24.08.2015 yilda ro‘yxatdan o‘tgan, ro‘yxat raqami 2710
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligining qarori, 24.08.2015 yilda ro‘yxatdan o‘tgan, ro‘yxat raqami 2710
Kuchga kirish sanasi
02.12.2015
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi
O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi
O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qarori
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Transport vositalarini saqlash, ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatish obyektlari uchun yong‘in xavfsizligi qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2015-yil 24-avgustda 2710-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
O‘zbekiston Respublikasining “Avtomobil transporti to‘g‘risida”gi hamda “Yong‘in xavfsizligi to‘g‘risida”gi qonunlariga muvofiq, transport vositalarini saqlash, ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatish obyektlarida yong‘inlarni oldini olish, yong‘in xavfsizligi munosabatlarini tartibga solish hamda yong‘in xavfsizligini talab darajasida saqlab turishni yanada takomillashtirish maqsadida O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi, O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi qaror qiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Transport vositalarini saqlash, ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatish obyektlari uchun yong‘in xavfsizligi qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Mazkur qaror rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy o‘tgach kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi boshlig‘i V. ISMAILOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 27-iyul,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ichki ishlar vaziri A. AXMEDBAYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 27-iyul,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qishloq va suv xo‘jaligi vaziri Sh. TESHAYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 27-iyul,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi, O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining 2015-yil 27-iyuldagi 36, 19 va 15-son qaroriga
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Transport vositalarini saqlash, ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatish obyektlari uchun yong‘in xavfsizligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QOIDALARI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur Qoidalar transport vositalarini saqlash, ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatish obyektlari uchun yong‘in xavfsizligi qoidalarini belgilaydi.
(muqaddima O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining 2025-yil 12-dekabrdagi 15-son, Qishloq xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 11-dekabrdagi 42-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 9-dekabrdagi 63-son va Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 5-dekabrdagi 01/25-6-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 2710-1, 17.12.2025-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.12.2025-y., 10/25/2710-1/1194-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Mazkur Qoidalar transport vositalarini saqlash, ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatishni amalga oshiruvchi yuridik shaxslarga (bundan buyon matnda — tashkilot deb yuritiladi) tegishli bo‘lgan barcha loyihalashtirilayotgan, qurilayotgan, rekonstruksiya qilinayotgan va faoliyat ko‘rsatayotgan obyektlarga nisbatan tatbiq etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Barcha tashkilotlarda yong‘in xavfsizligini ta’minlash GOST 12.1.004-91 “Yong‘in xavfsizligi. Umumiy talablar”ga va mazkur Qoidalarga muvofiq amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. O‘zbekiston Respublikasining “Yong‘in xavfsizligi to‘g‘risida”gi Qonunining 12-moddasiga muvofiq, tashkilotlarning yong‘in xavfsizligini ta’minlash, agar tegishli shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, mazkur tashkilotlarning rahbarlari va ular vakolat bergan shaxslar zimmasiga yuklatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Yong‘in tufayli ishlab chiqarishda yuz bergan baxtsiz hodisalarni tekshirish va hisobini yuritish Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 6-iyundagi 286-son qarori bilan tasdiqlangan Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va xodimlar salomatligining boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olish to‘g‘risidagi nizomga muvofiq amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Barcha xodimlar o‘z kasblari va ish turlari bo‘yicha o‘qishi, bilimlari sinovdan o‘tkazilishi va ularga ishlab chiqarishdagi o‘quv tizimida yong‘inga qarshi yo‘l-yo‘riqdan iborat (dastlabki, ish joyida o‘tkaziladigan birlamchi, takroriy, navbatdan tashqari) maxsus yong‘inga qarshi tayyorgarlikdan o‘tishi lozim.
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Ish beruvchi xodimlarning mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha yo‘l-yo‘riqdan o‘tishini, o‘qitishni, qayta tayyorlashni, malakasini oshirishni va mehnatni muhofaza qilish masalalari bo‘yicha bilimlarini tekshirishni ta’minlashi lozim.
(6-band O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining 2025-yil 12-dekabrdagi 15-son, Qishloq xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 11-dekabrdagi 42-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 9-dekabrdagi 63-son va Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 5-dekabrdagi 01/25-6-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 2710-1, 17.12.2025-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.12.2025-y., 10/25/2710-1/1194-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Har bir kasb va ish turlari uchun mehnat muhofazasi bo‘yicha yo‘riqnomalar ishlab chiqiladi hamda tashkilot xodimlarini va ish joylarini ushbu yo‘l-yo‘riqlar bilan ta’minlash tashkilot rahbariyati zimmasiga yuklatiladi.
(7-band O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining 2025-yil 12-dekabrdagi 15-son, Qishloq xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 11-dekabrdagi 42-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 9-dekabrdagi 63-son va Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 5-dekabrdagi 01/25-6-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 2710-1, 17.12.2025-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.12.2025-y., 10/25/2710-1/1194-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-bob. Yong‘in xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha tashkiliy tadbirlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Tashkilot rahbarining (ish beruvchining) yong‘in xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha majburiyatlariga quyidagilar kiradi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tashkilotning barcha xodimlari tomonidan “Yong‘in xavfsizligi to‘g‘risida”gi Qonun va mazkur Qoidalar talablarini o‘rganish va bajarilishini tashkillashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yong‘inga qarshi yo‘l-yo‘riq ko‘rsatish va yong‘in-texnik minimumi bo‘yicha mashg‘ulotlar o‘tkazilishini tashkillashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yong‘in xavfsizligi bo‘yicha tashkilot yo‘riqnomasini ishlab chiqilishini va tasdiqlanishini ta’minlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tashkilot maydonida, omborlarda, ishlab chiqarish, ma’muriy va yordamchi xonalarda yong‘inga qarshi qat’iy tartib o‘rnatish (tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish uchun maxsus joylarni jihozlash, bir vaqtda saqlanadigan yengil alangalanadigan yonuvchi moddalar, xom ashyo va tayyor mahsulotni saqlash joylari va miqdorini aniqlash, olovli ishlarni olib borish aniq tartibini, ishlar tugagandan so‘ng xonalarni ko‘zdan kechirish va yopish tartibini o‘rnatish) va barcha xodimlar tomonidan unga doimo amal qilinishini ta’minlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transport vositalarining saqlash, ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatish joylarining yong‘in xavfsizligini ta’minlash uchun mas’ul shaxslarni buyruq bilan tayinlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tashkilotning yong‘in xavfsizligi holatini (tashkiliy choralar bajarilishi darajasi va samaradorligini, yong‘inga qarshi texnik vositalari mavjudligi va sozligini, yong‘indan saqlash xizmati va ko‘ngilli yong‘indan saqlash drujinasining vazifalarini bajarishga shayligi holatini) muntazam ravishda tekshirish va uni kuchaytirish bo‘yicha zaruriy choralar ko‘rish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur Qoidalar hamda tashkilotda yong‘in xavfsizligi bo‘yicha ishlab chiqilgan yo‘riqnomalar talablarini buzilishiga yo‘l qo‘ygan shaxslarga nisbatan qonuniy choralar ko‘rish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yong‘in yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan holatlar uchun odamlar, transport vositalari, asbob-uskunalar va boshqa moddiy boyliklarni evakuatsiya qilish rejalarini ishlab chiqilishini ta’minlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Yong‘in xavfsizligini bo‘yicha mas’ul shaxs quyidagilarni bajarish zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yong‘in yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan holatlar uchun odamlar, transport vositalari, asbob-uskunalar va boshqa moddiy boyliklarni evakuatsiya qilish rejalari ishlab chiqilishini ta’minlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yong‘in va portlash xavfi bor moddalarni saqlash, tashish va ishlatishni tashkil qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xodimlarga yong‘in xavfsizligi qoidalari bo‘yicha doimiy ravishda yo‘l-yo‘riqlar va yong‘in-texnik minimumi bo‘yicha mashg‘ulotlar o‘tkazilishini ta’minlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
o‘rnatilgan yong‘inga qarshi rejim, yong‘in xavfsizligi qoidalari talablariga va yong‘in xavfsizligi choralari to‘g‘risidagi yo‘riqnomalarga rioya qilinishini ta’minlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-bob. Tashkilot maydonlari, binolar va inshootlarga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Tashkilot maydonlariga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Tashkilot maydonlari va binolarining joylashuvi tasdiqlangan loyiha hujjatlariga mos bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Tashkilot maydoni, shu jumladan transport vositalarining doimiy to‘xtab turish joylari va omborlar doimo toza holatda saqlanishi va muntazam ravishda ishlab chiqarish chiqindilaridan tozalanib turilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moylanib ketgan artish materiallari va ishlab chiqarish chiqindilari maxsus ajratilgan joylarda maxsus temir qutilarda to‘planishi va ish smenalari tugagandan so‘ng yig‘ishtirib tashlanishi lozim. To‘kilib ketgan yoqilg‘i-moylash materiallari darhol yig‘ishtirib tashlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Binolar, inshootlar va yong‘inga qarshi suv ta’minoti manbalariga hamda yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalariga olib boradigan yo‘llar, evakuatsiya qilish yo‘llari doimo bo‘sh, soz va tozalangan holatda bo‘lishi lozim. Binolarning yong‘in xavfsizligi uchun qoldirilgan oraliqlariga turli materiallarni taxlash, uskunalar, mahsulotlar o‘raladigan qoplar, yashiklar, karton qutilar qo‘yish va ushbu joylardan transport vositalarining turish joylari sifatida foydalanish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Tashkilotdagi barcha yo‘llar, o‘tish joylari, kirish yo‘llari va temir yo‘ldan o‘tish yo‘llari soz holatda saqlanishi va yong‘in o‘chirish avtomobillarining erkin harakatlanishini ta’minlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kechki va tungi vaqtda yo‘llar (o‘tish joylari) yoritilgan, qish mavsumida esa muz va qordan tozalangan bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Tashkilotning ayrim yo‘llari yoki o‘tish joylarining to‘sib qo‘yilganligi haqidagi xabarni tashkilot tomonidan yong‘indan saqlash xizmati ogohlantirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tashkilot yo‘llari ta’mirlanishida tegishli joylarda aylanib o‘tish yo‘nalishlarini ko‘rsatadigan ogohlantiruvchi belgilar o‘rnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Tashkilot maydonida, transport vositalarini to‘xtab turish joylarida va omborlarda transport vositalari agregatlarini qizdirish uchun ochiq alangadan foydalanish, gulxanlar yoqish, axlat va chiqindilarni yoqish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Tashkilotning barcha suv ta’minoti manbalariga kirish yo‘lkalari qulay tashkil etilishi lozim. Yong‘in o‘chirish avtomobillarini joylashtirish va suv olishini ta’minlash maqsadida tabiiy va sun’iy suv havzalari yoniga pirs-maydonchalari tashkil etilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Tashkilot maydonida ko‘zga ko‘rinadigan joylarda yong‘indan saqlash xizmatini chaqirish tartibi haqida belgilar va yong‘inga qarshi shchitlar o‘rnatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Bino va xonalarga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Ishlab chiqarish binolari va inshootlari O‘zDSt 2435:2011 “Mexanik transport vositalari. Massalar va o‘lchamlar. Umumiy texnik shartlar va sinov usullari”ga, yordamchi binolar va xonalar SHNQ 2.09.02-23 “Korxonalarning ishlab chiqarish hamda ma’muriy-maishiy bino va inshootlari. Loyihalash talablari”ga muvofiq bo‘lishi lozim.
(18-band O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining 2025-yil 12-dekabrdagi 15-son, Qishloq xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 11-dekabrdagi 42-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 9-dekabrdagi 63-son va Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 5-dekabrdagi 01/25-6-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 2710-1, 17.12.2025-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.12.2025-y., 10/25/2710-1/1194-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Barcha ishlab chiqarish binolari, ma’muriy, yordamchi, ombor, ta’mirlash xonalari hamda transport vositalari to‘xtab turadigan va saqlanadigan joylar, maydonlar mazkur Qoidalarning ilovasidagi Yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalarining zaruriy sonini aniqlash bo‘yicha namunaviy tartibiga asosan yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalari bilan jihozlanishi zarur.
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Tashkilotning barcha xonalari, yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalari va anjomlari GOST 12.4.026-2015 “Signal ranglari va xavfsizlik belgilari” talablariga muvofiq bo‘yab qo‘yilishi, yong‘in xavfsizligi belgilari va evakuatsiya ko‘rsatkichlari bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
