Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan Rossiya Federatsiyasi Hukumati oʻrtasida
Bitim
Investitsiyalarni ragʻbatlantirish va oʻzaro himoya qilish toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati va Rossiya Federatsiyasi Hukumati, keyingi oʻrinlarda “Ahdlashuvchi Tomonlar” deb ataluvchilar,
bir Ahdlashuvchi Tomon davlati investorlarining boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida investitsiyalarni amalga oshirishi uchun qulay shart-sharoitlar yaratishni istab,
mazkur Bitim asosida investitsiyalarni ragʻbatlantirish va oʻzaro himoya qilish sarmoyalar kirib kelishiga turtki boʻlishi hamda oʻzaro manfaatli savdo-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy hamkorlikning rivojlanishiga koʻmak berishini anglagan holda,
quyidagilar toʻgʻrisida kelishib oldilar:
1-modda
Taʼriflar
Taʼriflar
Mazkur Bitim maqsadlari uchun keyingi oʻrinlarda keltirilgan tushunchalar quyidagi maʼnolarni anglatadi:
a) “investor” — bir Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida investitsiyalarni amalga oshirayotgan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlatining har qanday jismoniy yoki yuridik shaxsi:
jismoniy shaxs — Ahdlashuvchi Tomon davlatining qonunchiligiga muvofiq uning fuqarosi boʻlgan har qanday jismoniy shaxs;
yuridik shaxs — Ahdlashuvchi Tomon davlatining qonunchiligiga muvofiq tashkil etilgan yoki taʼsis etilgan har qanday yuridik shaxs.
b) “investitsiyalar” — bir Ahdlashuvchi Tomon davlatining investori tarafidan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududiga mazkur davlat qonunchiligiga muvofiq kiritilgan mulkiy qimmatliklarning barcha turlari, xususan:
koʻchar va koʻchmas mulk;
aksiyalar, ulushlar va tijorat tashkilotlari kapitalida ishtirok etishning boshqa shakllari;
iqtisodiy qimmatliklar yaratish uchun sarflangan pul mablagʻlari boʻyicha yoki iqtisodiy qiymatga ega boʻlgan va investitsiyalar bilan bogʻliq shartnomalar boʻyicha talab qilish huquqi;
intellektual mulk obyektlariga (mualliflik huquqlari, patentlar, sanoat namunalari, modellar, tovar belgilari yoki xizmat koʻrsatish belgilari, texnologiyalar, tijorat qiymatiga ega boʻlgan maʼlumotlar va nou-xau) nisbatan mutlaq huquqlar;
tadbirkorlik faoliyatini yuritish uchun har bir Ahdlashuvchi Tomon davlatining qonunchiligi asosida yoki har bir Ahdlashuvchi Tomon davlatining qonunchiligiga muvofiq tuzilgan shartnomalar asosida beriladigan huquq, shu jumladan, tabiiy resurslarni qidirish, qazib olish, ularga ishlov berish va ulardan foydalanish bilan bogʻliq huquqlar.
Investitsiyalar shaklining har qanday oʻzgarishi, basharti bunday oʻzgarish oʻz hududida investitsiyalar amalga oshirilgan Ahdlashuvchi Tomon davlati qonunchiligiga zid boʻlmasa, ularni investitsiyalar sifatida kvalifikatsiya qilishga daxl qilmaydi.
v) “daromadlar” — Ahdlashuvchi Tomonlar davlati hududida investitsiyalardan olingan har qanday mablagʻlar, shu jumladan foyda, foizlar, dividendlar, royalti, litsenziya, vositachilik va boshqa mukofotlar;
g) “Ahdlashuvchi Tomon davlati hududi” — tegishli ravishda Oʻzbekiston Respublikasi hududi yoki Rossiya Federatsiyasi hududi, Rossiya Federatsiyasiga nisbatan qoʻllanilganda, shuningdek Birlashgan Millatlar Tashkilotining 1982-yil 10-dekabrdagi Dengiz huquqi boʻyicha Konvensiyasiga muvofiq belgilanadigan alohida iqtisodiy zona va kontinental shelf;
d) “Ahdlashuvchi Tomon davlati qonunchiligi” — tegishli ravishda Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari va boshqa normativ-huquqiy hujjatlari yoki Rossiya Federatsiyasining qonunlari va boshqa normativ-huquqiy hujjatlari.
