Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
Davlat organlari va tashkilotlarining arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi ekspert komissiyalari toʻgʻrisidagi namunaviy nizomlarni tasdiqlash haqida
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat huquqiy siyosatini amalga oshirishda adliya organlari va muassasalari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 19-maydagi PF-5997-son Farmoniga muvofiq hamda arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi faoliyatni yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Quyidagilar davlat organlari va tashkilotlari arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi ekspert komissiyalarining (keyingi oʻrinlarda — ekspert komissiyalari) asosiy vazifalari etib belgilansin:
ish yuritishda tugallangan va idoraviy arxivda saqlanayotgan hujjatlar va yigʻmajildlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini tashkil etish va oʻtkazish;
davlat arxivlari saqloviga topshirish uchun hujjatlar va yigʻmajildlarni saralashni tashkil etish va amalga oshirish;
saqlov muddati tugagan hujjatlar va yigʻmajildlarni yoʻq qilishga ajratishni tashkil etish va oʻtkazish;
arxiv ishi va ish yuritish sohasiga doir hujjatlarni ishlab chiqishni tashkil etish.
2. Quyidagilar:
arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi markaziy ekspert komissiyalarining asosiy vazifalari va funksiyalarini, huquqlari va majburiyatlarini, shuningdek, komissiya ishini tashkil etish tartibini nazarda tutuvchi Davlat organlari va tashkilotlarining arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi markaziy ekspert komissiyalari toʻgʻrisidagi namunaviy nizom 1-ilovaga muvofiq;
arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi ekspert komissiyalarining asosiy vazifalari va funksiyalarini, huquqlari va majburiyatlarini, shuningdek, komissiya ishini tashkil etish tartibini nazarda tutuvchi Davlat organlari va tashkilotlari hududiy boʻlinmalari va tizim tashkilotlarining arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi ekspert komissiyalari toʻgʻrisidagi namunaviy nizom 2-ilovaga tasdiqlansin.
3. Belgilab qoʻyilsinki:
ekspert komissiyalari oʻz ishini jamoatchilik asosida olib boradigan doimiy faoliyat yurituvchi maslahat organi hisoblanadi;
ekspert komissiyalari tarkibi tashkilot rahbari buyrugʻi bilan tuziladi hamda ushbu komissiyalar qarorlari tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi;
ekspert komissiyalari oʻz faoliyatini mazkur qaror bilan tasdiqlangan namunaviy nizomlarga muvofiq ishlab chiqilgan hamda tegishliligi boʻyicha “Oʻzarxiv” agentligi, uning hududiy boshqarmalari hamda Oʻzbekiston milliy arxivlari tomonidan kelishiladigan nizom asosida amalga oshiradi;
ekspert komissiyalarini tugatish yoki qayta tuzish tegishliligi boʻyicha “Oʻzarxiv” agentligi, uning hududiy boshqarmalari hamda Oʻzbekiston milliy arxivlari xabardor qilingan holda amalga oshiriladi.
4. Oʻzbekiston Respublikasi “Oʻzarxiv” agentligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
5. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining maslahatchisi — IT-texnologiyalar, telekommunikatsiyalar va innovatsion faoliyatni rivojlantirish masalalari departamenti boshligʻi O.M. Umarov hamda Oʻzbekiston Respublikasi “Oʻzarxiv” agentligi direktori U.M. Yusupov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2021-yil 24-avgust,
538-son
Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-avgustdagi 538-son qaroriga
1-ILOVA
1-ILOVA
Davlat organlari va tashkilotlarining arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi markaziy ekspert komissiyalari toʻgʻrisida
NAMUNAVIY NIZOM
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Nizom davlat organlari va tashkilotlarining arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi markaziy ekspert komissiyalari maqomi, asosiy vazifalari va funksiyalari, huquq va majburiyatlari, shuningdek faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.
