Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan Finlyandiya Respublikasi Hukumati oʻrtasida
Bitim
BOJXONA IShI SOHASIDA OʻZARO KOʻMAKLAShISh TOʻGʻRISIDA
Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati va Finlyandiya Respublikasi Hukumati, bundan keyin “Ahdlashuvchi Tomonlar” deb ataluvchilar,
bojxona qonunchiligining buzilishi ularning iqtisodiy, tijoriy, fiskal, ijtimoiy, madaniy, sanoat va qishloq xoʻjalik manfaatlariga zarar keltirishini eʼtiborga olib;
bojxona huquqbuzarligining oldini olishga qaratilgan harakatlar ularning bojxona organlari oʻrtasida oʻzaro uzviy hamkorlik qilinganda yanada samaraliroq boʻlishiga ishonch hosil qilib;
import va eksportdan undiriladigan bojxona bojlari va boshqa soliqlarning aniq hisoblanishi hamda qonunchilik qoidalarini kuzatishni nazorat qilish boʻyicha choralarni va tovarlar hamda roʻyxatga olingan tovar belgilariga aloqador qoidalarni oʻz ichiga oladigan taqiqlar, cheklashlar va nazorat boʻyicha choralarning toʻgʻri qoʻllanishini taʼminlash muhimligini tushunib;
oʻq-otar qurollar, oʻq-dorilar, zaharlovchi, radioaktiv moddalar, giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalarning chegaradan noqonuniy olib oʻtilishi jamoat sogʻligʻiga va umuman jamiyatga xavf solishini hisobga olib;
Oʻzbekiston Respublikasi va Yevropa hamjamiyatlari hamda ularga Aʼzo-davlatlar oʻrtasida sherikchilik taʼsis etuvchi Sherikchilik va hamkorlik toʻgʻrisidagi 1996-yil 21-iyundagi Bitim qoidalarini eʼtiborga olib,
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Giyohvandlik vositalar toʻgʻrisida 1961-yildagi Yagona Konvensiya va unga kiritilgan keyingi oʻzgartirish va toʻldirishlar bilan, Psixotrop moddalar toʻgʻrisida 1971-yildagi Konvensiya, shuningdek BMTning giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalarning noqonuniy aylanmasiga qarshi kurash toʻgʻrisida 1988-yildagi Konvensiyasi va unga kiritilgan toʻldirishlar qoidalarini eʼtiborga olib,
Bojxona hamkorlik kengashining tegishli hujjatlari, jumladan, oʻzaro maʼmuriy hamkorlik toʻgʻrisida 1953-yil 5-dekabrdagi Tavsiyasini eʼtiborga olib;
quyidagilar toʻgʻrisida ahdlashib oldilar:
1-modda. Taʼriflar
Ushbu Bitim maqsadlarida:
a) “bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari” — tovarlarning importi, eksporti hamda tranziti, tovarlarni saqlash yoki oʻtishi, bunga bojxona bojlari, soliqlari yoxud bojxona organlari tomonidan undiriladigan boshqa toʻlovlarni undirish uslublari, shuningdek tovarlar importi va eksportini taqiqlash, cheklash yoki nazorat qilinishiga nisbatan Ahdlashuvchi Tomonlarning bojxona organlari tomonidan qoʻllanadigan qonun hujjatlari va qoidalarni anglatadi;
b) “bojxona organlari” — ushbu moddaning (a) bandidagi qoidalarni qoʻllashga masʼul etib tayinlangan Oʻzbekiston Respublikasidan Davlat bojxona qoʻmitasi va Finlyandiya Respublikasidan Milliy bojxona xizmatini anglatadi;
v) “bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining buzilishi” — bojxonaga oid har qanday qoidabuzarlik yoki bunday qoidabuzarlikka har qanday urinishni anglatadi;
g) “bojxona bojlari va soliqlari” — tovarlar importi va eksporti chogʻida yoki shunga bogʻliq ravishda undiriladigan bojxona bojlari va boshqa barcha bojlar, soliqlar va yigʻimlarni, jumladan Finlyandiya Respublikasiga Yevropa Ittifoqining vakolatli organlari tomonidan joriy etilgan boj va soliqlarni anglatadi, qiymati koʻrsatiladigan xizmatlar qiymatiga taxminan teng cheklangan yigʻimlar bundan mustasno;
d) “shaxs” — har qanday jismoniy yoki yuridik shaxsni anglatadi, agar boshqa mazmunda koʻrsatilmagan boʻlsa;
e) “shaxslar toʻgʻrisida maʼlumot” — aniqlangan yoki aniqlanayotgan jismoniy shaxslarga taalluqli har qanday maʼlumot;
j) “giyohvandlik vositalari” — BMTning Giyohvandlik vositalar toʻgʻrisida 1961-yildagi Yagona Konvensiyaning keyingi toʻldirishlar bilan birga I va II roʻyxatlariga kiritilgan barcha tabiiy va sunʼiy preparatlar, shuningdek milliy qonunchilik bilan giyohvandlik vositalariga tenglashtirilgan har qanday vositalarni anglatadi;