(20-band O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining 2025-yil 12-dekabrdagi 15-son, Qishloq xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 11-dekabrdagi 42-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 9-dekabrdagi 63-son va Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 5-dekabrdagi 01/25-6-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 2710-1, 17.12.2025-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.12.2025-y., 10/25/2710-1/1194-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Ishlab chiqarish zonalarining yonish va portlash xavfining toifasi va sinfi aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Barcha ishlab chiqarish, ma’muriy, ombor va yordamchi xonalarning ko‘zga ko‘rinadigan joylarida yong‘in xavfsizligi choralari to‘g‘risidagi yo‘riqnoma va evakuatsiya qilish rejalari osib qo‘yilgan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Tashkilot maydonlarida, barcha ishlab chiqarish binolarida, ma’muriy, ombor va yordamchi xonalarda, transport vositalari to‘xtab turadigan va saqlanadigan joylarda va yong‘in chiqish xavfi bo‘lgan joylarda tamaki mahsulotini iste’mol qilish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Akkumulyatorlarni zaryadlash, bo‘yash, gazogenerator xonalari hamda yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklar qo‘llaniladigan xonalarning pollari yonmaydigan, uchqun chiqarmaydigan materiallardan yasalgan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Kirish va chiqish yo‘llari, yo‘laklar, tambur va zinalar, turli jismlar va asbob-uskunalar bilan to‘sib qo‘yilmasligi lozim. Evakuatsiya chiqish yo‘llarining barcha eshiklari binodan chiqish yo‘nalishi bo‘yicha ochilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Evakuatsiya yo‘llaridagi eshiklar yashil rangli “Chiqish” deb yozilgan ogohlantiruvchi belgi bilan jihozlangan bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Binolarning zinakataklarida ombor, ish joyi yoki boshqa ishlarga mo‘ljallangan xonalarni tashkil qilish hamda odamlar o‘tishi uchun to‘sqinlik qiladigan muhandislik tizimlari, asbob-uskunalarni o‘rnatish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Binoning birinchi qavati, sokol qavati yoki yerto‘lasi zinakataklari ostida faqat markaziy isitish tizimini boshqarish tarmoqlari va suv o‘lchagich tarmoqlarini joylashtirish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Ishlab chiqarish va ma’muriy binolarning yerto‘la xonalarida va sokol qavatlarida portlovchi moddalar, yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar, bosim ostidagi gaz ballonlari hamda yong‘in xavfi yuqori bo‘lgan moddalarni saqlash va ulardan foydalanish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Chordoq xonalaridan ishlab chiqarish yoki moddiy boyliklarni saqlash uchun foydalanish mumkin emas.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Chordoqning yog‘ochli konstruksiyalariga olovdan himoya qilish tarkibi bilan ishlov berilishi lozim. Bunda olovdan himoya qilish tarkibining amal qilish muddatiga qarab yog‘ochli konstruksiyalariga takroriy ishlov berilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Yong‘inga qarshi devorlar va tom bostirmalaridagi tuynuklar alanga va yonish asoratlarini tarqalishiga yo‘l bermaydigan himoyalovchi qurilmalar bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Shinalar, agregatlar va detallar yonuvchi tarada yoki o‘ramda bo‘lganda, ularni alohida xonada saqlash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Yonuvchi gazlar solingan ballonlar faqat alohida joylashgan va issiqlik energiyasi manbalaridan himoyalangan omborlarda saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Gaz ballonlar saqlanadigan xonalarni pech yordamida isitishga yo‘l qo‘yilmaydi. Guruhli gaz ballon qurilmalari yonmaydigan materiallardan yasalgan javonlarda yoki maxsus budkalarda saqlanishi va faqat yonmaydigan yaxlit devorlar yaqinida o‘rnatilgan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklarni tashish uchun xavfsiz taradan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Tashkilot tomonidan omborlar uchun bir vaqtda saqlanishi mumkin bo‘lgan yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar, bo‘yoqlar, loklar va erituvchilarning eng katta miqdorining me’yorlari o‘rnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish joylarida bir smena ehtiyojlaridan ortiq bo‘lmagan miqdordagi materiallar saqlanishi mumkin. Bunda ular saqlanadigan sig‘imlar zich yopilgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar ishlatiladigan xonalarda ochiq alangadan foydalanish, uchqun chiqarish bilan bog‘liq bo‘lgan ishlarni bajarish va elektr tarmog‘iga ulangan asbob-uskunalarni ishlatish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Ishlab chiqarish xona va uskunalarni yonuvchi chang va boshqa chiqindilardan tashkilot tomonidan belgilangan muddatlarda tozalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Ishlab chiqarish, ombor va ma’muriy binolarda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
evakuatsiya yo‘llarida asbob-uskuna, mebel, javon, seyf va boshqa buyumlarni joylashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar yordamida xonalarni tozalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish vaqti tugagandan so‘ng yoqilgan pechlar, elektr tarmoqlarga ulangan uskunalarni qoldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maxsus ajratilmagan va jihozlanmagan joylarda elektr isitish asboblaridan (elektr plitkalar, choynaklar va kaminlar) foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xonalar devorlarini yonuvchi matolar yoki olovdan himoya qilish tarkib singdirilmagan materiallar bilan qoplash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maxsus ajratilmagan va jihozlanmagan joylarda ochiq alangadan foydalanib ishlarni bajarish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
texnik ko‘rik o‘tkazish, ta’mirlash va boshqa ishlarni bajarish vaqtida yoritish uchun ochiq alangadan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
o‘t oldirish tizimi yoqilgan holatda transport vositasini qoldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish vaqti tugagandan so‘ng moylanib ketgan artish materiallari va maxsus kiyimlarni qoldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xonalarni qo‘shimcha isitish uchun qo‘lbola isitish asboblari va qurilmalaridan hamda isitish elementlari ochiq holatda bo‘lgan elektr va gaz isitish asboblaridan foydalanish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Temirchilik, termik, payvandlash, bo‘yoqchilik, yog‘ochni qayta ishlash ishlari hamda yengil alangalanadigan suyuqliklardan foydalanib detallarni yuvish ishlari faqat maxsus ajratilgan joylarda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Transport vositalarini ta’mirlash uchun mo‘ljallangan xonalar va yordamchi xonalarda yoqilg‘i baklari yoqilg‘iga, gazda ishlaydigan transport vositalarida esa, gaz bilan to‘ldirilgan va karterlari moy bilan to‘ldirilgan holatda transport vositalarini ta’mirlash, ularga texnik xizmat ko‘rsatish bo‘yicha ishlarni bajarish mumkin emas.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Tashkilot ishchilarning maxsus kiyimlarini shamollatish imkoniga ega javonlarda saqlanishi, o‘z vaqtida yuvilishini ta’minlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Tashkilotlardagi avtoyoqilg‘i quyish shoxobchalaridan foydalanishda qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Avtoyoqilg‘i quyish shoxobchalarida (bundan buyon matnda AYQSH deb yuritiladi) to‘kilib ketgan neft mahsulotlarini AYQSHdan tashqariga chiqib ketishining oldi olinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. To‘kish va o‘lchash quvurlarining qopqoqlari, ko‘rish va to‘kish quduqlarining lyuklari zich yopilgan bo‘lishi lozim. To‘kish va o‘lchash quvurlarining qopqoqlarini faqat neft mahsulotlarini to‘kish yoki qoldiqlarini o‘lchash uchun ochish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Neft mahsulotlarini saqlash uchun klapanlari nosoz bo‘lgan hamda ularning lyuk qopqog‘i ostida neft mahsulotlariga chidamli rezinadan yasalgan qistirmalar mavjud bo‘lmagan rezervuarlardan foydalanish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Neft mahsulotining qoldiqlarini o‘lchash uchun faqat maxsus o‘lchov asboblaridan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Neft mahsulotlarini AYQSHning yer osti rezervuarlariga to‘kish ishlarini yopiq usulda (quvur yoki shlang orqali) amalga oshirish zarur. Neft mahsulotlarini to‘kish jarayonida to‘ldirilayotgan rezervuarga ulangan yoqilg‘i-taqsimlovchi kolonkalardan neft mahsulotlarini tarqatish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
To‘kish shlanglarining uchliklari rezervuar qobig‘iga urilib ketishda uchqun chiqishiga imkon bermaydigan materialdan yasalgan va yerga ulangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Neft mahsulotlarini avtotsisternadan AYQSHning sig‘imiga to‘kishdan oldin ushbu sig‘imda mavjud neft mahsulotining sathi o‘lchanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. AYQSHlardagi sig‘imlarga neft mahsulotini oqib tushadigan qilib quyish mumkin emas.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. AYQSHning maydonida quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transport vositalarining to‘planib qolinishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ta’mirlash ishlarini va ochiq alangadan foydalanish bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa ishlarning bajarilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yer osti rezervuarlar ustidan transport vositalarining harakatlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoqilg‘i quyish (tarqatish) bilan bog‘liq bo‘lmagan boshqa ishlarni amalga oshirilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoqilg‘i quyuvchi xodimning xonasida yengil alangalanadigan suyuqliklar saqlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
neft mahsuloti to‘kilgan kiyim va poyabzaldan foydalanilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonuvchi yoki portlovchi moddalar bilan yuklangan hamda dvigateli ishlayotgan transport vositalariga yoqilg‘i quyilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. AYQSH uskunalari statik elektr quvvati va yashinning ikkilamchi ta’siridan himoyalangan bo‘lishi lozim. Momaqaldiroq vaqtida neft mahsulotlarini sig‘imlarga to‘kish va transport vositalariga quyish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. AYQSH xonalari yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalari bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xonalarda va AYQSH maydonida joylashgan barcha yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalari doimo soz holatda bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Portlash xavfi mavjud bo‘lgan joylarda uchqun chiqarmaydigan asbob-uskunalardan foydalangan holda ishlarni bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Yoqilg‘i quyish transport vositalarini maxsus ajratilgan joylarda saqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Har bir yoqilg‘i quyish transport vositasiga maxsus bo‘yoq bilan “Yong‘inga xavfli!” deb yozib qo‘yilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Neft mahsulotlarini tarqatishdan oldin yoqilg‘i quyish transport vositasining yoqilg‘i quyuvchi haydovchisi quyidagilarni amalga oshirishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoqilg‘i quyish transport vositasi (tirkamasi) maydonga ishonchli to‘xtab turishini ta’minlagan holda joylashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoqilg‘i quyish transport vositasining yerga ulash moslamasini ishonchli ulab qo‘yish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalarini sozligini ko‘zdan kechirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quvurlar, shlanglar, yoqilg‘i taqsimlash agregatlarining barcha qismlari zich ulanganligini tekshirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Har bir yoqilg‘i quyish transport vositasi ikki dona o‘t o‘chirgichlar, kigiz va asbestli matolar, qumli quti va belkurak bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Transport vositalarini saqlash joylariga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Transport vositalari tashkilot rahbariyati tomonidan tasdiqlangan texnik sxemalar bo‘yicha saqlash joylariga joylashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Transport vositalari garaj, boks va naveslar ostida joylashtirilganda transport vositasining yon qismi (kuzovi) va devor (ustun) orasidagi masofa kamida 0,8 m ga teng bo‘lishi lozim. Transport vositasining orqa qismi va devor yoki to‘siq orasidagi masofa kamida 1 m ga teng bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Transport vositalari maydonlarda 20 tadan kolonna qilib joylashtirilishi va alohida transport vositalari orasidagi masofani kamida 1 m ga teng bo‘lishi, kolonnalar orasidagi masofa kamida 10 m ga teng bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Transport vositalarini saqlash joylaridagi darvozalar balandligi yong‘in o‘chirish avtomobillarning balandligidan kamida 20 sm ortiq bo‘lishi, darvozaning kengligi esa yong‘in o‘chirish avtomobillarning enidan 1,5-2 m kengroq bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Transport vositalarini saqlash va ularga xizmat ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan bokslar yong‘inga qarshi devorlar bilan ajratilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Transport vositalarini saqlash va ularga xizmat ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan bokslar shatakka olish troslar va qattiq buksirlar (har 10 ta transport vositasi uchun 1 ta tros/qattiq buksir) bilan ta’minlangan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Umumiy to‘xtab turish joylariga yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar hamda yonuvchi gazlar tashuvchi transport vositalarini qo‘yish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar tashish uchun mo‘ljallangan transport vositalari maxsus mo‘ljallangan joylarda saqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Transport vositalarini saqlash, ularga texnik xizmat ko‘rsatish va joriy ta’mirlash uchun mo‘ljallangan joylarda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transport vositalarini joylashtirilishini buzish, ularning orasidagi masofani kamaytirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transport vositalari saqlanadigan garaj, boks va naveslarning evakuatsiya yo‘llarini, shuningdek maydondagi yong‘inga qarshi asbob-anjomlarga va yong‘inga qarshi suv manbalari tizimiga olib boruvchi yo‘llarni turli materiallar bilan tirband qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elektr va yoqilg‘i tizimi nosoz bo‘lgan transport vositalarini saqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transport vositalariga yoqilg‘i quyish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklarni saqlash (transport vositalarining yoqilg‘i baklaridagi yoqilg‘i, gaz ballon ichidagi gaz bundan mustasno);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bevosita transport vositasida turgan akkumulyatorlarni zaryadlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dvigatellarni ochiq alanga (gulxan, mash’al, kavsharlash lampalari) bilan qizdirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish vaqti tugagandan so‘ng transport vositasida moylanib ketgan artish materiallari va maxsus kiyimlarni qoldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transport vositasining dvigatelini yoqib ketish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kuchlanishi 36 V dan ortiq bo‘lgan ko‘chma yoritqichlardan hamda shlangli uzatma yoritqichlardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transport vositalarini bo‘yash;
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ishlatilgan neft mahsulotlarining qoldiqlarini oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmog‘iga to‘kish.
(64-bandning o‘n uchinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining 2025-yil 12-dekabrdagi 15-son, Qishloq xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 11-dekabrdagi 42-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 9-dekabrdagi 63-son va Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 5-dekabrdagi 01/25-6-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 2710-1, 17.12.2025-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.12.2025-y., 10/25/2710-1/1194-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-bob. Muhandislik kommunikatsiyalariga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Elektr qurilmalariga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Tashkilotlarda elektr qurilmalarini o‘rnatishda va ulardan foydalanishda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 11-noyabrdagi 712-son qarori bilan tasdiqlangan Iste’molchilar elektr qurilmalarini texnik ekspluatatsiya qilish qoidalari va Iste’molchilar elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnikasi qoidalari talablariga rioya qilinishi kerak.
