Tovarlarni ulgurji sotishning bozor metodlarini kengaytirish, tovar-xom ashyo birjalari faoliyatini zamonaviy talablarga muvofiq tubdan yaxshilash, mamlakatimiz tovar ishlab chiqaruvchilari mahsulotlariga narx belgilashning bozor mexanizmini shakllantirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Belgilab qo‘yilsinki:

tovar-xom ashyo birjalarida birja, auksion, ko‘rgazma-yarmarka savdolari:

muayyan turdagi va sifatdagi tovarlar, shu jumladan, belgilangan tartibda birja savdolariga qo‘yilgan hosila moliyaviy vositalar (derivativlar) elektron birja savdolari natijalari bo‘yicha birja bitimlari;

tovarlar (ishlar, xizmatlar), shu jumladan, o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lgan tovarlar auksion savdolari (shu jumladan, davlat xaridlarini tashkil etish bo‘yicha elektron savdolar) natijalari bo‘yicha auksion bitimlari;

birja tovariga qo‘yilgan talablarga javob bermaydigan hamda xaridorlarga ularning namunalari va modellarini, elektron kataloglarini, prospektlarini, reklama byulletenlarini yoki boshqa tavsiflovchi hujjatlarini ko‘rib chiqish imkoni berilishini talab qiladigan har qanday tovar bilan ko‘rgazma-yarmarka bitimlari tuzish vositasida tashkil etilishi mumkin.

2. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari qurilish materiallari sotiladigan savdo komplekslarida:

birjalar tomonidan qurilish materiallarining ko‘rgazma-yarmarka ulgurji savdosini tashkil etish uchun bepul asosda maydonlar va xonalar;

tovar-xom ashyo birjalari a’zolariga — ko‘rgazma-yarmarka savdolarida sotishga mo‘ljallangan tovarlarni saqlash uchun ijara shartlarida maydonlar va xonalar ajratsinlar.

3. Belgilab qo‘yilsinki:

birja savdolarining ishtirokchilari faqat birja a’zolari — birja tomonidan belgilangan tartibda birja savdolarida ishtirok etish va birja bitimlarini tuzish huquqini olgan yuridik shaxslar hisoblanadi. Birja a’zolari birja savdolarida ular nomidan birja bitimlarini tuzish vakolati berilgan o‘z xodimlari orqali ishtirok etadilar;

mijozlar yoki ularning manfaatlarini ifodalaydigan, birjada akkreditatsiya qilingan agentlar ko‘rgazma-yarmarka savdolari va kimoshdi savdolari ishtirokchilari hisoblanadilar;

birja a’zolari-dilerlar birja savdolarida ulgurji savdoni faqat ularda ulgurji savdoni amalga oshirish huquqiga litsenziya mavjud bo‘lganda amalga oshiradilar;

tovar-xom ashyo birjalari a’zolari tomonidan import bo‘yicha keltirilgan hamda sotish uchun mo‘ljallangan qurilish materiallari namunalari va guruhlarini sotuvga qo‘yish faqat ularning respublika hududiga belgilangan tartibda qonuniy keltirilganligini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud bo‘lgan taqdirda amalga oshirilishi mumkin;

tovar-xom ashyo birjalarining auksion va ko‘rgazma-yarmarka savdoni tashkil etishga xarajatlari bitishuvlar ishtirokchilaridan vositachilik yig‘imi olish hisobiga, shuningdek auksion va ko‘rgazma-yarmarka savdo qatnashchilariga ko‘rsatiladigan qo‘shimcha xizmatlar (reklama, axborot, maslahat berish, o‘quv, noshirlik xizmatlari va shu kabilar) hisobiga qoplanadi.

jismoniy shaxslar, shuningdek birja a’zolari bo‘lmagan yuridik shaxslar ko‘rgazma-yarmarka savdolarida brokerlar orqali yoki birja tomonidan tasdiqlanadigan qoidalarga muvofiq mustaqil ravishda ishtirok etishi mumkin.

tovar-xom ashyo birjalarining ochiq elektron savdolarida iste’mol tovarlarini sotish (sotib olish) uchun ulgurji savdoni amalga oshirishga litsenziya mavjud ekanligi talab etilmaydi.