2-modda
Investitsiyalarni ragʻbatlantirish va himoya qilish
Investitsiyalarni ragʻbatlantirish va himoya qilish
1. Har bir Ahdlashuvchi Tomon boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlatining investorlariga oʻz davlati hududida investitsiyalarni amalga oshirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratishga intiladi hamda oʻz davlati qonunchiligiga muvofiq bunday investitsiyalarning olib kirilishiga ruxsat beradi.
2. Har bir Ahdlashuvchi Tomon oʻz davlati hududida boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati investorlariga tegishli investitsiyalarning toʻliq himoyasini oʻz davlati qonunchiligiga muvofiq taʼminlaydi.
3-modda
Investitsiyalar rejimi
Investitsiyalar rejimi
1. Har bir Ahdlashuvchi Tomon oʻz davlati hududida boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati investorlarining investitsiyalariga nisbatan ularni boshqarish va tasarruf etish uchun adolatli va teng huquqli rejimni taʼminlaydi.
2. Mazkur moddaning 1-bandida nazarda tutilgan rejim oʻz davlati investorlarining yoki har qanday uchinchi davlat investorlarining investitsiyalariga taqdim qilingan, investorning fikriga koʻra, eng qulay deb hisoblangan rejimdan kam boʻlmasligi lozim.
3. Har bir Ahdlashuvchi Tomon xorijiy investorlar va ularning investitsiyalariga, shu jumladan reinvestitsiya qilingan investitsiyalarga nisbatan milliy rejimdan istisnolar qilishni qoʻllash va joriy etish huquqini oʻzida saqlab qoladi.
4. Mazkur moddaning 2-bandiga muvofiq taqdim etiladigan rejim quyidagi hollarda Ahdlashuvchi Tomonlar taqdim etayotgan yoki kelajakda taqdim etadigan afzalliklarga nisbatan tatbiq etilmaydi:
erkin savdo zonasida, bojxona ittifoqida yoki har qanday shunga oʻxshash iqtisodiy integratsion tuzilmalarda ishtirok etish munosabati bilan;
ikkiyoqlama soliqqa tortishga yoʻl qoʻymaslik toʻgʻrisidagi bitimlar yoki soliqqa tortish masalalari boʻyicha boshqa kelishuvlar asosida.
5. Mazkur Bitimning 4, 5 va 8-moddalari qoidalariga daxl qilmagan holda, Ahdlashuvchi Tomon boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati investorlarining investitsiyalariga va ularning ushbu investitsiyalar bilan bogʻliq faoliyatiga 1994-yil 15-apreldagi Jahon savdo tashkilotini taʼsis etish toʻgʻrisida Marrakesh Bitimining 1V-ilovasiga muvofiq beradigan rejimga nisbatan qulayroq rejim taqdim etmaydi.
4-modda
Ekspropriatsiya
Ekspropriatsiya
1. Oʻz oqibatlari boʻyicha ekspropriatsiya yoki natsionalizatsiyaga teng boʻlgan, bir Ahdlashuvchi Tomon davlati investorlarining boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida amalga oshirgan investitsiyalariga nisbatan majburiy olib qoʻyish choralarini (keyingi oʻrinlarda — ekspropriatsiya) qoʻllash mumkin emas, bunday choralarni jamiyat manfaatlaridan kelib chiqib, mazkur boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati qonunchiligida belgilangan tartibga rioya etgan holda, kamsitish xususiyatidan holi ravishda, tez, yetkazilgan zararga monand va samarali tovon toʻlashni nazarda tutgan holda amalga oshirish holatlari bundan mustasno.
2. Tovon investitsiyalarning haqiqatdan ekspropriatsiya qilingani yoki kelgusida ekspropriatsiya qilinishi haqida rasman maʼlum boʻlgan sanada hisoblangan mazkur investitsiyalarning bozor qiymatiga mos boʻlishi lozim. Tovon kechiktirmasdan erkin muomaladagi valyutada toʻlanadi va mazkur Bitimning 6-moddasiga muvofiq bir Ahdlashuvchi Tomon davlati hududidan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududiga oʻtkaziladi. Tovon summasiga bozor asosida belgilanadigan tijorat stavkasida, ammo olti oylik dollar kreditlari boʻyicha London banklararo taklif stavkasidan (LIBOR) kam boʻlmagan stavkada, ekspropriatsiya qilingan sanadan boshlab toʻlangan sanaga qadar foizlar hisoblanib, qoʻshilib boradi.
