslar hamda keksalar ehtiyojini inobatga olgan holda loyihalashtirish”;

ShNQ 2.08.01-19 “Turar joy binolari”;

SanQvaN 0331-16 “Oʻzbekiston iqlim sharoitida turar joy binolarini loyihalash, qurish va foydalanishdagi sanitariya qoidalari va normalari” (rasmiy manba: Sanitarnie pravila i normi proyektirovaniya, ustroystva, soderjaniya jilix domov v klimaticheskix usloviyax Uzbekistana);

GOST R 56926-2016 “Turar joy binolari uchun turli xildagi deraza va balkon konstruksiyalari” (rasmiy manba: Konstruksii okonnie i balkonnie razlichnogo funksionalnogo naznacheniya dlya jilix zdaniy. Obщiye texnicheskiye usloviya).

2. Ushbu ShNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:

turar joy obyektlari — odamlar yashashi uchun moʻljallangan binolar, doimiy yashash uchun uy-joylar (xonadonlar), shuningdek vaqtincha yashash uchun yotoqxonalar, mehmonxonalar, maktab-internatlar, qariyalar uylari;

mukammal taʼmirlash — binoning ishonchliligini va unda qulay sharoitlarni taʼminlashga qaratilgan foydalanish koʻrsatkichlarini yaxshilagan holda qayta tiklash boʻyicha qurilish-taʼmirlash ishlari majmui;

rekonstruksiya qilish — asosiy texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlarni (yuklamalarni, xonalarning rejalashtirilishini, binoning qurilish hajmini va umumiy maydonini, muhandislik jihatdan jihozlanishini) oʻzgartirish bilan bogʻliq qurilish ishlari va tashkiliy-texnik tadbirlar majmui;

lodjiya — uch tomondan devor bilan oʻralgan, tashqi tomondan ochiq yoki oynavand, bino hajmiga ega botiq yozgi bino.

3. Turar joy obyektlarini mukammal taʼmirlash, rekonstruksiya qilish loyihasida hududdagi mavjud turar joylarning arxitekturaviy-badiiy yechimi bilan uygʻunlashgan boʻlishi lozim.

Turar joy obyektlari binolarining hovli oldi hududlarining loyihalarida mavjud oʻtish yoʻlaklarini, yoʻllar, trotuarlar, mavze ichidagi yogʻingarchilik suvlarini oqizish va drenaj tizimlarining qayta qurilishini oʻz ichiga olishi kerak.

4. Obodonlashtirish loyihasida yer uchastkasi, tuproq-iqlim xususiyatlari, atrof-muhit muhofazasi belgilanishi zarur.

5. Turar joy obyektlari binolarining umumiy foydalanish qismlari (noturar qismi)ga kirish hamda favqulodda vaziyatlarda chiqish joylari ushbu binoning yashash qismidan alohida boʻlishi, bunda kirish-chiqish joylarining ustki qismida gorizontal toʻsiq oʻrnatilishi lozim.

6. Mukammal taʼmirlash va rekonstruksiya ishlarida chordoqsiz shamollatiladigan (ventilatsiya) yoki chordoqli tomyopmani loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

7. Besh va undan yuqori qavatlarga ega boʻlgan turar joy obyektlarini, shuningdek balandligi ikki qavatdan yuqori boʻlgan, qariyalar va nogironligi boʻlgan shaxslar yashashi uchun ixtisoslashtirilayotgan binolarni modernizatsiya qilish (qayta jihozlash)da yuk koʻtaruvchanligi 400 kg dan 630 kg gacha boʻlgan liftlar loyihalanilishi, bunda lift shaxtalarini yonmaydigan konstruksiyalar ichiga joylashtirish kerak.

8. Mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilish loyihalarida osma yoki zinapoya katagi tomonidan qoʻyiladigan liftlarni hisobga olish lozim.

