20.02.2023 yildagi 3-son
6. OK 27-moddasining oltinchi va yettinchi qismlariga ko‘ra, voyaga yetmagan bolalar ehtiyoji uchun olingan narsalar (kiyim-kechak, oyoq kiyim, maktab va sport anjomlari, musiqa asboblari, bolalar kutubxonasi va boshqalar), shuningdek er-xotinning umumiy mol-mulki hisobidan voyaga yetmagan bolalari nomiga qo‘yilgan omonatlar ham bolalarga tegishli hisoblanib, er va xotinning umumiy mol-mulkini bo‘lishda hisobga olinmaydi hamda mazkur mol-mulklar bolalar er va xotindan qaysi biri bilan yashasa, unga kompensatsiyasiz beriladi.
7. Agar er-xotin nikohdan ajratilgunga qadar oilaviy munosabatlarni tugatgan, ya’ni alohida yashagan va o‘z mablag‘laridan alohida foydalangan, umumiy mablag‘lari hisobiga mol-mulk olmagan bo‘lsalar, sud OK 27-moddasining beshinchi qismiga muvofiq, er yoki xotinning biri tomonidan oilaviy munosabatlar tugatilgan davrda orttirilgan mol-mulkni ulardan har birining o‘z mulki deb topishi va faqat er-xotin tomonidan oilaviy munosabatlar tugatilgan vaqtga qadar orttirilgan mol-mulkni bo‘lishi mumkin. Oilaviy munosabatlar tugatilgandan keyin orttirilgan mol-mulkni er yoki xotinning o‘z mulki deb topish to‘g‘risida qarshi da’vo berilishi shart emas.
Nikoh shartnomasida umumiy mol-mulkning ayrim turlariga nisbatan birgalikdagi umumiy mulkning qonunda belgilangan tartibi (OK 23-moddasi) o‘zgartirilgan hollarda, nikoh shartnomasida ko‘rsatilmagan mol-mulk qonunda belgilangan tartibda bo‘linadi.
Bunda shuni inobatga olish kerakki, OK 31-moddasining beshinchi qismiga ko‘ra, nikoh shartnomasining er yoki xotindan birini o‘ta noqulay sharoitga solib qo‘yadigan (masalan, er-xotindan birini nikoh davrida topilgan mol-mulkka nisbatan mulk huquqidan batamom mahrum etadigan) shartlari shu er yoki xotin talabi bo‘yicha sud tomonidan haqiqiy emas deb topilishi mumkin.
10. Er va xotindan birining talabi bo‘yicha sud OK 28-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan asoslarga ko‘ra, er-xotinning umumiy mol-mulkdagi ulushlari tengligidan chekinishi mumkin. Er va xotin ulushlari tengligidan chekinish sud hujjatida batafsil asoslantirilishi lozim.
11. OK 27-moddasining to‘qqizinchi qismida nikohdan ajratilgan er-xotinning umumiy mol-mulkini bo‘lish haqidagi talablar uchun belgilangan uch yillik da’vo muddatining o‘tishini nikoh tugatilgan vaqtdan (fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlarida nikohdan ajratish qayd etilgan yoki sudning hal qiluv qarori qonuniy kuchga kirgan kundan) emas, balki shaxs o‘z huquqi buzilganligini bilgan yoki bilishi lozim bo‘lgan kundan boshlab hisoblash lozim (FK 154-moddasining birinchi qismi).
12. Umumiy mol-mulkni bo‘lishda, OK 28-moddasining to‘rtinchi qismiga asosan er yoki xotindan biri tomonidan er yoki xotinning erkiga zid ravishda va oila manfaatiga mos bo‘lmagan tarzda sarflangan mol-mulk yoxud uning qiymati hisobga olinadi.
17. Huquqi buzilgan er yoki xotin er-xotindan biri tomonidan umumiy mol-mulkni tasarruf etish bo‘yicha amalga oshirilgan bitim yuzasidan nizolashganda, nizo OK 24-moddasining uchinchi va to‘rtinchi qismlari talablariga asosan hal qilinishi lozim. Ushbu moddada belgilangan maxsus da’vo muddatini qo‘llash FK 153-moddasida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.
Agar mol-mulk shartnoma asosida nikoh davomida olingan bo‘lib, shartnoma er-xotin nikohdan ajratilgandan so‘ng ro‘yxatdan o‘tkazilgan bo‘lsa, mol-mulkni bo‘lish to‘g‘risidagi ishni ko‘rishda, sud OK 23-moddasi talablariga amal qilishi lozim. Aksincha, mol-mulk shartnoma asosida nikohga qadar olingan bo‘lib, shartnoma er-xotin nikohga kirgandan so‘ng davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan holda, basharti mol-mulk bo‘lajak er-xotinning umumiy mablag‘lari hisobiga olinganligi isbotlanmasa, sud OK 25-moddasi talablariga amal qilishi lozim.
20. Umumiy mol-mulkni bo‘lishda er-xotinning umumiy qarzlari (OK 28-moddasining uchinchi qismi) va oila manfaatlari yo‘lida vujudga kelgan majburiyatlar ham inobatga olinadi. Biroq, sudlar shuni nazarda tutishlari lozimki, to‘yni, shuningdek nikoh marosimlari bilan bog‘liq boshqa tadbirlarni o‘tkazish uchun olingan qarzlar va boshqa xarajatlar bunda inobatga olinmaydi (OK 44-moddasi).
Shunga ko‘ra, OK 28-moddasining uchinchi qismi talabidan kelib chiqib, kredit mablag‘lari evaziga sotib olingan ko‘chmas mulkni bo‘lishda sudlarning e’tibori kredit shartnomasi bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan pul summasi ham er va xotinning umumiy qarz majburiyatlari deb topilishi shartligiga qaratilsin.
Nikohi haqiqiy emas deb topilgan shaxslarning birgalikda orttirgan mol-mulkini bo‘lish haqidagi nizolarni ko‘rishda sudlar OK 56-moddasining to‘rtinchi qismiga asosan, bunday nikoh tuzilishi bilan huquqi buzilgan er yoki xotin (insofli er yoki xotin) manfaatida OK 23, 27 va 28-moddalarini qo‘llashga haqli.