5-modda
Zararni qoplash
Zararni qoplash
Bir Ahdlashuvchi Tomon davlatining boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududidagi urush, fuqarolik tartibsizliklari yoki shunga oʻxshash boshqa holatlar oqibatida investitsiyalariga zarar yetkazilgan investorlariga restitutsiya, zararni qoplash, tovon toʻlash yoki tartibga solishning boshqa turlariga nisbatan, mazkur boshqa Ahdlashuvchi Tomonning uchinchi davlat investorlariga yoki oʻz davlati investorlariga bunday zarar munosabati bilan choralar koʻrishda qoʻllaydigan rejimlar ichidagi eng qulay boʻlgan rejim taqdim etiladi.
6-modda
Toʻlovlarni oʻtkazish
Toʻlovlarni oʻtkazish
1. Har bir Ahdlashuvchi Tomon oʻz davlati qonunchiligida belgilangan barcha soliq va shunga oʻxshash majburiyatlar boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati investorlari tarafidan bajarilgandan soʻng, oʻz davlati hududidan investitsiyalar bilan bogʻliq toʻlovlarning, xususan quyidagilarning hech qanday cheklovlarsiz oʻtkazilishini kafolatlaydi:
a) boshlangʻich kapital yoki investitsiyalarni taʼminlab turish yoxud kengaytirish uchun foydalaniladigan har qanday qoʻshimcha mablagʻlar;
b) daromadlar;
v) mazkur Bitimning 4 va 5-moddalarida nazarda tutilgan tovon toʻlovlari;
g) investitsiyalarning qisman yoki toʻla tugatilishdan yoxud sotilishidan tushgan mablagʻlar;
d) ikkala Ahdlashuvchi Tomonlar tarafidan investitsiyalar sifatida tan olingan kreditlar va qarzlarni qaytarish hisobiga toʻlanadigan mablagʻlar, shuningdek hisoblangan foizlar;
e) bir Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida investitsiyalarni amalga oshirish munosabati bilan mehnat qilishga ruxsat etilgan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati investorlari va jismoniy shaxslari oladigan ish haqi va boshqa mukofotlar;
j) mazkur Bitimning 8-moddasiga muvofiq nizolarni hal etish oqibatida vujudga keladigan toʻlovlar.
2. Toʻlovlarni oʻtkazish kechiktirilmasdan, oʻz hududida investitsiyalar amalga oshirilgan Ahdlashuvchi Tomon davlatining valyutaga oid qonunchiligiga muvofiq, erkin muomaladagi valyutada oʻtkazma sanasida qoʻllaniladigan kurs boʻyicha amalga oshiriladi.
7-modda
Subrogatsiya
Subrogatsiya
Ahdlashuvchi Tomon yoki u vakolat bergan organ investorga boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida investitsiyalar bilan bogʻliq notijorat xavflardan himoya qilish kafolati asosida toʻlovni amalga oshirgandan soʻng, investorga tegishli huquqlarni mazkur investor bilan bir xil hajmda, subrogatsiya tartibida amalga oshirishi mumkin. Bunday huquqlar mazkur boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi.
8-modda
Ahdlashuvchi Tomon bilan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlatining investori oʻrtasidagi nizolarni hal etish
Ahdlashuvchi Tomon bilan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlatining investori oʻrtasidagi nizolarni hal etish
1. Bir Ahdlashuvchi Tomon bilan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlatining investori oʻrtasida ushbu investorning birinchi Ahdlashuvchi Tomon davlati hududidagi investitsiyalari yuzasidan vujudga keladigan nizolar, shu jumladan mazkur Bitimning 4 va 5-moddalariga muvofiq tovon miqdori, tovon toʻlash shartlari yoki tartibiga yoxud mazkur Bitimning 6-moddasida nazarda tutilgan toʻlovlarni oʻtkazish tartibiga oid nizolar imkon qadar muzokaralar yoʻli bilan hal etiladi.
