“Yer osti boyliklari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq, respublika mineral-xomashyo bazasini kengaytirishda geolog razvedkachilar mehnatini ragʻbatlantirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

Oʻzbekiston Respublikasi foydali qazilma konlarini ochuvchilar toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Mazkur Nizom “Yer osti boyliklari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ishlab chiqildi, u alohida shaxslar yoki shaxslar guruhini foydali qazilma konlarini ochuvchilar deb eʼtirof etish shartlarini, kon ochish huquqini olish uchun buyurtmanomalar berish va ularni koʻrib chiqish, kon ochuvchilarni Oʻzbekiston Respublikasining Kon ochuvchi diplomi va “Kon ochuvchi” koʻkrakka taqiladigan nishoni bilan mukofotlash tartibini belgilaydi.

1. Sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan, ilgari maʼlum boʻlmagan foydali qazilma konini topgan, qidiruv ishlarini bajargan, shuningdek, foydali qazilmalarning qoʻshimcha zaxiralarini koʻpaytirish imkonini beruvchi yangi qatlamlarni va kon jismlarini yoki ilgari maʼlum boʻlgan kondagi amalda uning sanoat ahamiyatini oshiruvchi yangi mineral xomashyoni aniqlagan shaxslar foydali qazilma konlarini ochuvchilar deb eʼtirof etiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolari, boshqa davlatlarning fuqarolari, shuningdek fuqaroligi boʻlmagan shaxslar foydali qazilma konlarini ochuvchilar deb eʼtirof etilishi mumkin.

2. Foydali qazilma koni — bu foydali qazilmaning tabiiy yoki tabiiy-texnogen holda toʻplanishidir, unga miqdori va sifatidan va texnologik xususiyatlaridan kelib chiqib mazkur ekologik-iqtisodiy sharoitlarda sanoat yoʻli bilan ishlov berilishi mumkin.

Oʻzining belgilariga koʻra faqat texnik-iqtisodiy va ekologik sharoitlar oʻzgarganda ishlov berilishi mumkin boʻlgan foydali qazilmaning boshqa toʻplanishi, shuningdek ular uchun qayta ishlash texnologiyasi ishlab chiqilmagan foydali qazilma toʻplanishi nosanoat konlarga tegishli boʻladi.

3. Foydali qazilma konlari xalq xoʻjaligidagi ahamiyatiga, tasdiqlangan balans zaxiralari hajmiga, mineral xomashyoning sifatiga va foydalanishning iqtisodiy shartlariga koʻra besh asosiy guruhga boʻlinadi:

a) noyob foydali qazilma konlari (binokorlik materiallari va keng tarqalgan foydali qazilmalar konlari bundan mustasno), ular zaxira hajmlarining koʻpligi, mineral xomashyosining yuqori sifati va foydalanishdagi texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlar bilan ajralib turadi;

b) I guruh — sanoatning tegishli tarmoqlarini rivojlantirish uchun eng muhim boʻlgan yerlarda joylashgan, mineral xomashyo sifati yuqori boʻlgan va ularni qazib olishning iqtisodiy koʻrsatkichlari qulay boʻlgan foydali qazilma konlarining yirik guruhlari zaxiralari;

v) II guruh — katta zaxiralarga, mineral xomashyoning yuqori sifatiga ega boʻlgan, biroq iqtisodiy shartlariga koʻra sanoat jihatidan oʻzlashtirish uchun nisbatan murakkab boʻlgan foydali qazilmalarning yirik konlari, shuningdek, oʻrtacha zaxirali, foydalanishda qulay iqtisodiy koʻrsatkichlarga ega boʻlgan alohida taqchil foydali qazilma konlari;

g) III guruh — oʻzlashtirilishi boʻyicha qulay iqtisodiy koʻrsatkichlar bilan tavsiflanadigan zaxirasi oʻrtacha foydali qazilma konlari;

d) IV guruh — qazib olinishi boʻyicha qulay iqtisodiy sharoitlarga ega boʻlgan, zaxiralari boʻyicha mayda foydali qazilma konlari, shuningdek, binokorlikda ishlatiladigan tosh materiallar zaxirasi boʻyicha yirik va oʻrtacha konlar hamda foydalanish jihatidan qulay iqtisodiy sharoitlarga ega boʻlgan, alohida sanoat va qishloq xoʻjaligi tumanlari uchun mahalliy ahamiyatli keng tarqalgan foydali qazilma konlari.