2. Markaziy ekspert komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — MEK):
davlat organlari va tashkilotlarida hujjatlarning, shu jumladan boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa maxsus hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish va hujjatlarni arxiv saqloviga topshirishga tayyorlash boʻyicha uslubiy va amaliy ishlarni olib boruvchi;
davlat organi va tashkiloti hududiy boʻlinmalari va tizim tashkilotlarining arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi ekspert komissiyalari faoliyatini boshqarish va muvofiqlashtirishni amalga oshirish uchun tuziladigan, oʻz ishini jamoatchilik asosida olib boradigan doimiy faoliyat yurituvchi maslahat organi hisoblanadi.
3. MEK davlat organi yoki tashkiloti rahbari buyrugʻi bilan tuziladi.
4. MEK qarorlari davlat organi yoki tashkiloti rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
Hujjatlarni Oʻzbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritish yoki undan chiqarish, alohida hujjatlarning amaldagi roʻyxatda belgilangan saqlash muddatlarini oʻzgartirish va roʻyxatda keltirilmagan hujjatlarning saqlanish muddatlarini aniqlash boʻyicha takliflarni tasdiqlash yuzasidan MEK qarorlari tegishlicha Oʻzbekiston Milliy arxivi, Oʻzbekiston Kinofotofono hujjatlari milliy arxivi, Oʻzbekiston Ilmiy-texnika va tibbiyot hujjatlari milliy arxivi (keyingi oʻrinlarda — Milliy arxiv) tomonidan koʻrib chiqilib, “Oʻzarxiv” agentligi bilan kelishilgandan soʻng kuchga kiradi.
5. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
Davlat organi va tashkiloti hududiy boʻlinmalari va tizim tashkilotlarining arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi ekspert komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — EK) — tashkilot hujjatlarining, shu jumladan boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa maxsus hujjatlarning qimmatliligi ekspertizasini tashkil etish va ularni arxivda saqlash uchun topshirishga tayyorlash boʻyicha ishlarni tashkil etish va amalga oshirish uchun tashkil etiladigan doimiy faoliyat yurituvchi komissiya;
Ekspert-tekshiruv uslubiy komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — ETUK) — Oʻzbekiston milliy arxivlarida boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa maxsus hujjatlar qimmatliligi ekspertizasini tashkil etish va hujjatlarni arxivlarga saqlash uchun topshirishga tayyorlash boʻyicha uslubiy va amaliy ishlarni oʻtkazish hamda davlat arxivlarining jamlash manbai boʻlgan davlat organlari va tashkilotlarining MEK va EK faoliyatiga rahbarlik qilish va uni muvofiqlashtirish uchun tuziladigan doimiy faoliyat yurituvchi komissiya;
Oldingi tahrirga qarang.
Markaziy ekspert-tekshirish komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — METK) — uslubiy va amaliy ishlarni olib borish uchun, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi hujjatlarini doimiy saqlovchi vazirliklar, idoralar, tarmoq davlat fondlari va tashkilotlarining MEKlariga rahbarlik qilish va ularning faoliyatini muvofiqlashtirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Oʻzarxiv” agentligi huzurida ish olib boradigan doimiy faoliyat koʻrsatuvchi komissiya;
(5-bandning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 1-martdagi 135-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 03.03.2025-y., 09/25/135/0208-son)
hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasi — hujjatlarni saqlash muddatlarini belgilash va ularni doimiy saqlashga tanlab olish maqsadida hujjatlarni ularning qimmatliligi mezonlarini (yaratilish vaqti, yaratilish asosi, ahamiyatliligi) hisobga olgan holda oʻrganish.
6. MEK oʻz faoliyatida “Arxiv ishi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni hamda arxiv ishi va ish yuritish boʻyicha boshqa qonunchilik hujjatlariga asoslanadi.
