1.09.00.00.00 Tadbirkorlik va xo‘jalik faoliyati / 09.20.00.00 Energetika / 09.20.02.00 Elektrota’minot]
[TSZ:
1.Iqtisodiyot / Energetika]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energetikada nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi boshlig‘ining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
buyrug‘i
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda texnologik yo‘qotishlarning normativlarini hisoblash tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomani tasdiqlash haqida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2017-yil 31-martda ro‘yxatdan o‘tkazildi, ro‘yxat raqami 2871]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
LexUZ sharhi
Mazkur buyruq O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi boshlig‘ining 2025-yil 22-oktabrdagi 12-sonli “O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi tomonidan qabul qilingan ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni o‘z kuchini yo‘qotgan deb topish to‘g‘risida”gi buyrug‘iga (ro‘yxat raqami 2871-2, 28.10.2025-y.) asosan o‘z kuchini yo‘qotgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 23-noyabrdagi PQ–2661-son “2017 — 2021-yillarda past kuchlanishli elektr tarmoqlarini yanada modernizatsiya qilish va yangilash dasturi to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda texnologik yo‘qotishlarning normativlarini hisoblash tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Mazkur buyruq rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy o‘tgach kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boshliq A. NIMATULLAYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017-yil 6-mart,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energetikada nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi boshlig‘ining 2017-yil 6-martdagi 2-son buyrug‘iga ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda texnologik yo‘qotishlarning normativlarini hisoblash tartibi to‘g‘risidagi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
YO‘RIQNOMA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 23-noyabrdagi PQ–2661-son “2017 — 2021-yillarda past kuchlanishli elektr tarmoqlarini yanada modernizatsiya qilish va yangilash dasturi to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda texnologik yo‘qotishlarning normativlarini hisoblash tartibini belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Mazkur Yo‘riqnomada quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda texnologik yo‘qotishlar (bundan buyon matnda texnologik yo‘qotishlar deb yuritiladi) — elektr energiyasini uzatishda elektr uzatish liniyalari va elektr tarmoqlari uskunalarining texnik tavsiflari va ishlash rejimlariga bog‘liq holda ulardagi fizik jarayonlarga sarflanadigan texnik yo‘qotishlar, “O‘zbekenergo” aksiyadorlik jamiyati korxonalari o‘rtasida o‘zaro uzatiladigan elektr energiyasini hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq yo‘qotishlar hamda transformator podstansiyalarining o‘z ehtiyojlari uchun sarflaydigan elektr energiyasi hajmining yig‘indisi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda texnologik yo‘qotishlarning normativlari (bundan buyon matnda texnologik yo‘qotishlarning normativlari deb yuritiladi) — texnologik yo‘qotishlarning mazkur Yo‘riqnomaga asosan hisoblab chiqiladigan foizdagi miqdori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hisob davri — texnologik yo‘qotishlarning normativlari hisoblanadigan davr (kelgusi kalendar yil);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tayanch davr — hisob davridan avvalgi davr (12 oylik davr);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlari — elektr energiyasini uzatishni amalga oshirish uchun mo‘ljallangan elektr uzatish liniyalari, transformator podstansiyalari, taqsimlash punktlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududiy elektr tarmog‘i — Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududi doirasidagi elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlari majmui;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
magistral elektr tarmoqlari — elektr energiyasining mintaqalararo va (yoki) davlatlararo uzatilishini ta’minlash uchun foydalaniladigan elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlari majmui;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yagona elektr energetikasi tizimi — elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalar, magistral elektr tarmoqlari, hududiy elektr tarmoqlari majmui va ularning tezkor-dispetcherlik boshqaruvi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
iste’molchi — elektr ta’minoti shartnomasiga muvofiq ishlab chiqarish (maishiy ehtiyojlar) uchun elektr energiyasidan foydalanuvchi yuridik shaxs (jismoniy shaxs).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Mazkur Yo‘riqnoma elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlash bilan shug‘ullanadigan tashkilotlarga nisbatan tatbiq etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Hisob davri uchun texnologik yo‘qotishlarning normativlari elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlash bilan shug‘ullanadigan tashkilotlar tomonidan har yili 1-sentabrga qadar hisoblab chiqiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda tayanch davrdagi texnologik yo‘qotishlar ushbu Yo‘riqnomaning 1-ilovasida keltirilgan Tayanch davrdagi elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda texnologik yo‘qotishlarni hisoblash metodikasiga muvofiq hisoblab chiqiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-bob. Texnologik yo‘qotishlarning tuzilmasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Texnologik yo‘qotishlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elektr energiyasini uzatishda elektr uzatish liniyalari va elektr tarmoqlari uskunalarining texnik tavsiflari va ishlash rejimlariga bog‘liq holda ulardagi fizik jarayonlarga sarflanadigan texnik yo‘qotishlardan (bundan buyon matnda texnik yo‘qotishlar deb yuritiladi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“O‘zbekenergo” aksiyadorlik jamiyati korxonalari o‘rtasida o‘zaro uzatiladigan elektr energiyasini hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq yo‘qotishlardan (bundan buyon matnda hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq yo‘qotishlar deb yuritiladi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transformator podstansiyalarining o‘z ehtiyojlari uchun sarflaydigan elektr energiyasidan tashkil topadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Texnik yo‘qotishlar uzatilayotgan quvvatga bog‘liq bo‘lmagan shartli-o‘zgarmas yo‘qotishlardan (bundan buyon matnda shartli-o‘zgarmas yo‘qotishlar deb yuritiladi) hamda uzatilayotgan quvvatga bog‘liq bo‘lgan yuklama yo‘qotishlardan (bundan buyon matnda yuklama yo‘qotishlar deb yuritiladi) iborat.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Transformator podstansiyalarining o‘z ehtiyojlari uchun sarflaydigan elektr energiyasining hajmi hisobga olish asboblari bo‘yicha aniqlanadi. Transformator podstansiyalarning o‘z ehtiyojlari uchun elektr energiyasini sarflaydigan elementlarining nomenklaturasi mazkur Yo‘riqnomaning 2-ilovasida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-bob. Texnologik yo‘qotishlarning normativlarini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Hisob davri uchun texnologik yo‘qotishlarning normativlarini hisoblab chiqishdan avval ushbu davr uchun texnologik yo‘qotishlarning absolyut hajmi hisoblab chiqiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisob davri uchun texnologik yo‘qotishlarning normativlarini hisoblashda elektr tarmoqlarining amaldagi yuklanishi to‘g‘risidagi joriy davrdagi ma’lumotlardan (elektr energiyasi va quvvati taqsimlanishi sxemasining o‘zgarishi haqidagi ma’lumotlardan) foydalanish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Hisob davri uchun texnologik yo‘qotishlar kuchlanishi 220–500 kV, 35–110 kV, 6–10 kV va 0,4 kV bo‘lgan elektr tarmoqlari bo‘yicha, shuningdek shartli-o‘zgarmas yo‘qotishlar, yuklama yo‘qotishlar hamda hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklar bilan bog‘liq yo‘qotishlar bo‘yicha alohida va umumiy hisoblab chiqiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Hisob davri uchun shartli-o‘zgarmas yo‘qotishlar ularning tayanch davrdagi hisob-kitoblari natijalari bo‘yicha olinib, ushbu davrda elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlari tarkibining o‘zgarishini hisobga olgan holda (agar o‘zgargan bo‘lsa) o‘zgartirishlar kiritiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Hisob davri uchun elektr energiyasini hududiy elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatishda uning yuklama yo‘qotishlari hajmi (∆Wyu.h) quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
∆WYu.T — elektr energiyasining tayanch davrdagi yuklama yo‘qotishlari hajmi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
WTB.T, WTB.H — tegishlicha tayanch va hisob davrida hududiy elektr tarmoqlariga berilgan (beriladigan) elektr energiyasining hajmi. Bunda boshqa elektr tarmoqlari orqali iste’molchilarga yetkazib berilgan elektr energiyasi ushbu hajmga kiritilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar hisob davrida tayanch davrning yuklama yo‘qotishlarini hisoblashda inobatga olinmagan elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlari balansga qabul qilingan bo‘lsa, ushbu obyektlarda hisob davri uchun elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlari qo‘shimcha ravishda hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar hisob davrida, tayanch davrning yuklama yo‘qotishlarini hisoblashda inobatga olingan elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlari foydalanishdan chiqarilgan bo‘lsa, hisob davri uchun ushbu obyektlardagi elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlarini hisoblashda inobatga olinmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Hisob davri uchun elektr energiyasini magistral elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatishda uning yuklama yo‘qotishlari hajmi (∆WYu.H) quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda Wber.T, Wber.H — tegishlicha tayanch va hisob davrlarida magistral elektr tarmoqlaridan berilgan (beriladigan) elektr energiyasining hajmi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Hisob davri uchun hududiy elektr tarmoqlari bo‘ylab elektr energiyasini uzatishda uning hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq yo‘qotishlari hajmi (∆Wxato.H) quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda ∆Wxato.T.% — ushbu Yo‘riqnomaning 1-ilovasiga muvofiq hisoblangan tayanch davrdagi elektr energiyasining hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq yo‘qotishlari hajmi (foizda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Hisob davri uchun magistral elektr tarmoqlari bo‘ylab elektr energiyasini uzatishda uning hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq yo‘qotishlari hajmi (∆Wxato.H) quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Hisob davri uchun hududiy elektr tarmoqlari va magistral elektr tarmoqlari bo‘ylab elektr energiyasini uzatishda uning texnologik yo‘qotishlari hajmining absolyut miqdori (∆WETY.H) quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda ∆Wsh-o‘.H — hisob davri uchun elektr energiyasining shartli-o‘zgarmas yo‘qotishlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Hisob davri uchun texnologik yo‘qotishlarning normativlari (∆WNorm.ETY.H%) elektr tarmoqlari bo‘yicha quyidagi formulaga asosan hisoblanadi (foizda):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda WTB.H — hisob davrida hududiy elektr tarmoqlarga beriladigan elektr energiyasi (magistral elektr tarmoqlaridan beriladigan elektr energiyasi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 31-maydagi 319-son qarori bilan tasdiqlangan Elektr energiyasidan foydalanish qoidalarining 93-bandiga asosan, elektr energiyasi yagona elektr energetika tizimidan tranzit bo‘yicha iste’molchining elektr tarmog‘i orqali hududiy elektr tarmoqlari korxonasining elektr tarmog‘iga uzatilganda, iste’molchi tarmoqlaridagi elektr energiyasi texnologik sarfining bir qismi, iste’molchining elektr tarmog‘iga kelib tushgan elektr energiyasining umumiy miqdoriga nisbatan hududiy elektr tarmoqlari korxonasining elektr tarmog‘iga iste’molchi tomonidan uzatilgan elektr energiyasi miqdoriga mutanosib ravishda yagona elektr energetikasi tizimining elektr tarmoqlaridagi texnologik sarflarga o‘tkaziladi. Bunda iste’molchi tarmog‘ining tranzit uzatishda qatnashgan qismi bo‘ylab elektr energiyasini uzatishdagi texnologik sarfning yagona elektr energetikasi tizimiga tegishli qismi ushbu Yo‘riqnomaning 5-formulasiga asosan hisoblanadigan texnologik yo‘qotishlarning absolyut miqdoriga qo‘shib hisoblanadi.