Loyihalarda lift shaxtalarini yashash xonalariga birlashtirish va lift agregati joylashgan mashina xonasini yashash xonalarining usti yoki ostiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

9. Turar joy obyektlarini (namunaviy loyihalar asosida qurilgan) rekonstruksiya qilishda xonalar maydonini sanitariya-epidemiologik talablarni buzmagan holda oʻzgartirish (kichraytirish yoki kengaytirish)ga yoʻl qoʻyiladi.

10. Turar joy obyektlarini mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilishni loyihalashda quyidagilarga yoʻl qoʻyiladi:

turar joy obyektlari binolarining yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari qoʻshimcha yuklarni koʻtara olsa hamda ushbu konstruksiyalarning mustahkamlik zaxirasi amaldagi normalarda belgilangan chegaralarda boʻlganda, binoga mansarda qavatini qurishga;

qavatlar soni ikkitadan ortiq boʻlmaganda bino oldiga yigʻma temir-beton lodjiyalarni oʻrnatishga;

turar joy obyektlari binolarining yuk koʻtaruvchi devorlariga zarar yetkazmagan holda xonadonning ichki yoʻlaklari, devorga oʻrnatilgan javon va shkaflar hisobiga yashash xonalarining maydonlarini kengaytirishga;

yotoqxona yetarli maydonga ega boʻlganda va xonadonning kommunikatsiya tizimlari normasini buzmagan holda yotoqxona ichida birlashgan sanitariya-gigiyena xonasini (hojatxona hamda yuvinish xonasi birga) qurishga;

turar joy obyektlari binolarining yuk koʻtaruvchi konstruksiyalariga zarar yetkazmagan holda hamda sanitariya va gigiyena talablarini hisobga olib xonadonning oshxonasi va unga tutash boʻlgan yashash xonasini birlashtirishga.

11. Rekonstruksiya qilinayotgan turar joy obyektlarining birinchi qavatlaridagi xonadonlarni keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslar (shu jumladan kursi aravachalarda harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslar) ehtiyojlarini inobatga olib ixtisoslashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

12. Turar joy obyektlarini mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilishni loyihalashda ShNQ 2.08.01-19ga muvofiq yashash xonalari, oshxona va zinapoya kataklarining yoritilishi hamda xonalarning shamollatilishi taʼminlanishi kerak.

Turar joy obyekti atrofidagi binolarda tabiiy yoritish hamda insolatsiya shart-sharoitlarga salbiy taʼsir qilmaslik va ularning koʻrsatkichlari QMQ 2.01.05-19 hamda SanQvaN 0331-16 talablaridan pasaymasligi lozim.

13. Turar joy obyektlarining tarhini (loyihasini) oʻzgartirmasdan mukammal taʼmirlashda yaxshi texnik holatga ega boʻlgan quyidagi konstruksiyalarni saqlab qolishga yoʻl qoʻyiladi:

olovbardoshlik chegaralarini taʼminlagan holda yogʻochdan ishlangan qavatlar orayopmasini (oshxona orayopmasi bundan mustasno);

yonmaydigan materiallar bilan qoplangan pardevorlarni;

kengligi marshning hisobiy kengligiga teng boʻlgan, biroq 0,9 m dan kam boʻlmagan zinapoya maydonchalarini;

oʻlchamlaridan qatʼi nazar, barcha balkonlar va lodjiyalarni.

14. Turar joy obyektlari majmualarini loyihalashtirishda uzun tarz boʻylab har 100 m dan keyin yongʻin oʻchirish avtomashinalari va yongʻin-qutqaruv texnikalari uchun balandligi kamida 4,25 m va kengligi kamida 3,5 m boʻlgan oʻtish yoʻllari (yoki tonnellar) loyihalanishi lozim.

15. Maydoni 400 m² gacha boʻlgan yopiq hovlilarni ularga kirish joylarisiz loyihalashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, hovlilarda eshiklar va zinapoyalarsiz piyodalar oʻtish joyining eni kamida 1,5 m kenglikda boʻlishi hamda balandligi 2 m dan past boʻlmasligi kerak.

