Oʻzbekiston Respublikasi bilan Qozogʻiston Respublikasi oʻrtasida
Shartnoma
Abadiy doʻstlik toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasi va Qozogʻiston Respublikasi, bundan keyin Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar deb ataluvchilar,
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar oʻrtasida birodarlik, doʻstlik va yaxshi qoʻshnichilik munosabatlarini mustahkamlash ikkala davlat xalqlarining tub manfaatlariga javob beradi deb hisoblab,
BMT Nizomi, Xelsinki Yakunlovchi akti va EXHT doirasida qabul qilingan boshqa hujjatlarning prinsiplari va maqsadlariga sodiqliklarini tasdiqlab,
ikki mamlakatning iqtisodiy hamkorligini chuqurlashtirish, uning kelgusi rivoji uchun qulay sharoit yaratish, mulkchilikning barcha shakllaridagi xoʻjalik yurituvchi subyektlar oʻrtasida bevosita aloqalar oʻrnatish zarur deb hisoblab,
mavjud har tomonlama hamkorlikni koʻp asrlik tarixiy ildizlarga hamda madaniyat, til va anʼanalar birligiga ega boʻlgan oʻzbek va qozoq xalqlarining anʼanaviy doʻstligi ruhida yanada rivojlantirish va mustahkamlash maqsadida,
quyidagilar toʻgʻrisida ahdlashib oldilar:
1-modda
Birodar va doʻst davlatlar boʻlgan Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar oʻz munosabatlarini tenglik, hamjihatlik, har tomonlama hamkorlik va oʻzaro ishonch asosida quradilar.
2-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar munosabatlarni ikkala davlat mustaqilligi, suvereniteti, hududiy yaxlitligi va chegaralarining buzilmasligini hurmat qilish, bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik, teng huquqlilik va oʻzaro foyda prinsiplari asosida faol rivojlantirish qatʼiyatini tasdiqlaydilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar mavjud maʼmuriy-hududiy chegarani davlat chegara asosi deb tan oladilar va qoʻshma chegaradagi rejimni hamma masalalarini rasmiylashtirish maqsadida qoʻshma komissiyani tuzadilar.
3-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar davlatlararo munosabatlarda kuch ishlatish yoki kuch bilan tahdid qilishdan oʻzini tutish majburiyatini tasdiqlaydilar, boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomonga qarshi qaratilgan harbiy ittifoqlarga kirmaslik yoki davlatlarning biror-bir guruhlarida, shuningdek harakatlarda ishtirok etmaslik majburiyatini oladilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlardan birining fikricha, uchinchi davlatlar tomonidan harbiy hujum xavfini tugʻdiruvchi vaziyat yuzaga kelgan holda Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar ham ikki tomonlama asosda, ham ular ishtirokchilari boʻlgan xalqaro tashkilotlar doirasida bu vaziyatni tinch yoʻl bilan hal etishga koʻmaklashuvchi choralarni koʻrish maqsadida zudlik bilan tegishli maslahatlashishlar oʻtkazadilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar oʻz hududlaridan, kommunikatsiyalar tizimi va boshqa infrastrukturadan boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomonga qarshi harbiy tajovuz yoki oʻzga dushmanlik faoliyati maqsadida foydalanishga yoʻl qoʻymaslik majburiyatini oladilar.
4-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar ikki tomonlama hamkorlikni rivojlantiradilar hamda mustaqillik va suverenitetga, hududiy yaxlitlik va mustaqil siyosat yuritishga tahdidning oldini olish masalalarida har tomonlama qoʻllab-quvvatlaydilar.