(17-band O‘zbekiston Respublikasi energetika vazirining 2024-yil 8-iyuldagi 90-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 3551, 14.08.2024-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 28.08.2024-y., 10/24/3551/0660-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Agar iste’molchi egasi bo‘lmagan yoki egasi noma’lum bo‘lgan yoxud egasi egalik qilishdan voz kechgan elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyekti orqali elektr energiyasi bilan ta’minlanayotgan bo‘lsa, o‘zlarining elektr tarmoqlaridan bunday obyektlar orqali elektr energiyasini yetkazib berayotgan hududiy elektr tarmoqlari korxonalari ulardagi texnologik yo‘qotishlarni o‘zlariga tegishli elektr tarmoqlaridagi texnologik yo‘qotishlardan alohida hisoblaydilar. Bunda egasi bo‘lmagan yoki egasi noma’lum bo‘lgan yoxud egasi egalik qilishdan voz kechgan elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyekti hududiy elektr tarmoqlari korxonalari balansiga qabul qilingan taqdirda, ulardagi texnologik yo‘qotishlar ushbu korxonalarning texnologik yo‘qotishlarida hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-bob. Yakuniy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Texnologik yo‘qotishlar hamda texnologik yo‘qotishlarning normativlarini maxsus dasturiy mahsulotlar yordamida hisoblashda, dasturiy mahsulotlar mazkur Yo‘riqnomada ko‘rsatilgan metodlarga tayangan bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Hisoblab chiqilgan texnologik yo‘qotishlarning normativlarini asoslovchi hujjatlar alohida jildga tikiladi. Bunda asoslovchi hujjatlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hisob va tayanch davrlari uchun elektr energiyasining texnologik yo‘qotishlarini hisoblash natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hisob davri uchun elektr energiyasi texnologik yo‘qotishlarining normativlarini hisoblash natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hisob davri uchun texnologik yo‘qotishlar normativlarining qiymatlarini asoslovchi tushuntirish xati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tayanch va hisob davrlari uchun elektr energiyasining balansi (prognozi) va yo‘qotishlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elektr tarmoqlarining boshqa ko‘rsatkichlari bo‘yicha ma’lumotlardan iborat bo‘ladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Hisob davri uchun texnologik yo‘qotishlar normativlari qiymatlarini asoslovchi tushuntirish xatida texnologik yo‘qotishlar va ularning normativlarini hisoblashda foydalanilgan dasturiy mahsulot to‘g‘risidagi ma’lumotlar (dasturiy mahsulotning nomi, uni ishlab chiqargan korxonaning nomi, ishlab chiqarilgan yil, foydalanilayotgan versiya va boshqa ma’lumotlar) ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Hisoblab chiqilgan texnologik yo‘qotishlarning normativlarini asoslovchi hujjatlarning matni qog‘oz va elektron shaklda rasmiylashtiriladi. Bunda matnni kompyuter vositasida rasmiylashtirishda Misrosoft Office Word hamda Misrosoft Office Excel matn redaktorlaridan foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Mazkur Yo‘riqnoma talablarining buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar bo‘ladilar.
(23-band O‘zbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-iyuldagi 16-mh-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
LexUZ sharhi
Qarang: O‘zbekiston Respublikasi Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksining IX bobi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Mazkur Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi, “O‘zbekenergo” AJ, va “Olmaliq tog‘-kon metallurgiya kombinati” AJ bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moliya vaziri B. XODJAYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017-yil 6-mart
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iqtisodiyot vaziri G. SAIDOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017-yil 1-mart
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi bosh direktori A. XAITOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017-yil 27-fevral
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“O‘zbekenergo” AJ Boshqaruvi raisi F. SALOMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017-yil 22-fevral
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“Olmaliq tog‘-kon metallurgiya kombinati” AJ bosh direktori A. FARMONOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2017-yil 20-fevral
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda texnologik yo‘qotishlarning normativlarini hisoblash tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomaga ilova 1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayanch davrdagi elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda texnologik yo‘qotishlarni hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
METODIKASI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Shartli-o‘zgarmas yo‘qotishlarni hisoblash metodlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Shartli-o‘zgarmas yo‘qotishlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kuch transformatorlarining (avtotransformatorlarning) salt yurish yo‘qotishlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
podstansiyalar taqsimlovchi qurilmalarining yig‘ma shinalari va ulash simlaridagi yo‘qotishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elektr energiyasini hisobga olish tizimidagi (tok transformatorlaridagi (bundan buyon matnda TT deb yuritiladi), kuchlanish transformatorlaridagi (bundan buyon matnda KT deb yuritiladi), hisobga olish asboblari va ulash simlaridagi) yo‘qotishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuqori chastotali (bundan buyon matnda YUCH deb yuritiladi) aloqa ulanmalari tuzilmalaridagi yo‘qotishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110 kV va undan yuqori kuchlanishli havo liniyalaridagi (bundan buyon matnda HL deb yuritiladi) tojlanishga yo‘qotishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kabellarning izolyatsiyasidagi yo‘qotishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
HL izolyatorlari bo‘ylab tokining sirqishidan hosil bo‘ladigan yo‘qotishlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
podstansiyalarning o‘z ehtiyojlari uchun elektr energiyasi sarfini o‘z ichiga oladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Kuch transformatorlarida (avtotransformatorlarda) elektr energiyasining salt yurishi (bundan buyon matnda SYU deb yuritiladi) yo‘qotishlari, uskunaning pasport ma’lumotida keltirilgan SYU quvvatining yo‘qotishi (Δ RSYU) (kVt da) asosida quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
T — transformatorning (avtotransformatorning) ishlash soatlari soni, soatda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ui — transformatorning (avtotransformatorning) i — rejimda ishlaganida yuqori tomonidagi kuchlanish, kV da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Unom — transformator (avtotransformator) yuqori chulg‘amining nominal kuchlanishi, kV da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
.∆ti — i — rejimda o‘lchov qadami.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Transformatordagi (avtotransformatordagi) kuchlanish o‘lchashlar yordamida yoki barqaror rejimni elektrotexnikaga oid usullarda hisoblab, aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuch transformatorlarining (avtotransformatorlarning) SYU dagi quvvat yo‘qotishini texnik holati va xizmat qilgan muddati hisobga olingan holda, ularni ishlab chiqargan zavodda transformatorning (avtotransformatorning) pasport ma’lumotlarini o‘rnatishda qo‘llanilayotgan usullarda o‘lchashlar yo‘li bilan aniqlashga ruxsat etiladi. Bunda asoslovchi materiallarga o‘rnatilgan tartibda tasdiqlangan SYU quvvati yo‘qotishlarini o‘lchash bo‘yicha bayonnomalar kiritilishi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Sinxron kompensatorda (bundan buyon matnda SK deb yuritiladi) yoki SK rejimiga o‘tkazilgan generatorda elektr energiyasining yo‘qotilishi (Δ WSK) quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
,KVT.•SOAT (2),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
βQ= QYUK/QNOM — SK ning tayan davrdagi maksimal yuklanish koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔRnom — SK ning pasport ma’lumotlariga muvofiq nominal yuklanish rejimidagi quvvat yo‘qotishi, kVt da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SK dagi yo‘qotishlarni 1–jadvalda keltirilgan ma’lumotlar asosida aniqlanishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-jadval
SK ning nominal quvvati, mV.A
5
7,5
10
15
30
50
100
160
320
SK dagi elektr energiyasi yo‘qotishlari, ming kVt. soat
(bir yilda)
400
540
675
970
1570
2160
3645
4725
10260
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SK ning quvvati jadvalda keltirilgandan farq qilganda, elektr energiyasining yo‘qotishlari chiziqli interpolyatsiya yordamida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Jadvaldagi yo‘qotishlarning qiymati bir yil — 365 kun bo‘lishini hisobga olib keltirilgan. Kabisa yilida yo‘qotishlar hisoblanganda k = 366/365 koeffitsiyent qo‘llaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Statik kondensatorlar batareyalarida (bundan buyon matnda SKB deb yuritiladi) va statik tiristorli kompensatorlarda (bundan buyon matnda STK deb yuritiladi) elektr energiyasining yo‘qotishlari (Δ WKQ) quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, KVT.•SOAT ( 3),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δ RKQ — kompensatsiyalovchi qurilmaning pasport ma’lumotiga muvofiq solishtirma quvvat yo‘qotishi, kVt/kVar da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SKQ — kompensatsiyalovchi qurilmaning quvvati (STK uchun sig‘im tashkil etuvchisi bo‘yicha qabul qilinadi), kVar da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SKB va STK dagi elektr energiyasi yo‘qotilishi 2–jadvalda keltirilgan ma’lumotlar asosida aniqlanishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-jadval
SKB va STK ning nominal quvvati, mV.A
5
7,5
10
15
30
50
100
160
320
Elektr energiyasi sarfi, ming kVt.soat (bir yilda)
SKB
30
45
60
90
180
300
600
960
1920
STK
120
180
240
360
720
1200
24005
3840
7680