16. Balandligi ikki qavatdan yuqori boʻlgan uylarning kvartiralarida barcha derazalari ichki yopiq hovliga qaraganda ushbu seksiyalar (podyezdlar) orasida oʻtish balkonlari yoki evakuatsiya zinapoyalari boʻlishi lozim.

17. Mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilishda yer usti qavatlari turar joy obyektlarida yertoʻladan zinapoyaga chiqish joylarida yongʻinga qarshi eshiklar boʻlishi kerak.

18. Turar joy obyektlarining birinchi qavatidagi yertoʻladan chiqish qismi birinchi qavat zinapoyasidan yongʻinga qarshi pardevorlar bilan ajratilishi zarur.

19. Mukammal taʼmirlanadigan turar joy obyektlarida kvartiralarni ikki sathda qurishda kvartiraning ichki zinapoya marshlarini ShNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq loyihalash lozim.

20. Turar joy obyektlarining fasad qismida samarali issiqlik izolatsiyalovchi materiallardan foydalanish ShNQ 2.01.04-18 ga muvofiq amalga oshirish lozim.

21. Turar joy obyektlarini mukammal taʼmirlash va rekonstruksiya qilish loyihalarida yongʻindan himoya qilish hamda odamlarning xavfsizligi bino va inshootlarning funksional yongʻin xavfi boʻyicha tasniflanishini hisobga olgan holda ShNQ 2.01.02-04, shuningdek seysmik xavfsizligi talablari boʻyicha asosiy texnik yechimlar va tadbirlar QMQ 2.01.03-19ga muvofiq taʼminlanishi kerak.

22. Yongʻin va boshqa favqulodda vaziyatlar haqida xabar berish tizimlari ShNQ 2.04.09-07 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.

23. Turar joy obyektlarini mukammal taʼmirlash va rekonstruksiya qilish loyihalarida yongʻin xavfsizligi hamda evakuatsiya yoʻllari ShNQ 2.01.02-04 talablarini, shu jumladan funksional yongʻin xavfi boʻyicha binolar klassifikatsiyasi hisobga olinishi kerak.

24. Evakuatsiya yoʻllari QMQ 2.01.05-19 talablariga muvofiq yoritilishi va asosiy elektr taʼminoti oʻchirilganda koʻrsatkichlarning 1 h davomida faoliyat yuritishini taʼminlab yoritish koʻrsatkichlari bilan jihozlangan boʻlishi lozim.

Yoritish koʻrsatkichlarining rezerv elektr taʼminoti sifatida koʻrsatkichlarga oʻrnatilgan akkumulyatorlar loyihalanilishi zarur.

25. Mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilishda kvartiralarning umumiy maydonini xonalar soniga bogʻliq holda ShNQ 2.08.01-19 da keltirilgan qiymatlardan kichik boʻlmagan holda loyihalash lozim.

26. Rekonstruksiya qilishda yonma-yon joylashgan kvartiralarni binoning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalariga taʼsir etmagan holda birlashtirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, ushbu kvartiralar orasidagi bogʻlanishni dahliz, ichki yoʻlaklar yoki oshxonani ajratib turuvchi pardevorda eni 0,9 m, balandligi 2,10 m dan katta boʻlmagan, ochiladigan eshik boʻshligʻi orqali amalga oshirish kerak.

27. Kvartirada uzunligi 6 m dan katta boʻlgan xonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, derazadan eng uzoq joylashgan zonadan havoni tortuvchi ventilatsiya tizimi boʻlishi va bu xonalarda QMQ 2.01.05-19ga muvofiq tabiiy yorugʻlik bilan taʼminlash shartlari bajarilishi lozim.

28. Mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilishda bir va ikki xonali kvartiralarda mavjud qoʻshilgan sanitariya uzellarni saqlab qolishga yoʻl qoʻyiladi.

29. Gazlashtirilgan oshxonalar va sanitariya uzellarini yashash xonalarining usti va ostiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

30. Yashash xonalari va oshxonalar ustiga hojatxonalar va hammomlarni joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi. Ikki qavatli kvartiralar bundan mustasno.

31. Mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilishda elektr plitalari, tortuvchi ventilatsiya va lyuminessentli chiroqlar bilan jihozlangan tabiiy yorugʻlik bilan yoritilmaydigan oshxonalarni saqlab qolishga yoʻl qoʻyiladi.

Bunday oshxonani tabiiy yorugʻlik bilan yoritiladigan xonaga birlashtirish (yonma-yon joylashtirish) lozim.

Ushbu xonalarni ajratib turuvchi pardevorning 30 foizdan kam boʻlmagan maydoni yorugʻlik oʻtkazuvchi (shaffof) oynaga ega boʻlishi kerak.

32. ShNQ 2.04.14-22 talablariga muvofiq izolatsiya va normativ oʻlchamlar taʼminlangan holda suv oqizuvchi vertikal quvurlarni xoʻjalik xonasi orqali oʻtkazishga yoʻl qoʻyiladi.

33. Mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilishda kvartiraning ichki tutashtirib qurilgan xonalarida, shuningdek yertoʻla va yarim yertoʻla (tsokol) qavatlarida istiqomat qilayotgan aholining hayot kechirishi, faoliyat yuritishi uchun yaratilgan sharoitlarning buzilishiga olib keluvchi ShNQ 2.08.01-19da keltirilgan obyektlarni joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

34. Turar joy obyekti binolarining yoki uning biron-bir qismini mukammal taʼmirlash loyihasida muayyan (konkret) obyekt boʻyicha olib borilgan muhandislik tadqiqotlari va texnik koʻriklarning natijalarini ish turlariga bogʻliq holda amalga oshirish lozim.

35. Mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilish loyihasiga kiritilgan turar joy obyekti binolarning konstruksiyalari va muhandislik tarmoqlari ikkita guruhga ajratilishi kerak:

turar joy obyekti binolarining xizmat qilish muddatini belgilovchi, almashtirilmaydigan yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar va ularning elementlari (poydevorlar, devorlar, monolit, yigʻma beton va temir-beton orayopmalar, karkaslar);

turar joy obyekti binolarining xizmat qilish muddati davomida almashtirilgan konstruksiyalar, ularning elementlari, muhandislik tizimlari (yogʻoch orayopmalar, pollar, oyna va eshiklar, santexnika va elektrotexnika qurilmalari hamda uskunalari, tom, binoning tashqi va ichki devorlari qoplamasi).

36. Mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilishda turar joy obyekti binolarining undagi alohida elementlar va konstruksiyalarning mustahkamligi, turgʻunligi, zilzilabardoshligi hamda olovbardoshlik boʻyicha talab etilgan koʻrsatkichlar asosida loyihalash lozim.

Mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya ishlarini bajarish va keyingi foydalanish jarayonining barcha bosqichlarida zamin (asos)ning yuk koʻtaruvchanlik qobiliyati va ustuvorligini (turgʻunligini) taʼminlovchi chora-tadbirlar ishlab chiqish asosida obyektlarni loyihalash kerak.

37. Konstruksiyalarni kuchaytirishda saqlab qolinadigan va kuchaytiriladigan konstruksiyalarning birgalikda samarali ishlashini taʼminlovchi chora-tadbirlar ishlab chiqish asosida obyektlarni loyihalash lozim.

38. Rekonstruksiya qilishda zamin (asos) va poydevorlarni kuchaytirishni ShNQ 2.02.01-19ga muvofiq loyihalash lozim.

39. Rekonstruksiya qilishda turar joy obyekti binolariga qoʻshib quriladigan elementlar (lodjiyalar, lift shaxtalari, va boshqalar)ni loyihalashda mavjud bino va unga qoʻshib qurilgan elementlar choʻkishining minimal farqini va foydalanish sifatlarini pasaytirmasdan ularning minimal oʻzaro siljishini taʼminlovchi chora-tadbirlarni ishlab chiqish lozim.