(65-band O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining 2025-yil 12-dekabrdagi 15-son, Qishloq xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 11-dekabrdagi 42-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 9-dekabrdagi 63-son va Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 5-dekabrdagi 01/25-6-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 2710-1, 17.12.2025-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.12.2025-y., 10/25/2710-1/1194-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Elektr energiyasidan foydalanadigan tashkilotlarda tashkilot rahbarining buyrug‘i bilan muhandis-texnik xodimlardan elektr xavfsizligi uchun mas’ul xodim tayinlangan bo‘lishi va bu xodim elektr xavfsizligi bo‘yicha tegishli malaka guruhiga ega bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Elektr xavfsizligi uchun mas’ul xodim kuchlanishi 1000 V va undan yuqori bo‘lgan elektr uskunalarga xizmat ko‘rsatishi uchun elektr xavfsizligi bo‘yicha V malaka guruhiga, kuchlanishi 1000 V gacha bo‘lgan elektr uskunalarga xizmat ko‘rsatish uchun esa IV malaka guruhiga ega bo‘lishi talab etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Elektr xavfsizligi uchun mas’ul xodim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elektr qurilmalarining ishonchli, tejamli va xavfsiz ishlashini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elektr qurilma va tarmoqlarda rejali ta’mirlash ishlari hamda profilaktik sinovlarning belgilangan muddatlarda o‘tkazilishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qisqa tutatish, ortiqcha yuklanish hamda boshqa avariya rejimlaridan himoyalovchi apparatlarning holatini nazorat qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
himoya vositalari va yong‘inga qarshi jihozlar mavjudligi hamda ularning o‘z vaqtida sinovdan o‘tkazib turilishini ta’minlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Elektr toki o‘tkazuvchi qismlar, taqsimlovchi qurilmalar, apparatlar va o‘lchash asboblari, shuningdek turli saqlovchi qurilmalar, rubilniklar va boshqa ishga tushiruvchi apparatlar va moslamalar faqat yonmaydigan asoslarda montaj qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Yuqori namlik va issiqlik ajralib chiquvchi xonalarda elektr yoritqichlar namlikdan, elektr dvigatellari esa suyuqlik sachrashidan himoyalangan bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Taqsimlovchi qurilmalar izolyatsiyasining qarshiligi va chidamliligi tekshirib turilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Transport vositalariga texnik xizmat ko‘rsatish va joriy ta’mirlash uchun mo‘ljallangan joylarda qo‘llaniluvchi lyuminessent yoritqichlar yopiq holda, namlik va chang o‘tkazmaydigan maxsus armaturada bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Kabellar va elektr simlarning izolyatsiyasi, tashqi birikmalar, elektr tokidan himoyalovchi yerga ulangan simlar, elektr dvigatellarning ishlash rejimi ko‘rikdan o‘tkazilishi va o‘lchash asboblari yordamida tekshirib turilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Elektr apparatlari va agregatlarining nollash va yerga ulash simlarining butunligi kamida 6 oyda bir marta tekshirilishi, tekshirish natijalari dalolatnoma bilan rasmiylashtirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Quyidagi elektr qurilmalari nollanishi yoki yerga ulanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kuchlanishi 380 V va undan yuqori bo‘lgan o‘zgaruvchan tok hamda 440 V va undan yuqori bo‘lgan o‘zgarmas tokda ishlovchi barcha elektr qurilmalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nominal kuchlanishi 42 V dan yuqori, lekin 380 V dan past bo‘lgan o‘zgaruvchan tok va 110 V dan yuqori, lekin 440 V dan past o‘zgarmas tokda ishlovchi yuqori xavfli tashqi qurilmalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Nominal kuchlanishi 42 V gacha bo‘lgan o‘zgaruvchan tokda va 110 V gacha bo‘lgan o‘zgarmas tokda ishlaydigan elektr qurilmalarini nollash yoki yerga ulash talab etilmaydi, bundan metall konstruksiyaga o‘rnatilgan nazorat kabellari, kuch kabellarining metall qobiqlari hamda portlash xavfi bo‘lgan xonalardagi elektr qurilmalar, payvandlash transformatorining ikkilamchi cho‘lg‘amalari mustasno.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Bitta elektr shtepseliga bir nechta asbob-uskunalarni ulash taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Changlarning statik elektr razryadlaridan alangalanib ketmasligi uchun uskunalarning g‘iloflari, asosiy vallari va havo quvurlari yerga ulangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Isitish tizimiga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Isitish va shamollatish tizimi SHNQ 2.04.05-22 “Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash” shaharsozlik normalari va qoidalari” talablariga muvofiq bo‘lishi lozim.
(79-band O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining 2025-yil 12-dekabrdagi 15-son, Qishloq xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 11-dekabrdagi 42-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 9-dekabrdagi 63-son va Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 5-dekabrdagi 01/25-6-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 2710-1, 17.12.2025-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.12.2025-y., 10/25/2710-1/1194-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. Isitish qurilmalarining texnik holati va ulardan xavfsiz foydalanishni ta’minlash, o‘z vaqtida va sifatli ta’mirlash, tashkilotda ulardan foydalanishda yong‘in xavfsizligi qoidalariga rioya qilish uchun mas’uliyat tashkilot rahbari tomonidan tayinlangan mas’ul shaxsga yuklatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Transport vositalarini saqlash, texnik xizmat ko‘rsatish va joriy ta’mirlash joylarida past bosimli suvli isitish tizimi yoki havo oqib keladigan-oqimli shamollatishga qo‘shilgan havo isitkichlari ko‘zda tutilgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. Isitish mavsumi boshlanishidan oldin qozonxonalar, kalorifer qurilmalari va mahalliy isitish asboblari tekshirilishi va ta’mirlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. Binolarning yonuvchi konstruksiyalaridan ajratib turuvchi yong‘inga qarshi to‘siqlarga (oraliqlarga) ega bo‘lmagan qozonxonalar, pechlar va boshqa isitish asboblaridan foydalanish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Havo isitkichlari va isitish asboblarini ko‘zdan kechirish va tozalash uchun ularga bemalol yaqinlashish imkoniyati ta’minlangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. Qattiq yoqilg‘ida ishlovchi qozonxonalarning mo‘rilari ishonchli uchqun so‘ndirgichlar bilan jihozlangan bo‘lishi hamda har ish smenasida kul va shlakdan tozalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. Qozonxonalarda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qozonxona qurilmasiga xizmat ko‘rsatish yoki uni ta’mirlash bilan bog‘liq bo‘lmagan ishlarni amalga oshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avtomatik sozlash, nazorat qilish asboblari va manometrlar nosoz bo‘lganda o‘t yoqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qozonlar va bug‘ o‘tkazgichlarda yonuvchi materiallarni quritish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoqilg‘i uzatish tizimidan suyuq yoqilg‘i oqishiga yoki gaz sizib chiqishiga yo‘l qo‘yish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
forsunka yoki gaz gorelkalari o‘chib qolganda yoqilg‘i uzatish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. Qattiq yoqilg‘ida ishlovchi har bir pechning o‘t yoqish teshigi oldida yog‘ochli polga o‘lchamlari kamida 50 x 70 sm ga teng bo‘lgan temirli tunuka qoqib qo‘yilgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. Pechlarga o‘t yoqish ish vaqti tugashiga kamida 2 soat qolganda to‘xtatilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Chordoqlarda barcha tutun mo‘rilari va tutun yo‘llari o‘tadigan barcha devorlar oqlab qo‘yilgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. Kul, shlak va ko‘mir qoldiqlari maxsus ajratilgan joylarga tashlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. Yoqilg‘i o‘z-o‘zidan alanga oladigan ko‘mir va torf maxsus ajratilgan joylarda saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. Pechli isitish tizimidan foydalanishda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pechni o‘t oldirish uchun yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoqilayotgan pechlarni nazoratsiz qoldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pechlar ustida o‘tin, kiyim va boshqa yonuvchi buyum va materiallarni quritish va taxlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pechlarni mo‘ljallanmagan yoqilg‘i turi bilan yoqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
pechning o‘tin yoqiladigan bo‘limidan uzunroq bo‘lgan o‘tinlardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shamollatish va gaz yo‘llarini pechlarning mo‘rilari sifatida ishlatish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. Pechlarning o‘t yoqish va boshqa eshikchalari maxsus tamburga chiqarilishi zarur. Temirli pechlar va temirli mo‘rilardan foydalanish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. Foydalanishda bo‘lgan xonalarda vaqtinchalik pechlarni tashkil qilish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Shamollatish tizimiga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. Shamollatish tizimlaridan foydalanishda ularning texnik holati, sozligi va yong‘in xavfsizligi qoidalariga rioya etilishiga tashkilot rahbari tomonidan mas’ul shaxs tayinlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
96. Shamollatish tizimini nazorat qiluvchi mas’ul shaxs ventilyatorlar, havo o‘tkazgichlari, olovni to‘xtatuvchi moslamalar, sug‘orish kameralari, yerga ulash qurilmalarini rejali profilaktik ko‘zdan kechirish ishlarini olib borishi va ulardagi yong‘in chiqishiga sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan har qanday nosozliklarni bartaraf etishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
97. Filtr, gidrofiltr, chang tortuvchi va chang ushlovchi hamda shamollatish tizimining boshqa qurilmalari nosoz bo‘lganda, yong‘in va portlash xavfi bor moddalar hosil bo‘luvchi joylarda texnologik uskunalarni ishlatish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
98. Yong‘in va portlash xavfi bor moddalarni chiqarib yuboruvchi shamollatish tizimining mahalliy havo tortuvchi ventilyatorlari, metall parchalar kirib ketishining oldini olish maqsadida, himoyalovchi to‘rlar yoki magnitli ushlagichlar bilan jihozlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
99. Shamollatish qurilmalari yordamida yong‘in va portlash xavfi bor moddalarni chiqarib yuboradigan havo o‘tkazgichlar, quvurlar, filtrlar va tortib chiqarish qurilmalari yerga mustahkamlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100. Havo tarkibida yong‘in va portlash xavfi bor moddalar (gaz, bug‘, chang) mavjud bo‘lishi mumkin bo‘lgan joylar uchun mo‘ljallangan shamollatish tizimi qurilmalarining konstruksiyasi va materiallari uchqun chiqarishiga imkon bermasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
101. Shamollatish kameralarida turli uskunalar va materiallarni saqlash qat’iyan man etiladi. Shamollatish kameralari doimo qulflab qo‘yilgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
102. Yong‘inga qarshi to‘siqlar kesishadigan joylarda havo o‘tkazgichlarni avtomatik olovni to‘xtatuvchi qurilmalar (qopqoqlar, klapanlar) bilan jihozlash talab etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
103. Havo o‘tkazgichlarda to‘planib qolgan yong‘in va portlash xavfi bor moddalarni yoqib yuborish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
104. Shamollatish tizimida yong‘in sodir bo‘lganda havo o‘z oqimi bilan keladigan va tortib chiqariladigan tizimining ventilyatorlari darhol o‘chirib qo‘yilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
105. Yong‘in va portlash xavfi mavjud bo‘lgan xonalarga xizmat ko‘rsatuvchi shamollatish qurilmalari yong‘in yoki avariya vaqtida qo‘llash uchun masofadan yoqish yoki o‘chirishga imkon beradigan vositalar bilan jihozlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
106. Bo‘yash, akkumulyator va moyni regeneratsiya qilish xonalarining tortib chiqaruvchi shamollatish tizimini o‘zaro birlashtirish va boshqa xonalarning shamollatish tizimi bilan birlashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
107. Shamollatish qurilmalaridan foydalanishda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shamollatish qurilmalarining holati uchun mas’ul shaxsning xabari yoki ruxsatisiz shamollatish tizimining to‘g‘ri ishlashiga o‘zgartirish kiritish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shamollatish yo‘llarini tutun o‘tadigan yo‘llar bilan birlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yong‘in va portlash xavfi mavjud bo‘lgan xonalarning shamollatish tizimini umumiy shamollatish tizimiga qo‘shish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shamollatish tizimining ishlash samaradorligini ochiq alanga yordamida tekshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shamollatish tizimining kameralarida turli xildagi yonuvchi materiallarni saqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Texnologik uskunalar va asboblarga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
108. Portlash xavfini tug‘diradigan bug‘, gaz va chang chiqaradigan moddalar va dastgohlarda apparatura va quvurlar germetik zich ulangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
109. Yong‘in chiqarishga olib kelishi mumkin bo‘lgan nosoz uskunalar va qurilmalarda belgilangan harorat, bosim, gaz va bug‘lar miqdorini ko‘rsatadigan va boshqa texnologik ko‘rsatkichlarni aks ettiradigan nazorat-o‘lchov asboblari ishdan chiqqanda ishlab chiqarish harakatlarini bajarish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110. Ish bajarish vaqtida uskunalar yuzalarining harorati 45oC dan yuqori bo‘lmasligi lozim. Xonalardagi quvurlarning qizigan ustki qismlari alangalanish, gazlar, suyuqliklar, bug‘lar va changni portlab ketish xavfini tug‘diradigan holatlarni pasaytirish uchun ularni yonuvchi bo‘lmagan materiallar bilan izolyatsiyalash talab etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
111. Gaz va bug‘larning portlash xavfini tug‘diradigan miqdorlarini hosil etuvchi modda va materiallar qo‘llanilganda, ishlab chiqarish va omborlardagi havo holatini nazorat qilish uchun gazni tahlil qiladigan asboblar (gazoanalizatorlar) o‘rnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
112. Yong‘in va portlash xavfi mavjud bo‘lgan xonalarda ochiq alangadan foydalanishni taqiqlovchi belgilar o‘rnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-bob. Harakatlanuvchi tarkibga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Umumiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
113. Har bir transport vositasi majburiy ravishda soz holdagi o‘t o‘chirgich bilan ta’minlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
114. Odamlarni tashish uchun mo‘ljallangan avtobus hamda yuk tashish transport vositalarida maxsus jihozlangan o‘t o‘chirgichlar (kukunli yoki xladonli) bilan butlangan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
115. Xavfli yuklar, yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklarni tashish uchun mo‘ljallangan maxsus jihozlangan transport vositalari uchqun so‘ndirgichlar, kamida ikkita o‘t o‘chirgichlar, kigiz yoki asbestli mato, belkurak va kerakli miqdordagi qum, yerga ulovchi moslama, akkumulyator batareyasini o‘chirish vositasi bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
116. Pnevmatik tormoz tizimiga ega bo‘lgan transport vositalarini garaj va bokslarda saqlash uchun ularning pnevmatik tormoz tizimi soz hamda o‘z vaqtida evakuatsiya qilinishi ta’minlangan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
117. Yong‘in yuzaga kelishining oldini olish maqsadida transport vositasida quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dvigatel va karterda moy qoldiqlari to‘planib qolishiga yo‘l qo‘yish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kabinada va dvigatel ustida ishlatib bo‘lingan yoqilg‘i mahsulotlari bilan ifloslangan, moylanib ketgan artish materiallarini qoldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoqilg‘i ta’minoti tizimining nosoz asboblaridan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dvigatelni yuvish uchun yengil alangalanadigan suyuqliklardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoqilg‘i tizimi nosoz bo‘lganda benzinni karbyuratorga bevosita sig‘imdan shlang orqali yoki boshqa usullar bilan uzatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dvigatelni ochiq alanga yordamida qizdirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mexanizmlarning nosozligini aniqlash va bartaraf etishda ochiq alangadan foydalanish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