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uskunaning pasport ma’lumotlari mavjud bo‘lmaganda ΔRKQ ning qiymati 1000 V gacha SKB uchun — 0,004 kVt/kVar, 1000 V dan yuqori SKB uchun — 0,002 kVt/kVar, STK uchun esa — 0,006 kVt/kVar olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Shuntlovchi reaktorda elektr energiyasining yo‘qotilishi (Δ WSHR), uskunaning pasport ma’lumotlarida keltirilgan quvvat yo‘qotishlari (ΔRSHR) asosida quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
T — shuntlovchi reaktorning ishlash soatlari soni, soatda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ui — shuntlovchi reaktorning i-rejimda ishlaganida yuqori tomonidagi kuchlanish, kV da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Unom — shuntlovchi reaktor yuqori chulg‘amining nominal kuchlanishi, kV da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
∆ti — i-rejimda o‘lchov qadami.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shuntlovchi reaktorlardagi elektr energiyasining yo‘qotishlari 3-jadvalda keltirilgan ma’lumotlar asosida aniqlanishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Podstansiyalarning taqsimlovchi qurilmalarining yig‘ma shinalari va ulash simlaridagi elektr energiyasining yo‘qotishlari 3-jadvalga muvofiq aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-jadval
Uskunalarning kuchlanishi, kV
6
10
35
110
220
500
Shuntlovchi reaktorlarda, ming kVt soat (bir yilda)
84
84
36
32
29
20
Podstansiyalarning taqsimlovchi qurilmalarining yig‘ma shinalari va ulash simlarida, ming kVt soat (bir yilda)
1,3
1,3
3
11
31
415
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Jadvaldagi yo‘qotishlarning qiymati bir yil — 365 kun bo‘lishini hisobga olib keltirilgan. Kabisa yilida yo‘qotishlar hisoblanganda k = 366/365 koeffitsiyent qo‘llaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-10/0,4 kV transformator punktlari (bundan buyon matnda TP deb yuritiladi) taqsimlovchi qurilmalarining yig‘ma shinalari va ulash simlaridagi elektr energiyasi yo‘qotishlari hisoblanmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar, texnologik yo‘qotishlarning normativlarini aniqlashda podstansiyalarning tok o‘tkazuvchi shinalaridagi yo‘qotishlar hisob-kitobi amalga oshirilgan bo‘lsa, taqsimlash qurilmalarning yig‘ma shinalari va ulash simlaridagi elektr energiyasi yo‘qotishlari hisoblanmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Ventilli razryadlagichlar, o‘ta kuchlanishni cheklagichlari, YUCH aloqa ulanmalari tuzilmalari, TT va KT, 0,22-0,66 kV kuchlanishli elektr energiyasini hisobga olish asboblaridagi elektr energiyasining yo‘qotishlari uskunani ishlab chiqargan zavod ma’lumotlariga muvofiq aniqlanadi. Uskunani ishlab chiqargan zavod ma’lumotlari mavjud bo‘lmaganda, yo‘qotishlar 4-jadvalga muvofiq aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-jadval
Kuchlanish darajasi kV
Uskunalar bo‘yicha elektr energiyasining yo‘qotishlari, bir yilda ming kVt soat
ventilli razryadlagichlar
o‘ta kuchlanish cheklagichlari
YUCH aloqa ulanmalari tuzilmalari
TT
KT
6
0,009
0,001
0,01
0,06
1,54
10
0,021
0,001
0,01
0,1
1,9
35
0,091
0,013
0,02
0,4
3,6
110
0,60
0,22
0,22
1,1
11,0
220
1,59
0,74
0,43
2,2
13,1
500
4,93
3,94
3,24
5,0
28,9
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Jadvaldagi yo‘qotishlarning qiymati bir yil — 365 kun bo‘lishini hisobga olib keltirilgan. Kabisa yilida yo‘qotishlar hisoblanganda k = 366/365 koeffitsiyent qo‘llaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
YUCH aloqa ulanma tuzilmalari uchun elektr energiyasining yo‘qotishlari bir faza uchun keltirilgan, qolgan uskunalarda esa, uch faza uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uchta bir fazali kuchlanish transformatoridagi elektr energiyasining yo‘qotishi bitta uch fazali kuchlanish transformatoridagi yo‘qotishga teng deb olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 kV kuchlanishli tok transformatorlaridagi elektr energiyasining yo‘qotishlari yiliga 0,05 ming kVt soatga teng deb olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
TT va KT dagi elektr energiyasining yo‘qotishlari, o‘lchov majmuasiga kiruvchi elektr energiyasini hisobga olish asboblaridagi yo‘qotishlar hisobga olinib keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,22-0,66 kV kuchlanishli to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulangan hisobga olish asboblaridagi elektr energiyasining yo‘qotishlari bitta hisobga olish asbobi uchun bir yilda kVt soatda quyidagicha hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bir fazali, induksion — 18,4;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
uch fazali, induksion — 92,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bir fazali, elektron — 21,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
uch fazali, elektron — 73,6.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. 110-500 kV kuchlanishli HL dagi tojlanishga elektr energiyasining yo‘qotilishi (Δ WT) ob-havo sharoitlari va kuchlanishning amaldagi miqdoriga bog‘liq holda quvvatning nisbiy yo‘qotishlari (∆rti, kVt/km) bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uf, Unom — liniyaning amaldagi va nominal kuchlanishi, kV da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
∆rti — tojlanishga quvvatning nisbiy yo‘qotishi, kVt/km da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L — elektr uzatish liniyasining uzunligi, km da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
220 — 500 kV HL dagi tojlanishga quvvatning nisbiy yo‘qotishi 5-jadvalda keltirilgan. Bunda tojlanishga yo‘qotishni hisoblashni amalga oshirishdagi ob-havo kodlari quyidagi ma’noni anglatadi: 0 — ochiq; 2 — kam bulutli; 4 –bulutli; 8 –tuman.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-jadval
Kuchlanish
kV
Simning kesim yuzasi
mm2
Ob-havo
kodi
Tojlanishga quvvatning nisbiy yo‘qotilishi ∆rk, kVt/km, bir zanjirda
havo harorati 0ºS dan yuqori bo‘lganda
havo harorati 0ºS dan past bo‘lganda
220
AS-240
0
1,30
1,30
AS-240
2
1,30
1,30
AS-240
4
1.30
1,30
AS-240
6
17,0
6,8
AS-240
8
6,60
34,0
AS-300
0
1,10
1,10
AS-300
2
1,10
1,10
AS-300
4
1,10
1,10
AS-300
6
15,90
6,10
AS-300
8
6,10
32,0
500
3AS-330
0
2,39
2,39
3AS-330
2
2,39
2,39
3AS-330
4
2,39
2,39
3AS-330
6
33,76
10,97
3AS-330
8
10,97
92,42
220
AS-400
0
0,85
0,85
AS-400
2
0,85
0,85
AS-400
4
0,85
0,85
AS-400
6
13,4
3,80
AS-400
8
3,80
45,0
500
3AS-400
0
1,73
1,73
3AS-400
2
1,73
1,73
3AS-400
4
1,73
1,73
3AS-400
6
26,74
7,73
3AS-400
8
7,73
77,91
220
AS-500
0
0,64
0,64
AS-500
2
0,64
0,64
AS-500
4
0,64
0,64
AS-500
6
12,26
2,86
AS-500
8
2,86
42,83
500
3AS-500
0
1,32
1,32
3AS-500
2
1,32
1,32
3AS-500
4
1,32
1,32
3AS-500
6
20,52
5,75
3AS-500
8
5,75
64,24
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110 kV kuchlanishli HL dagi tojlanishga quvvatning nisbiy yo‘qotilishi 6-jadvalga muvofiq aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-jadval
HL kuchlanishi, tayanchning turi, fazadagi simning soni va kesim yuzasi, mm2
Tojlanishga quvvat yo‘qotishi, kVt/km, ob-havoda sharoitida
yaxshi
quruq qor
nam havo
sovuq nam havo
110 po‘lat-1x120
0,013
0,04
0,17
0,69
110 po‘lat/2-1x120
0,015
0,05
0,25
0,93
110 tb-1x120
0,018
0,06
0,30
1,1
110tb/2-1x120
0,020
0,07
0,35
1,21
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda 110/2-1x120 ikki zanjirli HL ga to‘g‘ri keladi. Barcha holatlarda yo‘qotishlar bitta zanjir hisobiga keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Kabellarining izolyatsiyasidagi elektr energiyasining yo‘qotishlari uskunani ishlab chiqargan zavod ma’lumotlariga muvofiq qabul qilinadi. Ishlab chiqargan zavod ma’lumotlari mavjud bo‘lmaganda, yo‘qotishlar 7-jadvalga muvofiq aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-jadval
Kabelning kesim yuzasi mm2
Quyidagi nominal kuchlanishda (kV) kabellar izolyatsiyasidagi elektr energiyasining yillik solishtirma yo‘qotishlari, ming kVt.soat/km. yil
6
10
35
110
10
0,14
0,33
-
-
16
0,17
0,37
-
-
25
0,26
0,55
-
-
35
0,29
0,68
-
-
50
0,33
0,75
-
-
70
0,42
0,86
4,04
-
95
0,55
0,99
4,45
-
120
0,60
1,08
4,66
26,6
150
0,67
1,17
5,26
27,0
185
0,74
1,28
5,46
29,1
240
0,83
1,67
7,12
32,4
300
-
-
-
35,2
400
-
-
-
37,4
500
-
-
-
44,4
625
-
-
-
49,3
800
-
-
-
58,2
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Jadvaldagi yo‘qotishlarning qiymati bir yil — 365 kun bo‘lishini hisobga olib keltirilgan. Kabisa yilida yo‘qotishlar hisoblanganda k = 366/365 koeffitsiyent qo‘llaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. HL izolyatorlari bo‘ylab tokning sirqishidan hosil bo‘lgan elektr energiyasining yo‘qotilishi 8-jadvalda keltirilgan quvvatning solishtirma yo‘qotishi va hisoblash davrida ob-havo sharoitining davomiyligidan kelib chiqib aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sirqish toklari ob-havoning 3 ta holatiga bog‘liq: 1-holat — namligi 90 foizdan kam bo‘lgan yaxshi ob-havo, quruq qor, sovuq nam havo, yaxlik; 2-holat — yomg‘ir, ho‘l qor, shudring, namligi 90 foiz va undan ortiq bo‘lgan yaxshi ob-havo; 3-holat — tuman.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-jadval
Ob-havoning holati
Quyidagi kuchlanishli (kV) HL izolyatorlari bo‘ylab toklarning sirqishidan hosil bo‘lgan quvvatning solishtirma yo‘qotishlari, kVt/km
6
10
35
110
220
500
1
0,011
0,017
0,035
0,055
0,069
0,156
2
0,094
0,153
0,324
0,510
0,637
1,440
3
0,154
0,255
0,543
0,850
1,061
2,400
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Podstansiyalarning o‘z ehtiyojlari uchun elektr energiyasining sarfi o‘z ehtiyojlari uchun transformatorlarning yuqori tomonida o‘rnatilgan hisobga olish asboblari asosida aniqlanadi. Agar hisobga olish asboblari o‘z ehtiyojlari uchun transformatorlarning past tomoniga o‘rnatilgan bo‘lsa, o‘z ehtiyojlari uchun transformatorlaridagi texnik yo‘qotishlar hisobga olish asboblari asosida aniqlangan yo‘qotishlarga qo‘shiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Liniyalar, tok o‘tkazuvchi shinalar, transformatorlar (avtotransformatorlar) chulg‘amlarining aktiv qarshiliklarini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. HL ning aktiv qarshiligi uskunaning pasport ma’lumotiga muvofiq quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
