Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llanilmoqda:

“seleksiya yutug‘i” — o‘simliklar navi, hayvonlar zoti;

“nav” — o‘simliklar guruhi bo‘lib, u nasldan naslga barqaror o‘tuvchi, muayyan genotip yoki genotiplar kombinatsiyasini boshqalardan ajratib turuvchi belgilarga qarab aniqlanadi va ayni bir botanik taksondagi boshqa o‘simliklar guruhidan bir yoki bir necha belgilari bilan farqlanadi. Klon, liniya, birinchi avlod duragayi, populatsiya navning muhofaza qilinadigan obyektlaridir;

“zot” — genetik jihatdan o‘zaro bog‘liq biologik va morfologik xususiyatlari hamda belgilariga qarab aniqlanadigan hayvonlar (shu jumladan parrandalar, hasharotlar, ipak qurti) yoki ularning duragaylari guruhi bo‘lib, bu xususiyatlar hamda belgilarning ayrimlari muayyan guruhgagina xos bo‘lib, uni hayvonlarning boshqa guruhlaridan farqlab turadi. Zot guruhi, zot ichidagi tip (zonal tip), zavod tipi, zavod liniyasi, zot oilasi, partenoklonlar, liniyalar, duragaylar zotning muhofaza qilinadigan obyektlaridir;

“arizachi” — patent yoki guvohnoma berish haqida talabnoma topshirgan jismoniy yoxud yuridik shaxs;

“patent egasi” — seleksiya yutug‘ining egasi bo‘lib, uning mulk huquqi himoya hujjatiga (patent yoki guvohnomaga) asoslanadi;

“patentga egalik qiluvchi” — seleksiya yutug‘ining egasi bo‘lib, uning mulk huquqi patentga asoslanadi;

“guvohnomaga egalik qiluvchi” — seleksiya yutug‘ining egasi bo‘lib, uning mulk huquqi guvohnomaga asoslanadi;

“ish beruvchi” — seleksiya yutug‘ini yaratish to‘g‘risida topshiriq bergan va bu topshiriq bajarilishini pul bilan ta’minlaydigan jismoniy yoki yuridik shaxs;

“litsenziar” — seleksiya yutug‘iga taalluqli himoya hujjatining egasi bo‘lgan jismoniy yoki yuridik shaxs;

“litsenziat” — litsenziardan seleksiya yutug‘idan litsenziya shartnomasi asosida foydalanish huquqini olgan jismoniy yoki yuridik shaxs.

Seleksiya yutuqlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va seleksiya yutuqlarini yaratish, himoya qilish va ulardan foydalanish bilan bog‘liq munosabatlarni tartibga solib turuvchi boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Boshqa davlatlarning yuridik shaxslari va fuqarolari, fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar ushbu Qonunda nazarda tutilgan xukuqlardan foydalanadi.

Basharti O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida seleksiya yutuqlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llanadi.

O‘zbekiston Respublikasining Davlat patent idorasi (matnda bundan keyin Patent idorasi deb yuritiladi) seleksiya yutuqlarini huquqiy jihatdan himoya qilish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi.

Patent idorasi seleksiya yutuqlariga patentlar va guvohnomalar berish haqidagi talabnomalarni qabul qilib oladi xamda ko‘rib chikadi, seleksiya yutuqlari bo‘yicha rasmiy ekspertiza o‘tkazadi, Seleksiya yutuqlari davlat reyestrini yuritadi (matnda bundan keyin Davlat reyestri deb ataladi), himoya hujjatlari beradi, talabnoma materiallari va O‘zbekiston Respublikasida ro‘yxatga olinib, himoya qilinayotgan seleksiya yutuqlari haqidagi ma’lumotlarni rasmiy ravishda e’lon qiladi, ushbu Qonunni qo‘llanish haqida qoida va tushuntirishlar chiqaradi.

O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi Qishloq xo‘jalik ekinlari navlarini sinash davlat komissiyasi. Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi (matnda bundan keyin ixtisoslashtirilgan tashkilotlar deyiladi) seleksiya yutuqlaridan xo‘jalikda foydalanish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradilar, talabnomada ko‘rsatilgan seleksiya yutuqlarining himoyaga layoqatliligi ekspertizasini o‘tkazadilar.

O‘zining ijodiy mehnati bilan o‘simlik navi yoki hayvon zotini yaratgan (aniqlagan yoki chiqargan) jismoniy shaxs o‘simlik navi yoki hayvon zotining seleksiyachisi deb hisoblanadi.

Basharti seleksiya yutug‘ini yaratishda bir necha jismoniy shaxs ishtirok etgan bo‘lsa, ularning hammasi seleksiyachi deb hisoblanadi. Seleksiyachilarga tegishli bo‘lgan huquqlardan foydalanish tartibi ular o‘rtasidagi bitimga binoan belgilanadi.

Seleksiyachining mualliflik huquqi boshqaga o‘tkazilmaydigan shaxsiy huquq bo‘lib, muddatsiz himoya qilinadi.

Seleksiyachining muallifligini o‘zlashtirib olish, uni hammualliflikka majbur qilish qonunga muvofiq javobgarlikka tortishga sabab bo‘ladi.

Seleksiyachining muallifligiga doir nizolar sud tartibida hal etiladi.

Seleksiyachi himoya hujjati berish haqidagi talabnomada, himoya hujjatida va seleksiya yutug‘i xususida e’lon qilinadigan barcha materiallarda o‘z nomi ko‘rsatilishini talab qilish huquqiga ega.

Patent idorasi patent egasi bo‘lmagan har bir seleksiyachiga mualliflik huquqini, shuningdek seleksiya yutug‘idan foydalanganlik uchun patent egasidan mukofot olish huquqini tasdiqlovchi seleksiyachi guvohnomasini beradi.

Basharti seleksiyachi seleksiya yutug‘ini yaratishda:

o‘zi egallab turgan lavozimga xos vazifalarni bajargan bo‘lsa;

seleksiya yutug‘ini yaratish maqsadida o‘z zimmasiga maxsus yuklatilgan vazifalarni bajargan bo‘lsa;

ish beruvchi yoki topshiriq bergan shaxs tomonidan o‘ziga berilgan moddiy vositalar yoki moliyaviy mablag‘lardan foydalangan bo‘lsa;

ish beruvchi tashkilot ish jarayonida orttirgan, shu tashkilotning o‘ziga xos jihatini tashkil etadigan bilim va tajribadan foydalangan bo‘lsa, bunday yutuq xizmat tartibida yaratilgan deb hisoblanadi.