z) “psixotrop moddalar” — Psixotrop moddalar toʻgʻrisida 1971-yildagi Konvensiyaning keyingi toʻldirishlar bilan I, II, III va IV roʻyxatlariga kiritilgan har qanday kelib chiqishi tabiiy va sunʼiy yoki tabiiy materiallar preparatlari, shuningdek milliy qonunchilik bilan psixotroplar moddalarga tenglashtirilgan har qanday vositalarni anglatadi;
i) “prekursorlar” — BMTning 1988-yildagi Konvensiyasi keyingi toʻldirishlar bilan ilovalariga kiritilgan har qanday kimyoviy (ximiyaviy) moddalarni anglatadi;
k) “nazorat ostida tovar yetkazib berish” — Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar yoki ularning oʻrnini bosadigan boshqa moddalarning gʻayriqonuniy muomalada boʻlishini oldini olish hamda bunday muomalada ishtirok etayotgan shaxslarni aniqlash maqsadida, vakolatli idoralar nazorati ostida Ahdlashuvchi Tomon davlatlari hududidan olib chiqishga, hududiga olib kirishga va hududi orqali tranzit olib oʻtishiga yoʻl qoʻyib, bojxona haqidagi qonunlarni buzishga ruxsat beruvchi uslubni anglatadi;
l) “soʻrayotgan bojxona organi” — bojxona ishida yordam koʻrsatishni soʻragan Ahdlashuvchi Tomonning bojxona organi anglatadi;
m) “soʻralayotgan bojxona organi” — bojxona ishida koʻmaklashish toʻgʻrisida soʻrov olgan Ahdlashuvchi Tomonning bojxona organi anglatadi;
2-modda. Bitimni qoʻllash sohasi
1. Ahdlashuvchi Tomonlar oʻzlarining bojxona idoralari orqali va ushbu Bitim qoidalariga muvofiq:
a) bojxona haqidagi qonun hujjatlariga yetarlicha amal qilinishini taʼminlash maqsadida;
b) bojxona haqidagi qonun hujjatlarining buzilishini oldini olish, aniqlash va jazolash maqsadida;
v) bojxona haqidagi qonun hujjatlarini qoʻllashga tegishli hujjatlarni yoki xabarnomalarni berishga taalluqli hollarda oʻzaro yordam koʻrsatadilar.
2. Ushbu Bitim doirasidagi barcha hamkorlik Ahdlashuvchi Tomon davlatlari hududlarida amal qilayotgan milliy qonunlarga muvofiq, shuningdek ularning bojxona organlari vakolatlari va imkoniyatlari doirasida amalga oshiriladi. Zarur holda bojxona organlari boshqa vakolatli organga koʻmaklashishni tashkillashtirishi mumkin.
3. Ushbu Bitimda bojxona bojlari, soliqlar va boshqa har qanday yigʻimlarni undirishni nazarda tutmaydi.
4. Ushbu Bitim jinoiy ishlar boʻyicha huquqiy yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi xalqaro shartnomalar hamda Ahdlashuvchi Tomonlar ishtirok etgan boshqa bojxona ishi sohasi boʻyicha xalqaro shartnomalaridan kelib chiqadigan huquq va majburiyatlariga daxl qilmaydi.
3-modda. Oʻzaro koʻmaklashish sohasi
1. Ahdlashuvchi Tomonlarning bojxona maʼmuriyatlari huquqiy va normativ qoidalarga muvofiq, har qanday maʼlumotni, jumladan soʻrov boʻyicha hamda zarur hollarda qayta oʻtkazilgan tekshiruvdan keyingi, ularning bojxona bojlari va soliqlarining toʻgʻri undirilishiga, chunonchi:
a) boj toʻlanishi zarur boʻlgan qiymatni aniqlash, tarif tasnifi va tovarning kelib chiqishiga;
b) taqiqlash, cheklashlar va nazoratga aloqador meʼyorlarni qoʻllashga imkon beradigan axborotni taqdim etadilar.
2. Soʻrovga binoan soʻralayotgan bojxona organi bojxona haqidagi qonun hujjatlari va protseduralari toʻgʻrisida bu Ahdlashuvchi Tomonda qoʻllanadigan hamda bojxona haqidagi qonun hujjatlari buzilishi bilan bogʻliq soʻrovlarga taalluqli barcha axborotni taqdim etadi.
3. Bojxona organlari oʻz tashabbusi yoki soʻrovlariga koʻra bir-birlariga bojxona haqidagi qonun hujjatlarining toʻgʻri qoʻllanishini taʼminlash, shuningdek ularning buzilishini oldini olish, tekshirish va jazolashga doir barcha zarur axborot va hujjatlarni taqdim etadilar.
4. Har bir bojxona organi soʻrovnomani taʼminlash jarayonida Ahdlashuvchi Tomonning bojxona organi yoki boshqa bojxona organining soʻrovini oʻz nomidan bajargandek amalga oshirishi lozim,
5. Soʻralayotgan bojxona organi soʻrovni bajarish imkoniga ega boʻlmasa, u zudlik bilan tegishli organga soʻrovni taqdim etishi va bu organlar bilan hamkorlik qilishi lozim.