—1 km simning, uning harorati 20°S bo‘lgandagi solishtirma aktiv qarshiligi, Om/km da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L — liniyaning uzunligi, km da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Θ — tayanch davrda simning o‘rtacha harorati, °S da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nz — parallel zanjirlarning soni, dona.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Liniyaning o‘rtacha yuklanishi tokning iqtisodiy zichligidan past bo‘lganida (6) — formuladagi simning harorati taxminan havoning haroratiga teng deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Simning harorati to‘g‘risidagi ma’lumot mavjud bo‘lmaganda, u 20°S ga teng deb hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Kabel liniyalarining (bundan buyon matnda KL deb yuritiladi) aktiv qarshiligi pasport ma’lumotiga muvofiq quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Om,(7),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
r0 — 1 km kabelning solishtirma aktiv qarshiligi, Om/km da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L — kabelning uzunligi, km da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nz-parallel zanjirlarning soni, dona.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Tok o‘tkazuvchi shinaning aktiv qarshiligi quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ρ — tok o‘tkazuvchi shinaning solishtirma qarshiligi, Om mm2/m da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
l — tok o‘tkazuvchi shinaning uzunligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S — tok o‘tkazuvchi shinaning kesim yuzasi, mm2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
k Q,O‘ — qarshilik o‘zgarishini harorat koeffitsiyenti (mis va aluminiy uchun k Q,O‘ = 0,004);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Θ — tok o‘tkazuvchi shinaning qarshiligi o‘lchanadigan tayanch davrdagi o‘rtacha harorat, ºS da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tok o‘tkazuvchi shinaning harorati to‘g‘risidagi ma’lumot mavjud bo‘lmaganda, u 20°S ga teng deb olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar tok o‘tkazuvchi shinaning pasport ma’lumotlarida 1 km tok o‘tkazuvchi shina solishtirma aktiv qarshiligining qiymati ko‘rsatilgan bo‘lsa, unda aktiv qarshilik, solishtirma aktiv qarshilik va tok o‘tkazuvchi shina uzunligi qiymatlarining ko‘paytmasi shaklida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Uch fazali ikki chulg‘amli transformatorning aktiv qarshiligi uskunaning pasport ma’lumotlariga muvofiq quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔRQT — qisqa tutashuv quvvati yo‘qotishlari, kVt da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
U Yu nom — yuqori chulg‘amning nominal kuchlanishi, kV da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S nom — uch fazali transformatorning nominal quvvati, mV A da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uch fazali guruhni tashkil etuvchi bir fazali ikki chulg‘amli transformatorlar uchun aktiv qarshilik quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S nom tr — bir fazali ikki chulg‘amli transformatorning nominal quvvati, mV A.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Yuqori, o‘rta va past kuchlanishli chulg‘amlarining quvvatlari teng bo‘lgan uch fazali, uch chulg‘amli transformatorning (avtotransformatorning) aktiv qarshiligi pasport ma’lumotlariga muvofiq quyidagi formulalar bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔR QT Yu-O‘ , ΔR QT Yu-P , ΔR QT O‘-P — juft chulg‘amlar uchun qisqa tutashuv quvvati yo‘qotishlari, kVt da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S nom — uch fazali, uch chulg‘amli transformatorning nominal quvvati, mV A da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uch chulg‘amli, uch fazali, chulg‘amlarining nominal quvvati turli bo‘lgan transformatorlarning aktiv qarshiligi pasport ma’lumotlariga muvofiq quyidagi formulalar bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda α — chulg‘amining nominal quvvati turli bo‘lgan transformatorlar qisqa tutashuv quvvati yo‘qotishlarini yuqori kuchlanishli chulg‘am quvvatiga keltirishni hisobga oladigan koeffitsiyent:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda U Yu nom, U O‘ nom — mos ravishda yuqori va o‘rta chulg‘amning nominal kuchlanishi, kV da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar uskunaning pasport ma’lumotida qisqa tutashuv yo‘qotishlarining uchtadan bitta qiymati mavjud bo‘lsa, unda aktiv qarshilikni hisoblash “mufassal aktiv qarshilik”dan foydalanib, keyin uni almashuv sxemasining shoxobchalari bo‘yicha mutanosib bo‘lib amalga oshiriladi. Ushbu mutanosib qiymatlar 9-jadvalda keltirilgan chulg‘amlarning nominal quvvatlari nisbatlaridan aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mufassal aktiv qarshilik quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda Δ R QT — yuqori kuchlanish chulg‘amining nominal yuklamadagi qisqa tutashuv yo‘qotishi, kVt da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-jadval
Nominalga nisbatan transformator chulg‘amlarining quvvati, %
Aktiv qarshilik, Om
S_Yu
S_O‘
S_P
R_T Yu
R_T O‘
R_T P
100
100
100
0,5 R_muf
0,5 R_muf
0,5R_muf
100
67
100
0,5 R_muf
0,75 R_muf
0,5 R_muf
100
100
67
0,5 R_muf
0,5 R_muf
0,75 R_muf
100
67
67
0,55 R_muf
0,82 R_muf
0,82 R_muf
100
100
50
0,5 R_muf
0,5 R_muf
R_muf
100
50
50
0,5 R_muf
R_muf
R_muf
100
100
33
0,5 R_muf
0,5 R_muf
1,5 R_muf
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Uch fazali guruhni tashkil etuvchi, bir fazali uch chulg‘amli transformatorlarning aktiv qarshiliklari quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda S nom tr — guruhdagi uch chulg‘amli bir fazali transformatorning nominal quvvati, mVA.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Ajratilgan chulg‘amli transformatorlarning aktiv qarshiligi har bir chulg‘am uchun alohida, pasport ma’lumotlariga muvofiq quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlarini hisoblash metodlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlari:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
havo va kabel liniyalardagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transformatorlardagi (avtotransformatorlardagi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tok o‘tkazuvchi shinalardagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tokni chegaralovchi reaktorlardagi yo‘qotishlarni o‘z ichiga oladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlarini hisoblash elektr tarmoqlarning alohida elementlari bo‘yicha va umumiy tartibda amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Elektr tarmoqlarining alohida elementlari bo‘yicha elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlari mavjud ma’lumotlardan kelib chiqib, quyidagi metodlarning biridan foydalanib, hisoblanishi mumkin (metodlar hisoblash natijalari aniqligining kamayishi tartibida keltirilgan):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tezkor hisoblash metodi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
o‘rtacha yuklamalar metodi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Tezkor hisoblash metodi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
HL, KL, tok o‘tkazuvchi shinalar yoki ikki chulg‘amli transformatorlarda tayanch davrda elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlari quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — HL, KL, tok o‘tkazuvchi shina yoki ikki chulg‘amli transformatorning aktiv qarshiligi, Om da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ij — Δtj vaqt oralig‘ida o‘zgarmas deb olinadigan HL, KL, tok o‘tkazuvchi shina yoki ikki chulg‘amli transformatorning tok yuklamasi, A da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pj, Qj — Δtj vaqt oralig‘ida o‘zgarmas deb olinadigan HL, KL, tok o‘tkazuvchi shina yoki ikki chulg‘amli transformatorning aktiv va reaktiv quvvati qiymatlari, mos ravishda mVt, mVar da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uj — Δtj vaqt oralig‘ida o‘zgarmas deb olinadigan HL, KL, tok o‘tkazuvchi shinalar yoki ikki chulg‘amli transformatorlardagi kuchlanish qiymati, kV da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δtj — R qarshilikka ega bo‘lgan tarmoq elementining yuklamasi o‘zgarmas deb olinadigan vaqt oralig‘i;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
M — tayanch davrdagi Δtj vaqt oraliqlari soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Avtotransformatorda (uch chulg‘amli transformatorda) tayanch davr uchun elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlari quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– avtotransformatorning (uch chulg‘amli transformatorning) chulg‘amlari bo‘yicha aktiv va reaktiv quvvatlarning, yuklama toklarining Δtj vaqt oralig‘ida o‘zgarmas deb olinadigan qiymatlari, mos ravishda mVt, mVar, A da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avtotransformatorning (uch chulg‘amli transformatorning) yuqori, o‘rta va past chulg‘amlar kuchlanishlarining Δt vaqt oralig‘ida qiymatlari, kV da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avtotransformator (uch chulg‘amli transformator) chulg‘amlarining aktiv qarshiliklari, Om da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Avtotransformatorlar past tomonining T davrdagi xar bir Δtj vaqt oralig‘idagi o‘lchovlari mavjud bo‘lmaganda, elektr energiyasi yo‘qotishlarini hisoblash yuqori hamda o‘rta kuchlanishli chulg‘amlarning ma’lumotlari bo‘yicha amalga oshirilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayanch davr uchun tokni chegaralovchi reaktordagi elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlari quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δ Rn.TCHR — nominal tokda reaktor fazasidagi aktiv quvvat yo‘qotishi qiymati, kVt da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
In — nominal tokning qiymati, A da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ij — Δtj vaqt oralig‘ida o‘zgarmas deb olinadigan ishchi tokning qiymati, A da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. O‘rtacha yuklamalar metodi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