2. Basharti nizo tomonlaridan istalgan birining nizoni muzokaralar yoʻli bilan hal etish toʻgʻrisidagi iltimosi sanasidan boshlab olti oy davomida muzokaralar yoʻli bilan hal etishning imkoni boʻlmasa, nizo investorning tanlovi boʻyicha oʻz hududida investitsiyalar amalga oshirilgan Ahdlashuvchi Tomon davlatining vakolatli sudi yoki arbitrajiga yoxud Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xalqaro savdo huquqi boʻyicha komissiyasining Arbitraj reglamentiga (YuNSITRAL) muvofiq “ad hoc” arbitraj sudiga yoki 1965-yil 18-martda Vashington shahrida imzolangan Davlatlar bilan boshqa davlatlarning jismoniy yoki yuridik shaxslari oʻrtasidagi investitsiyaga doir nizolarni hal qilish boʻyicha Konvensiyaga muvofiq taʼsis etilgan Investitsiyaga oid nizolarni hal qilish boʻyicha xalqaro markazga nizoni ushbu Konvensiya qoidalariga muvofiq (Konvensiya ikkala Ahdlashuvchi Tomon davlatlari uchun kuchga kirgan boʻlsa) yoki Investitsiyaga oid nizolarni hal qilish boʻyicha xalqaro markazning Qoʻshimcha qoidalariga muvofiq (agar Konvensiya Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlarining biri yoki har ikkalasi uchun kuchga kirmagan boʻlsa) koʻrib chiqish uchun topshirilishi mumkin.
3. Arbitraj qarori yakuniy va nizodagi har ikkala tomon uchun ham majburiy hisoblanadi. Har bir Ahdlashuvchi Tomon oʻz davlati qonunchiligiga muvofiq bunday qarorning bajarilishini taʼminlashga majbur.
9-modda
Ahdlashuvchi Tomonlar oʻrtasidagi nizolarni hal etish
Ahdlashuvchi Tomonlar oʻrtasidagi nizolarni hal etish
1. Ahdlashuvchi Tomonlar oʻrtasidagi mazkur Bitimni talqin qilish va qoʻllashga doir nizolar ular oʻrtasida muzokaralar orqali hal etiladi.
Basharti muzokaralar boshlangandan eʼtiboran olti oy davomida nizo bunday yoʻl bilan hal etilmasa, u holda nizo har qanday Ahdlashuvchi Tomonning talabi boʻyicha “ad hoc” hakamlik sudiga koʻrib chiqish uchun topshiriladi.
2. Hakamlik sudi har bir alohida holat uchun tuziladi, buning uchun har bir Ahdlashuvchi Tomon hakamlik sudida ish koʻrish toʻgʻrisida xabarnoma olingan sanadan boshlab ikki oy davomida bittadan hakamlik sudi aʼzosini tayinlaydi. Soʻngra sudning ushbu ikki aʼzosi uchinchi davlat fuqarosini tanlaydi va u boshqa ikki aʼzolarning oxirgisi tayinlangan sanadan boshlab bir oy ichida har ikki Ahdlashuvchi Tomonning maʼqullashi bilan hakamlik sudining raisi etib tayinlanadi.
3. Basharti mazkur moddaning 2-bandida koʻrsatilgan muddatda zaruriy tayinlashlar amalga oshirilmagan boʻlsa, boshqa kelishuvlar mavjud boʻlmagan hollarda, har bir Ahdlashuvchi Tomon Xalqaro sud raisiga bunday tayinlashlarni amalga oshirish boʻyicha iltimos bilan murojaat qilishi mumkin. Agar Xalqaro sud raisi Ahdlashuvchi Tomonlardan biri davlatining fuqarosi boʻlsa yoki boshqa sabablarga koʻra ushbu iltimosni bajara olmasa, Xalqaro sud raisining oʻrinbosariga zaruriy tayinlashlarni amalga oshirish taklif etiladi. Agar Xalqaro sud raisining oʻrinbosari ham Ahdlashuvchi Tomonlardan biri davlatining fuqarosi boʻlsa yoki boshqa sabablar boʻyicha ushbu iltimosni bajara olmasa, Xalqaro sudning martabasi boʻyicha undan keyin turuvchi, biror Ahdlashuvchi Tomon davlatining fuqarosi boʻlmagan aʼzosiga zaruriy tayinlashlarni amalga oshirish taklif etiladi.