7. Ushbu Nizomga muvofiq davlat organi yoki tashkiloti tomonidan Markaziy ekspert komissiyasi toʻgʻrisida nizom ishlab chiqiladi hamda tegishlicha “Oʻzarxiv” agentligi yoki Milliy arxiv bilan kelishilgan holda davlat organi yoki tashkiloti rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
2-bob. MEKning asosiy vazifalari va funksiyalari
8. Quyidagilar MEKning asosiy vazifalari hisoblanadi:
ish yuritishda tugallangan va idoraviy arxivda saqlanayotgan hujjatlar va yigʻmajildlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini tashkil etish va oʻtkazish;
davlat arxivlari saqloviga topshirish uchun hujjatlar va yigʻmajildlarni saralashni tashkil etish va amalga oshirish;
saqlov muddati tugagan hujjatlar va yigʻmajildlarni yoʻq qilishga ajratishni tashkil etish va oʻtkazish;
arxiv ishi va ish yuritish sohasiga doir meʼyoriy hujjatlarni ishlab chiqishni tashkil etish;
EKlar ishini uslubiy boshqarishni va nazoratini amalga oshirish.
9. MEK oʻziga yuklangan asosiy vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi:
a) ish yuritishda tugallangan va idoraviy arxivda saqlanayotgan hujjatlar va yigʻmajildlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini tashkil etish va oʻtkazish yoʻnalishida:
rasmiylashtirilgan doimiy saqlanadigan hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxatini maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
alohida qimmatli va noyob hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxatini maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
saqlash muddati 10 yildan ortiq boʻlgan vaqtincha saqlanadigan hujjatlar, shuningdek shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxatini maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
b) davlat arxivlari saqloviga topshirish uchun hujjatlar va yigʻmajildlarni saralashni tashkil etish va amalga oshirish yoʻnalishida:
hujjatlarni arxiv saqloviga topshirishga tayyorlash va topshirish rejalarini maʼqullaydi;
arxivlarga saqlash uchun topshirilishi kerak boʻlgan arxiv hujjatlari tarkibini aniqlaydi;
arxivga saqlash uchun tanlab olingan hujjatlarni topshirish toʻgʻrisidagi qarorni qabul qiladi;
v) saqlov muddati tugagan hujjatlar va yigʻmajildlarni yoʻq qilishga ajratishni tashkil etish va oʻtkazish yoʻnalishida:
doimiy saqlanadigan hujjatlar yigʻmajildlarining roʻyxati MEK va ETUK qarorlari asosida davlat organi va tashkiloti rahbari tomonidan tasdiqlangandan, shuningdek shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlar yigʻmajildlarning roʻyxati MEK qarori asosida maʼqullanib, tegishli ETUK bilan kelishilgandan hamda davlat organi va tashkiloti rahbari tomonidan tasdiqlangandan soʻng hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnomalarni koʻrib chiqadi hamda maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
qidiruv ishlari tugagan hujjatlarning topilmaganligi haqida dalolatnomalarni koʻrib chiqadi hamda maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
hujjatlarning tuzatib boʻlmaydigan nuqsonlari haqida dalolatnomalarni koʻrib chiqadi hamda maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
g) arxiv ishi va ish yuritish sohasiga doir meʼyoriy hujjatlarni ishlab chiqishni tashkil etish yoʻnalishida:
hujjatlarning saqlash muddatlari koʻrsatilgan taxminiy va namunaviy yigʻmajildlar nomenklaturalarini koʻrib chiqadi hamda qaror qabul qiladi;
