T/r

Tadbir nomlanishi

Amalga oshirish mexanizmi

Amalga oshirish shakli

Ijro muddati

Masʼul ijrochilar

1.

Onlayn savdo platformalarida hamda ijtimoiy tarmoqlarda amalga oshirilayotgan elektron tijoratda isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish tizimini mustahkamlash.

1. Barch� onlayn savdo platformalarining sotuvchi va xaridorlarining mulkiy manfaatlarini kafolatlashga qaratilgan metodologiyani oʻrganish, tahlil qilish, shu jumladan:

onlayn savdo platformalarida tomonlar mulkiy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash tartibotini oʻrnatish;

onlayn savdo platformalari faoliyatini baholash reytingini ishlab chiqish va eʼlon qilish.

Tashkiliy chora-tadbirlar

2024-yil yanvar

Istiqbolli loyihalar milliy agentligi

(ILMA),

Markaziy bank,

Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi,

Raqamli texnologiyalar vazirligi,

Iqtisodiyot va moliya vazirligi

2. Elektron savdo maydonchalari (raqamli marketpleys) faoliyatini tashkil etish uchun ruxsat etish tartib-tamoyillarini belgilash. Banklar tomonidan berilgan EPOS terminallarida qonunga zid ravishda faoliyat olib borgan tashkilotlarga nisbatan ularning faoliyatini cheklashgacha boʻlgan taʼsirchan choralarni koʻrish.

Qonun loyihasi

2024-yil fevral

3. Qonunchilikda belgilangan talablarga rioya qilmasdan ijtimoiy tarmoqlarda va onlayn savdo platformalarida elektron tijorat tashkil etish holatlari uchun huquqiy taʼsir choralarini koʻrish boʻyicha yagona mexanizmni ishlab chiqish va tasdiqlash. Bunda quyidagilarga eʼtibor qaratiladi:

soliq idoralari, manfaatdor vazirlik va idoralar vakillaridan iborat Ishchi guruh tashkil etish hamda ijtimoiy tarmoqlarda va onlayn savdo platformalarida elektron tijorat tashkil etish holatlarini aniqlash boʻyicha samarali faoliyatni yoʻlga qoʻyish;

ijtimoiy tarmoqlarda tashkil etilgan savdo maydonlaridan foydalanishda sotuvchi va xaridorning mulkiy huquqlari kafolatlanmaganligini aholi orasida keng tushuntirish.

Tashkiliy chora-tadbirlar

2024-yil may

Soliq qoʻmitasi,

ILMA,

Iqtisodiyot va moliya vazirligi,

Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi,

Raqamli texnologiyalar vazirligi

2.

Toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlari faoliyatini takomillashtirish.

Quyidagi talablarni joriy etish:

a) 2024-yil 1-iyuldan boshlab toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlarini faqat aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etish;

b) ustav kapitalning eng kam miqdori 2024-yil 1-iyuldan boshlab toʻlov tizimi operatorlari uchun 50 mlrd soʻm, toʻlov tashkilotlari uchun 10 mlrd soʻm va 2025-yil 1-iyuldan boshlab 20 mlrd soʻm.

Qonun loyihasi

2024-yil yanvar

Markaziy bank,

ILMA,

Iqtisodiyot va moliya vazirligi,

Adliya vazirligi,

Davlat aktivlarini boshqarish agentligi

3.

Toʻlov tizimlari operatorlari faoliyati uchun teng raqobat muhitini taʼminlash

Toʻlov tizimlari operatorlari faoliyati uchun teng raqobat muhitini taʼminlashga qaratilgan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritish.

Kompleks chora-tadbirlar dasturi

2024-yil mart

Davlat aktivlarini boshqarish agentligi,

Raqobat qoʻmitasi

4.

Banklar, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlarida antifrod tizimlarini joriy etish.

1. Toʻlov tizimi operatorlarida tranzaksion antifrod tizimini hamda banklar va toʻlov tashkilotlarida session antifrod tizimlaridan foydalanish uchun Markaziy bankda markazlashgan antifrod tizimini joriy etish.