4-modda. Koʻmaklashishdagi alohida holatlar
Bojxona organlari oʻz tashabbuslariga koʻra yoki soʻrovga binoan bir-birlariga quyidagilar toʻgʻrisida axborot taqdim etadilar:
a) soʻrayotgan bojxona organining davlati hududiga boshqa bojxona organining davlati hududidan olib kirilayotgan tovar qonuniy eksport qilinganmi, shuningdek mavjud boʻlsa, ushbu tovarlar joylashtiriladigan bojxona rejimi;
b) soʻrayotgan bojxona organining davlati hududidan boshqa bojxona organining davlati hududiga olib chiqilayotgan tovar qonuniy import qilinganmi, shuningdek mavjud boʻlsa, ushbu tovarlar joylashtiriladigan bojxona rejimi;
v) bir Ahdlashuvchi Tomon hududidan boshqa Ahdlashuvchi Tomon hududiga eng qulay rejim asosida olib chiqilayotgan tovar qonuniy import qilinganmi, shuningdek har qanday bojxona nazorati choralarini qoʻllashga oid axborotlar.
5-modda. Maxsus kuzatuv
1. Soʻrovga koʻra soʻrayotgan bojxona organi quyidagilar borasida axborot taqdim etadi va maxsus kuzatuv olib boradi:
a) Soʻralayotgan bojxona organi davlat hududida amaldagi bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarni buzganligini soʻrayotgan bojxona organiga maʼlum boʻlgan yoki buzishda gumon qilinayotgan shaxslar, jumladan ularning soʻralayotgan Ahdlashuvchi Tomonning bojxona hududi boʻylab va bu hududdan harakatlanishi haqida;
b) Soʻrayotgan bojxona organi xabariga koʻra Soʻrayotgan bojxona organi davlat hududida amaldagi bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzish predmeti sifatida gumon qilinayotgan tovarlar haqida;
v) boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida amaldagi bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzish uchun foydalanilayotganligi soʻrayotgan bojxona organiga maʼlum boʻlgan, yoki shunda gumon qilinayotgan transport vositalari haqida;
g) boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida tovarlarni noqonuniy saqlashda foydalanish orqali amaldagi bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarni buzishida soʻrayotgan bojxona organi gumon qilinayotgan joylar haqida.
2. Ahdlashuvchi Tomonlarning bojxona organlari oʻz vakolatlari doirasida:
a) boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududidan tovarlarni olib kirishda Ahdlashuvchi Tomonlar oʻrtasidagi qonuniy savdoni amalga oshirishdan boshqa maqsadda foydalanishini koʻzlab amalga oshirilayotganligi aniq boʻlsa yoki amalga oshirilishi gumon qilinishiga yetarli asos mavjud boʻlsa;
b) boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlat hududidan importi taqiqlangan tovarlarni olib chiqishni oldini oladilar.
6-modda. Oʻta muhim ahamiyatga ega boʻlgan tovarlarning noqonuniy aylanmasiga qarshi kurash
1. Bojxona organlari oʻz tashabbuslari yoki soʻrovga koʻra Ahdlashuvchi Tomonlardan birining hududida amal qiluvchi bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzayotgan yoki buzishi mumkin boʻlgan, buzishga tayyorlanayotgan yoki sodir etilishi aniqlangan xatti-harakatlar toʻgʻrisidagi barcha axborotni bir-birlariga yetkazadilar, eng avvalo, quyidagilarni olib oʻtish sohasida:
a) oʻqotar qurollar, oʻq-dorilar, portlovchi, zaharlovchi va radioaktiv moddalar;
b) xalqaro shartnomalar va koʻp tomonlama kelishuvlar yoki OQQ tarqatmaslik boʻyicha olgan majburiyatlari va/yoki rejimlar nazorat qilinishi nazarda tutilgan maxsus va strategik tovarlar;
v) narkotik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlar;
g) madaniy va tarixiy, madaniy yoki arxeologik qimmatliklarga ega boʻlgan antik predmetlar;
d) zaharli moddalar, shuningdek atrof – muhit va sogʻliqqa xavf soluvchi tovarlar hamda moddalar;
e) yuqori bojxona bojlari yoki soliqlarga tortiladigan tovarlar, shuningdek spirtli (alkogolʼ) ichimliklar va tamaki mahsulotlari;
j) intellektual mulk huquqi toʻgʻrisidagi qonunlarni buzadigan tovarlar.
7-modda. Nazorat ostida tovar yetkazib berish
1. Bojxona organlari oʻz vakolatlari doirasida, noqonuniy oʻqotar qurollar, oʻq-dorilar, portlovchi, zaharlovchi hamda radioaktiv moddalar, narkotik vositalar, psixotrop moddalar va prekursorlar, shuningdek boshqa tovarlarni noqonuniy olib oʻtishida aloqador boʻlgan shaxslarni aniqlash va ularga qarshi qonuniy choralar (harakatlar) olib borish maqsadida nazorat ostida tovar yetkazib berish uslubidan foydalanishlari mumkin.
Agar nazorat ostida tovar yetkazib berish uslubini qoʻllash toʻgʻrisidagi qaror bojxona organi vakolatlariga kirmasa, u koʻmak toʻgʻrisida iltimos bilan vakolatli milliy organlarga murojaat qiladi yoki ishni ushbu organlarga taqdim etadi.