davlat organi va tashkiloti, uning hududiy boʻlinmalari va tizim tashkilotlari faoliyatida shakllanadigan hujjatlarning saqlash muddatlari koʻrsatilgan sohaviy va tarmoq roʻyxatlarini koʻrib chiqadi hamda qaror qabul qiladi;
masʼul boʻlimlar tomonidan ishlab chiqilgan idoraning yigʻmajildlari nomenklaturasini, ish yuritish va ijro nazoratini tashkil etish boʻyicha yoʻriqnomani, idoraviy arxiv toʻgʻrisida nizomni, MEK toʻgʻrisida nizomni koʻrib chiqadi hamda qaror qabul qiladi;
d) EKlar ishlarini uslubiy boshqarishni va nazoratini amalga oshirish yoʻnalishida:
hujjatlarni Oʻzbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritish yoki undan chiqarish, alohida hujjatlarning amaldagi roʻyxatda belgilangan saqlash muddatlarini oʻzgartirish va roʻyxatda keltirilmagan hujjatlarning saqlanish muddatlarini aniqlash boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi va tegishlicha ETUK (METK)ga taqdim qiladi;
davlat organi va tashkiloti, uning hududiy boʻlinmalari va tizim tashkilotlari faoliyatida shakllanadigan Oʻzbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi hujjatlari tarkibini optimallashtirish masalalari boʻyicha takliflar hamda tavsiyalarni ishlab chiqadi;
komissiya yigʻilishlarda muntazam ravishda EKlar faoliyatini tekshirish natijalarini, mazkur komissiyalar raislari hisobotlarini eshitib boradi;
EK aʼzolari uchun koʻrsatma va maslahatlar berib borishni tashkil etadi, davlat organi va tashkiloti, uning hududiy boʻlinmalari va tizim tashkilotlarining ish yuritish va arxiv xizmati xodimlari, ekspert komissiyasi aʼzolari malakalarini muntazam oshirib borish tadbirlarini tashkil qiladi;
tegishli arxivlarning jamlash manbaiga kirmagan tizimdagi tashkilotlarga yigʻmajildlar nomenklaturasi, shaxsiy tarkib yigʻmajildlar roʻyxati, yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnomalarni, topilmagan hujjatlar hamda hujjatlarning tuzatib boʻlmaydigan nuqsonlari haqida dalolatnomalarni tuzish, koʻrib chiqish va kelishishda, hujjatlarni jamlashni tashkil etish, saqlash va hisobini yuritish masalalarida amaliy va uslubiy yordam koʻrsatadi.
3-bob. MEK huquqlari va majburiyatlari
10. MEK quyidagi huquqlarga ega:
tarkibiy boʻlinmalar va tizimdagi tashkilotlarga ish yuritishni olib borish, hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish, idoraviy saqlovga topshirish uchun tayyorlash boʻyicha tavsiyalar berish, shuningdek doimiy va uzoq muddat saqlanadigan yigʻmajildlarning qidiruvini tashkil etish, hujjatlar va yigʻmajildlarning mavjud emasligi sabablari haqida yozma tushuntirish berishni soʻrash;
komissiya yigʻilishlarida tarkibiy boʻlinmalar rahbarlari, tizimidagi tashkilotlarning ish yuritish va arxiv xizmati rahbarlarining ish yuritishda hujjatlarni rasmiylashtirish va yigʻmajildlarni shakllantirish sifati, doimiy va uzoq muddat saqlanadigan hujjatlarning hisobi yuritilishi va saqlanishi toʻgʻrisida axborotlarini tinglash;
tarkibiy boʻlinmalar va tizim tashkilotlaridan hujjatlarni saqlash muddatlarini belgilash uchun xulosalar va boshqa materiallarni soʻrab olish;
komissiya yigʻilishlariga tarkibiy boʻlinmalar va tizim tashkilotlari arxiv xodimlarini hamda maslahatchi va ekspert sifatida boshqa mutaxassislarini taklif etish;
tarkibiy boʻlinmalar va tizim tashkilotlarining ish yuritish va arxivlar holatini tekshirish hamda oʻrganishlar oʻtkazishda ishtirok etish;
davlat organi va tashkiloti rahbariyatini MEK va EK faoliyati masalalari boʻyicha muntazam xabardor etib borish.
