Senatning 2021-yil 27-avgustdagi SQ-370-IV-sonli Qarori asosida Qoraqalpog‘iston Respublikasini kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish chora-tadbirlarining ijrosi bo‘yicha parlament so‘rovi yuborish haqidagi masalani ko‘rib chiqib, “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati to‘g‘risida”gi Konstitutsiyaviy Qonunning 12-moddasiga hamda “Parlament nazorati to‘g‘risida”gi Qonunning 14-moddasiga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 29-iyuldagi “Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 2021-yil 18-maydagi “Orolbo‘yi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb e’lon qilish to‘g‘risida”gi maxsus rezolyutsiyasini amalga oshirish choralari to‘g‘risida”gi PQ-5202-sonli qarorida Orolbo‘yi mintaqasida ekologik barqarorlikni ta’minlash hamda zamonaviy innovatsion texnologiyalarni keng tatbiq qilish bo‘yicha belgilangan vazifalarning ijro etilishi holati yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga parlament so‘rovi ilovaga muvofiq yuborilsin.

2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi parlament so‘rovini ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha 2022-yilning 1-oktabriga qadar Senatga yozma javob taqdim etsin.

3. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Orolbo‘yi mintaqasini rivojlantirish masalalari va ekologiya qo‘mitasi (B. Alixonov) parlament so‘roviga javob Senatga kelib tushgach, uning nusxalari Senat a’zolariga yuborilishini ta’minlasin, zarur deb topilgan taqdirda parlament so‘roviga javob ma’lumotnomasi Senat majlisida muhokama qilinishi uchun tegishli tayyorgarlik ishlarini amalga oshirsin.

4. Ushbu Qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Raisining birinchi o‘rinbosari S. Safoyev zimmasiga yuklansin.

So‘nggi yillarda Prezidentimiz tomonidan Orol dengizining qurishi natijasida mintaqada yuzaga kelgan ijtimoiy-iqtisodiy va ekologik muammolarni bartaraf etishga jiddiy e’tibor qaratilmoqda. Bundan ko‘zda tutilgan maqsad aholi farovonligini ta’minlash, ularning daromadlarini ko‘paytirish, sog‘liqni saqlash va ta’lim tizimini rivojlantirish, hududning investitsiyaviy jozibadorligini oshirishdan iborat.

Davlatimiz rahbari Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 72 va 75-sessiyalarida Orol dengizi inqirozi global ekologik muammolarni keltirib chiqarganligini yana bir bor ta’kidlab, dunyo hamjamiyatini ogohlikka chaqirdi. Qisqa muddatda aniq va tezkor ishlar olib borilishi tufayli jahon hamjamiyatining Orol muammosiga e’tibori hamda munosabati o‘zgartirilishiga erishildi.

Orolbo‘yi mintaqasining ekologik barqarorligini ta’minlash va uni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi tomonidan yangi islohotlar hamda xalqaro tashabbuslar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Orolbo‘yi mintaqasi uchun Inson xavfsizligi bo‘yicha ko‘p tomonlama sheriklik trast jamg‘armasi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolbo‘yi xalqaro innovatsiya markazi tashkil etildi.

Ayniqsa, mamlakatimiz rahbarining Orol dengizining qurigan tubida yashil o‘rmonzorlar barpo etish g‘oyasini jahon hamjamiyati alohida e’tibor bilan qo‘llab-quvvatladi. Bugungi kunda Orolning qurigan tubida o‘rmonzorlar barpo etish bo‘yicha dunyoda muqobili bo‘lmagan ishlar jadallik bilan olib borilmoqda.

Bu borada amalga oshirilgan eng muhim tashabbuslardan biri — O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning taklifi asosida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 2021-yil 18-maydagi 75-sessiyasida “Orolbo‘yi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb e’lon qilish to‘g‘risida”gi maxsus rezolyutsiyasi qabul qilinishidir.

Ushbu maxsus rezolyutsiyada belgilangan ustuvor vazifalar ijrosini ta’minlash, Orolbo‘yi mintaqasini ekologik va gumanitar inqiroz yuz berayotgan hududdan ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish maqsadida 2021-yil 29-iyulda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 2021-yil 18-maydagi “Orolbo‘yi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb e’lon qilish to‘g‘risida”gi maxsus rezolyutsiyasini amalga oshirish choralari to‘g‘risida”gi PQ-5202-sonli qarori qabul qilingan.

Qaror bilan 2021 — 2024-yillarda Orolbo‘yi mintaqasiga iqtisodiyot tarmoqlarida resurstejovchi va yuqori samaraga ega zamonaviy innovatsion texnologiyalarni keng tatbiq qilish, ekologik barqarorlikni ta’minlash, ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish va ilmiy-innovatsion ishlanmalarni amaliyotga joriy qilish, shuningdek, xalqaro hamkorlikni rivojlantirish bo‘yicha “Yo‘l xaritasi” tasdiqlangan.

Mazkur “Yo‘l xaritasi”ning 1-ilovasida (bundan buyon matnda 1-ilova deb yuritiladi) 7 ta yo‘nalishdagi 71 ta tadbir uchun turli manbalardan 312 mlrd so‘m, 22,2 mln AQSh dollari, 6 mln yevroga teng mablag‘lar sarflanishi, har bir yo‘nalish bo‘yicha tadbirlarning o‘z vaqtida va sifatli ijrosi tegishli vazirlik hamda idoralar rahbarlari boshchiligida tuzilgan Ishchi guruhlar tomonidan ta’minlanishi belgilangan.

Shu bilan birga, “Yo‘l xaritasi”ning 2-ilovasida (bundan buyon matnda 2-ilova deb yuritiladi) 2021 — 2024-yillarda bajarilishi rejalashtirilgan 65 ta ustuvor innovatsion loyihalar tasdiqlandi. Ushbu loyihalar uchun turli manbalardan 1,9 trln so‘mga teng mablag‘lar sarflanishi va natijada 4 500 ta ish o‘rni yaratilishi ko‘zda tutilgan.