Basharti seleksiyachi yaratilgan seleksiya yutug‘i to‘g‘risida ish beruvchini xabardor qilgan kundan e’tiboran to‘rt oy ichida ish beruvchi Patent idorasiga talabnoma topshirmasa, talabnoma topshirish huquqidan boshqa shaxs foydasiga voz kechmasa va seleksiya yutug‘ini sir saqlash to‘g‘risida seleksiyachiga ma’lum qilmasa, seleksiyachi talabnoma topshirish va o‘z nomiga patent yoki guvohnoma olish huquqiga ega bo‘ladi. Bunday holda ish beruvchi patent egasiga shartnomada belgilangan miqdorda tovon to‘lab o‘z korxonasida seleksiya yutug‘idan foydalanish huquqiga ega bo‘ladi.

Ish beruvchi seleksiya yutug‘ini sir saqlasa, u seleksiyachiga tegishli miqdorda haq to‘lashi shart, haqning miqdori shartnomada belgilanadi va u maxsus litsenziyaning bozor narxidan past bo‘lmasligi lozim.

Basharti seleksiya yutug‘i xizmat tartibida yaratilgan bo‘lsa, ushbu moddaning qoidalarini faqat ana shu seleksiyachiga (seleksiyachilarga), ish beruvchiga va topshiriq bergan shaxsga nisbatangina qo‘llash mumkin.

Patent egasi bo‘lmagan o‘simlik navi yoki hayvon zotining seleksiyachisi o‘simlik navi yoki hayvon zotiga doir litsenziyadan foydalanilganligi yoxud u sotilganligi uchun haq olish huquqiga ega, bu haqning miqdori va uni to‘lash tartibi patent egasi yoki uning huquqiy vorisi bilan tuzilgan shartnomada belgilab qo‘yiladi.

Seleksiyachiga (seleksiyachilarga) haqni patent egasi yoki uning huquqiy vorisi, basharti seleksiya yutug‘idan foydalanganlik uchun haq to‘lash tartibi va muddatlari to‘g‘risidagi shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, patent yoki guvohnomaning amal qilish muddati davomida to‘laydi.

Haq; seleksiyachiga (seleksiyachilarga) seleksiya yutug‘idan foydalanilgan hisobot davri tugaganidan keyin ko‘pi bilan olti oy ichida to‘lanadi.

O‘zbekiston Respublikasining Intellektual mulk davlat fondi patent egasining davlat mulki jumlasiga kiradigan yoki davlat shartnoma asosida sotib oladigan seleksiya yutuqlariga oid huquqlari va majburiyatlarini amalga oshiradi.

Basharti seleksiya yutug‘i yangilik, farqlanish, o‘xshashlik va barqarorlik mezonlariga javob bersa, u huquqiy jihatdan himoya qilinadi.

Ushbu Qonun 12-moddasining talablariga muvofiq seleksiya yutug‘ining nomi bo‘lishi lozim.

Basharti urug‘lik, ko‘chat yoki nasl mahsuloti patent berish haqida talabnoma topshirilgan kundan e’tiboran:

O‘zbekiston Respublikasi hududida — kamida bir yil oldin;

boshqa davlat hududida — kamida to‘rt yil yoki agar tok, yog‘ochbop, manzarali, mevali daraxtlar va o‘rmon o‘simliklariga taalluqli bo‘lsa, kamida olti yil oldin seleksiyachi, uning huquqiy vorisi tomonidan yoki uning roziligi bilan sotilmagan va foydalanish uchun boshqa shaxslarga berilmagan bo‘lsa, yangilik hisoblanadi.

Seleksiya yutug‘i talabnoma topshirilgan sanada boshqa har qanday barchaga ma’lum seleksiya yutug‘idan aniq-ravshan farqlanishi lozim.

Basharti seleksiya yutug‘iga boshqa mamlakatda himoya hujjati berish haqida talabnoma topshirilgan va unga muvofiq patent yoki shunga o‘xshash himoyaning boshqa bir shakli berilgan bo‘lsa yoxud seleksiya yutug‘i shu mamlakatning seleksiya yutuqlari rasmiy reyestriga kiritilgan bo‘lsa, seleksiya yutug‘i talabnoma topshirilgan sanada barchaga ma’lum deb hisoblanadi.

Barchaga ma’lumlik:

keyinchalik ko‘paytirish, saqlash maqsadlarida yetishtirish, takror yetishtirish, konditsiyaga yetkazish va yuqorida sanab o‘tilgan maqsadlarda asrash natijasida barchaga ma’lum bilim darajasining bir qismiga aylangan seleksiya yutug‘iga nisbatan;

sotishga taklif etilgan, sotilgan, mamlakatga olib kirilgan yoki mamlakatdan olib chiqib ketilgan seleksiya yutug‘iga nisbatan aniqlanadi.

Seleksiya yutug‘i ko‘paytirishning o‘ziga xos jihatlari tufayli yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan ayrim farqlarni hisobga olgan holda o‘zining belgilari bo‘yicha yetarli darajada o‘xshash bo‘lishi lozim.

Seleksiya yutug‘i bir necha marta ko‘paytirilganidan keyin yoki alohida sikl bo‘yicha ko‘paytirilgan taqdirda ko‘paytirishning har bir sikli oxirida uning asosiy belgilari o‘zgarishsiz qolsa, u barqaror hisoblanadi.

Seleksiya yutug‘ining talabnoma topshiruvchi taklif etgan va Patent idorasi tomonidan qabul qilingan nomi bo‘lishi lozim.

Seleksiya yutug‘ining nomi seleksiya yutug‘iga mos bo‘lishi, qisqa bo‘lishi, shu yoxud shunga yaqin botanik yoki zoologik turdagi mavjud seleksiya yutuqlarining nomidan farqlanib turishi kerak. Seleksiya yutug‘ining nomi faqatgina raqamlardan iborat bo‘lib kolmasligi, seleksiya yutug‘ining xususiyatlari, kelib chiqishi, ahamiyati haqida, seleksiyachining (seleksiyachilarning) shaxsi haqida yanglishishlarga sabab bo‘lmasligi, insonparvarlik va axloq qoidalariga zid bo‘lmasligi lozim.

O‘simlik navi yoki hayvon zotining nomi Davlat reyestrida qayd etilishi bilan bir vaqtda unga himoya etiladigan o‘simlik navi yoki hayvon zoti to‘g‘risidagi ma’lumotlar kiritib qo‘yiladi.

Basharti seleksiya yutug‘ini himoya qilish talabnomasi O‘zbekiston Respublikasi va boshqa davlatlarda topshirilsa, seleksiya yutug‘ining nomi bu talabnomalarda bir xil bo‘lishi lozim.