4. Hakamlik sudining qarori koʻpchilik ovoz bilan chiqariladi. Bunday qaror Ahdlashuvchi Tomonlar uchun yakuniy va majburiy hisoblanadi. Har bir Ahdlashuvchi Tomon oʻzi tayinlagan sud aʼzosining faoliyati hamda hakamlik sudidagi oʻz vakilligi bilan bogʻliq xarajatlarni qoplaydi. Ahdlashuvchi Tomonlar hakamlik sudi raisining faoliyati bilan bogʻliq xarajatlarni, shuningdek boshqa xarajatlarni teng ulushlarda qoplaydilar. Ammo hakamlik sudi oʻz qarorida Ahdlashuvchi Tomonlardan biri xarajatlarning koʻproq qismini qoplashini nazarda tutishi mumkin va bunday qaror har ikki Ahdlashuvchi Tomon uchun majburiy hisoblanadi. Hakamlik sudi oʻz ish tartibini mustaqil belgilaydi.
10-modda
Maslahatlashuvlar
Maslahatlashuvlar
Ahdlashuvchi Tomonlar ulardan birining iltimosiga koʻra, mazkur Bitimni talqin qilish va qoʻllashga doir masalalar boʻyicha maslahatlashuvlar oʻtkazadilar.
11-modda
Bitimning qoʻllanilishi
Bitimning qoʻllanilishi
Mazkur Bitim bir Ahdlashuvchi Tomon davlati investorlari tarafidan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida 1992-yil 1-yanvardan boshlab amalga oshirilgan barcha investitsiyalarga nisbatan qoʻllaniladi, ammo mazkur Bitim kuchga kirgunga qadar vujudga kelgan faktlar va harakatlar boʻyicha nizolarga nisbatan qoʻllanilmaydi.
12-modda
Bitimning kuchga kirishi va amal qilish muddati
Bitimning kuchga kirishi va amal qilish muddati
1. Har bir Ahdlashuvchi Tomon mazkur Bitimning kuchga kirishi uchun zarur boʻlgan davlat ichki protseduralarini bajarganligi toʻgʻrisida boshqa Ahdlashuvchi Tomonni yozma ravishda xabardor qiladi. Mazkur Bitim ikki xabarnomaning oxirgisi olingan sanadan kuchga kiradi.
2. Mazkur Bitim oʻn besh yil davomida oʻz kuchida boʻladi. Ushbu muddat tugagandan soʻng, basharti hech bir Ahdlashuvchi Tomon tegishli muddat tugashidan kamida oʻn ikki oy oldin oʻzining mazkur Bitimning amal qilishini tugatish niyati toʻgʻrisida boshqa Ahdlashuvchi Tomonni yozma ravishda xabardor qilmasa, uning amal qilishi navbatdagi besh yillik davrlarga oʻz-oʻzidan uzayaveradi.
3. Ahdlashuvchi Tomonlarning oʻzaro yozma kelishuviga koʻra mazkur Bitimga oʻzgartishlar kiritilishi mumkin. Har qanday oʻzgartishlar har bir Ahdlashuvchi Tomon boshqa Ahdlashuvchi Tomonni bunday oʻzgartishlarning kuchga kirishi uchun zarur boʻlgan barcha davlat ichki protseduralari bajarilganligi toʻgʻrisida yozma ravishda xabardor qilgandan soʻng kuchga kiradi.
4. Mazkur Bitimning amal qilish muddati tugatilgan sanaga qadar amalga oshirilgan va uning taʼsir doirasida boʻlgan investitsiyalarga nisbatan mazkur Bitimning barcha boshqa moddalari qoidalari uning amal qilish muddati tugatilgan sanadan boshlab keyingi oʻn besh yil mobaynida oʻz kuchida qoladi.
Moskva shahrida 2013-yil 15-aprelda har biri oʻzbek va rus tillarida boʻlgan ikki asl nusxada tuzildi, bunda barcha matnlar bir xil kuchga ega. Mazkur Bitim qoidalarini talqin qilishda tafovutlar yuzaga kelganda rus tilidagi matndan foydalaniladi.
(imzolar)