118. Paxtani tashishda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yo‘lovchi va ishchilarni paxta ortilgan transport vositasida tashish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
haydovchi yoki boshqa shaxslarning tamaki mahsulotini iste’mol qilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
transport vositasining tutun chiqarish quvurlari joylashgan tarafi bilan paxta buntlariga yaqinlashish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
paxta ustiga sholcha yoki brezent yopilmagan transport vositalaridan foydalanish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Gazballonli uskunalarga ega bo‘lgan transport vositalariga qo‘yiladigan yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
119. Gazballonli transport vositalarining apparaturasi, quvurlari va vintellari zich yopilgan bo‘lishi va gazning kabina yoki kuzovga kirishini istisno qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
120. Gazballonli transport vositalari faqat gaz to‘ldirish stansiyalarida gaz bilan to‘ldirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
121. Gazballonli transport vositalarining gaz apparaturasi, quvurlari va vintellarining germetikligi har kuni tekshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
122. Gaz apparaturasi nosoz bo‘lganligi, quvurlarining ulanish joylaridan gaz sizib chiqayotganligi aniqlanganda, bunday transport vositalaridan foydalanish hamda ularni garaj va bokslarda saqlash taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
123. Gazballonli transport vositasi uzoq muddatga saqlashga garaj va boksga qo‘yilganda ularning gazballon vintelining yopilishini va yoqilg‘i ta’minoti tizimidagi gazni to‘liq ishlatib yuborilishini ta’minlash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
124. Transport vositasining dvigateli ishlab turgan vaqtda gazballonlarni gaz bilan to‘ldirish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
125. Gaz apparaturasi nosoz bo‘lgan transport vositalari ochiq saqlash joylarda gazballonlarida gaz mavjud bo‘lmagan holatda saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
126. Payvandlash va bo‘yash, sun’iy quritish bilan bog‘liq bo‘lgan ta’mirlash ishlarini bajarishda gazballonlaridagi gaz chiqarib tashlanishini (to‘kib olinishini) hamda ularning ichi azot yoki boshqa inert gaz bilan tozalanishini yoki gazballonni yechilishini ta’minlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
127. Gazballonli transport vositasida yong‘in ro‘y berganda quyidagi harakatlarni bajarish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
magistral va ballon vintellarini zudlik bilan yopish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dvigatel ishlab turgan bo‘lsa, tirsakli valning aylanish tezligini oshirish va gaz o‘tkazish tizimining vinteldan boshlab karbyuratorgacha bo‘lgan qismida qolgan gazni tezda ishlatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yong‘inni uglekislotali yoki kukunli o‘t o‘chirgichlar, qum yoki purkab sochiluvchi suv bilan o‘chirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gazballonni ko‘p miqdordagi sovuq suv bilan sovutish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-bob. Transport vositalariga texnik xizmat ko‘rsatish va joriy ta’mirlashda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Umumiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
128. Yoqilg‘i baklarini yechish va yoqilg‘i o‘tkazish quvurlarini ta’mirlash ishlarini bajarishdan oldin baklardagi yoqilg‘ini butunlay chiqarib tashlash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yoqilg‘i uning alanga olishiga yo‘l qo‘yilmaydigan joylardagina boshqa idishga qo‘yilishi lozim. To‘kilgan yoqilg‘ini texnik xizmat ko‘rsatish va joriy ta’mirlash joylarida saqlash taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
129. Transport vositasiga aylanuvchi stendda xizmat ko‘rsatish yoki ta’mirlashdan oldin uning yoqilg‘i bakidan yoqilg‘ining butunlay to‘kilishi va dvigatelning moy quyish og‘zini zich yopilishi ta’minlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
130. Yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklarni tashuvchi sisterna o‘rnatilgan transport vositasini ta’mirlashdan oldin uni tashilayotgan yukning qoldiqlaridan butunlay tozalab tashlash va yerga ishonchli mustahkamlab qo‘yish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
131. Yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar tashiladigan sisterna yoki rezervuarning ichki qismi tozalanishida (ta’mirlanishida) uchqun chiqarmaydigan asboblardan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
132. Gazballonli uskunaning gaykalari tortilishidan oldin gaz tizimining barcha vintellari yopib qo‘yilishi kerak. Gaz uskunalariga xizmat ko‘rsatish va ularni ta’mirlashda alohida ehtiyotkorlik bilan ishlash lozim. Ushbu turdagi ishlarni bajarishda zarba berib ish bajarish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
133. Gazballonli transport vositasida elektr uskunalarining asboblarini tekshirishdan (sozlashdan) oldin barcha vintellarni zich yopib qo‘yish va kapot ostidagi bo‘shliqni puxtalik bilan shamollatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
134. Gazballonli transport vositasining yoqilg‘i ta’minoti va o‘t oldirish tizimini sozlash, gaz apparaturasining germetikligini tekshirish, uni ta’mirlash faqat yaxshi shamollatiladigan joylarda bajarilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
135. Transport vositalariga texnik xizmat ko‘rsatish va joriy ta’mirlashda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dvigatel ishlab turgan vaqtda gaz apparaturasini ta’mirlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
moy yuqib ketgan shlanglardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shlanglarni pachoqlashtirish, burab va egib tashlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
136. Qizigan toblangan metall parchalari va metall kesiklarini ish joyidan chetda taxlash lozim. Ularni ish joyida uyib qo‘yishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Agregat va detallarni yuvishni bajarishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
137. Detallarni yuvish uchun yonmaydigan tarkiblar, pastalar, erituvchilar va emulsiyalar qo‘llanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
138. Yonmaydigan tarkiblar bilan ishlov berishda detallarning tozaligi ta’minlamagan holatlarda, zarur yong‘in xavfsizligi choralariga qat’iy amal qilgan holda ushbu ishlarni bajarishda yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklardan foydalanish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
139. Pollar, devorlar va uskunalarni yonuvchi tarkiblar va eritmalar bilan yuvish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
140. Etil benzinda ishlaydigan dvigatellarning detallarini neytrallashtirish kerosin bilan yuvish orqali amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
141. Ishlatib bo‘lingan yonuvchi yuvish vositalari va yengil alangalanadigan suyuqliklar sig‘imlarga quyilishi va maxsus joylarda saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Akkumulyator bilan bog‘liq ishlarni bajarishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
142. Zaryadlash uchun qo‘yiladigan akkumulyator batareyalari zich yopishib turadigan prujinali qisqichlar yordamida (kislotali akkumulyator batareyalar uchun) yoki ishonchli elektr kontaktga ega bo‘lgan va uchqun hosil bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaydigan yapaloq uchliklar bilan (ishqorli akkumulyator batareyalari uchun) o‘zaro ulanishi lozim. Akkumulyator batareyalarining qisqichlarini burab qo‘yiladigan sim bilan ulash taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
143. Zaryadlash jarayonini nazorat qilish maxsus asboblar yordamida amalga oshirilishi lozim. Akkumulyator batareyasini qisqa tutashish yo‘li bilan tekshirish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
144. Akkumulyator batareyalarini ko‘zdan kechirish uchun portlashdan xavfsiz shaklda yasalgan va kuchlanishi 42 V dan yuqori bo‘lmagan ko‘chma lampalardan foydalanish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
145. Akkumulyatorlar bilan ishlar amalga oshirilganda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
akkumulyatorlarni zaryadlash xonasiga ochiq alanga bilan kirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
akkumulyatorlarni zaryadlash xonasida elektr isitish asboblaridan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kislotali va ishqorli akkumulyator batareyalarini bir xonada birga saqlash va zaryadlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
akkumulyatorlarni zaryadlash xonasiga begona shaxslarni kiritish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Shinalarni ta’mirlash ishlarini bajarishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
146. Avtopokrishkalarni ta’mirlash maxsus ajratilgan, maxsus dastgohlar va mahalliy havo tortish qurilmalari bilan jihozlangan joylarda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
147. Rezina yelimini tayyorlash va yelimlanayotgan yuzalarga surtish ishlari yonmaydigan konstruksiyalariga ega alohida joylarda bajarilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
148. Yelimni aralashtirish ishlarini faqat yelim aralashtirgichlar ishlayotgan vaqtda ularning ichiga havo o‘tishiga yo‘l qo‘ymaydigan zich yopilgan holatda amalga oshirilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
149. Erituvchi suyuqlik va yelim uskunaning ulangan va zichlashtirilgan joylaridan sirqib chiqishi bilan bog‘liq nosozliklar bartaraf etilmagunga qadar uskunadan foydalanish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
150. Rezina yelimini surtish uchun stollar va boshqa qurilmalar mahalliy havo tortish qurilmalari bilan jihozlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
151. Benzin va rezina yelimi zich yopiladigan idishlarda omborda saqlanishi lozim. Ishlab chiqarish xonalarida benzin va yelim bir smena ehtiyojlaridan ortiqcha bo‘lmagan miqdorda va yopiq idishlarda saqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
152. Benzindan bo‘shagan idishni benzin bug‘lari butunlay yo‘q bo‘lgunga qadar yuvish va bug‘latish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
153. Benzin, yelim va boshqa yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklarni isitish va vulkanizatsiya uskunalariga yaqin saqlash taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Bo‘yash ishlarini bajarishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
154. Bo‘yash xonalari portlashdan himoyalangan va majburiy shamollatish tizimi bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
155. Ish jarayonida zararli bug‘ va gazlar chiqadigan ish joylari mahalliy havo tortish qurilmalari bilan jihozlangan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
156. Bo‘yoq tayyorlash bo‘limi tashqi devori yonmaydigan to‘suvchi konstruksiyalardan ishlangan, to‘g‘ridan-to‘g‘ri tashqariga chiqish joyi bilan ta’minlangan maxsus ajratilgan xonada joylashgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
157. Bo‘yash xonalaridagi elektr uskunalari va yoritqichlar portlashdan himoyalangan shaklda bajarilgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elektr yoqiladigan qurilmalari bo‘yash va quritish kameralarining tashqarisida o‘rnatilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
158. Bo‘yoqlar, emallar, loklar, gruntlar, shpatlyovkalar, qotiruvchilar, suyultiruvchi va erituvchilar saqlanadigan joylarda har bir idishda ularning aniq nomi yozilgan birkasi yoki yorlig‘i bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
159. Lok-bo‘yoq materiallari, kukunli polimer bo‘yoqlar, suyultiruvchilar, erituvchilar, qotiruvchilar, yuvish, moysizlantirish va yaltiratish tarkiblarini tayyorlash uchun yarim tayyor mahsulotlarni alohida binolarda yoki majburiy shamollatish tizimi bilan jihozlangan yerosti omborlarda saqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Lok-bo‘yoq materiallarini saqlash omborlari stellajlar (yopiq metall javonlar) bilan jihozlangan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bir-biriga ta’sir ko‘rsatuvchi moddalar alohida saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bo‘sh idishlarni saqlash uchun bo‘yash xonasining tashqarisida maxsus ajratilgan joy bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
160. Lok-bo‘yoq materiallar uchun suyultiruvchi va erituvchilar sifatida benzol, metanol va pirobenzoldan foydalanish taqiqlanadi. Mumkin bo‘lgan barcha holatlarda lok-bo‘yoq materiallarda toluol va ksilolni ishlatishni cheklab qo‘yish (15 foizdan ortmagan holda) lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
161. Yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar yordamida bajariladigan ishlarni amalga oshirish uchun uchqun chiqarmaydigan materiallardan (aluminiy, mis, plastmassa, bronza) yasalgan asboblarni ishlatish lozim. Yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar yordamida ishlar bajarilganidan so‘ng ushbu asboblar ochiq maydonda yoki shamollatish tizimiga ega bo‘lgan xonalarda yuvib tashlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
162. Har bir elektr bo‘yash kamerasini avtomatik yong‘in o‘chirish qurilmasi bilan jihozlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
163. Quritish kameralarining tashqi devorlarining harorati 45oC dan yuqori bo‘lmasligini ta’minlaydigan ishonchli issiqlik izolyatsiyasi, harorat o‘lchaydigan elektr datchiklar bilan jihozlangan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
164. Lok-bo‘yoq materiallaridan bo‘shagan idishlarni yumshoq qirg‘ichlar va cho‘tkalar (misdan yoki aluminiydan yasalgan) yordamida tozalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
165. Polga to‘kilgan bo‘yoqlar va erituvchilarni quruq qum yoki qirindi yordamida zudlik bilan yig‘ish va bo‘yash xonasidan chiqarib tashlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
166. Ishlatib bo‘lingan artish materiallarini qopqoqli temir qutilarga solish hamda ish vaqti tugaganidan so‘ng binoning tashqarisidagi maxsus ajratilgan joylarga olib chiqilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
167. Bo‘yash ishlarini bajarishda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bo‘yoq tayyorlash va bo‘yash xonalarida ochiq olovdan foydalanish va uchqun chiqarish bilan bog‘liq bo‘lgan (payvandlash ishlari, charhlovchi dastgohlarda ish bajarish) ishlarni amalga oshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kameralarni tozalash uchun qora metallardan yasalgan va ishqalanishda uchqun chiqaradigan abraziv asboblardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bo‘yash uchastkalarida hamda bo‘yoqlar va erituvchilar saqlanadigan joylarda olov yoqish, kavsharlaydigan lampalar va elektr kavsharlash asboblaridan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
portlashning oldini olish maqsadida bochkalar, bidonlar, sig‘imlar va ichida lok-bo‘yoq materiallari mavjud bo‘lgan (yoki avval solingan) idishlarning ichini gugurt yoki boshqa alanga manbalari bilan yoritish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil alangalanadigan suyuqliklarni ochiq idishlarda saqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ishchi xonalarda bo‘yoqlar va erituvchilardan bo‘shagan idishlarni saqlash, ishdan tashqari vaqtda yig‘ishtirilmagan ifloslangan va moylanib ketgan artish materiallarini qoldirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-§. Dastgohlarda ishlarni bajarishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
168. Elektr uzatmaga ega bo‘lgan dastgohlar va mexanizatsiyalashtirilgan qurilmalar nollanilgan va yerga ulangan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
169. Elektr dvigatellarning tegib ketish imkoni mavjud bo‘lgan barcha tok o‘tkazuvchi qismlarini to‘sib qo‘yish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
170. Elektr dvigatellar uchun yurgizish qurilmalarining tok o‘tkazuvchi qismlari (rubilniklar, qutisimon o‘chirgichlar, reostatlar) saqlovchi g‘iloflar bilan yopilgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rubilniklar va qutisimon o‘chirgichlar bir onda ta’sir qiluvchi xususiyatga ega bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