2. Nazorat ostida tovar yetkazib berish uslubidan foydalanish toʻgʻrisidagi qaror oʻzaro kelishuvga (ahdlashuvga) muvofiq, har bir holat uchun alohida tartibda qabul qilinadi. Zarur hollarda, Ahdlashuvchi Tomonlarning vakolatli organlari milliy qonunlariga muvofiq, moliyaviy kelishuvlar va hamkorlikni amalga oshirish tartibini belgilab olishlari mumkin.
3. Vakolatli organlar erishilgan kelishuvlarga (ahdlashuvlarga) muvofiq, amalga oshiriladigan nazorat qilinadigan yetkazib berish uslubi qoʻllaniladigan noqonuniy oʻqotar qurollar, oʻq-dorilar, portlovchi, zaharlovchi hamda radioaktiv moddalar, narkotik vositalar, psixotrop moddalar va prekursorlar partiyasi, shuningdek, boshqa moddalarni, ularning roziligi asosida ushlab qolinishi yoki olib qoʻymasdan yoki qisman olib qoʻyish yoxud butunlay yoki qisman almashtirilib oʻz harakatini davom ettirishga ijozat berilishi mumkin.
8-modda. Yordam toʻgʻrisidagi soʻrovning shakli va mazmuni
1. Ushbu Bitim asosidagi soʻrovlar yozma ravishda amalga oshiriladi. Ular soʻrovlarni bajarish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni taqdim etadilar.
Zarur hollarda tezlik bilan ogʻzaki soʻrov qabul qilinishi mumkin, biroq u zudlik bilan yozma ravishda tasdiqlanishi lozim.
2. Ushbu moddaning 1 - bandi asosidagi soʻrovlarga quyidagi axborotlarni kiritish lozim:
a) soʻrovnoma yuborgan bojxona organi;
b) soʻralayotgan tadbirlar;
v) soʻrov sababi va predmeti;
g) ishga aloqasi boʻlgan qonuniy hujjatlar, qoidalar va boshqa huquqiy aktlar;
d) tergov obyekti hisoblangan shaxslar toʻgʻrisida imkon qadar toʻliq maʼlumotlar;
e) ishga aloqasi boʻlgan holatlar va amalga oshirilgan soʻrovlarning qisqacha taʼrifi, bundan 9-moddada koʻrsatilgan holatlar istisno,
3. Soʻrovlar ingliz tilida amalga oshiriladi.
4. Agar soʻrovni ijro etish rasmiy talablarga mos kelmasa, aniqlashtirish yoki qoʻshimchalar talab etilishi mumkin emas, buning uchun oldindan zarur choralar koʻrish talab etilishi mumkin.
9-modda. Hujjatlarni taqdim etish
1. Ahdlashuvchi Tomonlardan birining bojxona organi soʻroviga koʻra, soʻralayotgan bojxona organi boshqa Ahdlashuvchi Tomon hududida doimiy yoki vaqtincha istiqomat qiluvchi jismoniy yoki yuridik shaxslarga nisbatan maʼmuriy organlar tomonidan bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini qoʻllash boʻyicha qabul qilgan qarorlar va choralarga tegishli hujjatlarni taqdim etadi.
2. Hujjatlarni taqdim etish soʻralayotgan tomon davlati hududida amalda boʻlgan qonunlarga muvofiq olib boriladi. Hujjatlarni taqdim etish, shuningdek kelishuvga muvofiq aniq shakl yoki uslublar asosida soʻrov shartlari soʻralayotgan Ahdlashuvchi Tomon davlati hududidagi qonunlarga zid boʻlmagan holda amalga oshirilishi mumkin.
3. Soʻrayotgan Ahdlashuvchi Tomon koʻrsatilgan uslub va sanani vakolatli organ tomonidan yuborilayotgan tasdiqlov hujjatni (xabarnomani) yuborgan sanadan, vakolatli shaxs imzosi yoki vakolatli organ sertifikati bilan yuborishi mumkin.
10- modda. Tergov
1. Bir bojxona organining soʻroviga koʻra boshqa bojxona organi soʻrayotgan bojxona organi davlati hududida amal qilayotgan bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga zid boʻlgan yoki shunga gumon qilinayotgan faoliyat yuzasidan tekshiruv ishlarini boshlaydi va soʻrayotgan bojxona organiga bunday tergovning natijalarini taqdim etadi.
2. Bunday tekshiruv ishlari soʻralayotgan bojxona organi davlatining hududida amal qiladigan qonunlarga muvofiq oʻtkaziladi. Soʻralayotgan bojxona organi tekshiruv ishlarini oʻz nomidan amalga oshirgandek bajaradi.
3. Soʻrayotgan bojxona organi tomonidan soʻrovni bajarish uchun tayinlagan rasmiy shaxs (vakil) soʻralayotgan bojxona organining ruxsati bilan va bojxona haqidagi qonun hujjatlarini buzilishini aniqlash mumkin boʻlgan shartlariga amal qilishi maqsadida:
a) bojxona toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzilishiga doir axborotlarni soʻralayotgan bojxona organi idoralaridan olishi;
b) soʻralayotgan bojxona organi tomonidan boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida soʻrayotgan bojxona organiga daxldor boʻlgan tekshiruvlarda ishtirok etishi mumkin.