5-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar tinchlikni mustahkamlash, Markaziy Osiyoda xalqaro barqarorlik va xavfsizlikni oshirish maqsadida birgalikda harakat qiladilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar jamoa xavfsizligini mustahkamlashga, shuningdek BMT, EXHT tinchlikparvar rolini kuchaytirishga hamda mintaqaviy mojarolarni va Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlarning manfaatlariga daxldor boʻlgan boshqa vaziyatlarni hal etish mexanizmlarining samaradorligini oshirishga koʻmaklashadilar, zarur boʻlganida birgalikdagi yoki kelishilgan harakatlarni amalga oshirish maqsadida bu sohalarda oʻz mavqelarini muvofiqlashtiradilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar oʻzaro qiziqish uygʻotuvchi masalalar boʻyicha muntazam ravishda maslahatlashishlar oʻtkazadilar.
6-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar oʻz fuqarolariga, ularning milliy yoki boshqa farqlaridan qatʼi nazar, teng huquq va erkinliklarni kafolatlaydilar. Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlardan har biri uning hududida yashovchi boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomon fuqarolariga, ularning millati, dini yoki boshqa farqlaridan qatʼi nazar, inson huquqlari toʻgʻrisidagi xalqaro normalarga muvofiq siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy hamda madaniy huquq va erkinliklarni kafolatlaydi.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar Qozogʻiston Respublikasi hududida yashovchi oʻzbeklarning hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududida yashovchi qozoqlarning milliy madaniyati va tilini saqlash huquqini taʼminlaydilar, shuningdek bu sohada hamkorlikni rivojlantiradilar.
7-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar iqtisodiy hamkorlikning barcha sohalarida bir-birlariga eng qulay rejimni taʼminlash boʻyicha zarur choralarni koʻradilar va ushbu hamkorlikni amalga oshirish boʻyicha shart-sharoitlarni yomonlashtirishga qaratilgan choralarni koʻrmaydilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlardan har biri boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomonni uning huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor boʻlishi mumkin boʻlgan iqtisodiy qarorlar toʻgʻrisida oldindan xabardor qiladi hamda boshqa Ahdlashuvchi Tomonning iqtisodiy ahvolini destabilizatsiya qiluvchi choralarni amalga oshirishdan oʻzini tutadi.
8-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar uzoq muddatli istiqbollarni hisobga olgan holda va oʻzaro foydali shartlarda Markaziy Osiyoda yagona iqtisodiy makonni, shuningdek ikki tomonlama iqtisodiy, savdo munosabatlarini, fan, madaniyat, taʼlim, texnologiyalar va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasida aloqalarni rivojlantirish va mustahkamlashga koʻmaklashadilar.
Shu maqsadda Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar ikkala mamlakat oʻrtasida tovarlar, xizmatlar va kapitalning erkin koʻchishiga asta-sekin oʻtish uchun zarur huquqiy, iqtisodiy, moliyaviy va savdo shart-sharoitlarni yaratadilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar hamkorlikni, birinchi navbatda, sanoat, qishloq xoʻjaligi, transport, turizm, aloqa, telekommunikatsiyalar va energetika sohalarida mustahkamlaydilar.
9-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar oʻz davlatlari hududlarida yoʻlovchi va yuklarni avtomobil, temir yoʻl, havo, quvur hamda boshqa turdagi transportda tashish uchun qulay shart-sharoitlarni, shuningdek tranzit erkinligini oʻzaro taʼminlashni kafolatlaydilar hamda koʻrsatilgan sohalardagi hamkorlik uchun noqulay sharoitlarni yaratishga qaratilgan choralarni koʻrishdan oʻzlarini tutadilar.
