Oʻzbekiston Respublikasi transport vaziri I. Mahkamovning “Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun qulay va xavfsiz transport orqali chet davlatlarga yetib borishida shart-sharoitlarni taʼminlash borasida olib borilayotgan ishlar toʻgʻrisida”gi axborotini eshitib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi taʼkidlaydiki, keyingi yillarda mamlakatimizda mehnat migratsiyasi jarayonlarini tartibga solish boʻyicha bir qator ishlar amalga oshirilmoqda.

Xususan, tashqi mehnat migratsiyasi sohasidagi vakolatli organlarning faoliyatini takomillashtirishga, xorijda ishlamoqchi boʻlgan shaxslarni talab yuqori boʻlgan kasblarga oʻqitishga, fuqarolarning chet elda boʻlish davrida huquqlarini himoya qilishga, qaytib kelgan mehnat migrantlarining bandligini taʼminlashga, shuningdek ularning oila aʼzolarini ijtimoiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash maqsadida tashqi mehnat migratsiyasi sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratilmoqda.

Xorijda murakkab sharoitga tushib qolgan mehnat migrantlarini moliyaviy va ijtimoiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash, ularning hayoti va sogʻligʻini sugʻurtalash amaliyoti kengaytirildi.

Shuningdek mehnat migratsiyasi jarayonlarini takomillashtirish, migrantlarni ijtimoiy-huquqiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash va ularning xorijiy davlatlarga xavfsiz yetib borishini taʼminlash boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 20 ga yaqin farmoni va qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilindi.

Jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-martdagi “Vaqtinchalik mehnat faoliyatini olib borish uchun respublika hududidan transportida orqali chet elga joʻnab ketish vaqtida Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining xavfsizligini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-3584-sonli Qarori mazkur yoʻnalishdagi ishlarni samarali tashkil qilishda muhim huquqiy asos vazifasini bajarmoqda.

Bugungi kunda mazkur qarorda belgilangan aniq vazifalarning ijrosini taʼminlash, shu bilan birga xalqaro yoʻnalishlarda muntazam yoʻlovchi tashishni tashkil etish va tartibga solish borasida Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi tomonidan muayyan ishlar amalga oshirilmoqda.

Xususan, bugungi kunga qadar 24 ta milliy va xorijiy tashuvchi tomonidan chet davlatlariga 37 ta yoʻnalish boʻyicha jami 196 ta avtobus qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Masalan, Qozogʻiston Respublikasiga 7 ta yoʻnalish boʻyicha 40 ta avtobus, Qirgʻiziston Respublikasiga 1 ta yoʻnalish boʻyicha 6 ta avtobus, Tojikiston Respublikasiga 4 ta yoʻnalish boʻyicha 16 ta avtobus, Rossiya Federatsiyasiga 2 ta yoʻnalish boʻyicha 6 ta avtobus qatnovi amalga oshirilmoqda.

2024-yil yanvar — aprel oylari davomida avtobuslar orqali xorijiy davlatlarga 173 ming nafar yoʻlovchi tashilgan boʻlib, bu koʻrsatkich oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 15 foizga oshgan.

Shuningdek pandemiya bilan bogʻliq cheklovlar bekor qilinganidan keyin xalqaro temiryoʻl qatnovlarini qayta tiklash boʻyicha olib borilgan muzokaralar natijasida bugungi kunda Rossiya, Qozogʻiston va Tojikiston davlatlari bilan bogʻlovchi 7 ta xalqaro temiryoʻl qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Natijada “Oʻztemiryoʻlyoʻlovchi” AJ tomonidan 2024-yilning yanvar — aprel oylari davomida xorijiy davlatlarga 103,8 ming nafar yoʻlovchi tashilgan.

Oʻtgan davr mobaynida mamlakatimizda aviatsiya xizmatlarini koʻrsatuvchi 15 ta rezident aviakompaniya tashkil etilganligi hisobidan xalqaro yoʻnalishlarda Oʻzbekiston aviatashuvlar bozorida xizmat koʻrsatuvchi xorijiy aviakompaniyalar soni 41 taga yetkazilgan.

Yillik aviaparvozlar soni 45 mingtadan 85 mingtaga, yillik aviayoʻlovchilar soni 4,6 milliondan 10,4 millionga yetkazilgan. Shuningdek yoʻlovchi va yuk tashish boʻyicha zamonaviy havo kemalari olib kelinib, milliy aviaparkdagi samolyotlar soni 32 tadan 83 taga oshirilgan.