11-modda. Ish va hujjatlar
1. Bir Ahdlashuvchi Tomonning bojxona organi oʻz tashabbusiga koʻra yoki soʻrovga koʻra boshqa Ahdlashuvchi Tomonning bojxona organiga boshqa bojxona organi davlati hududida amalda boʻlgan bojxona qonunchiligini buzishga olib kelishi mumkin boʻlgan, rejalashtirilayotgan yoki sodir etilgan xatti-harakatlar toʻgʻrisida barcha mavjud axborotni oʻz ichiga olgan hisobotlar, guvohlik koʻrsatmalari yoki hujjatlarning tasdiqlangan nusxalarini taqdim etadi.
2. Ushbu Bitimda koʻzda tutilgan hujjatlarning oʻrniga shu maqsadlar uchun har qanday shakldagi kompyuterlashtirilgan axborot taqdim etilishi mumkin. Ushbu axborotni talqin qilish va foydalanish uchun zarur boʻlgan barcha tegishli materiallar birdaniga (bir vaqtda) taqdim etiladi.
3. Ish va hujjatlarning asl nusxalari faqat tasdiqlangan nusxalarning taqdim etilishi yetarli boʻlmagan hollarda soʻralishi mumkin.
4. Mazkur Bitim doirasida olingan ish va hujjatlarning asl nusxalari qisqa muddatlarda qaytariladi.
12-modda. Ekspert va guvohlar
Ahdlashuvchi Tomonlardan birining soʻroviga binoan bojxona haqidagi qonun hujjatlari buzilishi munosabati bilan soʻrayotgan bojxona organi soʻroviga koʻra, soʻralayotgan bojxona maʼmuriyati oʻz mansabdor shaxslarini soʻrayotgan Ahdlashuvchi Tomonning vakolatli organlari oldida ular tomonidan oʻz xizmat majburiyatlarini bajarish paytida aniqlagan faktlar boʻyicha ekspert yoki guvoh sifatida ishtirok etishi mumkin. Soʻrovda mansabdor shaxs qay tarzda va kim sifatida ishtirok etishi aniq koʻrsatilishi lozim.
Bojxona organi uning mansabdor shaxslari koʻrsatma berishi toʻgʻrisida soʻrov olganda, mansabdor shaxslarning koʻrsatma berishi mumkin boʻladigan holatlarni aniq koʻrsatib beradi.
13-modda. Mansabdor shaxslarning ishtirokini taʼminlash
Bir Ahdlashuvchi Tomon bojxona organining mansabdor shaxslari boshqa Ahdlashuvchi Tomon davlati hududida boʻlganda, ular har qanday vaqtda ham oʻzlarining rasmiy vakolatlari tasdiqlarini taqdim etishga qodir boʻlishlari lozim. Ushbu shaxslar maxsus kiyim kiymasliklari va qurol taqmasliklari lozim.
14-modda. Axborot va hujjatlardan foydalanish
1. Ushbu Bitimga muvofiq olingan axborot, hujjatlar va boshqa maʼlumotlar faqat ushbu Bitimda koʻzda tutilgan maqsadlarda foydalaniladi. Ular ushbu hujjatlarni taqdim etgan bojxona organining yozma roziligi bilangina boshqa har qanday maqsadlarda taqdim etilishi yoki foydalanilishi, shuningdek ushbu bojxona organi tomonidan kiritilgan barcha cheklashlarga amal qilishi lozim. Ushbu qoidalar oʻqotar qurollar, oʻq-dorilar, portlovchi, zaharlovchi hamda radioaktiv moddalar, narkotik vositalar, psixotrop moddalar va prekursorlarga taalluqli boʻlgan huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi axborot, hujjat va boshqa maʼlumotlarga nisbatan qoʻllanilmaydi. Bunday axborot narkotik vositalari va psixotrop moddalarning noqonuniy aylanishiga qarshi kurash bilan bevosita shugʻullanuvchi organlarga taqdim etilishi mumkin.
2. Shaklidan qatʼi nazar, taqdim etilgan har qanday maʼlumotlar yopiq turdagi (konfidensial) hisoblanadi. U soʻrayotgan bojxona organiga taqdim etilgan axborot, maʼlumot va hujjatlar ushbu Bitimga binoan mazkur Ahdlashuvchi Tomonlarning hududida amalda boʻlgan milliy qonunlari himoyasida boʻlgan aynan shu mazmundagi hujjat va axborotlar singari muhofaza qilinadi.
3. Ushbu moddaning 1-bandi keyinroq boshlangan bojxona qonun buzilishlari bilan bogʻliq har qanday yuridik yoki maʼmuriy protsesslarda axborotlardan foydalanishga toʻsiq boʻlmaydi.