10-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar iqtisodiy, ilmiy, texnikaviy va madaniy sohalardagi muntazam maslahatlashishlarni, axborot va tajriba almashishni ragʻbatlantiradilar, shuningdek bu maqsadda barcha darajalarda aloqalarni kengaytirishni qoʻllab-quvvatlaydilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar qoʻshma moliya-sanoat guruhlarini, xolding va lizing kompaniyalarini tashkil etish boʻyicha choralarni amalga oshirish maqsadga muvofiqligini eʼtirof qiladilar. Ular ishlab chiqarish, investitsiya, bank va tijorat sohalarida milliy kapitallar hamkorligining ilgʻor shakllarini rivojlantirishga koʻmaklashadilar, oʻzaro ivestitsiyalar uchun qulay sharoitlarni taʼminlaydilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar, oʻz milliy qonunlariga muvofiq, oʻz hududida boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomonning jismoniy va yuridik shaxslari uchun tadbirkorlik va boshqa xoʻjalik faoliyati uchun qulay sharoitlarni taʼminlaydilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar oʻzaro investitsiyalarni ragʻbatlantiradilar va shu maqsadda tuzilgan bitimlar asosida ularning himoyasini taʼminlaydilar.
11-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlardan har biri oʻz hududida boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomon yuridik va jismoniy shaxslari mulk huquqi va mulkining himoyasini taʼminlaydi.
12-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar transport kommunikatsiyalarini rivojlantirish, tovarlar va xizmatlar tranziti sohasidagi hamkorlikni qulay va oʻzaro foydali shartlarda, oʻzaro kelishilgan texnologiyalar va parametrlar asosida amalga oshiradilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar transosiyo temir yoʻl va avtomobil magistralini shakllantirishda ularning iqtisodiy potensiallaridan foydalanish, shuningdek tranzit tashish sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish zarurligini tasdiqlaydilar.
13-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar ikkala mamlakat madaniyat va taʼlim muassasalari oʻrtasidagi aloqalarni, shuningdek mutaxassislar almashishni ragʻbatlantiradilar.
Har bir Yuqori Ahdlashuvchi Tomon oʻzining fuqarolari uchun boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomonning tili, madaniyati, sanʼat asarlari, adabiyoti va matbuotini oʻrganishga, jumladan oʻz oʻquv yurtlarida, keng imkoniyatlarni taʼminlaydi.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomon boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomon mutaxassislariga tanishish va tadqiqot uchun arxiv, tarixiy hujjatlar bilan tanishish huquqini beradi.
14-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar ilm va fan sohasida, fundamental tadqiqotlarni bajarishda, qoʻshma, jumladan kosmik dastur va ishlanmalarni amalga oshirishda alohida bitimlar asosida hamkorlikni rivojlantiradilar, qoʻshma ilmiy-ishlab chiqarish jamoalarini tashkil etishga va ularning faoliyatiga koʻmaklashadilar.
15-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar aholi sogʻligʻini muhofaza qilish, tibbiyot fanini va amaliyotini rivojlantirish, uning moddiy-texnikaviy bazasini mustahkamlash ishida yaqindan hamkorlik qiladilar, oʻz noyob va ixtisoslashtirilgan tibbiy muassasalariga boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomon aholisining davolanish va maslahat yordami olish uchun kirish va ulardan foydalanish huquqlarini saqlab qoladilar.
16-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar ekologik xavfsizlikni taʼminlashga, bu sohadagi ikki tomonlama va koʻp tomonlama shartnomalarga muvofiq harakat qilib, ustuvor ahamiyat beradilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar atrof-muhitni ifloslantirishning oldini olish va tabiatdan oqilona foydalanishni taʼminlash uchun zarur choralarni koʻradilar. Ular ekologik ofatlar va tabiiy muhitga antropogen taʼsir etish oqibatlariga qarshi kurashda, jumladan transchegaraviy jihatdan hamkorlikni rivojlantiradilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar Orol va Orol oldi rayonlarining ekologik tizimini tiklash ishida oʻz saʼy-harakatlarini birlashtiradilar va muvofiqlashtiradilar, bu sohada xalqaro, ayniqsa mintaqaviy dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda birgalikda harakat qiladilar.
17-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar oʻzarolik shartlarida bir-birlarining diplomatik, konsullik, savdo va boshqa rasmiy vakolatxonalarining faoliyatini imkoni boricha yengillashtiradilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar qoʻshma loyihalarni amalga oshirishda ishtirok etadigan tadbirkor doiralarning vakillari, matbuot xodimlari va mutaxassislarning kasb faoliyatini amalga oshirishi va yashashi uchun tegishli sharoitlarni taʼminlaydilar.