11. MEK:
“Arxiv ishi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni hamda arxiv ishi va ish yuritish boʻyicha boshqa qonunchilik hujjatlarini bajarishga;
hujjatlar boʻyicha ish yuritishni tashkil etish, hujjatlar qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish va arxiv saqloviga topshirishga tayyorlash masalalarining nazoratini amalga oshirishga;
komissiya yigʻilishlarida ish yuritish yoki arxiv ishiga masʼul shaxslarning ish yuritishda hujjatlarni rasmiylashtirish va yigʻmajildlarni shakllantirish sifati, doimiy va uzoq muddat saqlanadigan hujjatlarning hisobi yuritilishi va saqlanishi nazoratini amalga oshirishga;
komissiya yigʻilishlarida qabul qilingan qarorlarning oʻz vaqtida bajarilishi yuzasidan nazoratni amalga oshirishga majburdir.
4-bob. MEK ishini tashkil etish
12. MEK davlat organi va tashkiloti rahbarining buyrugʻiga asosan tarkibiy boʻlinmalarning yuqori malakali mutaxassislaridan, rahbar xodimlardan biri raisligida tayinlanadi.
MEK tarkibiga davlat organi va tashkiloti arxivi mudiri yoki arxivariusi, bosh hisobchi, kadrlar ishiga masʼul va yuqori malakali mutaxassislar, tegishli arxivning vakili majburiy tartibda kiritiladi.
MEK tarkibiga tizim tashkilotlarining vakillari ham kiritilishi mumkin. Komissiya kotibligi tashkilotning ish yuritishiga yoki arxiv ishiga masʼul xodimiga yuklatiladi.
13. MEK oʻz faoliyatini tegishlicha “Oʻzarxiv” agentligi METK yoki milliy arxivlarning ETUK bilan oʻzaro hamkorlikda olib boradi va ulardan kerakli tashkiliy-uslubiy koʻrsatmalarni oladi.
14. MEK davlat organi va tashkiloti rahbari tomonidan tasdiqlangan reja asosida faoliyat yuritadi va davlat organi va tashkilotining birinchi rahbariga ish faoliyati natijalari toʻgʻrisida yiliga kamida ikki marta hisobot beradi.
15. MEK vakolatiga tegishli masalalar uning zaruratga koʻra, lekin yiliga kamida ikki martadan kam boʻlmagan holda oʻtkaziladigan yigʻilishlarida koʻrib chiqiladi.
16. MEK qarorlari koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi. MEK yigʻilishlari bayonnoma orqali rasmiylashtirib boriladi.
17. MEK yigʻilish bayonnomalari rais, komissiya kotibi tomonidan imzolanadi hamda davlat organi va tashkiloti rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
18. MEK ish yurituvini olib borish va uning hujjatlarini saqlash komissiya kotibiga yuklatiladi.
5-bob. Yakunlovchi qoidalar
19. MEKni tugatish yoki qayta tuzish davlat organi va tashkiloti rahbarining qaroriga koʻra tegishlicha “Oʻzarxiv” agentligi yoki Milliy arxivni xabardor qilingan holda amalga oshiriladi.
20. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor shaxslar qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladilar.
21. MEK faoliyatida yuzaga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlariga muvofiq hal etiladi.
Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-avgustdagi 538-son qaroriga
2-ILOVA
2-ILOVA
Davlat organlari va tashkilotlari hududiy boʻlinmalari va tizim tashkilotlarining arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi ekspert komissiyalari toʻgʻrisida
NAMUNAVIY NIZOM
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Nizom davlat organlari va tashkilotlari hududiy boʻlinmalari va tizim tashkilotlarining arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi ekspert komissiyalari maqomi, asosiy vazifalari va funksiyalari, huquq va majburiyatlari, shuningdek faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.
2. Ekspert komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — EK):
davlat organlari va tashkilotlari hududiy boʻlinmalari va tizim tashkilotlarida (keyingi oʻrinlarda — tashkilot) hujjatlarning, shu jumladan boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa maxsus hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish va hujjatlarni arxiv saqloviga topshirishga tayyorlash boʻyicha uslubiy va amaliy ishlarni olib boruvchi;
oʻz ishini jamoatchilik asosida olib boradigan doimiy faoliyat yurituvchi maslahat organi hisoblanadi.