15-modda. Shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni himoya qilish va ulardan foydalanish
1. Shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Ahdlashuvchi Tomonlar hududida amalda boʻlgan qonunlarga muvofiq quyidagi shartlarga amal qilish orqali qoʻllashda kelib chiqadigan muqobil himoyasini taʼminlaydilar:
a) 3-modda qoidalariga qaramasdan, agar maʼlumotlarni taqdim etish yoki undan foydalanish Ahdlashuvchi Tomonlardan birining qonunlariga, jumladan maʼlumotlarni himoya qilish boʻyicha qonunlarga zid boʻlayotganligiga yetarli asos borligiga ishonch hosil qilinsa, shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar taqdim etilmaydi. Shuningdek, ushbu shart agar maʼlumotlar taqdim etish manfaatdor shaxslarga biror-bir noqulaylik keltirib chiqarsa, ularga ham qoʻllaniladi. Soʻrov asosida maʼlumotlarni olgan bojxona organi ulardan qanday foydalanganligi va natijalari haqida maʼlumotlarni taqdim etgan bojxona organini xabardor etadi.
b) Jamoat ayblovlari va yuridik organlar sud ishlarida koʻrib chiqish zaruriyati tufayli bojxona organlariga va boshqa huquqni muhofaza qilish organlariga berilishi mumkin. Bunday axborotlar boshqa shaxslarga berilmaydi, biroq qonunlarga va kelishuvlarga hamda bunday axborotni taqdim etayotgan organ roziligiga muvofiq taqdim etish mumkin boʻlgan hollarda bunday axborotlar taqdim etilishi mumkin.
v) soʻralayotgan bojxona organi taqdim etilayotgan maʼlumotlarni haqiqiy va toʻgʻriligini tasdiqlashi shart. Axborotlarni taqdim etayotgan bojxona organi uni haqiqiy va toʻgʻriligini taʼminlaydi. Soʻrayotgan bojxona organi zarur hollarda shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni aniqlashtiradi, yoʻq qiladi yoki oʻchirib tashlaydi.
g) soʻralayotgan bojxona organi milliy qonuniga muvofiq, oʻz navbatida taqdim etilayotgan maʼlumotnomalar oʻchirib tashlash (yoʻq qilish)ni soʻnggi muddati toʻgʻrisida axborot beradi. Shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni saqlash muddati taqdim etilgan maqsadlarda foydalanish lozim boʻlgan muddatdan oshmasligi kerak;
d) bojxona organlari taqdim etilgan yoki olingan maʼlumotlar toʻgʻrisidagi bayonnomalarni (yozuvlarni) saqlash va ularni noqonuniy olish, oʻzgartirish, matbuotda eʼlon qilish, ziyon yetkazish yoki yoʻqotishdan samarali himoyalaydi.
2. Shaxslar toʻgʻrisida ushbu Bitim doirasida maʼlumotlarni almashishda Ahdlashuvchi Tomonlar maʼlumotlarning standart himoyasini, hech boʻlmaganda ushbu Bitimning tarkibiy qismi boʻlgan Ilovada bayon etilgan prinsiplarni qoʻllashda kelib chiqadigan muqobil himoyasini taʼminlaydilar.
3. Ahdlashuvchi Tomonlar shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni himoya qilishga doir soʻrovnomalarni yuborishi mumkin boʻlgan vakolatli milliy organ toʻgʻrisida bir-birlarini xabardor etadilar.
16-modda. Axborot va hujjatlardan dalil sifatida foydalanish
1. Bojxona organlari ushbu Bitim asosida olingan axborot va hujjatlardan dalil sifatida oʻz bayonnomalarida, guvohlik koʻrsatmalari yozishmalarida, shuningdek sud protsesslarida ushbu Bitim maqsadlari va doirasida foydalanishlari mumkin.
2. Bunday axborot va hujjatlarning sud protsesslarida dalil sifatida foydalanilishi va ularning dalil kuchi Ahdlashuvchi Tomonlarning milliy qonunchiligiga muvofiq belgilanadi.
17-modda. Koʻmak koʻrsatish boʻyicha majburiyatlardan istisno qilish
1. Ahdlashuvchi Tomonlardan birining bojxona organi soʻrovining bajarilishi davlatning iqtisodiy xavfsizligi yoki boshqa manfaatlariga, shuningdek, ushbu Ahdlashuvchi Tomonning sanoat, tijoriy yoki kasbiy maxfiylikni buzadi deb hisoblagan hollarda yoki ichki huquqiy tizimini asosiy prinsiplariga zid boʻlsa, u ushbu Bitimda nazarda tutilgan koʻmak berishni butunlay yoki qisman rad etishi, yoki shart yoxud talablarga rioya etilgandagina berishi mumkin.
2. Agar Ahdlashuvchi Tomonlardan birining bojxona organi oʻzi bajara olmasligi mumkin boʻlgan koʻmak yuzasidan murojaat qilsa, u oʻz soʻrovida bu holatga eʼtibor qaratadi. Bunday soʻrovning bajarilishi soʻralayotgan bojxona organining ixtiyoriga havola etiladi.
Agar koʻmak berish rad etilsa, sababi koʻrsatilgan holda koʻmak berishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror soʻrayotgan bojxona organi eʼtiboriga yozma ravishda zudlik bilan yetkazilishi lozim.
3. Koʻmak soʻralayotgan bojxona organi tomonidan koʻmak oʻtkazilayotgan tekshiruvga, jazolashga yoki sud protsessiga xalaqit beradi degan asosda qoldirilishi mumkin. Bu holda soʻralayotgan bojxona organi soʻrayotgan bojxona organi bilan oʻz vakolatlari doirasida maʼlum sharoitlarda koʻmak koʻrsatilishi mumkinligini aniqlab olish toʻgʻrisida maslahatlashuv oʻtkazadi.