O‘zbekiston Respublikasi hududida yoki O‘zbekiston Respublikasi seleksiya yutuqlarini himoya qilish to‘g‘risida shartnoma tuzgan mamlakat hududida navning urug‘i yoki ko‘chatini yoxud zotdor hayvonlar guruhini sotishni taklif etayotgan yoki sotayotgan har qanday shaxs ana shu nav yoki hayvon zotining nomidan, basharti uchinchi shaxslarning huquqlari to‘sqinlik qilmaydigan bo‘lsa, hatto ana shu nav yoki hayvon zotiga berilgan patentning amal qilish muddati tugaganidan keyin ham foydalanishi shart.

Seleksiya yutug‘iga bo‘lgan huquq patent yoki guvohnoma bilan tasdiqlanadi.

Patent himoyaga layoqatlilik mezonlariga javob beradigan va O‘zbekiston Respublikasida himoya qilinadigan botanik va zoologik navlar hamda turlarga taalluqli seleksiya yutug‘iga beriladi.

Patent seleksiyasi yutug‘ining yangilik ekanligini, farqlanishini, o‘xshashligi va barqarorligini, shuningdek patentga egalik qiluvchining seleksiya yutug‘i nomiga, unga egalik qilishga, uni tasarruf etish va undan foydalanishga bo‘lgan huquqini tasdiqlaydi.

Guvohnoma o‘xshashlik va barqarorlik mezonlariga javob beradigan hamda O‘zbekiston Respublikasida himoya qilinadigan va himoya qilinmaydigan botanik va zoologik turlar hamda xillarga taalluqli seleksiya yutug‘iga beriladi.

Guvohnoma guvohnomaga egalik qiluvchining seleksiya yutug‘ining nomiga bo‘lgan huquqini, unga egalik qilish, uni tasarruf etish va undan foydalanish huquqini tasdiqlaydi.

Patentga egalik qiluvchi va guvohnomaga egalik qiluvchining huquqi seleksiya yutug‘i ro‘yxatga olinganligi to‘g‘risida Patent idorasining rasmiy byulletenida ma’lumot e’lon qilingan kundan e’tiboran amalda hisoblanadi.

Patentning, guvohnomaning amal qilish muddati seleksiya yutug‘i Davlat reyestrida ro‘yxatga olingan kundan e’tiboran yigirma yilni, tok, yog‘ochbop, manzarali, mevali daraxtlar va o‘rmon o‘simliklari, shu jumladan ularning payvandtaglari uchun yigirma besh yilni tashkil etadi.

Patent va guvohnomaning amal qilish muddati patent egasining iltimosnomasiga binoan ko‘pi bilan o‘n yilga uzaytirilishi mumkin.

Patent yoki guvohnoma olish huquqiga seleksiyachi (seleksiyachilar) yoki uning huquqiy vorisi (huquqiy vorislari) ega bo‘ladi.

Basharti bir necha shaxs birgalikda bitta seleksiya yutug‘i yaratgan bo‘lsalar, patent yoki guvohnoma olish huquqiga ularning hammasi ega bo‘ladi. Ulardan bittasining yoki bir nechasining patent yoxud guvohnomaga bo‘lgan huquqdan voz kechishi boshqalarning patent yoki guvohnoma olish tadbirida ishtirok etishiga daxl qilmaydi.

Seleksiyachining o‘z xizmat vazifalarini, aniq topshiriqni bajarishi bilan bog‘liq holda yoki ish beruvchi tashkilotning o‘ziga xos jihatini tashkil etuvchi bilim va tajriba yordamida yaratgan seleksiya yutug‘iga beriladigan patent yoki guvohnomani olish huquqiga ish beruvchi ega bo‘ladi.

Seleksiya yutug‘iga bo‘lgan huquqni boshqa shaxsga berish seleksiyachi bilan ish beruvchi o‘rtasidagi shartnomada rasmiylashtiriladi.

Seleksiyachi yoki uning huquqiy vorisining patent yoki guvohnomani boshqa shaxsga berish to‘g‘risidagi talabnomasi yoki arizasida ko‘rsatilgan har qanday shaxs, basharti bu ariza Patent idorasiga patent yoki guvohnoma berish to‘g‘risida qaror qabul qilinishiga qadar tushgan bo‘lsa, patent yoki guvohnoma olish huquqiga ega bo‘ladi.

Agar bir necha shaxs bir-biridan holi ravishda seleksiya yutug‘ini yaratgan bo‘lsa, patent yoki guvohnoma olish huquqiga Patent idorasiga oldinroq talabnoma topshirgan va bu talabnomasi chaqirib olinmagan yoki rad etilmagan shaxs ega bo‘ladi.

Seleksiya yutug‘ining patenti yoki guvohnomasiga bo‘lgan huquq, shuningdek ularni olish huquqi meros bo‘lib o‘tadi.

Patent egasi patent yoki guvohnoma bilan himoya qilinadigan seleksiya yutug‘iga doir huquqdan har qanday jismoniy yoki yuridik shaxs foydasiga voz kechishi mumkin.

Seleksiyachi, basharti o‘zi yaratgan yutuqqa boshqalar tomonidan g‘ayriqonuniy ravishda talabnoma berilgan yoki patent yoxud guvohnoma olingan bo‘lsa, himoya hujjati berilishiga qarshi sud tartibida e’tiroz bildirish yoki himoya hujjati patent egasi sifatida o‘ziga berilishini talab qilish huquqiga ega.

Patent idorasining va ixtisoslashtirilgan tashkilotlarning xizmatchilari ana shu tashkilotlarda ishlagan butun davrida ham, ishdan ketganlaridan keyin bir yil davomida ham patent yoki guvohnoma olish, shuningdek o‘zlarini seleksiyachi sifatida ko‘rsatish huquqiga ega emas.

Patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnoma seleksiyachi, ish beruvchi yoki ularning huquqiy vorislari tomonidan Patent idorasiga topshiriladi.

Arizachi birinchi talabnoma topshirilgan davlat organi himoya hujjati berishini kutib turmay, boshqa davlatlarning vakolatli organlariga talabnoma topshirishi mumkin.

Talabnoma shaxsan, Patent idorasida ro‘yxatga olingan patent vakili yoki ishonchli shaxs orqali berilishi mumkin. O‘zbekiston Respublikasida doimiy turar joyiga yoki joylashgan eriga ega bo‘lmagan boshqa davlatlarning fuqarolari va yuridik shaxslari, ularning patent vakillari yoki ishonchli shaxslari himoya hujjatlari olish va ularni o‘z kuchida saqlash borasidagi ishlarni O‘zbekiston Respublikasining patent vakillari orqali olib boradilar. Patent vakilining vakolatlari unga arizachi yoki ishonchli shaxs bergan ishonchnoma bilan tasdiqlanadi.

Patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnoma:

patent yoki guvohnoma berish haqidagi seleksiyachi (seleksiyachilar) va kimning nomiga patent yoki guvohnoma so‘ralayotgan bo‘lsa, ana shu shaxs (shaxslar), shuningdek ularning turar joyi yoki joylashgan eriga doir ma’lumotlar ko‘rsatilgan arizani;

seleksiya yutug‘ining nomi to‘g‘risidagi taklifni;

navning, zotning tavsifini (texnikaviy anketasini);

namunalarning fotosuratlarini;

arizachi tomonidan o‘tkazilgan nav yoki zot sinovlariga doir hujjatlarni;

arizachining seleksiya yutug‘idan foydalanilmaganligi va u sotilmaganligi hamda uning yangilik talablariga mosligini tasdiqlaydigan deklaratsiyasini;

ustunlikni tasdiqlovchi hujjatni (zaruratga qarab);

arizachining nav yoki zotni sinovdan o‘tkazish uchun materialni belgilangan muddatda ixtisoslashtirilgan tashkilotga taqdim etish majburiyatini;

talabnoma ishonchli shaxs yoki patent vakili orqali topshirilganida ularga beriladigan ishonchnomani;

boj yoki yig‘im belgilangan miqdorda to‘langanligini yoxud boj yoki yig‘im to‘lashdan ozod qilish, shuningdek uning miqdorini kamaytirish asoslarini tasdiqlovchi hujjatni o‘z ichiga oladi.

Talabnoma o‘simlikning bitta naviga yoki bitta hayvon zotiga taalluqli bo‘lishi lozim.

Ushbu moddaning birinchi qismi talablariga mos keladigan hujjatlar Patent idorasiga kelib tushgan kun talabnoma topshirilgan sana deb belgilanadi.

Ushbu modda birinchi qismining yettinchi va sakkizinchi xat boshilarida ko‘rsatilgan hujjatlar arizachi tomonidan talabnoma topshirilgan kundan e’tiboran uch oy ichida taqdim etiladi.

Basharti arizachi ko‘rsatilgan muddat ichida ana shu hujjatlarni taqdim etmasa yoki ko‘rsatilgan muddatni uzaytirish to‘g‘risida iltimosnoma topshirmasa, talabnoma topshirilmagan hisoblanadi.

Seleksiya yutug‘iga doir himoya hujjatini berish haqidagi talabnoma hujjatlariga qo‘yiladigan talablarni Patent idorasi ixtisoslashtirilgan tashkilotlar bilan birgalikda belgilaydi.

Himoya hujjatlari berish haqidagi talabnoma materiallari Patent idorasida maxfiy saqlanishi shart va rasmiy ekspertiza o‘tkazish davrida arizachi yoki patent egasining roziligisiz bu materiallar to‘g‘risida ma’lumotlar berilmaydi.

Seleksiya yutug‘ining ustunligi ushbu Qonunning talablariga muvofiq rasmiylashtirilgan talabnoma Patent idorasiga tushgan sanaga qarab belgilanadi.

Basharti seleksiya yutug‘iga doir o‘xshash talabnomalar ayni bitta ustunlik sanasiga ega bo‘lsa, himoya hujjati Patent idorasiga oldinroq sana bilan yuborilgan talabnomaga yoki ro‘yxatga olish raqami oldinroq qo‘yilgan talabnomaga beriladi.

Basharti arizachi Patent idorasiga talabnoma topshirishdan oldin O‘zbekiston Respublikasi seleksiya yutuqlarini himoya qilish to‘g‘risida shartnoma tuzgan boshqa davlatga talabnoma (bundan buyon matnda birinchi talabnoma deb ataladi) topshirgan bo‘lsa, arizachi talabnoma tushgan sanadan e’tiboran o‘n ikki oy davomida birinchi talabnoma bo‘yicha ustunlik huquqiga ega bo‘ladi.

Arizachi Patent idorasiga jo‘natayotgan talabnomasida birinchi talabnomaning ustunlik sanasini ko‘rsatishi lozim. Arizachi talabnoma Patent idorasiga tushgan sanadan e’tiboran uch oy ichida birinchi talabnomaning nusxasini va tarjimasini taqdim etishi shart. Bu shartlar bajarilgan taqdirda arizachi birinchi talabnoma topshirilgan sanadan e’tiboran uch yil davomida qo‘shimcha hujjatlar va sinov uchun zarur material taqdim etmaslikka haqli.

Ushbu moddaning uchinchi qismida ko‘rsatib o‘tilgan muddatga rioya etmaslik, shuningdek belgilangan bojlar yoki yig‘imlarni to‘lamaslik talab etilayotgan ustunlikni e’tirof etmaslikka sabab bo‘ladi.

Boshqa (keyingi) talabnomani topshirish, birinchi talabnomaning mavzusi bo‘lgan seleksiya yutug‘ini e’lon qilish yoki undan foydalanish, basharti bu ishlar ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan muddat ichida amalga oshirilgan bo‘lsa, keyingi talabnomani rad etish uchun asos bo‘lolmaydi. Bunday faktlar uchinchi shaxslarning biron-bir huquqlari paydo bo‘lishi uchun ham asos bo‘lolmaydi.

Talabnomada ko‘rsatilgan seleksiya yutug‘ining davlat ekspertizasi rasmiy ekspertizani va yangilik ekanligini ekspertiza qilishdan hamda farqlash, o‘xshashlik va barqarorlikni aniqlash maqsadida davlat sinovidan o‘tkazishdan iborat himoyaga layoqatlilik ekspertizasini o‘z ichiga oladi.

Patent berish uchun seleksiya yutug‘i himoyaga layoqatliligi jihatidan to‘liq hajmda ekspertiza qilinadi.

Guvohnoma berish uchun seleksiya yutug‘ining ekspertizasi seleksiya yutug‘ining o‘xshashlik va barqarorligini sinash doirasidagina o‘tkaziladi.

Patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnomaning rasmiy ekspertizasi ikki oy muddatda o‘tkaziladi. Ekspertiza davomida ustunlik sanasi belgilanadi, zarur hujjatlarning qo‘yiladigan talablarga qanchalik mosligi tekshiriladi.

Rasmiy ekspertiza o‘tkazilayotgan davrda arizachi o‘z tashabbusi bilan talabnoma materiallarini to‘ldirishga, ularga aniqlik yoki tuzatishlar kiritishga haqlidir.

Basharti belgilangan muddatda zarur aniqliklar kiritilmagan yoki talabnoma tushgan sanada uning tarkibida bo‘lmagan hujjatlar taqdim etilmagan taqdirda, talabnoma ko‘rib chiqish uchun qabul qilinmaydi.

Rasmiy ekspertizaning natijalari to‘g‘risida arizachi yozma ravishda xabardor qilinadi.