3. Ekspert komissiyasi tashkilot rahbari buyrugʻi bilan tuziladi.
4. Ekspert komissiyasi qarorlari tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
Hujjatlarni Oʻzbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritish yoki undan chiqarish, alohida hujjatlarning amaldagi roʻyxatda belgilangan saqlash muddatlarini oʻzgartirish va roʻyxatda keltirilmagan hujjatlarning saqlanish muddatlarini aniqlash boʻyicha takliflarni tasdiqlash yuzasidan EK qarorlari tegishlicha “Oʻzarxiv” agentligining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar arxiv ishi hududiy boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda — arxiv ishi hududiy boshqarmasi), Oʻzbekiston Milliy arxivi, Oʻzbekiston Kinofotofono hujjatlari milliy arxivi, Oʻzbekiston Ilmiy-texnika va tibbiyot hujjatlari milliy arxivi (keyingi oʻrinlarda — Milliy arxiv) tomonidan koʻrib chiqilib, “Oʻzarxiv” agentligi bilan kelishilgandan soʻng kuchga kiradi.
5. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
ekspert-tekshiruv komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — ETK) /ekspert-tekshiruv uslubiy komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — ETUK) — arxiv ishi hududiy boshqarmalari, Oʻzbekiston milliy arxivlarida boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa maxsus hujjatlar qimmatliligi ekspertizasini tashkil etish va hujjatlarni arxivlarga saqlash uchun topshirishga tayyorlash boʻyicha uslubiy va amaliy ishlarni oʻtkazish hamda davlat arxivlarining jamlash manbai boʻlgan davlat organlari va tashkilotlarining arxiv ishi va ish yuritish sohasidagi markaziy ekspert komissiyalari (keyingi oʻrinlarda — MEK) va EK faoliyatiga rahbarlik qilish va uni muvofiqlashtirish uchun tuziladigan doimiy faoliyat yurituvchi komissiya;
hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasi — hujjatlarni saqlash muddatlarini belgilash va ularni doimiy saqlashga tanlab olish maqsadida hujjatlarni ularning qimmatliligi mezonlarini (yaratilish vaqti, yaratilish asosi, ahamiyatliligi) hisobga olgan holda oʻrganish.
6. EK oʻz faoliyatida “Arxiv ishi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni hamda arxiv ishi va ish yuritish boʻyicha boshqa qonunchilik hujjatlariga asoslanadi.
7. Ushbu Nizomga muvofiq tashkilot tomonidan Ekspert komissiyasi toʻgʻrisida nizom ishlab chiqiladi hamda tegishlicha arxiv ishi hududiy boshqarmasi yoki Milliy arxiv bilan kelishilgan holda tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
2-bob. EKning asosiy vazifalari va funksiyalari
8. Quyidagilar EKning asosiy vazifalari hisoblanadi:
ish yuritishda tugallangan va idoraviy arxivda saqlanayotgan hujjatlar va yigʻmajildlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini tashkil etish va oʻtkazish;
davlat arxivlari saqloviga topshirish uchun hujjatlar va yigʻmajildlarni saralashni tashkil etish va amalga oshirish;
saqlov muddati tugagan hujjatlar va yigʻmajildlarni yoʻq qilishga ajratishni tashkil etish va oʻtkazish;
arxiv ishi va ish yuritish sohasiga doir meʼyoriy hujjatlarni ishlab chiqishni tashkil etish.