4. Agar koʻmak berish rad etilsa, sababi koʻrsatilgan holda koʻmak berishni rad etish yoki kechiktirish toʻgʻrisidagi qaror soʻrayotgan bojxona organi eʼtiboriga yozma ravishda zudlik bilan yetkazilishi lozim.
18-modda. Xarajatlar
1. Bojxona organlari ushbu Bitim qoidalarini bajarish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash boʻyicha barcha talablarni inkor etadilar, ekspertlar va guvohlarga toʻlanadigan xarajat hamda toʻlovlar, shuningdek davlat xizmatchilari boʻlmagan ogʻzaki va yozma tarjimonlar uchun soʻrayotgan bojxona organidan undirilishi kerak boʻlgan haq bundan mustasno.
2. Agar soʻrovning ijro etilishi katta xarajatlarni talab etsa, bojxona organlari shartlarni belgilash maqsadida soʻrov bajariladigan, shuningdek xarajatlar qay tarzda qoplanishi toʻgʻrisida maslahatlashuvlar oʻtkazadilar.
19-modda. Qoʻshimcha
Ushbu Bitim, 14 va 15 moddalariga daxl qilmagan holda, Yevropa hamjamiyatlari Komissiyasining vakolatli organlari bilan Finlyandiya Respublikasi bojxona organlari oʻrtasidagi hamjamiyat uchun qiziqish uygʻotuvchi bojxona masalalari boʻyicha har qanday axborotni olishga oid oʻzaro harakatlarini tartibga soluvchi hamjamiyat qoidalariga zid kelmasligi lozim.
20-modda. Bitimni ijro etish
1. Ushbu Bitimda koʻzda tutilgan hamkorlik bevosita Ahdlashuvchi Tomonlarning bojxona organlari oʻrtasida olib boriladi.
2. Bojxona organlari ushbu Bitimni ijro etishda koʻmaklashish maqsadida aniq tadbirlarni ishlab chiqish yuzasidan qarorlar qabul qiladi.
3. Ikki Ahdlashuvchi Tomon bojxona organlari rahbarlari yoki ularning vakillari hamda ekspertlardan iborat oʻzbek-fin qoʻshma komissiyasi tuziladi. Bu komissiya zarur hollarda istalgan bojxona organi soʻrovi boʻyicha ushbu Bitimni ijro etishni nazorat qilish yuzasidan uchrashuv oʻtkazadi, shuningdek yuzaga kelishi mumkin boʻlgan muammolarni hal etadi.
4. Bojxona organlari bojxona haqidagi qonun hujjatlari buzilishini tekshirish yoki jazolash bilan shugʻullanuvchi masʼul shaxslar oʻrtasida ichki maʼmuriy protseduralardan kelib chiqqan holda bevosita aloqalar oʻrnatishi mumkin.
5. Ahdlashuvchi Tomonlarning bojxona organlari ushbu Bitimni talqin etish yoki qoʻllashda yuzaga keladigan barcha masalalarni oʻzaro maslahatlashuvlar orqali hal etadilar. Kelishmovchiliklar (ziddiyatlar) borasida biron kelishuvga erishish imkoni boʻlmasa, ular diplomatik kanallar orqali hal etiladi.
6. Ushbu Bitimda nazarda tutilgan axborotlar faqatgina bojxona organlaridan maxsus tayinlangan shaxslarga taqdim etiladi.
21- modda. Qoʻllash doirasi
Ushbu Bitim Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududida va Finlyandiya Respublikasi bojxona hududida qoʻllanadi.
22- modda. Qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish
Ahdlashuvchi Tomonlarning oʻzaro kelishuviga koʻra, ushbu Bitimga alohida qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish mumkin. Ular ushbu Bitimning 23-moddasi 1-bandida belgilangan tartiblarga muvofiq kuchga kiradi.
23- modda. Bitimni kuchga kirishi va tugatilishi
Ushbu Bitim Ahdlashuvchi Tomonlar uning kuchga kirishi uchun zarur boʻlgan barcha davlat ichki tartib qoidalarini bajarganliklari toʻgʻrisida diplomatik kanallar orqali ikkinchi xabarnoma olingan sanadan boshlab 60 kun oʻtgach kuchga kiradi.
Ushbu Bitim nomaʼlum muddatga tuzilgan hisoblanadi, biroq, Ahdlashuvchi Tomonlardan biri uning amal qilishini toʻxtatish toʻgʻrisidagi diplomatik kanallar orqali yozma xabarnoma yuborishi orqali oʻz kuchini yoʻqotishi mumkin.
Ushbu Bitim bunday yozma xabarnoma olingan sanadan boshlab olti oy oʻtgach oʻz kuchini yoʻqotadi.
Ushbu Bitim oʻz kuchini yoʻqotgan davrda oxiriga yetkazilmagan ishlar imkoni qadar uning qoidalariga muvofiq nihoyasiga yetkaziladi.
Quyida imzo qoʻyuvchi shaxslar ushbu Bitimni imzolashga vakolatlanishi lozim.