Arizachi rasmiy ekspertizaning xulosasiga rozi bo‘lmasa, xulosani olgan sanadan e’tiboran uch oy davomida Patent idorasining Apellatsiya kengashiga (matnda bundan buyon Apellatsiya kengashi deb yuritiladi) murojaat qilish huquqiga ega.

Rasmiy ekspertizadan o‘tgan talabnomani Patent idorasi himoyaga layoqatliligini ekspertizadan o‘tkazish uchun tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotga jo‘natadi.

Himoyalash talab qilingan seleksiya yutug‘iga muvaqqat huquqiy himoya talabnoma to‘g‘risidagi ma’lumot e’lon qilingan sanadan e’tiboran seleksiya yutug‘i Davlat reyestrida ro‘yxatga olingan sanaga qadar belgilanadi.

Seleksiya yutug‘iga muvaqqat huquqiy himoya belgilangan davrda arizachi ushbu Qonunning 31-moddasidagi muvofiq patent egasining huquqiga ega bo‘ladi.

Basharti patent yoki guvohnoma berishni rad etish haqida qaror qabul qilinib, bu qaror ustidan shikoyat qilish imkoniyatlari tugagan bo‘lsa, muvaqqat huquqiy himoya boshlanmagan deb xisoblanadi.

Himoyalash talab qilingan seleksiya yutuqlaridan ularga muvaqqat huquqiy himoya belgilangan davrda foydalanayotgan shaxs patent egasining talabiga binoan unga patent yoki guvohnoma olinganidan keyin pul tovoni to‘lashi shart, bu tovonning miqdori patent egasi bilan tuzilgan bitimda belgilab qo‘yiladi.

Seleksiya yutug‘i yangilik ekanligining ekspertizasini ixtisoslashtirilgan tashkilot mavjud hujjatlar va dalil-isbotlar, shu jumladan o‘z tashabbusi bilan olgan axborotlar asosida amalga oshiradi va Patent idorasiga talabnomada ko‘rsatilgan seleksiya yutug‘ining yangilik mezoniga muvofiq ekanligi to‘g‘risidagi xulosani taqdim etadi. Patent idorasi qabul qilgan qarori to‘g‘risida arizachini xabardor etadi.

Basharti talabnomada ko‘rsatilgan seleksiya yutug‘i yangilik mezoniga mos bo‘lmasa, Patent idorasi patent berishni rad etiщ to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

Talabnoma to‘g‘risidagi ma’lumotlar e’lon qilingan sanadan e’tiboran olti oy ichida har qanday manfaatdor shaxs talabnomada ko‘rsatilgan seleksiya yutug‘ining yangilik ekanligiga nisbatan o‘z da’vosini Patent idorasiga jo‘natishi mumkin.

Patent idorasi da’vo olinganligini arizachiga ma’lum qiladi. Arizachi da’voga rozi bo‘lmasa, bildirishnoma olgan kundan e’tiboran uch oylik muddat ichida Patent idorasiga dalil-isbotlar bayon etilgan e’tirozini jo‘natish huquqiga ega.

Arizachi uch oylik muddat ichida Patent idorasining patent berishni rad etiщ to‘g‘risidagi qarori ustidan Apellatsiya kengashiga shikoyat bilan murojaat etishi mumkin. Apellatsiya kengashi Patent idorasining vakolatlari doirasida qabul qilgan qaror, uzil-kesil hisoblanadi.

Talabnomada ko‘rsatilgan seleksiya yutug‘ining davlat sinovi farqlanish, o‘xshashlik va barqarorlik mezonlariga mosligini sinashdan iboratdir.

Davlat sinovlari ixtisoslashtirilgan tashkilotlar tomonidan belgilangan uslub va muddatlarda ro‘yxati O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan davlat navsinov stansiyalarida, davlat nav sinov uchastkalarida, boshqa xo‘jaliklar va tashkilotlarda o‘tkaziladi.

Arizachi sinov o‘tkazish uchun kerakli miqdordagi urug‘lik, ko‘chat yoki nasl mahsulotlarini ixtisoslashtirilgan tashkilot tomonidan belgilangan manzilga ko‘rsatilgan muddatda taqdim etishi shart.

Ixtisoslashtirilgan tashkilot arizachi, O‘zbekiston Respublikasining tashkilotlari, shuningdek boshqa davlatlarning vakolatli organlari tomonidan taqdim etilgan sinov natijalaridan foydalanishga haqlidir.

Ixtisoslashtirilgan tashkilotlar tomonidan belgilanadigan seleksiya yutuqlarining ayrim turlari va xillari bo‘yicha guvohnoma berish haqida talabnoma topshirilganida o‘simlik navlarini, hayvon zotlarini Davlat reyestrida ro‘yxatga olish ekspertiza baholari yoki arizachining ma’lumotlari asosida amalga oshiriladi.

Ixtisoslashtirilgan tashkilot sinov natijalariga qarab seleksiya yutug‘ining himoyaga layoqatlilik mezoniga mosligi to‘g‘risida xulosa chiqaradi.

Basharti seleksiya yutug‘i himoyaga layoqatlilik mezonlariga mos bo‘lsa, uning nomi belgilangan talablarga mos kelsa, ixtisoslashtirilgan tashkilot seleksiya yutug‘ining rasmiy tavsifini tayyorlaydi, Patent idorasi esa, patent yoki guvohnoma berish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

Basharti seleksiya yutug‘i himoyaga layoqatlilik mezonlariga mos bo‘lmasa, Patent idorasi patent yoki guvohnoma berishni rad etish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

Arizachi uch oylik muddat ichida Patent idorasining qarori ustidan shikoyat bilan Apellatsiya kengashiga murojaat qilishi mumkin. Apellatsiya kengashi Patent idorasining vakolatlari doirasida qabul qilgan qaror uzil-kesil hisoblanadi.

Arizachi seleksiya yutug‘i Davlat reyestrida ro‘yxatga olinguniga qadar guvohnoma berish haqidagi talabnomani patent berish haqidagi talabnoma bilan, patent berish haqidagi talabnomani esa, guvohnoma berish haqidagi talabnoma bilan almashtirishga haqlidir.

Talabnomalarni almashtirish vaqtida tegishli bojlar va yig‘imlar to‘lanadi.

Seleksiya yutug‘iga patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnoma arizachining yozma iltimosnomasiga binoan patent yoki guvohnoma berish to‘g‘risida yoki berishni rad etish haqida qaror qabul qilingunga qadar chaqirib olinishi mumkin.

Arizachilar bir necha bo‘lsa, talabnoma ulardan har birining roziligi bilangina chaqirib olinishi mumkin.

Arizachining iltimosnomasiga binoan talabnomani qarab chiqish muddati ushbu Qonun 19 va 21-moddalariga muvofiq uch oyga uzaytirilishi mumkin, faqat bunday uzaytirish ko‘pi bilan ikki marta amalga oshiriladi.