HL, KL, tok o‘tkazuvchi shinalar yoki ikki chulg‘amli transformatorlarda tayanch davrda elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlari quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔRo‘rt — HL, KL, tok o‘tkazuvchi shinalar yoki ikki chulg‘amli transformatorlarning tayanch davrdagi o‘rtacha yuklama bo‘yicha quvvat yo‘qotilishi qiymati, u 23-formula bo‘yicha aniqlanadi, kVt da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
k2sh — tayanch davr uchun grafik shakli koeffitsiyentining kvadrati, nisbiy birlikda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kk — aktiv va reaktiv yuklamalar grafiklari ko‘rinishlarining farqini hisobga oluvchi koeffitsiyent (0,99 ga teng deb olinadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
T — tayanch davrdagi soatlar soni, soatda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Grafik shakli koeffitsiyentining kvadrati quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda kt — grafikni to‘ldirish koeffitsiyenti quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wo — T vaqtda tarmoqqa berilgan elektr energiyasi, kVt soatda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tmax — tarmoqning eng katta yuklama soatlari soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pmax — o‘lchovlar natijasida aniqlangan amaldagi maksimal quvvat (elektr energiyasi iste’molini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimi yoki o‘lchovlar qaydnomalaridan olingan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yuklama grafigini to‘ldirish koeffitsiyenti to‘g‘risidagi ma’lumotlar mavjud bo‘lmaganda, 6 kV va undan yuqori kuchlanishli elektr tarmoqlar uchun kt = 0,7, 1000 V gacha kuchlanishli elektr tarmoqlar uchun kt = 0,5 deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayanch davrdagi o‘rtacha yuklama bo‘yicha HL, KL, tok o‘tkazuvchi shinalar yoki ikki chulg‘amli transformatorlarda quvvatning yuklama yo‘qotishlari quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ro‘rt, Qo‘rt — T tayanch davrdagi aktiv va reaktiv quvvatning o‘rtacha qiymatlari, mVt, mVar da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uo‘rt — T tayanch davrdagi o‘rtacha kuchlanish, kV da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Io‘rt — yuklama tokining o‘rtacha qiymati, A da (24-formula bo‘yicha aniqlanadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — HL, KL, tok o‘tkazuvchi shinalar yoki ikki chulg‘amli transformatorlarning aktiv qarshiligi, Om da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
O‘rtacha yuklama quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
WT — T tayanch davrda tugundagi elektr energiyasining miqdori, kVt soatda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayanch davrda avtotransformatordagi (uch chulg‘amli transformatordagi) elektr energiyaning yuklama yo‘qotishlari quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔRo‘rt — tayanch davrdagi o‘rtacha yuklama uchun avtotransformatorda (uch chulg‘amli transformatorda) quvvat yo‘qotishlari, kVt da (26-formula bo‘yicha aniqlanadi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayanch davrda, o‘rtacha yuklamada avtotransformatorlarda (uch chulg‘amli transformatorlarda) quvvatning yuklama yo‘qotishlari quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ro‘rta AT(TR)Yu, Ro‘rta AT(TR)O‘, Ro‘rta AT(TR)P, Qo‘rta AT(TR)Yu, Qo‘rta AT(TR)O‘, Qo‘rta AT(TR)P, Io‘rta AT(TR)Yu, Io‘rta AT(TR)O‘, Io‘rta AT(TR)P,— T tayanch davrda avtotransformatorning (uch chulg‘amli transformatorning) chulg‘amlari bo‘yicha aktiv va reaktiv quvvatlarning, yuklama toklarining o‘rtacha qiymatlari, mos ravishda mVt, mVar, A da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uo‘rta AT(TR)Yu,Uo‘rta AT(TR)O‘,Uo‘rta AT(TR)P— T tayanch davrdagi avtotransformatorning (uch chulg‘amli transformatorning) yuqori, o‘rta va past chulg‘amlari bo‘yicha kuchlanishlarining o‘rtacha qiymatlari, kV da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ro‘rta AT(TR)Yu, Ro‘rta AT(TR)O‘, Ro‘rta AT(TR)P,—avtotransformator chulg‘amlarining aktiv qarshiliklari, Om da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
O‘rtacha yuklama har bir chulg‘am uchun alohida 24-formula bo‘yicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Avtotransformatorlarning T tayanch davrdagi past tomoni o‘lchovlari mavjud bo‘lmaganda, yuqori hamda o‘rta kuchlanish chulg‘amlarining ma’lumotlari bo‘yicha elektr energiyasining yo‘qotishlarini hisoblashga yo‘l qo‘yiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
T tayanch davrda tokni chegaralovchi reaktorda o‘rtacha ishchi tokdan foydalanib elektr energiyasining yuklama yo‘qotishlari quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, Δ R Yu. TCHR o‘rt — tayanch davrda tugunlarning o‘rtacha yuklamalarida tokni chegaralovchi reaktordagi quvvat yo‘qotishi, kVt da (28-formula bo‘yicha aniqlanadi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Grafik shaklining koeffitsiyenti 21 va 22-formulalar bo‘yicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayanch davrda, o‘rtacha yuklamada tokni chegaralovchi reaktorda quvvatning yuklama yo‘qotishi quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(28),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, Io‘rt — T tayanch davrda ishchi tokning o‘rtacha qiymati, A da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Sxemalar hamda tarmoq yuklamalari to‘g‘risidagi mavjud axborotlar hajmidan kelib chiqib, elektr energiyasining elektr tarmoqlarda yuklama yo‘qotishlarini umumiy hisoblash quyidagi metodlardan birini qo‘llagan holda amalga oshirilishi mumkin (metodlar hisoblash natijalari aniqligining kamayishi tartibida keltirilgan):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1) tezkor hisoblash metodi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2) hisoblangan sutkalar metodi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3) o‘rtacha yuklamalar metodi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4) quvvatning eng katta yo‘qotish soatlari soni metodi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5) tarmoq sxemalari va yuklamalari to‘g‘risidagi umumlashtirilgan ma’lumot bo‘yicha yo‘qotishlarni baholash metodi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energiyasi yo‘qotishlarini hisoblash uchun 1 — 4 metodlardan foydalaniladiganda, tarmoqdagi quvvat yo‘qotishlari, berilgan tarmoq sxemasi va o‘lchovlar yoki elektrotexnikaga oid hisoblashlar yordamida aniqlangan elektr tarmoq elementlarining yuklamalari asosida hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2 — 4 metodlar bo‘yicha elektr energiyasining yo‘qotishlari hisoblash davrining har bir oyi uchun shu oyga mos bo‘lgan tarmoq sxemasi hisobga olgan holda, hisoblanishi mumkin. Tarmoq sxemalarini o‘zgarmas deb olib, yo‘qotishlarni bir necha oylarni o‘z ichiga olgan hisoblash oraliqlari uchun hisoblashga yo‘l qo‘yiladi. Tayanch davr uchun elektr energiyasining yo‘qotishlari, tayanch davrga kiruvchi oylar (hisoblash oraliqlari) yo‘qotishlari yig‘indisi sifatida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Tezkor hisoblash metodi elektr energiyasining yo‘qotishlarini quyidagi formula bo‘yicha hisoblashni nazarda tutadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(29),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n — tarmoq elementlarining soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δtij — Ri qarshilikka ega bo‘lgan i-chi tarmoq elementining I ij tok yuklamasi o‘zgarmas deb olingan vaqt oralig‘i;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m — vaqt oraliqlari soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tarmoq elementlarining tok yuklamalari dispetcherlik qaydnomalari, teleo‘lchovlar bo‘yicha tezkor o‘lchov komplekslari va elektr energiyasini hisobga olishning avtomatlashtirilgan tizimi ma’lumotlari asosida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Hisoblangan sutkalar metodi elektr energiyasining yo‘qotishlarini quyidagi formula bo‘yicha hisoblashni nazarda tutadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(30),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔWsut — tarmoqqa o‘rtacha sutkalik W o‘rt.sut elektr energiyasi berilganda va uzellardagi yuklama grafiklari shakli nazorat o‘lchovlariga muvofiq bo‘lgandagi hisoblanayotgan oyning sutkalik elektr energiyasi yo‘qotishi, kVt soat da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kl — 110 kV va undan yuqori kuchlanishli liniyalar uchun 1,02 ga teng va undan past kuchlanishli liniyalar uchun 1,0 ga deb olinadigan, HL armaturasi ta’siridagi yo‘qotishni hisobga oluvchi koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
k2sh.o— tarmoqqa elektr energiyasini sutkalik berish grafigi shakli koeffitsiyentining kvadrati (miqdorlarining soni, nazorat o‘lchovlari oyidagi kunlar soniga teng bo‘lgan grafik);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kekv j — quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadigan j-chi hisoblash oralig‘idagi kunlarning ekvivalent soni:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
WOi — KOi kunlar sonidan iborat i-chi oyda tarmoqqa berilgan elektr energiyasi, kVt soatda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