171. Elektr dvigatellar va yurgizish qurilmalarining qobiqlari hamda ularning atrofida mavjud bo‘lgan va kuchlanish ostida bo‘lishi mumkin bo‘lgan barcha metall qismlar yerga ulangan bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-§. Transport vositalarini qizdirish uchun infraqizil nurli gaz gorelkalaridan foydalanishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
172. Ochiq to‘xtab turish joylarida turgan transport vositalarini qizdirish uchun faqat zavodda ishlab chiqarilgan, ushbu zavodning pasportiga va gaz gorelkasi o‘chib qolganda gaz uzatishni to‘xtatib qo‘yadigan avtoblokirovkaga ega bo‘lgan hamda shamolga chidamli infraqizil nurli gaz gorelkalaridan foydalanish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
173. Tashkilot infraqizil nurli gaz gorelkalaridan foydalanish bo‘yicha mas’ul shaxs tayinlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
174. Infraqizil nurli gaz gorelkadan foydalanuvchi navbatchi xodim ushbu gorelkaning sozligini hamda qurilmaning quvurlaridan gaz sizib chiqmayotganligini nazorat qilib turishi va uni o‘z vaqtida yoqishi va o‘chirishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
175. Gaz yordamida qizdiriladigan transport vositalarini to‘xtab turish joylarida transport vositalarini ta’mirlash va yoqilg‘i quyish bo‘yicha ishlarni bajarish hamda yengil alangalanadigan suyuqliklarni saqlash taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
176. Quvurlardan gaz sizib chiqishi aniqlanganda zudlik bilan gaz gorelkani o‘chirish va bu haqda gaz ta’minoti xizmatiga xabar berishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
177. Infraqizil nurli gaz gorelkalaridan foydalanishda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoqilg‘i va moy mahsulotlari sirqib chiqayotgan transport vositalarini qizdirishga qo‘yish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nosoz gaz gorelkalarini yoqish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-bob. Payvandlash va boshqa olovli ishlarni amalga oshirishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
178. Payvandlash va boshqa olovli ishlarni amalga oshirish va yong‘in xavfsizligi choralarini ta’minlash uchun mas’uliyat tashkilot rahbari tomonidan tayinlangan mas’ul shaxsga yuklatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
179. Payvandlash va boshqa olovli ishlar quyidagi joylarda amalga oshirilishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maxsus jihozlangan xonalar yoki ochiq maydonlarda tashkil qilinadigan doimiy joylarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
uskunalarni ta’mirlash yoki qurilish konstruksiyalarini montaj qilish maqsadida bevosita qurilayotgan yoki foydalanishda bo‘lgan bino va inshootlarda, ularning maydonida amalga oshiriladigan vaqtinchalik joylarda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
180. Olovli ishlarni bajarish joyini yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalari bilan ta’minlash lozim. Payvandlash ishlarini bajarish joyiga bevosita yaqin joylashgan ichki yong‘in o‘chirish jo‘mraklariga yong‘in o‘chirish yeng va dastaklari ulangan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
181. Olovli ishlarni bajargan shaxs, olovli ishlar bajarilgan joyni ko‘zdan kechirishi, yonadigan konstruksiyalar ustiga suv quyishi va yong‘in kelib chiqishiga olib kelishi mumkin bo‘lgan omillarning oldini olishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
182. Yong‘in xavfsizligi bo‘yicha mas’ul shaxs olovli ishlar bajarilgan joyni ishlar tugagandan so‘ng 3 — 5 soat davomida tekshirib turilishini ta’minlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
183. Olovli ishlar olib borilayotgan bino va inshootlar yoki boshqa joylarda bevosita ularning yonida yoki pastki qavatlarda yonadigan konstruksiyalar mavjud bo‘lsa, ularni yonib ketishdan saqlash uchun temirli to‘siqlar bilan ishonchli himoyalash yoki ustiga suv quyish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
184. Yong‘in va portlash xavfi mavjud bo‘lgan joylarda payvandlash va boshqa olovli ishlarni bajarish faqat yonuvchi va portlash xavfi bor moddalar puxta yig‘ishtirilgan, apparatura va xonalar tozalangan, portlash xavfini tug‘diruvchi chang va moddalar, yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar va ularning bug‘lari butunlay yo‘q qilingandan so‘ng bajarilishi lozim. Xonani uzluksiz shamollatib turish va havo muhitining holati ustidan qat’iy nazorat o‘rnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
185. Olovli ishlarni olib borish vaqtinchalik joylari va payvandlash agregatlari, gaz solingan ballonlar va yonuvchi suyuqliklar solingan baklarni o‘rnatish joylari kamida 5 m radiusda yonuvchi materiallardan tozalangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
186. Payvandlash, benzin va gaz yordamida kesish va kavsharlash ishlarini bajarishda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nosoz bo‘lgan apparaturada ishga kirishish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yangi bo‘yalgan konstruksiyalar va buyumlar butunlay qurib ulgurmasidan avval ularni payvandlash, kesish yoki kavsharlash ishlarini bajarish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
olovli ishlarni bajarishda yog‘-moy, benzin, kerosin va boshqa yonuvchi suyuqliklarning izlari qolgan kiyim va qo‘lqoplardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
payvandlash joylarida kiyim, yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklarni, tez yonuvchi materiallarni saqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
siqilgan, suyultirilgan va eritilgan gazlar solingan ballonlarga elektr simlarining tegib ketishiga yo‘l qo‘yish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonuvchi va zaharli moddalar bilan to‘ldirilgan, bosim ostida bo‘lgan yonmaydigan suyuqliklar, gazlar, bug‘, havo yoki elektr kuchlanishda turgan apparat va kommunikatsiyalarni payvandlash, kesish, kavsharlash yoki ochiq alanga bilan qizdirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Gazpayvandlash ishlarini bajarishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
187. Gazpayvandlash ishlarini olib borish uchun ko‘chma atsetilen generatorlarni ochiq maydonlarda o‘rnatish lozim. Ularni faqat havo almashish imkoniga ega joylarda vaqtinchalik ishlatish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
188. Atsetilen generatorlarini payvandlash ishlari olib boriladigan joydan, ochiq alanga va qizib ketgan narsalardan, kompressor va ventilyatorlar havo tortadigan joylardan kamida 10 m bo‘lgan masofada to‘sib qo‘yilgan holda joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
189. Ishlar tugagandan so‘ng ko‘chma generatordagi kalsiy karbidi oxirigacha ishlatilishi lozim. Generatorlardan chiqarib tashlanadigan ohakli loy buning uchun moslashtirilgan idishga to‘kilishi va maxsus bunkerga yoki loyli chuqurga tashlanishi talab etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
190. Ochiq loyli chuqurlar panjaralar bilan to‘sib qo‘yilishi, yopiqlari esa — yonmaydigan tom bostirmasiga ega bo‘lishi hamda oqimli shamollatish va loyni chiqarib tashlash uchun tegishli tuynuklar bilan jihozlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ohakli loy saqlanadigan joylardan kamida 10 m radiusdagi masofada ochiq alanga manbalaridan foydalanish taqiqlanadi va bu haqda tegishli ogohlantiruvchi belgilar ilib qo‘yilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
191. Gaz o‘tkazuvchi shlanglar apparatura, gorelkalar, rezaklar, reduktorlarning ulanish nippellariga ishonchli mahkamlangan bo‘lishi lozim. Buning uchun xomutlar qo‘llanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xomutlar o‘rniga shlanglarni mahkamlash uchun nippel uzunligi bo‘yicha ikki joyda yumshoq qizdirilgan (to‘qish uchun qo‘llaniladigan) simdan foydalanish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Suv zatvorlarining nippellariga shlanglar zich kiydirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
192. Gaz solingan ballonlar faqat saqlovchi qalpoqlar burab qo‘yilgan holatdagina saqlanadi va tashiladi. Gazballonlar tashilayotganda ularni turtib yoki urib yuborishga yo‘l qo‘yilmasligi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Payvandlash ishlari olib boriladigan joyga gazballonlar maxsus aravachalarda, zambil yoki chanalarda olib kelinadi. Gazballonlarni yelkada yoki qo‘lda tashish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
193. Gaz solingan ballonlarni saqlash, tashish va ulardan foydalanishda ular quyosh nurlari va boshqa issiqlik manbalari ta’siridan himoyalangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Xonalarda o‘rnatiladigan gazballonlar isitish radiatorlari va boshqa isitish asbob-uskunadan kamida 1 m masofada, ochiq olovli issiqlik manbalaridan esa — kamida 5 m masofada bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Gazpayvandlash ishlarini bajarishda uzunligi 40 m gacha bo‘lgan shlanglardan foydalanish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bir xonada kislorod solingan ballonlarni va gaz solingan ballonlarni hamda kalsiy karbidini, bo‘yoqlar, moylar va yog‘larni saqlash taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
194. Payvandlash ustaxonasida 10 tadan kam payvandlash postlari bo‘lganda, har bir post uchun bittadan kislorod yoki gaz solingan zaxira ballonlarni saqlanishi mumkin. Zaxira ballonlar maxsus po‘lat shchitlar bilan to‘sib qo‘yilishi yoki payvandlash ustaxonaga qo‘shimcha qurilgan maxsus yordamchi joylarda saqlanishi lozim. Payvandlash ustaxonasida 10 tadan ortiq payvandlash postlari bo‘lganda, markazlashtirilgan gaz ta’minoti bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
195. Kislorod va yonuvchi gazlar bilan to‘ldirilgan hamda ulardan bo‘shagan ballonlarga bir xil xavfsizlik choralari ko‘rilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
196. Kalsiy karbidi solingan barabanlarni saqlash va ochish joylarida, ochiq alangadan foydalanish va zarbada uchqun hosil qilishi mumkin bo‘lgan asboblardan foydalanish taqiqlanadi. Kalsiy karbidi solingan barabanlarni jezli zubilo va bolg‘a yordamida ochish lozim. Kavsharlangan barabanlar maxsus pichoq bilan ochiladi. Baraban qopqog‘idagi kesib ochiladigan joyga dastlab solidolning qalin qatlami surtiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
197. Ochilgan kalsiy karbidli barabanlarni suv o‘tkazmaydigan va barabanni zich qoplab oladigan, chetlari bukilgan qopqoqlar bilan himoyasi ta’minlanishi hamda qopqoq bortining balandligi kamida 50 mm ga teng bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
198. Atsetilen qurilmalari joylashgan xonalarda kalsiy karbidining 200 kg dan ortiq bo‘lmagan miqdori saqlanishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kalsiy karbidi quruq va havo almashish imkoniga ega xonalarda saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mexanizatsiyalangan omborlarda kalsiy karbidi solingan barabanlarni tik holatda uch qavat qilib, mexanizatsiyalanmagan omborlarda esa — gorizontal holatda ko‘pi bilan uch qavat qilib, tik holatda — ko‘pi bilan ikki qavat qilib saqlash mumkin. Barabanlarning qavatlari orasida qalinligi 40-50 mm ga teng taxtalar yotqizilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kalsiy karbidi barabanlari taxlangan shtabellar orasidagi o‘tish joylarining kengligi kamida 1,5 m ga teng bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
199. Kalsiy karbidini saqlash omborlarini yerto‘la xonalarda va suv bosadigan sathi past joylarda joylashtirish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
200. Gazpayvandlash va gaz bilan kesish ishlarini bajarishda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
muzlab qolgan atsetilen generatorlari, quvurlar, vintellar, reduktorlar va payvandlash qurilmalarining boshqa detallarini ochiq alanga yoki qizdirilgan predmetlar yordamida isitish hamda urganda uchqun hosil bo‘lishi mumkin bo‘lgan asboblardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kislorod ballonlarni, reduktorlar va boshqa uskunalarni turli moy va moylanib ketgan kiyimlar va artish materiallariga tegib ketishiga yo‘l qo‘yish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kislorod va yonuvchi gaz solingan ballonlar, atsetilen generatorlari va ohakloy chuqurlaridan 10 m dan kam bo‘lgan masofada ochiq alangadan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bir suv zatvoridan ikki payvandchi tomonidan foydalanish, granulyatsiyasi belgilangandan yirikroq bo‘lgan kalsiy karbidini ortish yoki uni apparatning voronkasiga temirli xipchin yoki sim bilan itarib solish, karbid kukunidan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kalsiy karbidini ho‘l ortish korzinalariga solish yoki, gaz to‘plagichda suv mavjud bo‘lganda generatorlar “suv-karbid ustidan” rejimida ishlashda korzina hajmining yarmidan ortig‘ini karbid bilan to‘ldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonuvchi gazlar uchun mo‘ljallangan shlangni kislorod oqimi bilan tozalash, kislorod uchun mo‘ljallangan shlangni yonuvchi gaz oqimi bilan tozalash hamda ushbu shlanglarni almashtirib ishlatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gaz yetkazib beruvchi shlanglarni burab tashlash, buklash yoki siqib qo‘yish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gaz to‘plagichda atsetilen mavjud bo‘lganda generatorni ko‘chirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
generatordagi gaz bosimini ataylab yoki bir harakatda solinadigan kalsiy karbidining miqdorini oshirish yo‘li bilan atsetilen generatorining ishini jadallashtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
201. Kalsiy karbidi solingan barabanlarni ochish uchun misdan yasalgan asboblardan foydalanish hamda atsetilen apparaturasi bilan payvandlash va atsetilen bilan tutashib ketish ehtimoli bo‘lgan boshqa joylarda misdan kavsharlash uchun foydalanish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Elektrpayvandlash ishlarini bajarishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
202. Binolarda elektrpayvandlash ishlari faqat havo almashish imkoniga ega bo‘lgan xonalarda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
203. Yong‘in xavfi ehtimoli bor xonalarda payvandlash ishlarini bajarish joyi yonmaydigan to‘siq bilan himoyalangan bo‘lishi va to‘siqning balandligi kamida 2,5 m, to‘siq va pol orasidagi masofa esa — ko‘pi bilan 5 sm ga teng bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
204. Elektrpayvandlash ishlari bajariladigan xonalardagi pollar yonmaydigan materiallardan yasalgan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
205. Qo‘lda payvandlash qurilmasi rubilnik yoki kontaktor (payvandlash toki manbasini taqsimlovchi sex tarmog‘iga ulanish uchun), saqlagich (birlamchi zanjirda) va payvandlash tokining miqdorini ko‘rsatuvchi asboblar (tok regulatoridagi ampermetr yoki shkala) bilan ta’minlangan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
206. Bir postli payvandlash dvigatel-generatorlari va transformatorlarini faqat ta’minlovchi tarmoq tomonidan saqlagichlar bilan himoyalanishi kerak. Payvandlash toki zanjirida saqlagichlarni o‘rnatish talab etilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
207. Elektrpayvandlash ishlarini bajarish uchun mexanik jihatdan mustahkam himoyalangan shlangli kabellar qo‘llanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
208. Payvandlash toki manbasini taqsimlovchi sex tarmog‘iga ulash uchun barcha turdagi shnurlardan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi. Ta’minlovchi simlar sifatida, istisno tartibida, ularning izolyatsiyasi kuchaytirilgan va mexanik jihatdan mustahkam himoyalangan simlar qo‘llanilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
209. Elektrodgacha tokni yetkazib berish uchun himoyalovchi shlang ichiga joylashtirilgan va o‘rta ish sharoitlariga mo‘ljallangan izolyatsiyalangan egiluvchan simlar qo‘llanilishi lozim. Yaxshi egilmaydigan simlar qo‘llanilgan holda ularni egiluvchan shlangli simdan yoki uzunligi kamida 3 m ga teng bo‘lgan kabeldan yasalgan ulagichlar orqali elektrod ushlagichga ulash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