Toshkent shahrida, 2008-yil 28-martda ikki nusxada, oʻzbek, fin va ingliz tillarida tuzildi, bunda barcha matnlar bir xil kuchga ega. Ushbu Bitim qoidalarini talqin etishda anglashilmovchiliklar yuzaga kelgan taqdirda, ingliz tilidagi matn ustuvor kuchga ega.
(imzolar)
ILOVA
Shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni himoya qilishning asosiy prinsiplari
1. Shaxslar toʻgʻrisida oʻz-oʻzidan ishlov beriladigan maʼlumotlar:
a) qonuniy va adolatli asosda olingan hamda ishlov berilgan;
b) maxsus hamda qonuniy maqsadlarda saqlangan va bunday maqsadlarga zid hollarda ishlatilmagan;
v) muqobil, ishga taalluqli va saqlov maqsadidan ortiqcha boʻlmasligi;
g) aniq va zarur hollarda yangilangan;
d) bu maʼlumotlar saqlanayotgan oʻsha maqsad uchun juda zarur boʻlmagan maʼlumotlarni tenglashtirishga imkon beruvchi shaklda va muddatda saqlangan.
2. Shaxslarning irqiy kelib chiqishi, siyosiy qarashlari yoki diniy va boshqa eʼtiqodlarini yorituvchi, shuningdek sogʻligʻining darajasi yoxud jinsiy hayotining oʻziga xosliklari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ichki qonunlar tegishlicha himoya qila olmasa, oʻz-oʻzidan ishlov berishga olinmaydi. Bu shuningdek jinoiy javobgarlikka tortilgan shaxslar toʻgʻrisida maʼlumotlarga ham taalluqli.
3. Shaxslar toʻgʻrisida kompyuter fayllarida saqlanadigan maʼlumotlarni beruxsat yoʻq qilish yoki tasodifiy yoʻqotishdan, shuningdek ruxsatsiz tanishib chiqishdan, oʻzgartirish va yoyishdan himoya qilish uchun tegishli xavfsizlik choralari koʻriladi.
4. Istalgan shaxs quyidagi imkoniyatlarga ega:
a) shaxsiy maʼlumotlari boʻlgan kompyuter fayli borligini, uning maqsadlari, shuningdek bu faylni nazorat qiluvchi kishining shaxsi va turar joyi yoki asosiy ish joyini isbotlash;
b) uning shaxsiy maʼlumotlari kompyuter faylida saqlanayotganini tasdiqlab, muayyan maqbul vaqt oraligʻida va juda uzoq muddatga qoldirmagan holda yoki xarajatlarsiz, shuningdek unga kirish huquqi boʻlgan shakldagi xabarni olish;
v) agar bunday maʼlumotlar ushbu Ilovaning 1 va 2- qoidalarida bayon qilingan asosiy prinsiplarni harakatga keltiruvchi ichki qonunlarga zid ravishda ishlab chiqilgan boʻlsa, zarur hollarda ularni tuzatish yoki yoʻq qilishga erishish.
g) ushbu qismning b) va v) bandlarida koʻzda tutilgan xabar, tuzatish yoki yoʻq qilishga boʻlgan soʻrov ijro etilmagan boʻlsa, xarajatni undirib olish.
5.1. Ushbu Ilovaning 1 -, 2- va 4-qismlarida bayon etilgan qoidalarga nisbatan quyidagi qismda belgilangan cheklanishlardan tashqari, hech qanday istisnolar qilinmaydi.
5.2. Ahdlashuvchi Tomonning qonunlarida koʻzda tutilgan boʻlsa, ushbu Ilovaning 1 -, 2- va 4-qismlaridagi qoidalardan qisman chegirishlarga yoʻl qoʻyiladi va demokratik jamiyatda quyidagilarga erishish uchun zarur chora sifatida yuzaga chiqadi:
a) davlat, jamiyat xavfsizligi, davlatning moliyaviy manfaatlarini muhofaza qilish yoki ogʻir jinoyatlarning oldini olishni;
b) soʻz yuritilayotgan maʼlumotlar yoki boshqa shaxslarning huquq va erkinligini himoya qilish.
5.3. Kompyuter fayllarida saqlanadigan, statistika maʼlumotlarini yigʻish maqsadida foydalanadigan yoki zikr etilgan maʼlumotlarga yetkazilishi mumkin aniq xavf yoʻq boʻlgan hollarda ushbu Ilovaning 4-qoidasidagi (b), va (g) bandlarida belgilangan huquqlardan foydalanish boʻyicha shaxsiy maʼlumotlar borasidagi cheklanishlar qonunda ilmiy tadqiqotlar uchun koʻrsatilishi mumkin.
6. Har bir Ahdlashuvchi Tomon ushbu Ilovada bayon etilgan asosiy prinsiplarni ishga tushiruvchi ichki qonun-qoidalarni buzganligi uchun zararni undirish boʻyicha tegishli sanksiyalar oʻrnatish va choralar koʻrish majburiyatini oladi.
7. Ushbu Ilova qoidalaridan hech qaysisi Ahdlashuvchi Tomonga mana shu Ilovada belgilanganlarga koʻra aytilgan maʼlumotlarga kengroq muhofaza choralari koʻrishni cheklovchi yoki boshqacha tarzda imkoniyatini toraytiruvchi sifatida talqin qilinmasligi kerak.