18-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar ularning qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyat tarmoqlari oʻrtasidagi, jumladan shahar, viloyat, rayonlar va boshqa maʼmuriy-hududiy birliklar oʻrtasidagi hamkorlikni ragʻbatlantiradilar, ikkala davlat fuqarolari oʻrtasidagi aloqalarga koʻmaklashadilar.
19-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar terrorizmga, uyushgan jinoyatchilikka, narkotik vositalar va psixotrop moddalarning noqonuniy aylanishiga, qurol kontrabandasiga, madaniy boyliklarni noqonuniy sotish va chegaradan olib oʻtishga, gʻayriqonuniy faoliyat natijasida olingan daromadlarni rasmiylashtirishga, jinoyatlarning boshqa xavfli turlariga qarshi kurash sohasida hamkorlik qiladilar.
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar xalqaro huquqning prinsip va normalariga asoslanib, fuqaro aviatsiyasi faoliyatiga qonunsiz aralashish hollarining oldini olish boʻyicha ish olib boradilar.
20-modda
Ushbu Shartnoma uchinchi davlatlarga qarshi qaratilgan emas va Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlarning boshqa davlatlar bilan tuzgan ikki tomonlama va koʻp tomonlama shartnomalaridan kelib chiqadigan biror-bir huquq va majburiyatlariga hech qanday shaklda daxldor emas.
21-modda
BMT Nizomining 102-moddasiga muvofiq ushbu Shartnoma BMT Kotibiyatida qayd qilinishi kerak.
22-modda
Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar ushbu Shartnomaning qoidalarini bajarish maqsadida zarur boʻlgan holda alohida bitimlar tuzadilar.
23-modda
Ushbu Shartnomani bajarishda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan bahs va kelishmovchiliklarni Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar muzokara va maslahatlashishlar yoʻli bilan hal etadilar.
24-modda
Oʻzaro rozilik boʻyicha Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar ushbu Shartnomaga tegishli protokollar bilan rasmiylashtiriladigan qoʻshimcha va oʻzgartishlar kiritishlari mumkin.
Qoʻshimcha va oʻzgartishlar ikkala Yuqori Ahdlashuvchi Tomon ratifikatsiya qilganidan soʻng kuchga kiradi hamda ushbu Shartnomaning ajralmas qismi boʻlib hisoblanadi.
25-modda
Ushbu Shartnoma kuchga kirganidan soʻng Oʻzbekiston Respublikasi bilan Qozogʻiston Respublikasi oʻrtasidagi munosabatlarda 1992-yil 24-iyundagi Oʻzbekiston Respublikasi bilan Qozogʻiston Respublikasi oʻrtasida doʻstlik, hamkorlik va oʻzaro yordam toʻgʻrisida Shartnoma oʻz kuchini yoʻqotadi.
26-modda
Ushbu Shartnoma ratifikatsiya qilinadi va ratifikatsiya yorliqlari bilan almashish kunidan kuchga kiradi.
Ushbu Shartnoma noaniq muddatga tuziladi va Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlardan biri Shartnomaning amal qilishini toʻxtatish niyati toʻgʻrisida boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomonni yozma ravishda xabardor qilmagunicha amal qiladi. Bu holda boshqa Yuqori Ahdlashuvchi Tomon shunday xabarni olganidan keyin olti oy oʻtgach ushbu Shartnoma amal qilishini toʻxtatadi.
Toshkent shahrida 1998-yil 31-oktabrda ikki nusxada, har biri oʻzbek, qozoq va rus tillarida tuzildi, barcha matnlar bir xil kuchga ega.
Ushbu Shartnoma qoidalarini izohlash uchun Yuqori Ahdlashuvchi Tomonlar rus tilidagi matndan foydalanadilar.
(imzolar)