210. Elektr simlari va payvandlash uskunalari birdan alangalanib ketishini oldini olish uchun simlar kesimini tok miqdori bo‘yicha, simlar izolyatsiyasini ishchi kuchlanish miqdori bo‘yicha va elektr saqlagichlarning eruvchan kiritmalarini tavsiya etilgan eng yuqori nominal tok bo‘yicha to‘g‘ri tanlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
211. Izolyatsiyasiz yoki izolyatsiyasi shikastlangan simlardan, qo‘lbola elektr saqlagichlar va talab etiladigan miqdordagi payvandlash toki o‘tishini ta’minlab bermaydigan simlardan foydalanish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
212. Payvandlash simlarini presslash, payvandlash, qalaylash yo‘li bilan yoki maxsus qisqichlar yordamida bir-biriga ulash lozim. Elektr simlari elektrod ushlagichga, payvandlanayotgan buyumga va payvandlash apparatiga shaybalarni qo‘yib boltlar bilan mahkamlangan misdan yasalgan kabel uchliklari yordamida ulanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
213. Payvandlash apparatlari, taqsimlovchi shchitlar va boshqa uskunalarga hamda payvandlash ishlari olib borilayotgan joyga ulangan simlar ishonchli izolyatsiyalangan va kerakli joylarda yuqori harorat ta’siridan, mexanik shikastlanishlardan va kimyoviy ta’sirlardan himoyalangan bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
214. Elektrpayvandlash kabellari (elektr simlari) kislorod o‘tuvchi quvurlardan kamida 0,5 m masofada, atsetilen va boshqa yonuvchi gazlar quvurlaridan esa kamida 1 m masofada o‘tgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
215. Qaytish simi sifatida ishlatiladigan alohida elementlarning o‘zaro ulanishlari juda puxta (boltlar, strubsinalar yoki qisqichlar yordamida) bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
216. Qaytish simi sifatida ichki temir yo‘llari, nollash yoki yerga ulash qurilmalari hamda binolarning metall konstruksiyalari, kommunikatsiyalari va texnologik uskunalardan foydalanish taqiqlanadi. Payvandlash jarayoni ikki simdan foydalangan holda amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
217. Yong‘in xavfi mavjud bo‘lgan bino va inshootlarda elektrpayvandlash ishlari olib borilayotganda payvandlanayotgan buyumdan tok manbasigacha o‘tkazilgan qaytish simi izolyatsiyalangan bo‘lishi hamda uning izolyatsiyasining sifati elektrod ushlagichga ulangan to‘g‘ri sim izolyatsiyasining sifatidan past bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
218. Qo‘lda payvandlash uchun mo‘ljallangan elektrod ushlagichlar payvandlashda vaqtinchalik uzilishlar yuzaga kelganda yoki ustiga temirli predmetlar tushib ketganda uning qobig‘i payvandlanayotgan detal bilan qisqa tutashib ketishiga yo‘l qo‘ymaydigan konstruksiyaga ega bo‘lishi lozim. Elektrod ushlagichning dastasi yonmaydigan dielektrik yoki issiqlik o‘tkazmaydigan materialdan yasalgan bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
219. Payvandlash uchun qo‘llaniladigan elektrodlar payvandlash tokining nominal (belgilangan) miqdoriga muvofiq bo‘lishi lozim. Payvandlash jarayonida elektrodlar almashtirilganda ularning qoldiqlari payvandlash ishlari bajariladigan joyda o‘rnatiladigan maxsus metall qutisiga tashlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
220. Ochiq havoda o‘rnatiladigan payvandlash generatorlari va transformatorlari hamda ularning barcha yordamchi asbob-uskunalari yopiq yoki himoyalangan shaklda ishlangan, zaxni o‘tkazmaydigan izolyatsiyaga ega bo‘lishi hamda yonmaydigan materiallardan qurilgan naves ostida o‘rnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
221. Payvandlash agregati alohida qismlarining (transformatorlar, podshipniklar, cho‘tkalar, ikkilamchi zanjir kontaktlari va sh.k.) qizish harorati 75oC dan yuqori bo‘lmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
222. Payvandlash qurilmasi va yurgizish apparaturasini ko‘zdan kechirish va tozalash ishlari kamida bir oyda bir marta o‘tkazilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
223. Atom-vodorodli payvandlash uchun mo‘ljallangan gorelkada yoy ta’minoti alohida transformatordan olinishi lozim. Yoyni har qanday turdagi tok regulatori orqali bevosita taqsimlovchi tarmoqdan ta’minlashga yo‘l qo‘yilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
224. Atom-vodorodli payvandlashda zanjir uzilgan holatda gorelkada kuchlanishni avtomatik o‘chirish va vodorod uzatishni to‘xtatish qurilmasi ko‘zda tutilgan bo‘lishi lozim. Yoy yonib turgan vaqtda gorelkani qarovsiz qoldirish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
225. Nuqtali, chokli va relyefli payvandlash hamda tutashgan joylarni payvandlash mashinalaridan yonuvchi material va konstruksiyalargacha bo‘lgan masofa kesimi 50 mm2 gacha bo‘lgan detallarni payvandlashda kamida 4 m, kesimi 50 mm2 dan ortiq bo‘lganda — kamida 6 m bo‘lishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Yonuvchi suyuqliklardan foydalanib kesish ishlarini bajarishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
226. Benzin va kerosin yordamida kesish ishlari uchun ish joyi elektrpayvandlash ishlarida bo‘lgani kabi tashkil etiladi. Bunda yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqlikni to‘kib yuborish mumkin emasligiga va ular to‘g‘ri saqlanishiga, kesish va yonuvchi suyuqlik solingan kichik bakdan foydalanilishiga alohida e’tibor qaratilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
227. Benzin yordamida kesish ishlari bajarilayotgan joyda faqat bir smena ehtiyojlariga yetadigan miqdordagi yoqilg‘i saqlanishi mumkin. Yoqilg‘i olovli ishlar olib borilayotgan joydan kamida 10 m masofada soz holatdagi, sinmaydigan, zich yopiladigan maxsus idishda saqlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
228. Benzin va kerosin yordamida kesish ishlari uchun tarkibida begona aralashmalar va suv mavjud bo‘lmagan yonuvchi suyuqlikdan foydalanish lozim. Yoqilg‘i bilan bak hajmining ¾ qismidan ortiq to‘ldirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
229. Yoqilg‘i solinadigan bak soz va germetik zich yopiladigan bo‘lishi lozim. Bakda manometr hamda bakdagi bosim 5 atmosferadan ortiq ko‘tarilib ketishiga yo‘l qo‘ymaydigan saqlovchi klapan bo‘lishi lozim. Suv yordamida 10 atmosfera bosimida sinalmagan, yonuvchi suyuqliklar sirqib chiqayotgan yoki nasosi nosoz bo‘lgan baklardan foydalanish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
230. Benzin va kerosin yordamida kesish ishlarini boshlashdan oldin uskunaning barcha qismlari sozligi, shlanglarning nippellarga ulanish zichligi, ustidan buraladigan gaykasi va qalpoqchalari soz ishlashini puxta tekshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
231. Ish joyida quyilgan yonuvchi suyuqlikni o‘t oldirib, rezakning to‘g‘rilovchi qismini qizdirish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
232. Yoqilg‘i solingan bak, kislorod solingan ballonlardan va ochiq alanga manbalaridan kamida 5 m masofada va kesuvchining ish joyidan esa — kamida 3 m masofada o‘rnatilgan bo‘lishi lozim. Bunda bakni ish jarayonida olov va uchqun tegmaydigan holatda joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
233. Benzin va kerosin yordamida kesish ishlarini olib borishda quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonuvchi suyuqlik solingan bakdagi havo bosimi rezakdagi kislorodning ishchi bosimidan yuqori bo‘lgan holatda kesish ishlarini bajarish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
rezakning bug‘latkichini to‘q qizil ranggacha qizdirib yuborish hamda ish bajarish vaqtida rezakni tik holatda, golovkasi bilan tepa tomon ilib qo‘yish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
rezakka kislorod va yonuvchi suyuqlikni uzatuvchi shlanglarni siqib qo‘yish, burab yuborish yoki buklab qo‘yish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
rezakka benzin yoki kerosin uzatish uchun kislorod shlangidan foydalanish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Yonuvchi suyuqliklardan foydalanib kavsharlash ishlarini amalga oshirishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
234. Kavsharlash ishlarini olib borishda ish joyi yonuvchi materiallardan tozalangan, ish joyidan 5 m dan kam masofada joylashgan yonuvchi konstruksiyalar alangalanishdan temirli to‘siqlar bilan ishonchli himoyalangan yoki ustiga suv sepilgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
235. Kavsharlash lampalarini soz holatda saqlash, bir oyda bir marta mustahkamligini va germetikligini tekshirish lozim. Bundan tashqari, kamida bir yilda bir marta gidravlik bosim ostida sinash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
236. Har bir lampa zavodda o‘tkazilgan gidravlik sinov natijalari va ruxsat etilgan ishchi bosim aks ettirilgan pasportga ega bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
237. Kavsharlash lampalariga yonuvchi suyuqlik quyish va uni o‘t oldirish maxsus ajratilgan joylarda amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
238. Kavsharlash lampasidan olov otilib chiqishining oldini olish uchun unga quyiladigan yonuvchi suyuqlik begona aralashmalar va suvdan tozalangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
239. Kavsharlash lampasi portlab ketishining oldini olish uchun quyidagilar taqiqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kerosinda ishlaydigan lampalar uchun yoqilg‘i sifatida benzin yoki benzin bilan kerosin aralashmasidan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
lampa rezervuaridagi bosimni pasportida nazarda tutilgan bosimdan havo bilan ko‘paytirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
lampaga uning hajmining ¾ qismidan ortiq miqdorda kerosin quyish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nasos yordamida dam urilayotgan lampaning suyuqligi bilan gorelkani qizdirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yonib turgan yoki hali sovushga ulgurmagan lampaning havo vintini va yoqilg‘i quyish qopqog‘ini burab chiqarish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ochiq alangaga yaqin joyda lampani qismlarga ajratish, ta’mirlash hamda uning ichidan suyuqlikni to‘kish yoki ichiga quyish.
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
240. Konstruksiyasi yoki bezaklari yonadigan binolardagi muzlab qolgan vodoprovod, oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmog‘i va bug‘ quvurlarini qizdirish uchun kavsharlash lampalaridan foydalanish taqiqlanadi.
(240-band O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining 2025-yil 12-dekabrdagi 15-son, Qishloq xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 11-dekabrdagi 42-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 9-dekabrdagi 63-son va Suv xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 5-dekabrdagi 01/25-6-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 2710-1, 17.12.2025-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.12.2025-y., 10/25/2710-1/1194-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-§. Bitumlar va qatronlarni eritishda yong‘in xavfsizligi talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
241. Bitum va qatronlarni eritish qozonlarini yangi qurilayotgan imoratlar, yonadigan binolar va qurilish materiallaridan kamida 50 m masofada joylashgan maxsus ajratilgan joylarda o‘rnatish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qozonlarni binolarning chordoq xonalariga hamda qoplamalarning ustiga (yonmaydigan qoplamalar bundan mustasno) o‘rnatish taqiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
242. Yog‘ingarchiliklaridan himoyalash va qozonda alangalangan massani o‘chirish uchun har bir qozon zich yopiladigan yonmaydigan qopqoq bilan ta’minlanishi, bitum qaynab ketganda o‘t yoqish kamerasiga to‘kilishidan himoyalovchi moslama bilan jihozlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
243. Qozonni o‘rnatganda, uning o‘t yoqish kamerasi ustidagi cheti qarama-qarshi tomondagi chetidan 5-6 sm ga balandroq bo‘lishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
244. Ishlar yakunlangandan keyin qozonlarning o‘t yoqish kameralaridagi olov o‘chirilishi va ustiga suv sepilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
245. Yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan yong‘inni o‘chirish maqsadida bitum eritish joyini hajmi 0,5 m3 ga teng bo‘lgan quruq qumli qutilar, belkuraklar va ko‘pikli o‘t o‘chirgichlar bilan ta’minlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
246. Ko‘chma qozonlarni gaz yordamida ishlatilganda, gazballonlarni shamollatiladigan metall javonlarda ikkitadan ko‘p bo‘lmagan miqdorda, qozondan kamida 20 m masofada joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Metall javonlar doimo qulflangan holatda turishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-bob. Yong‘in o‘chirish, aloqa va signalizatsiya vositalaridan foydalanish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
247. Yangidan qurilayotgan transport vositalarini saqlash, ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan bino va inshootlar yong‘inga qarshi avtomatika vositalari bilan, qolganlari esa yong‘in signalizatsiyasi bilan jihozlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
248. Yong‘inga qarshi texnikadan yong‘in o‘chirish bilan bog‘liq bo‘lmagan xo‘jalik, ishlab chiqarish va boshqa ehtiyojlar uchun foydalanish qat’iyan man etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
249. Yong‘inga qarshi jo‘mraklar o‘rnatilgan vodoprovod tarmog‘i talab etiladigan bosimni ta’minlashi va yong‘in o‘chirish maqsadida zaruriy miqdordagi suv o‘tkazishi lozim. Binodagi yong‘inga qarshi jo‘mraklar soni 12 tadan ortiq bo‘lganda, vodoprovod tarmog‘i kamida ikkita ta’minlovchi manbalarga ulangan bo‘lishi lozim. Bosim yetarli darajada bo‘lmaganda vodoprovod tarmog‘ida bosim oshiruvchi nasoslar o‘rnatilishi lozim. Ular tashqariga bevosita chiqish yo‘liga ega bo‘lgan xonada joylashtiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
250. Yong‘in o‘chirish gidrantlari joylashtirilgan vodoprovod tarmog‘i aylanma, ikkita suv ta’minoti manbasiga ulangan bo‘lishi hamda bosimi suv ustuni bo‘yicha kamida 10 m ga teng bo‘lishi lozim. Suv ta’minoti manbai bitta bo‘lganda sodir bo‘lgan yong‘inni o‘chirish maqsadida suv zaxirasini saqlash uchun yong‘inga qarshi rezervuarlarini (kamida ikkita) va nasos stansiyasini tashkil qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
251. Yong‘in o‘chirish rezervuarlari, suv havzalari, vodoprovod tarmog‘i va gidrantlari, nasos stansiyalari, yong‘in o‘chirish sprinklerli va drencherli qurilmalari ustidan doimiy texnik kuzatuv o‘rnatilgan bo‘lishi va ularning sozligini ta’minlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
252. Ta’mirlash ishlari olib borilishi yoki vodoprovod tarmog‘i qismlarining o‘chirilishi, nasos stansiyalari ishdan chiqishi, sprinklerli yoki drencherli yong‘in o‘chirish qurilmalarining nosozligi, yong‘inga qarshi havzalaridan suv sirqib chiqib ketayotganligi to‘g‘risida tashkilot rahbari zudlik bilan yong‘indan saqlash xizmatiga xabar berishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
253. Yong‘in o‘chirish nasos stansiyasi xonasida yong‘inga qarshi suv ta’minotining umumiy chizmasi, obyektning sprinklerli va drencherli qurilmalari chizmasi hamda ulardan foydalanish yo‘riqnomasi osib qo‘yilishi lozim. Har bir zulfinda va bosim oshiruvchi yong‘in o‘chirish nasoslarida ularning vazifasini aks ettiruvchi ko‘rsatkichlar bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
254. Yong‘in nasoslari tarmoqdagi bosim tushib ketganda avtomatik ravishda yoqilishi yoki obyektni qo‘riqlash postidan masofadan yoqilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
255. Ichki yong‘inga qarshi vodoprovodning barcha xonalardagi yong‘in o‘chirish jo‘mraklarini plombalanadigan javonlarga solinadigan yenglar va dastaklar bilan jihozlash lozim. Yong‘in yenglari quruq, yaxshi o‘rab qo‘yilgan va jo‘mrakka va dastaklarga ulangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
256. Ko‘chma yong‘in o‘chirish texnikasi (yong‘in o‘chirish avtomobillari, motopompalar) va yong‘in o‘chirish uskunalari mavjud bo‘lganda ular doimo soz holda bo‘lishi lozim. Ularni saqlash uchun maxsus isitiladigan xona (yong‘in deposi, boks) jihozlangan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yong‘in o‘chirish texnikasi va yong‘in o‘chirish vositalari qayerda joylashganligini ko‘rsatish uchun belgilangan shakldagi ko‘rsatkich belgilari qo‘llanilishi va binoning ichida hamda tashqarisida ko‘zga ko‘rinadigan joylarda 2-2,5 m balandlikda o‘rnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