W o.t. — tayanch oyida tarmoqqa berilgan elektr energiyasi, kVt soat da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nj — j-chi hisoblash oralig‘idagi oylar soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bir oylik elektr energiyasi yo‘qotishlarini hisoblashda K ekv j = K o i deb topiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisoblanayotgan sutka uchun elektr energiyasining yo‘qotishlari (ΔWsut), hisoblanayotgan sutkaning har bir soati uchun hisoblangan quvvat yo‘qotishlari yig‘indisi ko‘rinishida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayanch davrda elektr energiyasining yo‘qotishlari, yilning barcha hisoblash oraliqlardagi yo‘qotishlarning yig‘indisi ko‘rinishida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energiyasining yillik yo‘qotishlarini, 31-formulada Nj =12 deb olinib, qishki nazorat o‘lchovlar kuni uchun ΔW sut ni hisoblab, aniqlashga ruxsat etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koeffitsiyent (k2sh.o) quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(32),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wi — oyning i-chi kunidagi tarmoqqa berilgan elektr energiyasi, kVt soat da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Km — oydagi kunlar soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oyning har bir sutkasida tarmoqqa berilgan elektr energiyasi to‘g‘risidagi ma’lumot mavjud bo‘lmaganda, k2sh.o koeffitsiyent quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ki, Kn.i — oydagi ish va ishlanmaydigan kunlari soni (KO = Ki + K n.i);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kw — o‘rtacha ishlanmaydigan kun va o‘rtacha ish kunlarida iste’mol qilingan energiya qiymatining nisbati kw = W n.i/Wi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. O‘rtacha yuklamalar metodi elektr energiyasining yo‘qotishlarini quyidagi formula bo‘yicha hisoblashni nazarda tutadi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Δ Ro‘rt — tugunlarning hisoblash oralig‘idagi o‘rtacha yuklamalarida tarmoqdagi quvvat yo‘qotishi, kVt;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ksh2 — hisoblash oralig‘ida tarmoqning jamlangan yuklamasi grafigi shakli koeffitsiyentining kvadrati:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kk — tarmoqning har xil shoxobchalari aktiv va reaktiv yuklamalari grafiklarining shakli har xilligini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tj — j-chi hisoblash intervalining davomiyligi, soatda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisob davri oralig‘i uchun tarmoqning jamlangan yuklamasi grafigi shakli koeffitsiyentining kvadrati quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rj — grafikning davomiyligi Δti bo‘lgan i-chi pog‘onasidagi yuklama miqdori, kVt da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m — hisob davri oralig‘idagi grafik pog‘onalarining soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Po‘rt — hisoblash intervalidagi tarmoqning o‘rtacha yuklamasi, kVt da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34-formulada kk koeffitsiyent 0,99 ga teng deb olinadi. 6-10 kV tarmoqlar va 35 kV radial liniyalar uchun 35-formulada Pi va Po‘rt qiymatlarning o‘rniga boshlang‘ich uchastkaning Ii va Io‘rt toklari qiymatlaridan foydalanish mumkin. Bunda kk koeffitsiyent 1,02 ga teng deb olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisoblash oralig‘i uchun grafik shakli koeffitsiyentining kvadratini quyidagi formula bo‘yicha aniqlash mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— 35-formula bo‘yicha hisoblangan nazorat o‘lchovlari kunining sutkalik grafigi shakli koeffitsiyentining kvadrati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tarmoqqa oylik elektr energiyasini berish grafigi (miqdorlarining soni, hisoblash oralig‘idagi oylar soniga teng bo‘lgan grafik) shakli koeffitsiyentining kvadrati, quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
WOi — hisoblash oralig‘ining i-chi oyida tarmoqqa berilgan elektr energiyasi, kVt soatda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wo‘rt.oy — hisoblash oralig‘i oylarida tarmoqqa berilgan o‘rtacha oylik elektr energiyasi, kVt soatda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bir oy uchun yo‘qotishlar hisoblaganda = 1 deb topiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yuklama grafigi mavjud bo‘lmaganda quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tarmoqning umumiy yuklamasi grafigini to‘ldirish koeffitsiyenti kt quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(39),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wb — T vaqtda tarmoqqa berilgan elektr energiya, kVt soatda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tmax — tarmoqning eng katta yuklamasi soatlarining soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Pmax — o‘lchovlar natijasida aniqlangan (elektr energiyasi iste’molini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimi yoki o‘lchovlar vedomostlaridan olingan) amaldagi maksimal quvvat.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
i-chi tugunning o‘rtacha yuklamasi quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(40),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, Wi — T vaqt ichida i-chi tugunda iste’mol qilingan (ishlab chiqarilgan) elektr energiyasi, kVt soatda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Quvvatning eng katta yo‘qotish soatlari soni metodi elektr energiyasining yo‘qotishlarini quyidagi formula bo‘yicha hisoblashni nazarda tutadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(41),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔPmax — tarmoqning maksimal yuklama rejimida quvvat yo‘qotishi, kVt da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
τn — tarmoqning umumiy yuklama grafiki bo‘yicha aniqlangan, hisoblash intervalida quvvatning eng katta yo‘qotish soatlarining nisbiy soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quvvatning eng katta yo‘qotish soatlarining nisbiy soni quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, R max — Ri ning hisoblash intervalidagi m ta qiymatlar ichidagi eng katta qiymati, kVt da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koeffitsiyent kk 41-formulada 1,03 ga teng deb olinadi. 6-10 kV tarmoqlar va 35 kV radial liniyalar uchun 42-formulada Pi va Rmax qiymatlari o‘rniga boshlang‘ich uchastka tokining qiymati Ii va Imax dan foydalanish mumkin. Bunda koeffitsiyent kk = 1,0 deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisoblash intervalidagi quvvatning eng katta yo‘qotish soatlarining nisbiy sonini quyidagi formula bo‘yicha aniqlash mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(43),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
τs — nazorat o‘lchovlari kunining sutkalik grafiki uchun 42-formula bo‘yicha aniqlangan quvvatning eng katta yo‘qotish soatlarining nisbiy soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
τm va τN — quyidagi formulalar bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(44),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(45),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, Wh.o — hisobot oyida tarmoqqa berilgan elektr energiyasi, kVt soatda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bir oy uchun hisoblanganda τN = 1 deb olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yuklama grafiki mavjud bo‘lmaganda τn miqdori quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(46),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Elektr energiyasining texnologik yo‘qotilishlarini tarmoq sxemalari va yuklamalari to‘g‘risidagi umumlashtirilgan ma’lumotga bog‘liqligi asosida baholash metodi kuchlanishi 10, 6 va 0,4 kV bo‘lgan elektr tarmoqlarda qo‘llaniladi. Bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tarmoqlar majmuasida elektr energiyasining yo‘qotilishlarini regression modellardan foydalanib hisoblash (10, 6 va 0,4 kV kV bo‘lgan elektr tarmoqlarda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elektr energiyasining texnologik yo‘qotilishini tarmoq sxemalari va yuklamalari to‘g‘risidagi umumlashtirilgan ma’lumotga bog‘liqligi asosida baholash (0,4 kV bo‘lgan elektr tarmoqlarda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
liniyalarda elektr energiyasining yo‘qotilishini kuchlanishning pasayishiga bog‘liq ravishda hisoblash (0,4 kV bo‘lgan elektr tarmoqlarda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quvvat va elektr energiyasini yo‘qotilishlarini elektr tarmog‘i sxemasi va rejimi parametrlaridan foydalanib, ularning elementlari bo‘yicha hisoblash (0,4 kV bo‘lgan elektr tarmoqlarda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Tarmoqlar majmuasida elektr energiyasining yo‘qotilishlarini regression modellardan foydalanib hisoblash kuchlanishi 10, 6 va 0,4 kV bo‘lgan liniyalar va 10, 6 kV bo‘lgan transformatorlar hamda kuchlanishi 0,4 kV bo‘lgan “qishloq” va “shahar” turidagi elektr tarmoqlari majmuasi uchun alohida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuchlanishi 10 kV bo‘lgan liniyalarda yo‘qotishlarni liniyalarning umumiy uzunligi va umumiy qarshiligi bo‘yicha hisoblash quyidagi formulaga asosan amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ntr– mazkur tarmoqlar majmuasidan elektr energiyasi olayotgan transformatorlar soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— sutka davomida tarmoqlar majmuasiga berilgan aktiv energiya va energiya yo‘qotilishi, mVt soat da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nfid— tarmoqlar majmuasidagi fiderlar soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L0— tarmoqlar majmuasidagi liniyalar uzunligining yig‘indisi, km da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rum— mazkur tarmoqlarning umumiy qarshiligi, Om da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sosØ —mazkur tarmoqlar majmuasi uchun sosØning o‘rtacha qiymati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu holatda yoki yoki (48),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nv— tarmoqlar majmuasi barcha fiderlar shoxobchalarining soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ri —nchi shoxobchaning qarshiligi, Om da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47-formula uchun V0 ning hisoblanayotgan Nfnd majmuasi hajmiga bog‘liq qiymati 10-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10- jadval
Nfid
10 — 50
50 — 500
500 — 1000
V0
0,0004400
0,0005739
0,0006738
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10 kV bo‘lgan liniyalarning ekvivalent qarshiligi bo‘yicha elektr energiyasining yo‘qotilishlarini hisoblash quyidagi formulaga asosan amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49-formula uchun V0 ning hisoblanayotgan Nfnd majmuasi hajmiga bog‘liq qiymati 11-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11- jadval
Nfid
10 — 50
50 — 500
500 — 1000
V0
0,000995
0,000965
0,000935