9. EK oʻziga yuklangan asosiy vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi:
a) ish yuritishda tugallangan va idoraviy arxivda saqlanayotgan hujjatlar va yigʻmajildlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini tashkil etish va oʻtkazish yoʻnalishida:
rasmiylashtirilgan doimiy saqlanadigan hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxatini maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
alohida qimmatli va noyob hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxatini maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
saqlash muddati 10 yildan ortiq boʻlgan vaqtincha saqlanadigan hujjatlar, shuningdek shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxatini maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
b) davlat arxivlari saqloviga topshirish uchun hujjatlar va yigʻmajildlarni saralashni tashkil etish va amalga oshirish yoʻnalishida:
hujjatlarni arxiv saqloviga topshirishga tayyorlash va topshirish rejalarini maʼqullaydi;
arxivlarga saqlash uchun topshirilishi kerak boʻlgan arxiv hujjatlari tarkibini aniqlaydi;
arxivga saqlash uchun tanlab olingan hujjatlarni topshirish toʻgʻrisidagi qarorni qabul qiladi;
v) saqlov muddati tugagan hujjatlar va yigʻmajildlarni yoʻq qilishga ajratishni tashkil etish va oʻtkazish yoʻnalishida:
doimiy saqlanadigan hujjatlar yigʻmajildlarining roʻyxati EK va ETK/ETUK qarorlari asosida tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlangandan, shuningdek shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlar yigʻmajildlarning roʻyxati EK qarori asosida maʼqullanib, tegishli ETK/ETUK bilan kelishilgandan hamda tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlangandan soʻng hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnomalarni koʻrib chiqadi hamda maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
qidiruv ishlari tugagan hujjatlarning topilmaganligi haqida dalolatnomalarni koʻrib chiqadi hamda maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
hujjatlarning tuzatib boʻlmaydigan nuqsonlari haqida dalolatnomalarni koʻrib chiqadi hamda maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida qarorlarni qabul qiladi;
g) arxiv ishi va ish yuritish sohasiga doir meʼyoriy hujjatlarni ishlab chiqishni tashkil etish yoʻnalishida:
masʼul boʻlimlar tomonidan tashkilotning yigʻmajildlari nomenklaturasini, ish yuritish va ijro nazoratini tashkil etish boʻyicha yoʻriqnomani, idoraviy arxiv toʻgʻrisida nizomni, EK toʻgʻrisida nizomni koʻrib chiqadi hamda qaror qabul qiladi;
hujjatlarni Oʻzbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritish yoki undan chiqarish, alohida hujjatlarning amaldagi roʻyxatda belgilangan saqlash muddatlarini oʻzgartirish va roʻyxatda keltirilmagan hujjatlarning saqlanish muddatlarini aniqlash boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi va tegishli ETK/ETUKga taqdim qiladi.
3-bob. EK huquqlari va majburiyatlari
10. EK quyidagi huquqlarga ega:
hujjatlarni tashkil etish, hujjatlar qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish va arxiv saqloviga topshirishga tayyorlash masalalariga masʼul xodimlarga, tarkibiy boʻlinmalarga ish yuritishda oʻrnatilgan talablarga muvofiq koʻrsatmalar berish;
tarkibiy boʻlinmalar rahbarlaridan tegishli arxivga saqlash uchun topshirilishi lozim boʻlgan hujjatlarning qidiruvini tashkil etishni va ular yoʻqolgan holatda yozma tushuntirish taqdim etishni talab qilish;
tarkibiy boʻlinmalardan hujjatlar qimmatliligini va saqlov muddatlarini aniqlash uchun zarur maʼlumot va xulosalarni soʻrab olish;
komissiya yigʻilishlarida ish yuritish yoki arxiv ishiga masʼul shaxslarning ish yuritishda hujjatlarni rasmiylashtirish va yigʻmajildlarni shakllantirish sifati, doimiy va uzoq muddat saqlanadigan hujjatlarning hisobi yuritilishi va saqlanishi toʻgʻrisida axborotlarini tinglash;
komissiya yigʻilishlariga maslahatchi va ekspertlar sifatida tegishli tashkilotlarning mutaxassislarini, arxiv xodimlarini taklif qilish;
arxivlarda ish yuritish holati boʻyicha oʻtkaziladigan sohaviy hamda hududiy oʻrganishlarda va tekshirishlarda ishtirok etish;
komissiya vakolatiga doir masalalar yuzasidan tashkilot rahbariyatini xabardor qilish.