Muddatlarni uzaytirish to‘g‘risida iltimosnoma topshirganlik uchun arizachi boj yoki yig‘im to‘laydi.

Patent idorasi patent yoki guvohnoma berish to‘g‘risida qaror qabul qilganidan keyin seleksiya yutug‘ini O‘zbekiston Respublikasi Seleksiya yutuqlari davlat reyestrida ro‘yxatga oladi.

Qarab chiqish uchun kabul qilingan talabnomalarga, ro‘yxatga olingan seleksiya yutuqlariga, Patent idorasining yuridik ahamiyatga molik amallariga doir. ma’lumotlar, berilgan patentlar yoki guvohnomalarga doir yangi navlar va hayvon zotlarining to‘liq tavsiflari, shuningdek seleksiya yutuqlariga aloqador bo‘lgan boshqa ma’lumotlar Patent idorasining byulletenida e’lon qilinadi.

Patentni yoki guvohnomani O‘zbekiston Respublikasi nomidan Patent idorasi beradi.

Seleksiya yutug‘i ro‘yxatga olinganligi to‘g‘risidagi ma’lumot e’lon qilingan sanadan e’tiboran olti oy ichida har qanday shaxs patent yoki guvohnoma berish to‘g‘risidagi qarorga e’tiroz bildirishga haqlidir.

E’tirozni Apellatsiya kengashi tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotning vakillari ishtirokida e’tiroz bildirilgan sanadan e’tiboran olti oy ichida ko‘rib chiqadi.

Basharti patent yoki guvohnoma berishga e’tirozlar bildirilmagan yoki bunday e’tirozlar rad etilgan bo‘lsa, Patent idorasi seleksiya yutug‘i ro‘yxatga olinganligi to‘g‘risidagi ma’lumot e’lon qilingan sanadan e’tiboran olti oy ichida patent yoki guvohnoma beradi.

Basharti bir necha shaxs nomiga patent yoki guvohnoma so‘ralayotgan bo‘lsa, ularga bitta himoya hujjati beriladi.

Himoya hujjatlarining shakli va ularda ko‘rsatiladigan ma’lumotlar tarkibi Patent idorasi tomonidan belgilanadi.

Berilgan himoya hujjatidagi ochiq-ravshan ko‘rinib turgan va texnik xatolar patent egasining talabiga binoan Patent idorasi tomonidan tuzatiladi.

Patent egasi patent yoki guvohnoma olganidan keyin himoya qilinayotgan nav yoki zotga taalluqli zarur materialni saqlash uchun jo‘natadi.

Patent egasi navni, zotni patent yoki guvohnomaning amal qilish muddati davomida shunday saqlashi shartki, nav, zot tegishli Davlat reyestrida ro‘yxatga olingan sanada tuzilgan ularga doir rasmiy tavsifda ko‘rsatilgan belgilar saqlanib qolsin.

Patent egasi ixtisoslashtirilgan tashkilotlar va (yoki) Patent idorasining so‘roviga binoan nazorat sinovlarini o‘tkazish uchun nav urug‘larini yoki nasl materialini jo‘natishi va joyda tekshiruv o‘tkazish uchun imkoniyat yaratib berishi shart.

Seleksiya yutug‘iga patent yoki guvohnoma berish haqida talabnoma topshirish, talabnomada ko‘rsatilgan seleksiya yutug‘ini ekspertiza va sinovdan o‘tkazish, patent yoki guvohnoma berish, uni o‘z kuchida saqlab qolish, shuningdek seleksiya yutug‘ining ekspertizasi va himoyasi bilan bog‘liq yuridik ahamiyatga molik amallarni bajarish uchun bojlar yoki yig‘imlar undiriladi.

Bajarilganligi uchun bojlar va yig‘imlar undiriladigan harakatlar ro‘yxati, bojlar va yig‘imlarning miqdori hamda ularni to‘lash muddati, shuningdek to‘lovdan ozod qilish, to‘lov miqdorlarini kamaytirish yoki bojlar yoxud yig‘imlarni qaytarib berish uchun asoslar O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasi tomonidan belgilab qo‘yiladi.

Bojlar va yig‘imlar arizachi, patent egasi yoki u bilan kelishgan holda boshqa manfaatdor jismoniy yoki yuridik shaxs tomonidan to‘lanadi.

Patentni, guvohnomani o‘z kuchida saqlaganlik uchun bojlar yig‘imlar to‘lashda patent egasiga olti oylik imtiyozli muddat beriladi. Bunday holda patent egasi qo‘shimcha boj, yig‘im to‘laydi.

Imtiyozli muddat davomida patent egasining huquqlari o‘z kuchida qoladi. Basharti patentni, guvohnomani o‘z kuchida saqlab kolganlik uchun boj, yig‘im, shuningdek qo‘shimcha boj, yig‘im imtiyozli muddat davomida to‘lanmasa, patentning, guvohnomaning amal qilishi belgilangan muddatda boj, yig‘im to‘lanmagan kundan e’tiboran to‘xtatiladi.

Patent egasining mutlaq huquqi shundan iboratki, har qanday shaxs himoya qilinayotgan seleksiya yutug‘ining urug‘lik, ko‘chat yoki nasl materialini:

yetishtirish va takror yetishtirish (ko‘paytirish);

ekinboplik konditsiyasiga yetkazish;

sotish uchun taklif qilish;

sotish va boshqa usulda realizatsiya qilish;

O‘zbekiston Respublikasi hududidan olib chiqish;

O‘zbekiston Respublikasi hududiga olib kirish;

yuqorida sanab o‘tilgan maqsadlarda saqlash uchun patent yoki guvohnoma egasining ruxsatini olishi shart.

Patent egasi bunday ruxsatni o‘z xohishiga ko‘ra biron-bir shart va (yoki) cheklovlar bilan berishga haqli.

Patent egasining huquqi uning ruxsatisiz xo‘jalik oborotiga kiritilgan urug‘lik yoki zotli hayvonlardan yetishtirilgan o‘simlik materialiga va chorva mahsulotlariga nisbatan ham amal qiladi.

Ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan harakatlarni:

himoya qilinayotgan nav, zot belgilarini jiddiy ravishda o‘zida saqlab qolgan, basharti ana shu himoya qilinayotgan nav yoki zot boshqa nav yoki zotning belgilarini jiddiy ravishda o‘zida saqlab qolgan bo‘lmasa;

ushbu Qonunning 11-moddasiga muvofiq himoya qilinayotgan nav yoki zotdan aniq ravshan farq qilmaydigan;

himoya qilinayotgan nav yoki zotdan bir necha marta foydalanishni talab qilgan navning urug‘lik, ko‘chat materialiga yoki zotning nasl materialiga nisbatan amalga oshirish uchun ham patent egasining ruxsatini olish zarurdir.