Mazkur masala yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2021-yil 27-avgustdagi “Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 2021-yil 18-maydagi “Orolbo‘yi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb e’lon qilish to‘g‘risida”gi maxsus rezolyutsiyasini amalga oshirish chora-tadbirlarining ijrosi ustidan parlament nazoratini olib borish haqida”gi SQ-370-IV-sonli Qarori qabul qilingan.

Mazkur Qarorga asosan Orolbo‘yi mintaqasini kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish chora-tadbirlarining ijrosi ustidan ta’sirchan parlament nazoratini amalga oshirish maqsadida joriy yilning may — iyul oylarida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi va mahalliy Kengashlar deputatlari bilan hamkorlikda o‘rganishlar o‘tkazilgan.

Belgilangan tadbirlarni bajarilishi uchun Jo‘qorg‘i Kenges deputatlarini biriktirish, yuzaga kelgan muammolarni bartaraf etish choralarini ko‘rish, sustkashlikka yo‘l qo‘ygan mas’ullarga senator va deputatlik so‘rovlari (1 ta senator va 10 ta deputatlik so‘rovi) yuborish amaliyoti yo‘lga qo‘yilishi natijasida 1-ilovada belgilangan 71 ta tadbirdan 20 tasi bajarilgan.

Xususan, “Nukus tumanida Orolbo‘yi xalqaro innovatsiya markazi qoshida o‘simliklar urug‘lari genbanki bilan ta’minlangan laboratoriya, biznes-akselerator o‘quv markazi va texnopark tashkil qilish” uchun respublika budjetidan 13,1 mlrd so‘m mablag‘ ajratilishiga erishilgan.

Shu bilan birga, o‘rganishlar davomida bugungi kunga qadar 1-ilovada belgilangan 9 ta (3, 4, 9, 10, 30, 31, 33, 49, 50-bandlar) tadbir muddatida bajarilmaganligi va 5 ta (14, 16, 22, 24, 32-bandlar) tadbirning muddati kechiktirilganligi aniqlangan.

Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi tomonidan ijobiy xulosa taqdim etilmaganligi natijasida (vaholanki, Qaror barcha vazirlik va idoralar bilan kelishgan holda tasdiqlangan) Nukus tumanida “Aqlli qishloq” (Smart village) konsepsiyasi asosida yangi zamonaviy turar joylar kompleksi qurilishi to‘xtab qolgan. Shuningdek, qishki sport turlarini rivojlantirish uchun muz saroyini barpo qilish ishlari boshlanmagan. Boz ustiga, tahlillarga ko‘ra ushbu tadbirlarning bajarilishi xavf ostida qolishi mumkin.

Shuningdek, 2-ilovada ko‘rsatilgan 65 ta loyihadan hozirda 15 tasi amalga oshirilgan. Xususan, “Borsakelmas konidagi texnik tuzni innovatsion flotatsiya usuli bilan tozalash”, “Qo‘ng‘irot soda zavodi” MChJda karbonat angidrid gazidan soda ishlab chiqarishni tashkil etish”, “Mo‘ynoq tumanida zamonaviy ta’mirlash va servis markazini tashkil etish”, “Tibbiy sistemalar ishlab chiqarish” kabi loyihalarni sanab o‘tish mumkin. Shu bilan bir qatorda, 1 ta (19-band) loyiha muddatida amalga oshirilmaganligi va 6 ta (21, 32, 33, 34, 35 va 39-bandlar) loyihaning muddatini uzaytirish to‘g‘risida taklif kiritilgan.

“Gazlama mato ishlab chiqarishni tashkil etish”, “Metalldan qurilish materiallari ishlab chiqarishni tashkil etish va eksport qilish”, “Mikrokalsiy ishlab chiqarish”, “MDF va boshqa barcha turdagi eshiklar ishlab chiqarish”, “Qurilish gipsi ishlab chiqarish”, “Gipsokarton ishlab chiqarish”, “Granit tosh mahsulotlari ishlab chiqarish” kabi bajarilishi xavf ostida qolayotgan loyihalar shular jumlasidandir.

Xulosa qilib aytganda jami 10 ta tadbir va loyihalar amalga oshirilmaganligi hamda 7 ta loyihaning muddatlari uzaytirilganligi zamonaviy innovatsion texnologiyalarni o‘z vaqtida joriy etilmasligiga, ularning samaradorligi pasayishiga, qolaversa, dolzarbligining yo‘qotilishiga olib keladi.

Yuqoridagilarni inobatga olib, “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy qonunining 12-moddasiga hamda “Parlament nazorati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 14-moddasiga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati:

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2021-yil 27-avgustdagi “Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 2021-yil 18-maydagi “Orolbo‘yi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb e’lon qilish to‘g‘risida”gi maxsus rezolyutsiyasini amalga oshirish chora-tadbirlarining ijrosi ustidan parlament nazoratini olib borish haqida”gi SQ-370-IV-sonli Qaroriga asosan belgilangan vazifalar ijrosini samarali ta’minlashga keskin to‘sqinlik qilayotgan omillar hamda qarorda belgilangan tadbirlarni o‘z vaqtida amalga oshirish bo‘yicha ko‘rilayotgan choralar xususida asoslantirilgan tushuntirishlar berish yoki O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining nuqtai nazarini bayon etish talabi qo‘yilgan parlament so‘rovi bilan murojaat etadi hamda javobingiz Senatning navbatdagi yalpi majlisida muhokama etilishi va uning yakunlari bo‘yicha qaror qabul qilinishini ma’lum qiladi.