11. EK:
“Arxiv ishi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni hamda arxiv ishi va ish yuritish boʻyicha boshqa qonunchilik hujjatlarini bajarishga;
hujjatlar boʻyicha ish yuritishni tashkil etish, hujjatlar qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish va arxiv saqloviga topshirishga tayyorlash masalalarining nazoratini amalga oshirishga;
komissiya yigʻilishlarida ish yuritish yoki arxiv ishiga masʼul shaxslarning ish yuritishda hujjatlarni rasmiylashtirish va yigʻmajildlarni shakllantirish sifati, doimiy va uzoq muddat saqlanadigan hujjatlarning hisobi yuritilishi va saqlanishi nazoratini amalga oshirishga;
komissiya majlislarida qabul qilingan qarorlarning oʻz vaqtida bajarilishi yuzasidan nazoratni amalga oshirishga majburdir.
4-bob. EK ishini tashkil etish
12. EK tashkilot rahbarining buyrugʻiga asosan tarkibiy boʻlinmalarning yuqori malakali mutaxassislaridan, rahbar xodimlardan biri raisligida tayinlanadi.
EK tarkibiga tashkilot ish yurituvchisi, arxivariusi yoki arxivga masʼul shaxs, tegishli davlat arxivining vakili, bosh hisobchi, kadrlar ishiga masʼul va yuqori malakali mutaxassislar kiritiladi.
Komissiya kotibligi tashkilot ish yuritish yoki arxiv xizmati xodimi (arxiv uchun masʼul shaxs)ga yuklatiladi.
13. Davlat arxivlarining jamlash manbaiga kiritilgan tashkilotlarning EK oʻz faoliyatini tegishlicha arxiv ishi hududiy boshqarmasi ETK yoki milliy arxivlarning ETUK bilan oʻzaro hamkorlikda olib boradi va ulardan kerakli tashkiliy-uslubiy koʻrsatmalarni oladi.
Davlat arxivlarining jamlash manbaiga kiritilmagan tashkilotlarning EKlari ushbu ishlarni yuqori turuvchi tashkilotning MEK nazorati ostida amalga oshiradi.
14. EK tashkilot birinchi rahbariga ish faoliyati natijalari toʻgʻrisida yiliga kamida ikki marta hisobot beradi.
15. EK faoliyati va vakolatiga tegishli masalalar zaruratga koʻra, lekin yiliga kamida ikki martadan kam boʻlmagan holda oʻtkaziladigan yigʻilishlarida koʻrib chiqiladi.
16. EK yigʻilishlari bayonnoma bilan rasmiylashtirib boriladi.
17. EK yigʻilish bayonnomalari rais, komissiya kotibi tomonidan imzolanadi va tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
18. EK ish yurituvini olib borish va uning hujjatlarini saqlash komissiya kotibiga yuklatiladi.
19. EK yigʻilishlarida qabul qilingan qaror komissiya aʼzolarining yarmidan koʻpi ishtirok etganda huquqiy kuchga ega boʻladi.
20. EK qarori xar bir masala (hujjat) boʻyicha alohida, yigʻilishda ishtirok etayotgan komissiya aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlganda EK raisi hal qiluvchi qaror qabul qiladi.
Hal qiluvchi ovozga faqat komissiya aʼzolari ega. Taklif qilingan maslahatchi va ekspertlar maslahat berish huquqiga ega.
5-bob. Yakunlovchi qoidalar
21. EKni tugatish yoki qayta tuzish tashkilot rahbarining qaroriga koʻra tegishlicha arxiv ishi hududiy boshqarmasi va Milliy arxivni xabardor qilingan holda amalga oshiriladi.
22. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor shaxslar qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladilar.
23. EK faoliyatida yuzaga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlariga muvofiq hal etiladi.
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 25.08.2021-y., 09/21/538/0823-son; 03.03.2025-y., 09/25/135/0208-son)