257. Sexlar, omborlar va ustaxonalarda mavjud bo‘lgan o‘t o‘chirgichlar va boshqa yong‘in o‘chirish vositalarining saqlanishi va ishlatishga doimo shayligi ustidan kundalik nazorat qilish tashkilot tomonidan tayinlangan mas’ul shaxs tomonidan amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
258. O‘t o‘chirgichlarni joylashtirish, ularga xizmat ko‘rsatish va ulardan foydalanish tartibi ishlab chiqaruvchi zavodlar yo‘riqnomalari asosida ishlab chiqilishi hamda quyidagi talablarga muvofiq bo‘lishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
havo o‘tib turmaydigan va maydoni 15 m2 dan kam bo‘lgan xonalarda tarkibida galoidouglevodorodli birikmalari bo‘lgan moddalar bilan to‘ldirilgan o‘t o‘chirgichlardan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
himoyalanadigan xonalardan odamlarni evakuatsiya qilish yo‘llarida o‘t o‘chirgichlarni o‘rnatish taqiqlanadi (o‘t o‘chirgichlarni tokchalarga o‘rnatish bundan mustasno);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
o‘t o‘chirgichlar pol ustida maxsus tumbalarda yoki pol sathidan o‘t o‘chirgichning past chekkasigacha 1,5 m dan yuqori bo‘lmagan balandlikda va eshik ochilgan holatda uning chetidan 1,2 m dan kam bo‘lmagan masofada joylashtirilgan bo‘lishi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
o‘t o‘chirgichlarni joylashtirish uchun mo‘ljallangan maxsus tumba yoki javonning konstruksiyasi va tashqi ko‘rinishi ularning ichida joylashtirilgan o‘t o‘chirgichning turini vizual ravishda aniqlash imkonini berishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
o‘t o‘chirgich shunday joylashtirilishi lozimki, uning tashqi qobig‘idagi yo‘riqnoma yozuvlari yaqqol ko‘rinishi shart;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tashkilot maydonida ochiq havoda joylashtirilgan o‘t o‘chirgichlar uchun javonchalar, ayvon va bostirmalar tashkil etilishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
isitilmaydigan xonada saqlanadigan ko‘pikli o‘t o‘chirgichlarni havo harorati minus darajasiga tushib qolgan vaziyatlarda yaqin atrofdagi isitiladigan xonaga olib o‘tish va u yerga “Bu yerda o‘t o‘chirgichlar saqlanayapti” degan yozuvni ilib qo‘yish kerak. O‘t o‘chirgichlar saqlangan avvalgi joyda esa, ular qayerga joylashtirilganligini ko‘rsatuvchi ogohlantiruvchi belgini o‘rnatilishi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
259. Tashkilotda o‘rnatilgan o‘t o‘chirgichlar kamida har 10 kunda bir marta tashqi ko‘rikdan o‘tkazilishi (manometrdagi bosim ko‘rsatmasi yoki navbatdagi qayta zaryadlash muddati tekshiriladi) va ifloslanib ketganda artib qo‘yilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
260. Uglekislotali o‘t o‘chirgichlar obyektlarda o‘rnatilganda 50oC dan ortiq qizib ketishi va quyosh nurlarining ta’siridan saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
261. Foydalanishga kelgan har bir o‘t o‘chirgichga tartib raqami beriladi va u oq rangli bo‘yoq bilan o‘t o‘chirgichning qobig‘iga yozib qo‘yiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
262. Zanglashning oldini olish maqsadida yong‘in o‘chirish asboblarining temirli qismlarini muntazam ravishda tozalash va moylab turish talab etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
263. Har bir qumli quti yonida katta belkurak doimo mavjud bo‘lishi lozim. Qumli qutilarning qopqoqlari zich yopilishi va qutilar ustiga “Yong‘in o‘chirish uchun qum” deb yozib qo‘yilgan bo‘lishi zarur. Qutilardagi qumni doimo tekshirib turish, qum namiqib yoki qumoqlashib qolganda uni quritish va elakdan o‘tkazish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
264. Kigiz va asbestli matoni qopqoqli metall g‘iloflarda saqlash, muntazam ravishda quritish va changdan tozalash (kamida 3 oyda bir marta) kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
265. Ishlab chiqarish xonalarida (telefon apparatlarining yonida) yaqin atrofdagi yong‘indan saqlash xizmatining va yong‘in xavfsizligi uchun mas’ul shaxsning telefon raqamlari yozilgan ma’lumot o‘rnatilgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-bob. Yong‘inlarni bartaraf qilishda tashkilotlarda amalga oshiriladigan ishlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
266. Yong‘in yuzaga kelganda tashkilot rahbariyati va mas’ul shaxslarining barcha harakatlari birinchi navbatda odamlar xavfsizligini va ularni evakuatsiya qilinishini ta’minlashga qaratilgan bo‘lishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
267. Yong‘in yoki alangani ko‘rib qolgan har bir xodim quyidagi harakatlarni amalga oshirishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zudlik bilan yong‘indan saqlash xizmatiga xabar berish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mavjud bo‘lgan yong‘in o‘chirish vositalari (o‘t o‘chirgich, ichki yong‘inga qarshi jo‘mragi, statsionar yong‘in o‘chirish qurilmasi va sh.k.) yordamida yong‘inni bartaraf etishga kirishish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yong‘in ro‘y bergan joyga obyekt rahbarini chaqirtirish choralarini ko‘rish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-bob. Yong‘in xavfsizligi qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik
Oldingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
268. Mansabdor shaxslar va xodimlar tomonidan yong‘in xavfsizligi qoidalarini, shu jumladan mazkur Qoidalar talablarini buzish (bajarmaslik, talab darajasida bajarmaslik yoki bajarishdan bosh tortish) oqibati xususiyatiga qarab O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq intizomiy, ma’muriy yoki jinoiy javobgarlikka tortilishiga olib keladi.
(268-band O‘zbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-iyuldagi 16-mh-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-bob. Yakuniy qoida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
269. Mazkur Qoidalar O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, Davlat arxitektura va qurilish qo‘mitasi, Savdo-sanoat palatasi, Elektr energetikada nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qa’rini geologik o‘rganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi, O‘zbekiston neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish davlat inspeksiyasi, O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi, O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vaziri A. ABDUHAKIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 24-iyul
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“Davarxitektqurilish” qo‘mitasi raisi B. ZAKIROV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 24-iyul
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Savdo-sanoat palatasi raisi A. SHAYXOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 24-iyul
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“O‘zdavenergonazorat” inspeksiyasi boshlig‘i A. NIMATULLAYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 23-iyul
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi boshlig‘i B. GULYAMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 23-iyul
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“O‘zdavneftgazinspeksiya” boshlig‘i L. AKBARXODJAYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 23-iyul
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi raisi T. NARBAYEVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 23-iyul
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“O‘zstandart” agentligi bosh direktori A. KURBANOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2015-yil 23-iyul
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Transport vositalarini saqlash, ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatish obyektlari uchun yong‘in xavfsizligi qoidalariga
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalarining zaruriy sonini aniqlash bo‘yicha
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
NAMUNAVIY TARTIB
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Barcha ishlab chiqarish, ombor, yordamchi va ma’muriy bino va inshootlar hamda alohida xonalar va texnologik qurilmalar o‘t o‘chirgichlar, yong‘in o‘chirish jihozlari (suv saqlash uchun bochkalar, yong‘in chelaklari, asbest matosi, qumli qutilar, yong‘inga qarshi shchitlari va stendlari) va yong‘inga qarshi anjomlar (uzun dastali ilgak, lom, bolta, panjaralarni kesish qaychisi) bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim. Ushbu vositalar kichik alangalanishlarni, dastlabki rivojlanish bosqichdagi yong‘inlarni kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va bartaraf etishda ishlatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Tashkilotlarda ko‘pikli, suyuqlikli, uglekislotali, uglekislota-brometilli, aerozolli va kukunli o‘t o‘chirgichlardan, kigiz va asbestli matolardan, quritilgan va elakdan o‘tkazilgan qumdan foydalanish tavsiya etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ko‘pikli va uglekislota-brometilli o‘t o‘chirgichlar barcha yonuvchi qattiq va suyuq moddalar alangalanishi boshlanayotgan yong‘in o‘choqlarini o‘chirish uchun mo‘ljallangan, olovni o‘chiruvchi moddalarga ta’sir ko‘rsatib, yonish jarayonini kuchaytiradigan yoki portlash xavfini tug‘diradigan moddalar bundan mustasno (masalan, ishqorli moddalar, aluminiy, organik va boshqa birikmalar). Kuchlanish ostida turgan elektr uskunalaridagi yong‘inni o‘chirish uchun ko‘pikli o‘t o‘chirgichlardan foydalanish mumkin emas. Ko‘pikli o‘t o‘chirgichlarning bir turi bo‘lgan havo-ko‘pikli o‘t o‘chirgichlar (OVP-5 va OVP-10) yaxshi namlanmaydigan modda va materiallarning (paxta, momiq va sh.k.) kichik yong‘in o‘choqlarini o‘chirishga mo‘ljallangan. Suyuqlikli o‘t o‘chirgichlarning zaryadi sof shakldagi yoki suvda eritilgan yuzaki faol moddalardan (namlantiruvchilardan) iborat.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Uglekislotali o‘t o‘chirgichlar (qo‘lda olib yuriladigan OU-2, OU-5, OU-8 va tashiladigan OU-25, OU-80, OU-400) turli modda va materiallarning kichik yong‘inlarini hamda 1000 V gacha kuchlanish ostida bo‘lgan elektr qurilmalaridagi yong‘inlarni o‘chirish uchun mo‘ljallangan. Yonish jarayoni havosiz davom etadigan moddalar bundan mustasno.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uglekislotali o‘t o‘chirgichlar 10 kV gacha kuchlanish ostida turgan elektr qurilmalarini o‘chirish uchun qo‘llanilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Kukunli o‘t o‘chirgichlar yerishqorli va ishqorli metallar, neft mahsulotlari, erituvchilar, qattiq moddalar va 1000 V dan ortiq kuchlanish ostida bo‘lgan elektr qurilmalaridagi yong‘inlarni o‘chirish uchun mo‘ljallangan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shuningdek, kukunli o‘t o‘chirgichlar quyidagi klasslarga mansub yonuvchi moddalar va materiallarning yong‘inini o‘chirish uchun mo‘ljallangan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A klassi — tutash bilan birga (yog‘och, paxta, gazlama, qog‘oz) yonadigan qattiq moddalar yong‘ini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V klassi — yonganda eriydigan va suyuq moddalar yong‘ini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
S klassi — gazlar yong‘ini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
E klassi — kuchlanish ostidagi elektr qurilmalari yong‘ini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. O‘lchamlari kamida 1x1 m teng bo‘lgan kigiz va asbestli matolar havosiz yonmaydigan moddalar alanga olganda kichik yong‘inlarni o‘chirish uchun mo‘ljallangan. Yengil alangalanadigan suyuqliklar va yonuvchi suyuqliklardan foydalanish va saqlash joylarida ularning o‘lchamlari kattalashtirilishi mumkin (2x1,5 m; 2x2 m).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Ishlab chiqarish binolari va tashkilot maydonida yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalarini joylashtirish uchun maxsus yong‘inga qarshi shchitlar o‘rnatilishi va ular quyidagilar bilan jamlanishi lozim: kukunli o‘t o‘chirgichlar — 2 dona, uglekislotali o‘t o‘chirgich — 1 dona, qumli quti — 1 dona, kigiz va asbestli mato — 1 dona, lom — 2 dona, uzun dastali ilgaklar — 3 dona, boltalar — 2 dona. Yong‘inga qarshi shchitlar xonalarda ko‘zga ko‘rinadigan va yetib borish qulay bo‘lgan joylarda, imkon qadar xonadan chiqish joylariga yaqinroqda o‘rnatilishi lozim. Tashkilot maydonlari yong‘inga qarshi shchitlar bilan ta’minlanadi (200 m2 dan 400 m2 gacha maydonlar uchun bitta yong‘inga qarshi shchit hisobidan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Yong‘inga qarshi shchit tarkibidagi qum flyuslar, karnallit, kalsinatsiyalangan soda yoki boshqa mahalliy yonmaydigan sochiluvchan materiallar bilan almashtirilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalarining zaruriy soni har bir qavat va xona hamda ochiq qurilmalar etajerkalari bo‘yicha alohida hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar bir xonaning ichida yong‘in xavfsizligi bo‘yicha turli bo‘lgan va bir-biridan yong‘inga qarshi devorlar bilan ajratilmagan bir nechta ishlab chiqarishlar joylashgan bo‘lsa, bunday xonalarning barchasi eng xavfli ishlab chiqarish me’yorlari bo‘yicha yong‘in anjomlari va boshqa turdagi yong‘in o‘chirish vositalari bilan ta’minlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalarining turlari va sonini aniqlashda yonuvchi moddalarning fizik-kimyoviy va alangalanish xavfi bo‘yicha xususiyatlarini, ularning yong‘in o‘chiruvchi moddalarga ta’siri hamda ishlab chiqarish xonalarining maydonlari va ochiq maydonlar va qurilmalar maydonlarining katta-kichikligini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Alohida yong‘in xavfi bor ishlab chiqarish qurilmalari (bo‘yash kameralari, toblash vannalari, sinash stendlari, detallarni yuvish va moysizlantirish qurilmalari, quritish kameralari va sh.k.) har biri kamida ikkita o‘t o‘chirgich yoki bitta statsionar yong‘in o‘chirish qurilmasi bilan jihozlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Har bir ishlab chiqarish va boshqa vazifa bajaruvchi xonani bir turdagi o‘t o‘chirgichlar bilan ta’minlash tavsiya etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Katta miqdorda yengil alangalanadigan va yonuvchi suyuqliklar hamda tez yonadigan materiallar (kauchuk, rezina va sh.k.) mavjud bo‘lgan joylarda OVP-U-250 va OVP-100 turdagi o‘t o‘chirgichlarni o‘rnatish maqsadga muvofiq.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Statsionar yong‘in o‘chirish qurilmalari bilan jihozlangan xonalar, yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalari bilan jihozlanishi lozim bo‘lgan miqdorining 50 foizi hisobida ta’minlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Qimmatbaho apparatura va uskunalar o‘rnatilgan joylarda yong‘inni o‘chirish vositalarining soni ko‘paytirilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Omborlar, havozalar, tolali materiallardan yasalgan idishlar, mahalliy sharoitlardan kelib chiqib, yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalari to‘plami bilan jihozlangan yong‘inga qarshi shchitlar bilan ta’minlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. GOST 12.4.009-83 “Obyektlarni himoya qilish uchun yong‘in texnikasi. Asosiy turlari. Joylashtirish va xizmat ko‘rsatish” talablariga muvofiq, suv saqlash uchun mo‘ljallangan bochkaning hajmi kamida 0,2 m3 ga teng bo‘lishi hamda chelak bilan butlanishi lozim. Qumli qutilarning hajmi esa 0,5, 1 va 3 m3 ga teng bo‘lishi va katta belkurak bilan butlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qumli qutining konstruksiyasi uning ichidan qum olish qulay bo‘lishi va ichiga suv kirib qolishiga yo‘l bermasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Quyidagi jadvalda aytib o‘tilmagan xonalar uchun yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalarini, ushbu jadvalda ko‘rsatilgan boshqa xonalarga bo‘lgani kabi, xonalarning yong‘in xavfiga qarab qo‘llash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Jadval
Yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalarining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ME’YORLARI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