4. Quyidagilar:

a) keyingi geologiya-razvedka ishlarida konning ochilishiga olib kelgan foydali qazilma konini topish masalasida aniq maydonlar va geologik hosila istiqbollarining asoslangan prognozini birinchi marta bergan;

b) qidirish va razvedka ishlari qoʻyilishini, bu ishlarni amalga oshirish metodikasini asoslab bergan;

v) dala ishlarini oʻtkazishda bevosita ishtirok etgan, shuningdek foydali qazilma koni aniqlanishiga va uning sanoat ahamiyati baholanishiga ijodiy ulush qoʻshgan;

g) foydali qazilmalarning yangi qatlamlari va qoʻshimcha zaxiralari, yoxud ilgari maʼlum boʻlgan konda konni oʻzlashtirishning iqtisodiy koʻrsatkichlarini tubdan oshiruvchi mineral xomashyo (qimmatli komponent)ning yangi turi mavjudligi aniqlangan yoki buni ilmiy asoslab bergan;

d) qisqa muddatlarda yangi kon ochilishiga yoki ilgari maʼlum boʻlgan foydali qazilma konining tubdan qayta baholanishiga olib kelgan geologiya-razvedka ishlariga ilmiy va metodik rahbarlik qilinishini, shuningdek bu ishlar yuqori darajada tashkil etilishini taʼminlagan shaxslar (shaxslar guruhi) sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan foydali qazilma konlarini ochuvchilar deb eʼtirof etiladi.

5. Konni ochish huquqi foydali qazilma koni zaxirasi belgilangan tartibda tasdiqlangandan keyin eʼtirof etilishi mumkin.

6. Foydali qazilma konlarini ochuvchilar davlat pul mukofotini olish huquqiga ega boʻladilar, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining Kon ochuvchi diplomi va “Kon ochuvchi” koʻkrakka taqiladigan nishoni bilan mukofotlanadilar va Oʻzbekiston Respublikasining foydali qazilma konlarini ochuvchilar Faxriy daftariga kiritiladilar.

Faxriy daftar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya qoʻmitasi deb ataladi) huzuridagi ilmiy-ishlab chiqarish va oʻquv markazida saqlanadi hamda toʻldirib boriladi.

Davlat pul mukofotini toʻlash tartibi va uning miqdori toʻgʻrisidagi nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Kon ochuvchi diplomi mazkur Nizomning 4, 5, 9 va 10-bandlarida nazarda tutilgan hollarda har bir foydali qazilma konini ochganlik uchun bir shaxsga bir necha marta topshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasining “Kon ochuvchi” koʻkrakka taqiladigan nishoni bilan konni ochuvchi bir shaxs faqat bir marta mukofotlanishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining Kon ochuvchi diplomi, “Kon ochuvchi” koʻkrakka taqiladigan nishoni Davlat geologiya qoʻmitasi tomonidan, davlat budjeti mablagʻlari hisobidan ishlab chiqiladi va tayyorlanadi.

Kon ochuvchi diplomi va “Kon ochuvchi” koʻkrakka taqiladigan nishoni manfaatdor vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar, kon korxonalari va neft-gaz qazib oluvchi korxonalar bilan kelishgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi va belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkaziladi.

7. Foydali qazilma konlarini ochish huquqini olish uchun berilgan buyurtmanomalarni koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya qoʻmitasi huzurida Kon ochuvchilar ishlari boʻyicha markaziy idoralararo komissiya tuziladi, uning tarkibi manfaatdor vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar, kon korxonalari va neft-gaz qazib oluvchi korxonalar vakillaridan iborat boʻladi.