40. Xonalarning ichiga deformatsiya choklarini qurishga yoʻl qoʻyilmaydi.

41. Toʻsuvchi konstruksiya uzoq muddatga yetadigan bardoshli, yuqori sifatli pardoz qoplamasiga ega boʻlganda hamda haqiqiy issiqlik uzatish qarshiligi talab etilgan hisobiy yoki normativ qiymatning 90 foizdan kam boʻlmagan qismini tashkil etganda uni qoʻshimcha isitish qatlami bilan qoplamaslikka yoʻl qoʻyiladi.

42. Turar joy obyekti binolarining tom yoki parapet qismlari konstruksiyalarida binoning foydalanish davrida foydalanish uchun texnologik uskunalarni mahkamlash qurilmasi boʻlishi lozim.

43. Turar joy obyekti binolarining arxitekturaviy qiyofasini buzmasdan, kvartiralarning tabiiy yoritilishi, insolatsiyasi boʻyicha normativ talablarning bajarilishi taʼminlanganda yorugʻlik oʻtkazuvchi deraza oʻlchamlarini oʻzgartirishga yoʻl qoʻyiladi.

44. Turar joy obyektlari binolarining balkoni, lodjiya hamda kvartiralardagi panoramali oynalar toʻsiq (panjara)larining balandligini GOST R 56926-2016 boʻyicha qabul qilish lozim.

Bunday turar joy obyektlari binolarining chiqish joylari eshik yuqorisida gorizontal toʻsiq bilan himoyalangan boʻlishi kerak.

45. Tomlarni mukammal taʼmirlash yoki rekonstruksiya qilishda ventilatsiya qilinmaydigan, qoʻshib qurilgan tomlarni ventilatsiya qilinadigan tomlar bilan almashtirish lozim.

46. Turar joy obyektlarini muhandislik jihozlash tizimining elementlarini almashtirishni (koʻrish (vizual) va instrumental koʻrikdan oʻtkazish orqali) ularning asl holatini hisobga olgan holda amalga oshirish lozim.

47. Texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash uchun noqulay boʻlgan joylarga muhandislik jihoz (uskuna)larini oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi.

48. Turar joy obyektlarining texnik qavati va yertoʻlasi boʻlmaganda noturar birinchi qavatlarning ostiga yopiq-oʻtish yoʻlagiga ega boʻlmagan va yarim oʻtish yoʻlagiga ega boʻlgan kanallarni qurishga yoʻl qoʻyiladi.

49. Turar joy obyektlari binolarining birinchi qavati ostiga izolatsiyalangan kirish joylariga ega boʻlgan texnik yertoʻlalar yoki oʻtish yoʻlagiga ega boʻlgan kanallarni qurishga yoʻl qoʻyiladi.

Balandligi 1,6 m dan past boʻlmagan va alohida chiqish joylariga ega boʻlgan texnik yertoʻlalardan foydalanilganda oʻtish yoʻlaklari va eshik boʻshliqlarining quvuroʻtkazgichlar bilan kesishishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

50. Muhandislik kommunikatsiyalarini bino poydevorlaridan pastga joylashtirishda yuklarning shu poydevorlardan quvuroʻtkazgichlarga uzatilishining oldini oluvchi chora-tadbirlarni amalga oshirgan holda loyihalash lozim.

51. Turar joy obyektlari ichiga quriladigan va qoʻshib quriladigan qozonxonalarni oʻrnatishni QMQ 2.04.13-99 va ShNQ 2.04.07-22ga muvofiq loyihalash lozim.

52. Turar joy obyektlarining yertoʻla hamda tsokol qavatlariga gaz va suyuq yoqilgʻida ishlaydigan qozonxonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

53. Avtomatlashtirilgan individual isitish punktlarini (bundan buyon matnda IIP deb yuritiladi) yertoʻla xonalariga joylashtirishga, shuningdek yertoʻlalar boʻlmagan hollarda ularni birinchi qavat xonalariga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. IIP xonasi boshqa xonalardan ajratilgan boʻlishi va tashqariga olib chiquvchi alohida chiqish joyiga ega boʻlishi lozim.