Kompleks chora-tadbirlar dasturi

2023-yil dekabr

(dasturni tasdiqlash)

Markaziy bank,

Banklar assotsiatsiyasi,

Raqamli texnologiyalar vazirligi,

ILMA

2. Zamonaviy biometrik identifikatsiya tizimini qoʻllagan holda, Markaziy bankda mijozlarni identifikatsiya qilish tizimini joriy etish.

3. SIM-karta, mobil qurilma IMEI-kodi, Internet tarmogʻi (rouming) orqali maʼlumotlarni identifikatsiya qilish tizimini banklar, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlarida joriy etish.

4. Banklar va toʻlov tizimlarining mobil ilovalaridagi xavfsizlik darajasini oshirish (yangi roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchining 1 soatgacha mablagʻlarni oʻtkazish imkoniyatini cheklash va asosiy foydalanuvchiga uning profiliga kirilganlik haqida darhol SMS-xabar yuborish, mobil qurilmalar xususida IMEI, IMSI, DeviceID va boshqa qoʻshimcha maʼlumot yigʻish).

5. Foydalanuvchilarning SMS-xabarlar orqali olinadigan bir martalik (one time password) parollarini himoya qilish mexanizmini joriy etish.

6. Bank kartalaridan mablagʻlarni oʻgʻirlash holatlari haqida kelib tushayotgan murojaatlar boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan choralarni (bloklash va boshqalar) koʻrish.

2024-2025-yillar

(dastur ijrosini taʼminlash)

5.

Bank karta maʼlumotlarini xavfsizligini kuchaytirish.

Internet tarmogʻidagi axborot resurslarida bank karta maʼlumotlari tarqalishi boʻyicha xabardor boʻlish hamda ularni monitoring qilish maqsadida zamonaviy dasturiy vositalarni joriy etish.

Tashkiliy chora-tadbirlar

2024-yil dekabr

Markaziy bank

6.

Jinoyat ishlari doirasida kripto-aktivlarni olib qoʻyish, xatlash, saqlash hamda topshirish tartibini belgilash.

Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirishda yoki jinoyatlarni tergov qilish davomida aniqlangan kripto-aktivlarni olib qoʻyish, xatlash, saqlash hamda topshirish tartibini belgilash.

Kripto-aktivlarning noqonuniy aylanmasiga qarshi kurashadigan huquqni muhofaza qiluvchi organlarda kripto-hamyonlar ochish va ularni yuritish tartibini joriy qilish.

Idoraviy normativ-huquqiy hujjat

2024-yil yanvar

Ichki ishlar vazirligi,

Bosh prokuratura,

ILMA,

Adliya vazirligi

7.

Tergovchiga abonentlar yoki abonent qurilmalari oʻrtasidagi bogʻlanishlar toʻgʻrisida axborotni mustaqil olish vakolatini berish.

Jinoyat-protsessual kodeksini tergov harakati sifatida abonentlar yoki abonent qurilmalari oʻrtasidagi bogʻlanishlar toʻgʻrisida axborot olishni nazarda tutuvchi norma bilan toʻldirish.

Qonun loyihasi

2024-yil mart

Ichki ishlar vazirligi,

Bosh prokuratura,

Davlat xavfsizlik xizmati

8.

Elektron dalillarni rasmiylashtirish tartibini takomillashtirish.

“Elektron (raqamli) dalil” tushunchasi, ularni aniqlash, toʻplash, tekshirish, ekspertizadan oʻtkazish, baholash, qayd etish, saqlash tartiblari va bu jarayonda ishtirokchilarning huquq va majburiyatlarini belgilash.

Axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etilgan jinoyatlar boʻyicha kibermakonni xolislar ishtirokisiz, majburiy videoyozuv yordamida koʻzdan kechirish, tintuv oʻtkazish tartibini belgilash.

Axborot resurslarida raqamli izlarni saqlashda saqlanayotgan maʼlumotlarga aniq talablarni (maʼlumot turlarini) belgilash.

Normativ-huquqiy hujjatlar

2024-yil fevral

Bosh prokuratura,

Ichki ishlar vazirligi,

Oliy sud,

Davlat xavfsizlik xizmati

9.

Raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarning oldini olish yoʻnalishida professional kadrlarni uzluksiz, bosqichma-bosqich tayyorlash va qayta tayyorlash tizimini joriy etish.