Nav yoki zot, boshqa (dastlabki) nav yoki zotning belgilarini jiddiy ravishda o‘zida saqlab qolgan deb e’tirof etiladi, basharti dastlabki nav yoki zot:

dastlabki nav yoki zotning eng muhim belgilarini o‘zida saqlab qolgan bo‘lsa va bu nav va zot ham o‘z navbatida o‘zidan oldingi dastlabki nav yoki zot genotipi yoxud genotiplar kombinatsiyasini aks ettiradigan asosiy belgilarni saqlagan holda ularning eng muhim belgilarini o‘zida saqlab qolgan bo‘lsa;

tabiiy yoki hosil qilingan mutantni saralab olish, dastlabki nav, zot o‘simliklari yoki hayvonlaridan ayrim mutantni saralab olish, bekkross, nav yoki zotni gen injeneriyasi usullari bilan o‘zgartirish kabi turli uslublarni qo‘llash tufayli yuz bergan farqlarni istisno etganda, dastlabki nav yoki zotdan aniq ravshan ajralib tursa va oldingi nav yoki zotning genotipi yoxud genotiplar kombinatsiyasiga mos kelsa.

Bir necha seleksiyachiga tegishli patent yoki guvohnoma bilan himoya qilingan seleksiya yutug‘idan foydalanish chog‘idagi o‘zaro munosabatlar ana shu seleksiyachilar o‘rtasidagi bitimga muvofiq belgilanadi. Bunday bitim bo‘lmasa, har bir patent egasi himoya qilinayotgan seleksiya yutug‘idan o‘z xohishi bo‘yicha foydalanishi mumkin, biroq himoya qilinayotgan seleksiya yutug‘iga boshqa patent egalarining roziligisiz maxsus litsenziya berishga yoki patentdan yoxud guvohnomaga bo‘lgan huquqdan boshqa shaxsning foydasiga voz kechishga haqli emas.

Patent egalari o‘rtasidagi nizolar sud tartibida hal etiladi.

Himoya qilinayotgan seleksiya yutug‘idan:

shaxsiy va notijorat maqsadlarida foydalanish;

sinov-tajriba maqsadlarida foydalanish;

boshqa navlar yoki zotlar yaratish uchun dastlabki nav yoki zot sifatida foydalanish;

korxona, xo‘jalik patent egasidan olgan navli urug‘lik va nasl materialdan ikki yil davomida takror yetishtirish uchun ana shu korxona, xo‘jalik xududida foydalanish patent egasining huquqlarini buzish deb e’tirof etilmaydi.

Himoya qilinayotgan nav yoki zotga doir har qanday material O‘zbekiston Respublikasi xududida patent egasining o‘zi tomonidan yoki uning roziligi bilan sotish orqali yoxud boshqa usulda realizatsiya qilish orqali yoyinki qayta ishlash va iste’mol maqsadlarida tegishli botanik yoki zoologik turdagi nav yoki zot himoya qilinmaydigan mamlakatga olib chiqish orqali oborotga kiritilganidan keyin himoya qilinayotgan nav yoki zotning har qanday maxsulotiga doir xatti-harakatlarga nisbatan patent egasining huquqi amal qilmaydi.

Basharti navni yoki zotni sotish va boshqa usulda realizatsiya qilish ushbu nav yoki zotni keyinchalik ko‘paytirishga qaratilgan bo‘lsa yoxud tegishli tur yoki xildagi nav yoxud zot himoya qilinmaydigan mamlakatlarga ko‘paytirish maqsadida nav yoki zotning o‘simlik yoxud nasl maxsulotini olib chiqib ketish bilan bog‘liq bo‘lsa, ushbu modda birinchi qismining shartlari bu nav yoki zotlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Ruxsat olmagan holda:

seleksiya yutug‘ini yetishtirish va takror yetishtirish (ko‘paytirish);

seleksiya yutug‘ini ekinboplik konditsiyasiga yetkazish;

himoya qilinayotgan seleksiya yutug‘idan foydalangan xolda yaratilgan mahsulni sotishga taklif kilish, sotish va boshqacha tarzda xo‘jalik oborotiga kiritish;

saqlash, olib kirish, olib chiqish;

ma’lumotlar Apellatsiya kengashiga yoki arizachi yoxud patent egasining huquqlarini himoya qilishga qaratilgan rasmiy choralarni amalga oshirayotgan shaxsga oshkor etilishini istisno qilgan holda, seleksiya yutug‘iga oid tijorat siri hisoblangan ma’lumotlarni oshkor qilish patent egasi huquqlarining buzilishi deb e’tirof etiladi.

Patent yoki guvohnoma o‘zining butun amal qilish muddati davomida, basharti:

seleksiya yutug‘i patent berish sanasida yangilik yoki farqlanish mezonlariga mos kelmasa;

patent yoki guvohnoma arizachi taqdim etgan seleksiya yutug‘ining o‘xshashlik va barqarorlik mezonlariga mosligi to‘g‘risidagi tasdiqlanmagan ma’lumotlarga asosan berilgan bo‘lsa, patent yoki guvohnomaga nisbatan e’tiroz bildirilishi va ular haqiqiy emas deb e’tirof etilishi mumkin.

Har qanday shaxs Apellatsiya kengashiga patent yoki guvohnomani ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan asoslar bo‘yicha haqiqiy emas deb topish to‘g‘risidagi apellatsiya bilan murojaat qilishi mumkin.

Apellatsiya kengashi apellatsiya nusxasini patent egasiga jo‘natadi, patent egasi uch oylik muddat ichida asosli javob qaytarishi lozim.

Apellatsiya kengashi, basharti seleksiya yutug‘ini qo‘shimcha ravishda sinovdan o‘tkazish zarurati yuzaga kelmasa, apellatsiya bo‘yicha olti oy ichida qaror qabul qiladi.

Patent yoki guvohnomaning amal qilishi:

patent yoki guvohnomani o‘z kuchida saqlab kelganlik uchun bojlar yoki yig‘imlar belgilangan muddatda to‘lanmasa;

huquq egasi Patent idorasiga patent yoki guvohnomadan voz kechish to‘g‘risida iltimosnoma topshirsa, muddatidan oldin to‘xtatiladi.

Patent yoki guvohnomaning amal qilishi muddatidan oldin to‘xtatilganligi to‘g‘risidagi ma’lumot Patent idorasining byulletenida e’lon qilinadi.