54. Nasosli uskuna va suv qizdirish qurilmalari mavjud boʻlganda IIPni faqat noturar xonalar ostiga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

55. Yertoʻlaga ega boʻlgan koʻp xonadonli turar joy obyektlarining isitish tizimini quyi tarmoqli qilishga yoʻl qoʻyiladi.

56. Qattiq yonilgʻida ishlaydigan isitish qozonlarini ikki qavatli (2-qavat ham kiradi) turar joy obyektlarining har bir kvartirasiga oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi. Tabiiy gaz (metan)da ishlaydigan yopiq yonish kamerali qozonlar 16 qavatli (16-qavat ham kiradi), balandligi 50 m dan yuqori boʻlmagan turar joy obyektlarida oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.

57. Rekonstruksiya qilishda lokal isitish issiqlik tizimiga ulanadigan koʻp xonadonli turar joy obyektlarida issiq suv isteʼmoli hajmining 25 foizi ushbu obyektlarida oʻrnatiladigan quyosh suv isitish qurilmalari orqali qoplanishini taʼminlashi kerak.

58. Nurlanish va qisman konveksiya yoʻli bilan isitiladigan panelli binolarni mukammal taʼmirlashda radiatorlar va konvektorlarni oʻrnatish bilan ochiq yotqiziladigan isitish tizimini loyihalash lozim.

59. Poʻlat radiatorlarni issiqlik tashuvchi modda sifatida 0,5 g/m³ dan koʻp boʻlmagan kislorod miqdoriga ega boʻlgan suvdan foydalaniladigan isitish tizimlarida oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.

60. Sochiq quritish moslamasini issiq suv taʼminoti tizimiga ulash lozim, bu tizim boʻlmagan holda yozgi vaqtda oʻchirish imkonini beruvchi, sxema asosida isitiladigan isitish tizimiga ulashga yoʻl qoʻyiladi.

61. Individual havo tortuvchi kanallar unumdorligi yetarli boʻlmaganda ichki devorlarda qoʻshimcha ventilatsiya tizimi panjaralarini oʻrnatishni loyihalash lozim.

62. Rekonstruksiya qilishda xonadonlarning sanitariya-gigiyena xonalarining holati, oʻlchamlari oʻzgarganda yoki qoʻshimcha sanitariya-gigiyena xonalari va havo tortuvchi kanallar qurilganda, gorizontal havo chiqarish kanallarini vertikal ventilatsiya kanallariga ulash joyilarigacha qurishni loyihalash kerak.

Bunda, soʻrib olinuvchi havoni bir xonadondan boshqa xonadonga vertikal boʻyicha oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi, ventilatsiya bloklaridagi foydalanilmayotgan kanallarning ventilatsiya shaxtasi bilan birikkan joylarini germetik qilib mahkamlash loyihalarda koʻrsatilishi lozim.

63. Havo toʻplagichdan chiqadigan quvuroʻtkazgichlarning nishabi 0,002 dan kichik boʻlmagan qiymatni tashkil etsa, bunda issiqlik tashuvchi moddaning magistrallarda oqish tezligi 0,25 m/s dan kichik boʻlmasa, issiqlik tashuvchi moddalar va havoning oqimga qarshi harakatlanishida ichki qismiga quvuroʻtkazgichlar joylashtirilgan markaziy havo toʻplagichlarni (vozduxosborniki) saqlab qolishga yoʻl qoʻyiladi.

64. Markaziy isitish va issiq suv taʼminotining turar joy mavzesi ichidagi tarmoqlarini binolarning yertoʻla yoki erosti texnik qavatlari orqali oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.

65. Ichimlik suv taʼminoti va oqova suvlarni oqizish tizimini mukammal taʼmirlashda quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:

ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni oqizish quvurlarini tutun va ventilatsiya kanallari ichidan oʻtkazishga;

ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni oqizish quvurlarining tutun va ventilatsiya kanallari bilan kesishishiga;

ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni oqizish quvurlarining vertikal quvurlari (stoyaklari)ni binolarlarning piyoda hamda avtomobillar uchun harakatlanish yoʻlaklaridan oʻtkazishga.