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuchlanishi 10 kV bo‘lgan transformatorlarda elektr energiyasining yo‘qotilishlarini hisoblash quyidagi formula bo‘yicha amalga oshiriladi (MVt soatda):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(50),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda So‘rn— majmuadagi 10/0,4 kV transformatorlarning o‘rnatilgan quvvati yig‘indisi, kVA da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50-formula uchun V0 ning hisoblanayotgan Nfnd majmuasi hajmiga bog‘liq qiymati 12-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12- jadval
Nfid
10 — 50
50 — 500
500 — 1000
V0
4,597
5,361
5,361
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SYU yo‘qotishlarini hisoblash quyidagi formula bo‘yicha amalga oshiriladi (MVt soatda):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(51),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51-formula uchun V0 ning hisoblanayotgan Nfnd majmuasi hajmiga bog‘liq qiymati 13-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13- jadval
Nfid
10 — 50
50 — 500
VO
0,000472
0,000458
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuchlanishi 6 kV bo‘lgan liniyalarda yo‘qotishlarni liniyalarning umumiy uzunligi va umumiy qarshiligi bo‘yicha hisoblash quyidagi formulaga asosan amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(52),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52-formula uchun V0 ning Nfnd hisoblanayotgan majmuasi hajmiga bog‘liq qiymati 14-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14- jadval
Nfid
10 — 50
50 — 500
VO
0,0006973
0,0007335
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuchlanishi 6 kV bo‘lgan transformatorlarda elektr energiyasining yo‘qotishlarini hisoblash quyidagi formula bo‘yicha amalga oshiriladi (MVt soatda):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(53),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53-formula uchun V0 ning hisoblanayotgan Nfnd majmuasi hajmiga bog‘liq qiymati 15-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15- jadval
Nfid
10 — 50
500 — 5000
V0
2,8685
2,5146
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SYU yo‘qotishlarini hisoblash quyidagi formula bo‘yicha amalga oshiriladi (MVt soatda):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(54),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54-formula uchun V0 ning hisoblanayotgan Nfnd majmuasi hajmiga bog‘liq qiymati 16-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16- jadval
Nfid
10 — 50
50 — 500
VO
0,0005532
0,0004586
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuchlanishi 0,4 kV bo‘lgan “qishloq” turidagi tarmoqlar majmuasi bo‘yicha elektr energiyasining yo‘qotishlarini hisoblash quyidagi formulaga asosan amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(55),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rotp — ko‘rib chiqilayotgan tarmoqlar majmuasidagi shoxobchalar (tayanchdan uyning kirishigacha bo‘lgan qismi) qarshiliklarining yig‘indisi, Om da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nn — tarmoqlar majmuasidagi iste’molchilar soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Nef — tarmoqlar majmuasidagi uch fazali iste’molchilar soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55-formula uchun V0 ning hisoblanayotgan Nfnd majmuasi hajmiga bog‘liq qiymati 17-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17- jadval
Nfid
100 — 250
250 — 800
800 — 2000
2000 — 5000
>5000
V0
0,14055
0,12025
0,10448
0,091625
0,081014
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuchlanishi 0,4 kV bo‘lgan “shahar” turidagi tarmoqlar majmuasi bo‘yicha elektr energiyasining yo‘qotishlarini hisoblash uylar orasidagi liniyalarining umumiy qarshiligi Rum.uo Om dan kelib chiqib, quyidagi formulaga asosan amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoki (56)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda Nsh — tarmoqlar majmuasi barcha fiderlarining uylar oralig‘idagi liniyalarining shoxobchalari soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ri — i-nch ishoxobchaning qarshiligi, Om da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lum.uo — tarmoqlar majmuasi barcha fiderlarining uylar oralig‘idagi liniyalarining umumiy uzunligi, km da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuchlanishi 0,4 kV bo‘lgan “shahar” turidagi tarmoqlar majmuasi bo‘yicha elektr energiyasining yo‘qotishlarini hisoblash quyidagi formulaga asosan amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(57),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57-formula uchun V0 ning hisoblanayotgan Nfnd majmuasi hajmiga bog‘liq qiymati 18-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18- jadval
Nfid
100 — 200
200 — 500
500 — 1000
1000 — 2000
2000 — 5000
>5000
V0
0,75107
0,9054
1,096
1,2848
1,5622
1,8616
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Elektr energiyasining yo‘qotilishlarini tarmoq sxemalari va yuklamalari to‘g‘risidagi umumlashtirilgan ma’lumotlarga bog‘liqligi asosida baholash metodiga muvofiq “D” kun(lar) davrida, bosh uchastkalarining o‘rtacha ko‘ndalang kesimi Fb o‘rt, mm2 bo‘lgan 0,4 kV li N ta liniyalarga W0,4 ming kVt soat elektr energiyasi berilganda, elektr energiyasining yo‘qotilishlari quyidagi formula bo‘yicha hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(58),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lekv — liniyalarning umumiy ekvivalent uzunligi, km da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tg φ — reaktiv quvvatning o‘rtacha koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
k 0,4 — liniya uzunligi bo‘yicha yuklamaning taqsimlanishi xarakteri va fazalardagi yuklamalarning bir xil emasligini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dn — TP dan 1 va 2-tayanchlar oralig‘iga teng masofada iste’mol qilinayotgan elektr energiyasining 0,4 kV li tarmoqqa berilgan umumiy elektr energiyasidagi ulushi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tarmoq sxemalari va yuklamalari to‘g‘risidagi umumlashtirilgan ma’lumotlar bo‘yicha elektr energiyasining yo‘qotishlarini baholash metodi umumiy soni 100 ta va undan ortiq kuchlanishi 6-10/0,4 kV bo‘lgan TP dan tarqalgan liniyalar jamlanmasidagi elektr energiyasining yo‘qotishlarini hisoblash uchun qo‘llanilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kichikroq hajmdagi elektr tarmoqlari uchun quyidagilar qo‘llaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quvvat va elektr energiyasining yo‘qotishlarini, elektr tarmog‘i va uning rejim parametrlaridan foydalanib, elementlari bo‘yicha hisoblash metodi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 kV li liniyalardagi elektr energiyasining yo‘qotishlarini kuchlanishning pasayishi miqdoriga bog‘liq holda hisoblash metodi (63 — 65-formulalar bo‘yicha).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N ta liniyalar yig‘indisining ekvivalent uzunligi quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(59),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lm — 0,4kV N ta liniyalar magistrallari uzunligining yig‘indisi, km da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L 2-3 — 0,4 kVN ta liniyalar ikki va uch fazali shoxobchalari uzunligining yig‘indisi, km da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
L1 — 0,4 kV li N ta liniyalar bir fazali shoxobchalari uzunligini yig‘indisi, km da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuchlanishi 0,4 kV bo‘lgan bitta liniya magistralini aniqlashda 6-10/0,4 kV TP dan uch fazali yoki ikki fazali liniyalargacha ulangan eng uzoqdagi iste’molchigacha bo‘lgan masofa hisobga olinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
liniyalar uzunligi ekvivalentning yig‘indisini aniqlashda shoxobchaning uzunligiga ko‘p xonadonli uy-joylarning uy-joyning umumiy foydalanishidagi elektr tarmoqlari (shuningdek, uy-joy ichidagi elektr tarmoqlari), uy-joylardagi shoxobchalar, agar tarmoqning mansublik chegarasi tayanchda bo‘lsa, kiritilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Magistralda yoki shoxobchalarda aluminiy, po‘lat va misli simlar mavjud bo‘lganda 59-formulaga quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadigan liniyalar uzunligi qo‘llaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(60),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda La, Lp, Lmis — aluminiy, po‘lat va misli simlarning mos uzunliklari, km da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koeffitsiyent k0,4 quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(61),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dp — 0,4 kV tarmoqqa berilgan umumiy elektr energiyasiga nisbatan aholiga berilgan elektr energiyasining ulushi, nisbiy birlikda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ku — 400/230 V bo‘lgan liniya uchun 1 ga teng va 220/127 V bo‘lgan liniya uchun 3 ga teng deb olinadigan koeffitsiyent.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fb o‘rt koeffitsiyent quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(62),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fri — i-chi liniyaning boshlang‘ich uchastkasi kesimining yuzasi, mm2 da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lri — i-chi liniya boshlang‘ich uchastkasining uzunligi, km da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Grafikni to‘ldirish koeffitsiyenti va (yoki) reaktiv quvvat koeffitsiyenti to‘g‘risidagi ma’lumotlar mavjud bo‘lmaganda kt = 0,5 va tg φ = 0,6 deb olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 kV bo‘lgan liniyalarga beriladigan elektr energiyasi hisobga olinmaganda uning qiymati 6-10 kV li tarmoqqa berilgan energiyadan 6 — 10 kV uskunalardagi yo‘qotishlarni, 6-10/0,4 kV li TP larga berilgan energiyani TP ning shinalariga ulangan iste’molchilarga berilgan energiyani hamda iste’molchilar balansidagi 0,4 kV li liniyalarga berilgan energiyani ayirib aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Kuchlanishi 0,4 kV bo‘lgan liniyalarda elektr energiyasining yo‘qotishlarini kuchlanishning pasayishi qiymatiga bog‘liqligi holda hisoblash metodini qo‘llash uchun maksimal yuklama rejimida TP shinalaridagi va magistral liniyaning uzoq nuqtasidagi faza kuchlanishlari o‘lchanadi. O‘lchash ma’lumotlari bo‘yicha kuchlanish yo‘qolishlari (ΔU) 6-10/0,4 kV TP ning 0,4 kV li shinalaridagi faza kuchlanishining o‘rtacha qiymatiga nisbatan absolyut va nisbiy (foizdagi) qiymatlari aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 kV kuchlanishli liniyadagi elektr energiyasi yo‘qotilishi (tarmoqqa berilgan elektr energiyasining qiymatidan (foizda) quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(63),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ΔU — tarmoqning maksimal yuklamasida TP shinalaridan eng uzoq elektr qabul qilgichgacha kuchlanishning yo‘qotilishi, foizda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Knt — yuklamaning fazalar bo‘yicha notekis taqsimlanishini hisobga oluvchi koeffitsiyent.