T/r

Xonalar, inshootlar va qurilmalar nomlari

O‘lchov birligi

Yong‘inga qarshi uskunalar va yong‘inni o‘chirishning birlamchi vositalarining nomlari va soni

Izoh

Ko‘pikli o‘t o‘chirgichlar (sig‘imi 10 litr)

Uglekislotali yong‘in o‘chirgichlar (OU-5 turdagi)

Kukunli o‘t o‘chirgichlar (OP-5 turdagi)

Hajmi 0,5 m2 ga teng qumli quti va belkurak

Sig‘imi
250 litrga teng suv solingan bochka va unga qo‘shimcha 2 dona chelak

Kigiz va asbestli mato (o‘lchamlari
2 x 2 m)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1.

Transport vositalarini saqlash xonalari va garajlar

100 m2

1

1

1

1

2.

Ochiq transport vositalari to‘xtab turish joyi

100 m2

1

1

1

1

3.

Bo‘yash, loklash

va sh.k. sexlar

100 m2

1

1

Faqat bo‘yash kameralari oldida o‘rnatiladi

4.

Avtota’mirlash sexlari

100 m2

1

1

5.

Akkumulyator xonalari

Bir xona uchun

1

1

1

1

6.

Dizel dastgohlar

Bir dizel uchun

2

2

1

7.

Yoqilg‘i-taqsimlovchi kolonkalar

Bir kolonka uchun

1

1

1

1

8.

Qozonxonalar a) qattiq yoqilg‘ida ishlovchi

Har bir o‘t yoqish kamerasi uchun

1

1
(A, V, S, E)

1

b) suyuq yoqilg‘ida ishlovchi

Har bir o‘t yoqish kamerasi uchun

1

1

1

9.

Taqsimlovchi elektr qurilmalar

Har bir xona uchun

1

1

10.

Ochiq elektr podstansiyalari

Har bir apparat uchun

1

1

11.

Gaz payvandlash, elektr-payvandlash, tunukachilik ustaxonalari

va sexlar

200 m2

1

1

12.

Laboratoriyalar

150 m2

1*

1

13.

Mexanik ustaxonalar

100 m2

1

1

(A, V, S, E)

1

14.

Duradgorlik ustaxonalari

50 m2

1

1

(A, V, S, E)

1

1

15.

Yog‘och va taxtalarni quritish xonasi

Bir kamera uchun

1

1

(A, V, S, E)

1

16.

Gulqog‘oz sexlari

300 m2

1

1

(A, V, S, E)

1

1

17.

Atsetilen sexlari

Bir apparat uchun

1

1

1

(A, V, S, E)

1

18.

Yonuvchi tolali materiallar omborlari

200 m2

1

1

(A, V, S, E)

1

1

Vodoprovod mavjud bo‘lmaganda suv solingan bochkalar o‘rnatiladi

19.

Kalsiy karbidi omborlari

100 m2

1

1

1

1

20.

Siqilgan, suyultirilgan va eritilgan gazlar solingan ballonlar ombori

200 m2

1

1

(A, V, S, E)

21.

Texnik uskunalarning moddiy omborlari

200 m2

1

1

22.

Alanga olish harorati 400C gacha bo‘lgan yengil alangalanadigan suyuqliklar sig‘imlarini saqlash omborlari

50 m2

1

1

2

Har bir xona uchun kamida

2 dona OVP

turdagi o‘t o‘chirgich

23.

Alanga olish harorati

400C dan yuqori

bo‘lgan yonuvchi suyuqliklar

sig‘imlarini saqlash omborlari

100 m2

1

1

1

24.

Bochkalarga solingan neft mahsulotlarini saqlash omborlari

200 m2

2

1

1

Har bir xona uchun kamida

2 dona OVP turdagi o‘t o‘chirgich

25.

Bochkalarga solingan neft mahsulotlarini saqlash maydonlari

200 m2

1

1

1

Har bir xona uchun kamida

1 dona OVP turdagi o‘t o‘chirgich

26.

Kompressor xonalari

3 ta kompressor uchun

2

2

Yoki 3 ta kompressor uchun 2 dona

OX-3 turdagi o‘t o‘chirgich

27.

Kimyoviy moddalar omborlari

200 m2

1

1

(A, V, S, E)

28.

Idishlarga solingan yengil alangalanadigan suyuqliklar va yonuvchi suyuqliklar saqlovchi yerosti yoki yarim yerosti omborlari

50 m2

1

1

1

29.

Kislotalar omborlari

200 m2

1

(A, V, S, E)

1

30.

Charm, rezina, charm mahsulotlari, rezina mahsulotlari omborlari

200 m2

1

1

(A, V, S, E)

1

1

31.

Arralangan materiallar omborlari

300 m2

1

1

(A, V, S, E)

1

Vodoprovod mavjud bo‘lmaganda suv solingan bochkalar o‘rnatiladi

32.

Yog‘ochdan yasalgan idishlar omborlari

100 m2

1

1

(A, V, S, E)

1

33.

Tosh ko‘mir omborlari

500 m2

1

1

(A, V, S, E)

1

34.

Shtabelga taxlangan o‘tin omborlari

Har bir shtabel uchun

1

1

(A, V, S, E)

1

35.

Torf va pistako‘mir omborlari

500 m2

1

1

(A, V, S, E)

1

Torf qazib olinadigan konlardagi torf omborlari yong‘in o‘chirishning birlamchi vositalari bilan ta’minlanadi

36.

Xizmat xonalari:

a) koridor tizimida

Koridor uzunligi

200 m

1

1

(A, V, S, E)

Har bir qavat uchun kamida

2 dona o‘t o‘chirgich

b) koridor tizimi bo‘yicha emas, shu jumladan vestibyul va zinakataklarda

200 m2

1

(A, V, S, E)

Har bir (alohida)

xona uchun kamida

1 dona o‘t o‘chirgich

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
* Qo‘shimcha 1 dona xladonli OX-3 turdagi o‘t o‘chirgichni OU-5 turdagi o‘t o‘chirgichga almashtirilishi mumkin.
(O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2015-y., 34-son, 459-modda; Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son; 22.12.2025-y., 10/25/2710-1/1194-son)