66. Ichki suv taʼminoti tizimini butunlay yoki uning asosiy qismlarini almashtirishda avvalgi tarmoqlash sxemasi QMQ 2.04.01-98 talablariga muvofiq boʻlganda saqlab qolinishiga yoʻl qoʻyiladi.

67. Kvartiraning ichki tarmoqlari ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni oqizish tizimini turar joy obyektlarining yertoʻla yoki erosti texnik qavati orqali oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.

68. Yashash xonalari orqali gorizontal holatda tranzit oʻtadigan sovuq suv quvurlari va vertikal quvurlar (stoyaklar) ular sirtida kondensat hosil boʻlmasligi uchun bugʻ izolatsiyasiga ega boʻlishi lozim.

69. Turar joy obyektlaridagi xonalarning joylashishi xavfsizlik texnikasi qoidalariga mos kelganda, markaziy issiq suv taʼminoti boʻlmagan hollarda gaz bilan ishlaydigan suv isitkichlarni saqlab qolishga yoʻl qoʻyiladi.

70. Ichki kanalizatsiya quvurlarini hovli hududidagi quvurlarga ulashni faqat bino tashqarisida qurilgan quduqlarda amalga oshirish lozim.

71. Gaz bilan ishlaydigan suv isitkichlarining tutun haydovchi germetik izolatsiyalangan quvurlarini vanna xonalari orqali oʻtkazishga yoʻl qoʻyiladi.

72. Turar joy obyektlarining gaz uskunalari oʻrnatiladigan xonalardagi gaz quvurlarida is gazi konsentratsiyasini aniqlovchi gazoanalizatorli oʻchiruvchi klapan loyihalanishi lozim.

73. Turar joy obyektlarining tashqi devoriga joylashtirilgan moʻrilarni yongʻin xavfsizligi va issiqlik texnikasi talablariga javob berganda saqlab qolishga yoʻl qoʻyiladi.

74. Mukammal taʼmirlash hamda rekonstruksiya qilishda elektrotexnika va aloqa qurilmalari montajini QMQ 2.08.01-94 talablariga muvofiq loyihalash kerak.

75. Gaz taʼminotining mavze ichidagi tarmoqlarini turar joy obyektlarining yertoʻla yoki erosti texnik qavati orqali oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.

76. Turar joy obyektlari binolarining oldi hududini obodonlashtirish loyihasini mavze (mikrorayon) ichidagi binolar guruhi yoki alohida bino uchun ishlab chiqish lozim.

Mazkur loyihalar koʻkalamzorlashtirishni tashkil etishda, koʻchalarga tosh yotqizishda, kichik shakllarni joylashtirishda, piyodalarning xavfsiz harakatlanishi, kursi aravachalarda harakatlanuvchi nogironligi boʻlgan shaxslar uchun panduslar, uchastka hududiga kirib kelishi nazarda tutilgan transport vositalarining harakatlanishi va burilishini taʼminlashi lozim.

77. Mukammal taʼmirlanayotgan hamda rekonstruksiya qilinayotgan turar joy binolarining koʻkalamzorlashtirilgan hududlari maydonlari (maktab va maktabgacha taʼlim tashkilotlari hududlarini hisobga olmaganda) mavze hududi maydonining 25 foizdan kam boʻlmasligi kerak.

78. Turar joy obyektlari guruhi atrofidagi hududni obodonlashtirishda ushbu binolar yashovchi aholi uchun umumiy boʻlgan bolalar oʻyin maydonchalari, jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish, dam olish va xoʻjalik hamda avtomobil turargohlari uchun maydonchalarni ham loyihalash lozim.

79. Mukammal taʼmirlash hamda rekonstruksiya qilishda turar joy obyektlari orasidagi hamda atrofidagi harakatlanish yoʻllari, troturalar, piyodalar oʻtish yoʻlaklari, avtomobil yoʻllari bilan tutash maydonlarini loyihalash ShNQ 2.08.01-19, ShNQ 2.07.01-23 hamda ShNQ 2.07.02-22 talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.