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar TP ning shinalarida o‘lchangan faza kuchlanishining darajalari har xil bo‘lsa, ΔU ni aniqlashda TP ning shinalaridagi uchta o‘lchangan kuchlanishning o‘rtacha arifmetik qiymati qabul qilinadi. Agar yuklamaning maksimal qiymatida magistral liniyaning eng uzoq nuqtasidagi uch fazalik kirishida faza kuchlanishi o‘lchangan bo‘lsa, hisoblash uchun uchta o‘lchangan qiymatlardan eng kichigi qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Knt koeffitsiyenti quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(64),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ia, Iv, Is — fazalarning o‘lchangan tok yuklamalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rn/Rf — nol va faza simlari qarshiliklarining nisbati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Fazalarning tok yuklamalari to‘g‘risidagi ma’lumotlar mavjud bo‘lmaganda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rn/Rf = 1 bo‘lgan liniyalar uchun Knt = 1,13;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rn/Rf = 2 bo‘lgan liniyalar uchun Knt = 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19-jadval
Tmaks, soat
2000
3000
4000
5000
6000
τ/Tmaks
0,46
0,52
0,6
0,72
0,77
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 kV li K ta liniyalaridagi elektr energiyasining nisbiy yo‘qotishlari quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi (foizda):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(65),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— 65-formula bo‘yicha aniqlanadigan i-chi liniyadagi elektr energiyasining nisbiy yo‘qotishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ii — i-chi liniyaning bosh uchastkasidagi maksimal yuklama.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,4 kV elektr tarmoqlarda elektr energiyasi yo‘qotishlarini aniq hisoblash uchun boshlang‘ich axborotlar yetarli darajada mavjud bo‘lganda 0,4 kV kuchlanishli alohida liniyalarda elektr energiyasi yo‘qotishlarini hisoblashda quvvat va elektr energiyasi yo‘qotishlarini elektr tarmog‘i sxemasi va rejimi parametrlaridan foydalanib, uning elementlari bo‘yicha hisoblash metodini qo‘llash tavsiya etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kuchlanishi 0,4 kV bo‘lgan liniyalarda elektr energiyasi yo‘qotishlarini kuchlanishning pasayishiga bog‘liq holda hamda quvvat va elektr energiyasining yo‘qotishlari elementlari bo‘yicha hisoblashni elektr tarmog‘i sxemasi va rejimi parametrlaridan foydalanib, ixtiyoriy tanlab olingan 0,4 kV taqsimlash liniyalari bo‘yicha amalga oshirishga yo‘l qo‘yiladi. Bunda, kuchlanishi 0,4 kV bo‘lgan liniyalarning umumiy soni 100 tadan ortiq 6-10/0,4 kV TP larning kamida 20% dan ta’minlanayotgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Elektr energiyasini hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq yo‘qotishlarni hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Elektr energiyasini hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq yo‘qotishlar (ΔWhato.T) butun elektr tarmog‘i bo‘yicha elektr energiyasi nobalansining chegaraviy qiymati sifatida tayanch davr ma’lumotlaridan kelib chiqib, quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
δi (δj) — elektr tarmog‘i bo‘ylab qabul qilingan (berilgan) aktiv elektr energiyasi o‘lchov kanalining xatoligi, % da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Wi (Wj) — elektr tarmog‘i bo‘ylab o‘lchov kanallarida qayd qilingan, qabul qilingan (berilgan) aktiv elektr energiya, ming kVt soatda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
n –elektr energiyasining qabul qilinishini qayd etuvchi hisobga olish nuqtalaring soni, dona;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
m — elektr energiyasining berilishini qayd etuvchi hisobga olish nuqtalaring soni, dona.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayanch davrda hududiy elektr tarmoqlari korxonalari uchun elektr energiyasini hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq elektr energiyasining nisbiy yo‘qotishlari quyidagiga teng:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(67),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda Wtb.T — tayanch davrda butun elektr tarmog‘i bo‘yicha tarmoqqa berilgan elektr energiyasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tayanch davrda magistral elektr tarmoqlari korxonalari uchun elektr energiyasini hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq elektr energiyasining nisbiy yo‘qotishlari quyidagiga teng:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(68),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, Wber.T — tayanch davrda butun elektr tarmog‘i bo‘yicha tarmoqdan berilgan elektr energiyasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Aktiv elektr energiyasi o‘lchash kanalining ruxsat etilgan nisbiy xatoligi miqdori quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(69),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— normal sharoitlarda hisobga olish asbobi, TT va KT ning ruxsat etilgan xatoliklari (aniqlik klassi qiymati bo‘yicha qabul qilinadi), % da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
δL — hisobga olish asboblarining KT larga ulangan liniyalaridagi ruxsat etilgan kuchlanish yo‘qotishlarining chegarasi, % da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq kuchlanish darajalari bo‘yicha elektr energiyasining yo‘qotishlari tayanch va hisob davrlarida kuchlanish darajalari bo‘yicha tarmoqqa berilgan elektr energiyasiga mutanosib ravishda taqsimlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Agar tayanch davrdagi elektr energiyasining hisoblangan texnologik yo‘qotishlaridan amaldagi texnologik yo‘qotishlar kichik yoki unga teng bo‘lsa, hisob davri uchun elektr energiyasini uzatishda uning hisobga olish tizimining ruxsat etilgan xatoliklari bilan bog‘liq yo‘qotishlari hajmi (∆Wxato.H) nolga teng deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr energiyasini elektr tarmoqlari bo‘ylab uzatish va taqsimlashda texnologik yo‘qotishlarning normativlarini hisoblash tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomaga ilova 2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Transformator podstansiyalarning o‘z ehtiyojlari uchun elektr energiyasini sarflaydigan elementlarining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
NOMENKLATURASI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur Nomenklatura quyidagi maqsadlar uchun elektr energiyasining sarfini nazarda tutadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transformatorlarni va avtotransformatorlarni sovitish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xonalarni (tezkor boshqarish, tezkor chiqish brigadalari, akkumulyator va kompressor xonalarini, shuningdek yopiq taqsimlash qurilmalarini, o‘t o‘chirish nasos stansiyasini, sinxron kompensatorlar yordamchi tuzilmalarining binosini, qorovulxonani) isitish, yoritish va shamollatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
hududni yoritish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
akkumulyator batareyalarini zaryadlash-zaryadlab olish qurilmalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tezkor zanjirlarning va boshqaruv zanjirlarining ta’minoti (o‘zgaruvchan tezkor tokli podstansiyalarda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tashqi komplekt taqsimlovchi qurilma yacheykalarini (rele himoyasi va avtomatikasi apparaturasi, hisobga olish asboblari va o‘chirgichlari bilan) hamda tashqi o‘rnatiladigan rele shkaflarini isitish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transformator podstansiyalari ekspluatatsiyasining alohida sharoitlari bilan bog‘liq elektr qabul qilgichlarning elektr energiyasi sarfi (boshqaruv shiti xonasidagi konditsionerlar, o‘t o‘chirish tizimining suv ta’minoti texnologik quduqlari nasoslarining ta’minoti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
moyli o‘chirgichlar yuritmalarini va baklarini isitish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bo‘lgichlar va qisqa tutashtirgichlarning yuritmalarini isitish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kuchlanish ostida rostlash almashlab ulagichlari tuzilmalarining yuritmalari va moy baklarini isitish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
isitilmayotgan xonalardagi elektr energiyasini hisobga olish asboblarini isitish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
havoli o‘chirgichlarning agregat shkaflarini va boshqarish shkaflarini isitish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kompressorlarning ta’minoti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
havo yig‘gichlarni isitish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sinxron kompensatorning yordamchi qurilmalari (moyli, sirkulyatsiya va drenaj nasoslari, zadvijkalar, avtomatika);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
telemexanika va aloqa apparaturasining elektr ta’minoti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ekspluatatsiya jarayonida bajariladigan kichik hajmdagi ta’mirlash ishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
drenaj nasoslari, kuchlanish ostida rostlash qurilmalari, distillyatorlar, mayda dastgoh va moslamalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur Nomenklaturaga xo‘jalik ehtiyojlari uchun elektr energiyasini sarflaydigan elementlar kiritilishi taqiqlanadi.
(O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2017-y., 13-son, 211-modda; Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 16.07.2018-y., 10/18/2871-1/1512-son; Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son; 28.08.2024-y., 10/24/3551/0660-son)