1. 2024/2025 oʻquv yilidan boshlab raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarning oldini olish boʻyicha bosqichma-bosqich kadrlar tayyorlaydigan oliy taʼlim muassasalarini belgilash va ushbu taʼlim yoʻnalishi boʻyicha kadrlar tayyorlash kvotalarini davlat buyurtmasiga asosan davlat oliy taʼlim muassasalariga oʻqishga qabul qilishning har yilgi davlat buyurtmasi parametrlarini belgilashda inobatga olish.

2. 2024/2025 oʻquv yilidan boshlab kamida bir nafar yetakchi milliy va xorijiy mutaxassisni, ekspert va professor-oʻqituvchilarni raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarning oldini olishning tashkiliy-texnik yechimlari va bunda sunʼiy intellekt texnologiyalarini qoʻllash boʻyicha kiberxavfsizlik boʻlinmalari xodimlarini oʻqitish, ularning malakasini oshirishda ishtirok etish uchun jalb qilish.

3. Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Bosh prokuratura va Oliy sud tasarrufidagi taʼlim muassasalarida jinoyatlarni aniqlash, fosh etish hamda ular yuzasidan tergov va sud harakatlarini olib borish yoʻnalishida xizmat qiluvchi xodimlarni kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish boʻyicha har ikki yilda bir marta, qisqa muddatli malaka oshirish amaliyotini yoʻlga qoʻyish.

4. “Raqamli kriminalistika” yoʻnalishi boʻyicha tergovchilar hamda prokuratura organlarining tezkor-qidiruv xizmati xodimlari uchun doimiy maxsus oʻquv kurslarini tashkil etish, shuningdek, “kiber huquq” magistratura yoʻnalishini ochish.

5. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar tizimidagi oʻrta maxsus taʼlim muassasalarida “Axborot xavfsizligi” taʼlim yoʻnalishini tashkil etish va unda axborot texnologiyalari sohasida dastlabki bilimga ega boʻlgan oʻquvchi yoshlarni saralab olib, ushbu yoʻnalishda malakali taʼlim berishni yoʻlga qoʻyish.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasi

2024-yil mart

Ichki ishlar vazirligi,

Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi,

Bosh prokuratura,

Adliya vazirligi,

Tashqi ishlar vazirligi

10.

Raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatchilikka qarshi kurashish boʻyicha ilmiy-tadqiqot faoliyatini qoʻllab-quvvatlash.

Raqamli kriminalistika ilmiy-metodik markazi negizida Raqamli kriminalistika ilmiy-tadqiqot institutini tashkil etish.

Institut faoliyatini toʻlaqonli yoʻlga qoʻyish uchun zarur moddiy-texnik baza hamda qoʻshimcha 10 ta shtat birliklarini ajratish masalasini koʻrib chiqish.

Institut tarkibida “Ixtisoslashtirilgan raqamli tadqiqot markazi”, “Raqamli tergovga koʻmaklashuvchi guruh”, “Metodik yordam koʻrsatish guruhi” va “Raqamli kriminalistika laboratoriyasi” (Digital forensic lab) faoliyatini yoʻlga qoʻyish.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori

2024-yil mart

Bosh prokuratura,

Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi,

Iqtisodiyot va moliya vazirligi

11.

Onlayn qimor va tavakkalchilikka asoslangan oʻyinlar ustidan davlat nazoratini takomillashtirish.

Manfaatdor idoralar vakillaridan iborat ishchi guruh tashkil etgan holda onlayn qimor va tavakkalchilikka asoslangan oʻyinlarni samarali tartibga solish tizimi joriy etilgan mamlakatlar (Gruziya, Koreya Respublikasi, Singapur, Vengriya, Estoniya va boshqa mamlakatlar) tajribasini joyida oʻrgangan holda, normativ-huquqiy hujjat loyihasini kiritish.

Tashkiliy chora-tadbirlar

2024-yil mart-aprel

ILMA,

Davlat xavfsizlik xizmati,

Ichki ishlar vazirligi,

Bosh prokuratura,

Iqtisodiyot va moliya vazirligi,

Adliya vazirligi,

Raqamli texnologiyalar vazirligi,

Tashqi ishlar vazirligi

Normativ-huquqiy hujjat loyihasi

2024-yil iyun