Mazkur yoʻnalishda olib borilayotgan chora-tadbirlarga qaramasdan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining mamlakatimiz hududidan tashqaridagi vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish joyiga xavfsiz yetib borishini taʼminlashga yordam koʻrsatuvchi qulay shart-sharoitlarni tashkil etish, yoʻlda harakatlanish davomida yoʻl-transport hodisalarining oldini olish borasida hali eʼtibor qaratilishi va yechilishi lozim boʻlgan masalalar ham mavjud.

Xususan, 2024-yilda barcha transport turlarida tashilayotgan umumiy yoʻlovchilarni avtobuslarda tashish ulushi Qirgʻiziston Respublikasi boʻyicha 30 foizni, Qozogʻiston Respublikasi boʻyicha 14 foizni, Tojikiston Respublikasi boʻyicha 2 foizni va Rossiya Federatsiyasi boʻyicha 1 foizni tashkil etadi, xolos.

Xalqaro temiryoʻl qatnovlari orqali 2023-yilning yanvar — aprel oylarida 125,5 ming yoʻlovchi tashilgan boʻlsa, joriy yilning mos davrida bu raqam 103,8 mingtani tashkil etib, 17,2 foizga kamaygan.

Ekologik va ijtimoiy standartlar talablariga javob beradigan avtotransport vositalaridan foydalangan holda xalqaro miqyosda avtomobilda yoʻlovchi tashuvlarni amalga oshiruvchi mahalliy va xorijiy kompaniyalarni qoʻllab-quvvatlash masalalariga yetarlicha eʼtibor qaratilmayapti.

Bundan tashqari avia va temiryoʻl transportini saqlash va ekspluatatsiya qilish xarajatlari yuqoriligi sababli xorijga mehnat qilish maqsadida chiqib ketayotgan fuqarolar shaxsiy transport vositalaridan foydalanmoqda. Bu esa aksariyat hollarda ularning hayoti va sogʻligʻiga xavf tugʻdirmoqda.

Shu bilan birga fuqarolarining vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun qulay va xavfsiz transport orqali chet davlatlarga yetib borishida shart-sharoitlarni taʼminlash sohasida davlat-xususiy sheriklik mexanizmlarini joriy etish boʻyicha belgilangan vazifalarning ijrosi ham yetarli darajada taʼminlanmoqda deb boʻlmaydi. Ayniqsa xususiy sektorning temiryoʻl sohasida yoʻlovchi va yuklarni tashish boʻyicha ulushi pastligicha qolmoqda.

Yuqorida bayon etilganlardan kelib chiqib, “Parlament nazorati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 10-moddasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi transport vaziri I. Mahkamovning “Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun qulay va xavfsiz transport orqali chet davlatlarga yetib borishida shart-sharoitlarni taʼminlash borasida olib borilayotgan ishlar toʻgʻrisida”gi axboroti maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi transport vazirligiga:

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun qulay va xavfsiz transport orqali chet davlatlarga yetib borishini taʼminlash boʻyicha zarur shart-sharoitlarni yaratishga qaratilgan ishlarni yanada takomillashtirish;

fuqarolar vaqtinchalik mehnat faoliyatini olib borish uchun tez-tez borishadigan xorijiy davlatlar hududlariga arzon va qulay avtobus hamda temiryoʻl qatnovini koʻpaytirish;

avtobuslarda yoʻlovchilarni xalqaro tashish boʻyicha ixtisoslashtirilgan kompaniyalarni, shuningdek hududlarda avtotransport tashkilotlarini va avtovokzallarni tashkil etish ishlarini jadallashtirish;

temiryoʻl sohasiga xususiy sektorni jalb etishni ragʻbatlantirish mexanizmlarini ishlab chiqish;

tashqi mehnat migratsiyasi jarayonlarini tashkillashtirishga masʼul boʻlgan vakolatli organlar bilan hamkorlikni yanada kuchaytirish choralarini koʻrish tavsiya etilsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Mehnat va ijtimoiy masalalar qoʻmitasi hamda Sanoat, qurilish va savdo masalalari qoʻmitasi fuqarolarning vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun qulay va xavfsiz transport orqali chet davlatlarga yetib borishida shart-sharoitlarni taʼminlash borasida amalga oshirilayotgan ishlar ustidan taʼsirchan parlament nazoratini oʻrnatsin.

4. Mazkur Qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Spikerining oʻrinbosari A. Xaitov zimmasiga yuklatilsin.

5. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.