Kon ochuvchilar ishlari boʻyicha markaziy idoralararo komissiya toʻgʻrisidagi nizom manfaatdor vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar, kon korxonalari va neft-gaz qazib oluvchi korxonalar bilan kelishgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya qoʻmitasi raisi tomonidan tasdiqlanadi va qonunchilikda belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkaziladi.

8. Vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar, kon korxonalari va neft-gaz qazib oluvchi korxonalar, boshqa yuridik shaxslar, shu jumladan, xorijiy yuridik shaxslar, kon ochishga oid materiallarni koʻrib chiqish asosida, aniq kon boʻyicha foydali qazilmalar zaxiralari tasdiqlangandan soʻng, Kon ochuvchilar ishlari boʻyicha markaziy idoralararo komissiyaga buyurtmanomalar yuboradilar.

Buyurtmanomada va unga ilova qilingan materiallarda quyidagilar boʻlishi kerak:

a) foydali qazilma koni, uning topilishi tarixi, geologiya-razvedka ishlarining turli bosqichlarida obyektning ochilishi va oʻrganilishida qatnashgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

b) kon ochishga oid materiallarni koʻrib chiqish protokoli va kon ochish huquqini olishga daʼvogarlik qiluvchi aniq shaxslar roʻyxati, unda konni ochish, uni sanoat jihatdan baholash va buyurtmanomalar berish davrida ular egallab turgan lavozimlar koʻrsatiladi.

9. Kon ochuvchilar ishlari boʻyicha markaziy idoralararo komissiya uch oy muddatda tushgan materiallarni ekspertiza qiladi va foydali qazilma konini ochuvchilar deb eʼtirof etilgan shaxslar toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Qaror protokol bilan rasmiylashtiriladi, u Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya qoʻmitasi raisi tomonidan tasdiqlanadi va bir oy muddatda buyurtmanoma bergan tashkilotga yuboriladi.

10. Quyidagilar bir konning oʻzini ochuvchilar deb eʼtirof etilishi mumkin:

a) noyob kon uchun — 10 kishigacha;

b) I guruh koni uchun — 7 kishigacha;

v) II va III guruh koni uchun — koʻpi bilan 5 kishi;

g) IV guruh koni uchun — koʻpi bilan 2 kishi.

11. Kon ochuvchilar ishlari boʻyicha markaziy idoralararo komissiya, shuningdek kon ochuvchi huquqini olishga daʼvogar boʻlgan alohida shaxslarning buyurtmanomalarini va tegishli vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar, kon korxonalari va neft-gaz qazib oluvchi korxonalar tomonidan kon ochuvchilar roʻyxatiga kiritilmagan shaxslarning arizalarini ham koʻrib chiqish uchun qabul qiladi.

Koʻrsatib oʻtilgan buyurtmanomalar va arizalar mazkur Nizomning 9-bandi birinchi qismi bilan belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.

Kon ochuvchilar ishlari boʻyicha markaziy idoralararo komissiya uch oy muddatda buyurtmanoma yoki ariza (shikoyat) bergan shaxslarni ular kon ochuvchilar deb eʼtirof egilganligidan xabardor qiladi yoki sababini koʻrsatgan holda rad javobi beradi.

12. Kon ochuvchilar ishlari boʻyicha markaziy idoralararo komissiyaning qarori ustidan sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin.

13. Mazkur Nizomning 3-bandiga muvofiq kon guruhlarini aniqlash va konni ochganlik yoki uni tubdan qayta baholaganlik uchun davlat pul mukofoti miqdorini belgilash uchun obyektga oid geologik materiallar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha Davlat komissiyasi huzuridagi foydali qazilma konlarini ochganlik uchun mukofotlar boʻyicha Davlat idoralararo komissiyasiga yuboriladi.