4. Tovar-xom ashyo birjalariga:

birja tovarlari ishlab chiqaruvchi tadbirkorlarga o‘zlari ishlab chiqargan mahsulotlarni sotuvga qo‘yish uchun bepul asosda birja a’zosi maqomi berish;

ixtisoslashtirilgan va mintaqaviy savdo maydonlari tarmog‘ini kengaytirish, shu jumladan ko‘rsatib o‘tilgan savdo maydonlarini birja, ko‘rgazma-yarmarka va auksion savdolarining elektron tizimiga ulagan holda yuridik shaxslarni akkreditatsiya qilish yo‘li bilan kengaytirish bo‘yicha choralar ko‘rish.

birja a’zolarini birja, kimoshdi va ko‘rgazma-yarmarka savdolari qoidalariga kasb bo‘yicha o‘qitishni tashkil qilish tavsiya etilsin.

ishlab chiqaruvchilarga va birinchi navbatda, kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlariga mahsulotlarni sotish, shuningdek bitimlar bo‘yicha elektron hisob-kitoblarni elektron to‘lov tizimi orqali amalga oshirish imkonini beradigan Internet orqali savdo tizimiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirish rejimida ko‘rgazma-yarmarka savdolarida ishtirok etish imkoniyatini ta’minlash;

birja a’zolariga ixtisoslashtirilgan savdo maydonchalari orqali birja savdolari tizimiga kirish, savdolar natijalariga ko‘ra tuzilgan bitimlarni ro‘yxatdan o‘tkazish va qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ular bo‘yicha elektron hisob-kitoblarni amalga oshirish imkonini berish;

birja a’zolariga ko‘rgazma-yarmarka savdolari tizimiga Internet orqali to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirish rejimida belgilangan tartibda birja savdolariga kirish imkonini nazarda tutish tavsiya etilsin.

5. Belgilansinki:

birja tovarlari kotirovkalari doimiy ravishda (bir haftada kamida bir marta) birjaning rasmiy veb-saytida e’lon qilinadi.

tovar-xom ashyo birjalari a’zolari ular tomonidan ko‘rgazma-yarmarka savdolarida sotiladigan tovarlar narxlarini ommaviy ravishda e’lon qilishlari shart.

6. 2004-yil 1-iyundan boshlab birja faoliyatini amalga oshirishda qo‘shimcha ravishda quyidagi litsenziya talablari va shartlari joriy etilsin:

birja savdolarida faqat oldindan e’lon qilinadigan, mahsulotlar iste’molchilari va ishlab chiqaruvchilari keng ko‘lamda foydalanadigan birja axborotnomasiga kiritilgan tovarlarni sotish, ayni bir vaqtda oldindan e’lon qilingan listinglarga kiritilmagan tovarlarni sotish taqiqlanadi;

birja axborotnomalariga faqat bir xil standart xossalarga ega bo‘lgan, ulgurji guruhlar bilan sotiladigan va oldindan ko‘zdan kechirishni talab qilmaydigan birja tovarlarini kiritish;

7. O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi:

ikki hafta muddatda tovar-xom ashyo birjalari bilan litsenziya bitimlarini qaytadan tuzsin, bunda litsenziya bitimlariga ushbu qarorda belgilangan litsenziya talablari va shartlari kiritilishini nazarda tutsin;

boshqaruv raisiga, hisob-kitob-kliring palatasi rahbariga hamda birjalarning bosh maklyoriga qo‘yiladigan malaka talablarini bir oy muddatda ishlab chiqsin va belgilangan tartibda tasdiqlasin hamda ularni attestatsiyadan o‘tkazsin;

birja bitishuvlarida qatnashuvchi birjalar a’zolarini uch oy muddatda, belgilangan tartibda attestatsiyadan o‘tkazsin;

barcha ommaviy axborot vositalarida keng reklama kompaniyasini va tushuntirish ishlarini, shuningdek potensial sotuvchilar, xaridorlar, birjalar a’zolari o‘rtasida tovarlarni birja savdolarida sotish va xarid qilish qoidalari va afzalliklari bo‘yicha maqsadli seminarlar va davra suhbatlari o‘tkazilishini ta’minlasin.

8. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat mulki qo‘mitasi O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi bilan birgalikda ikki hafta muddatda:

brokerlar va brokerlik idoralari faoliyatini moddiy rag‘batlantirish mexanizmini ishlab chiqsinlar va belgilangan tartibda joriy qilsinlar, bunda vositachilik yig‘imlarining zarur malaka sifatiga, brokerlik faoliyatini yuritish tajribasiga ega bo‘lgan brokerlarning yuqori daromad olishini ta’minlovchi hamda birja savdolari tovar aylanmasiga qarab cheklangan miqdorlari belgilanishini nazarda tutsinlar;

birja bitishuvlaridan undiriladigan birjalar vositachilik yig‘imlari cheklangan miqdorlarining deklaratsiya qilinishini ta’minlasinlar;

Belgilansinki, “O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi” AJning birja bitishuvlaridan undiriladigan vositachilik yig‘imlarining miqdorlarini belgilashda, “O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi” AJ uchun foyda solig‘ini hisoblashda xarajatlar bilan chegiriladigan monopolist korxonalar hamda ustav fondida (kapitalida) davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq bo‘lgan yuridik shaxslar yoki ustav fondining (kapitalining) 50 foizi va undan ortig‘i 50 foiz va undan ortiq miqdorda davlat ulushiga ega yuridik shaxsga tegishli bo‘lgan yuridik shaxslar tomonidan sotiladigan mahalliy yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlar, xom ashyo va materiallarni sotish bo‘yicha “O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi” AJ xizmatlariga 0,1 foiz miqdordagi vositachilik yig‘imlari hisobga olinadi va ular quyidagi ulushlarda o‘tkaziladi:

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining budjetdan tashqari jamg‘armasiga — 0,05 foiz;

O‘zbekiston Respublikasi Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligining budjetdan tashqari jamg‘armasiga — 0,01 foiz;

O‘zbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasining budjetdan tashqari jamg‘armasiga — 0,04 foiz;

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi birjalar va ularning a’zolari tomonidan vositachilik yig‘imlarining cheklangan miqdorlariga rioya etilishini nazorat qilsin.

9. “O‘zbekiston respublika tovar-xomashyo birjasi” AJning Kuzatuv kengashiga mustaqil ravishda birjaning tashkiliy tuzilmasini tasdiqlash va xodimlar sonini belgilash huquqi berilsin.

10. O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi daromad (foyda) solig‘i to‘lashdan uch yil muddatga istisno tariqasida ozod qilinsin, bo‘shaydigan mablag‘lar yagona elektron savdo tizimi texnika va texnologiya dasturiy kompleksini zamonaviylashtirishga maqsadli yo‘naltirilsin.

11. Hukumatning 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.

O‘zbekiston Respublikasi Davlat mulki qo‘mitasi Adliya vazirligi, Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qo‘mitasi, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar to‘g‘risida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

12. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin.

1. Vazirlar Mahkamasining “Ulgurji va birja savdosini tashkil etish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida” 2001-yil 1-maydagi 198-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2001-y., 5-son, 24-modda) 8-bandining to‘rtinchi xatboshidagi “foizsiz qaytarish asosida” so‘zlari chiqarib tashlansin, “sarflangan mablag‘lar 5 yil mobaynida qaytariladi” so‘zlari “ajratilgan mablag‘lar hisobiga O‘zbekiston tovar-xom ashyo birjasi hududiy filiallarining binolari Davlat mulki qo‘mitasiga beriladi” so‘zlari bilan almashtirilsin.