Patent yoki guvohnoma, basharti:

patent yoki guvohnoma haqiqiy emas deb topilsa;

seleksiya yutug‘i bundan buyon o‘xshashlik va barqarorlik shartlariga muvofiq kelmay qolsa;

patent egasi Patent idorasining iltimosiga binoan o‘n ikki oy ichida urug‘liklarni, ko‘chatlarni, nasl materiallarni, hujjatlar va axborotni seleksiya yutug‘i o‘z kuchini saqlab qolganligini tekshirish uchun taqdim etmagan yoki shu maqsadlarda o‘z joyida seleksiya yutug‘ini tekshirib ko‘rish uchun imkoniyat yaratib bermagan bo‘lsa;

seleksiya yutug‘ining nomi bekor qilinayotgan, patent egasi esa boshqa munosib nomni taklif etmagan bo‘lsa, bekor qilinadi.

Patent yoki guvohnomaning bekor qilinganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar Patent idorasining byulletenida e’lon qilinadi.

Patent egasi yozma ariza berib, patent yoki guvohnomadan voz kechish huquqiga ega.

Bir necha patent egalaridan birining patent yoki guvohnomadan voz kechishi patent yoki guvohnomaning amal qilishi to‘xtatilishiga olib kelmaydi.

Patent yoki guvohnomadan voz kechish Patent idorasi patent egasidan yozma ariza olgan sanadan e’tiboran amal qila boshlaydi.

Patent egasi patent yoki guvohnomadan voz kechish niyati to‘g‘risida seleksiyachini xabardor qilishi shart. Bunday holda seleksiyachi patent yoki guvohnomaga egalik qilish uchun imtiyozli huquqqa ega bo‘ladi.

Basharti patent yoki guvohnoma litsenziya shartnomasining obyekti bo‘lsa, patent yoki guvohnomadan, agar shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, litsenziya egasining roziligi bilangina voz kechish mumkin bo‘ladi.

Patent yoki guvohnoma olish huquqi, patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnoma Patent idorasida ro‘yxatga olinganligi tufayli kelib chiqadigan huquqlar, shuningdek patent yoki guvohnomadan kelib chiqadigan huquqlar har qanday jismoniy yoki yuridik shaxsga o‘tkazilishi mumkin.

Huquqlarni boshqa shaxsga o‘tkazish huquqlardan boshqa shaxs foydasiga voz kechish shartnomasi yoki litsenziya shartnomasi asosida, shuningdek qonun hujjatlariga muvofiq meros yoki vasiyatnoma orqali amalga oshirilishi mumkin.

Seleksiya yutug‘iga egalik qilish huquqlarini boshqa shaxsga o‘tkazish to‘g‘risidagi shartnoma, shuningdek litsenziya shartnomasi Patent idorasida ro‘yxatga olinadi.

Patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnomada yoxud berilgan patent yoki guvohnomada ko‘rsatilgan nav yoki zot litsenziya shartnomasining mavzusi bo‘lishi mumkin.

Patent egasi bo‘lmagan har qanday jismoniy yoki yuridik shaxs patent yoki guvohnoma bilan himoya qilingan seleksiya yutug‘idan patent egasining ruxsati bilangina litsenziya shartnomasi asosida foydalanishga haqlidir.

Patent egasi Patent idorasiga seleksiya yutug‘idan foydalanish huquqini har qanday shaxsga berish to‘g‘risida ariza topshirishi mumkin (ochiq litsenziya). Bu holda patent yoki guvohnomani o‘z kuchida saqlaganlik uchun undiriladigan boj yoki yig‘im ellik foizga kamaytiriladi.

Patent egasining ochiq litsenziyaga bo‘lgan huquqni boshqa shaxsga berish to‘g‘risidagi arizasi chaqirib olinmaydi.

Ochiq litsenziyani sotib olish istagini bildirgan shaxs patent egasi bilan to‘lovlar to‘g‘risida shartnoma tuzishi shart. Shartnoma tuzish shartlariga doir nizolar sud tomonidan qarab chiqiladi.

Patent egasi maxsus litsenziya yoki maxsus bo‘lmagan (oddiy) litsenziya bergan holda seleksiya yutug‘idan foydalanish huquqini boshqa shaxsga o‘tkazishi mumkin.

Maxsus litsenziya berilganida litsenziat seleksiya yutug‘idan shartnomada aytib o‘tilgan doirada foydalanish uchun mutlaq huquq oladi, seleksiya yutug‘idan foydalanish huquqining litsenziatga berilmaydigan qismi litsenziarda saqlanib qoladi.

Maxsus bo‘lmagan litsenziya berilganida litsenziar seleksiya yutug‘idan foydalanish huquqini litsenziatga berib, seleksiya yutug‘iga berilgan patent yoki guvohnomadan kelib chiqadigan barcha huquqlarni, shu jumladan uchinchi shaxslarga litsenziya berish huquqini ham o‘zida saqlab qoladi.

Patent idorasi ro‘yxatga olingan litsenziya shartnomalari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni e’lon qiladi.

Basharti patent egasi patent yoki guvohnoma berilgan sanadan e’tiboran uch yil davomida seleksiya yutug‘idan O‘zbekiston Respublikasida foydalanmasa hamda litsenziya shartnomasi tuzishni rad etsa va agar mazkur seleksiya yutug‘idan foydalanmaslik jamiyat manfaatlariga daxl qilsa, bu seleksiya yutug‘idan foydalanishni istaydigan shaxs o‘ziga maxsus bo‘lmagan majburiy litsenziya berishni so‘rab ariza bilan sudga murojaat qilishi mumkin.

Majburiy litsenziya uning egasiga patent egasidan dastlabki urug‘lik, ko‘chat yoki nasl materialini olish huquqini beradi.

Majburiy litsenziya seleksiya yutug‘idan yo‘l qo‘yiladigan uslubda va litsenziyaga muvofiq foydalanilishini ta’minlay oladigan shaxsgagina beriladi.

Majburiy litsenziya patent egasining himoya qilinayotgan seleksiya yutug‘idan foydalanishiga yoki seleksiya yutug‘idan foydalanish litsenziyasini boshqa shaxsga berishiga to‘sqinlik qilmaydi.

Patent idorasi majburiy litsenziyalar berilganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni e’lon qiladi.

Basharti yetishtirilgan, takror yetishtirilgan, ekinboplik konditsiyasiga yoki keyinchalik ko‘paytirish darajasiga yetkazilgan urug‘lik, ko‘chat yoki nasl materiali o‘zining morfologik, fiziologik va boshqa belgilari bo‘yicha himoya qilinayotgan seleksiya yutug‘ining rasmiy tavsifida aks ettirilgan ma’lumotlarga mos kelsa, seleksiya yutug‘idan foydalanilgan deb hisoblanadi.

Seleksiya yutuqlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzishda aybdor bo‘lgan shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.