Ushbu Qonunning maqsadi alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonun fuqarolarning sogʻligʻini, avvalo, yigirma yoshga toʻlmagan shaxslarning sogʻligʻini alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning zararli taʼsiridan, shu bilan bogʻliq ijtimoiy va boshqa salbiy oqibatlardan himoya qilishga, shuningdek jamiyatda sogʻlom turmush tarzini shakllantirish hamda qaror toptirishning tashkiliy va huquqiy shart-sharoitlarini yaratishga qaratilgandir.

Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

alkogol mahsuloti — konyak spirti yoki tozalangan etil spirtidan, vino materiallari va (yoki) tarkibida spirt boʻlgan oziq-ovqat mahsulotidan foydalangan holda ishlab chiqarilgan, hajmidagi etil spirtining ulushi bir yarim foizdan ortiq boʻlgan oziq-ovqat mahsuloti;

alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning salbiy taʼsiri profilaktikasi — alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilish bilan bogʻliq fuqarolar sogʻligʻiga, avvalo, yoshlar sogʻligʻiga, ularning jismoniy, maʼnaviy rivojlanishiga, jamiyatning maʼnaviy-axloqiy negizlariga tahdidlarning hamda boshqa tahdidlarning oldini olishga va ularni kamaytirishga qaratilgan ijtimoiy, huquqiy, tibbiy chora-tadbirlar hamda boshqa chora-tadbirlar majmui;

alkogolga qaramlik — alkogol mahsulotiga patologik ruju qoʻyish, alkogoldan surunkali zaharlanishning psixosomatik (ruhiy va jismoniy) hamda ijtimoiy oqibatlari bilan tavsiflanadigan surunkali kuchayib boruvchi kasallik (surunkali alkogolizm);

tamaki mahsuloti — tamakidan yoki uning oʻrnini bosuvchi narsadan tayyorlangan har qanday mahsulot;

tamakiga qaramlik — tamaki mahsulotiga patologik ruju qoʻyish, nikotindan surunkali zaharlanishning psixosomatik (ruhiy va jismoniy) oqibatlari bilan tavsiflanadigan surunkali kuchayib boruvchi kasallik (nikotinga qaramlik);

tibbiy ogohlantirish — alkogol mahsuloti idishining yorligʻida hamda tamaki mahsulotining qutisida (oʻrovida) joylashtiriladigan, alkogol yoki tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning inson sogʻligʻiga salbiy taʼsiri toʻgʻrisidagi axborot.

Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash, ularning salbiy taʼsiri profilaktikasi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

fuqarolar sogʻligʻini saqlash, alkogol, tamaki mahsulotlarining zararli taʼsiridan himoya qilishga qaratilgan huquqiy, iqtisodiy, ijtimoiy hamda boshqa chora-tadbirlar majmuini amalga oshirish;

fuqarolarni maʼnaviy-axloqiy jihatdan tarbiyalashga, aholi, avvalo, yoshlar oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini targʻib qilishga, ularning sogʻligʻiga alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilish bilan bogʻliq tahdidlarning oldini olish hamda bunday tahdidlarni kamaytirishga qaratilgan profilaktika, maʼrifiy faoliyatni tashkil etish va amalga oshirish;

alkogol va tamaki mahsulotlarining ishlab chiqarilishi hamda realizatsiya qilinishi sohasidagi davlat nazoratini taʼminlash, shuningdek bunday mahsulotlarning tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklashga, ularning salbiy taʼsiri profilaktikasiga, jamiyatda sogʻlom turmush tarzini qaror toptirishga qaratilgan davlat dasturlarini amalga oshirish;

alkogol va tamakiga qaram boʻlib qolgan shaxslarga tibbiy-sanitariya yordami koʻrsatishning samarali tizimini yaratish;

alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning salbiy taʼsiri profilaktikasi, shuningdek alkogol va tamakiga qaramlik diagnostikasi hamda uni davolash sohasidagi ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish;

sogʻlom turmush tarzini targʻib qilishda hamda alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi va isteʼmol qilinishini cheklash va ularning salbiy taʼsiri profilaktikasi sohasidagi davlat siyosatini roʻyobga chiqarishga qaratilgan profilaktika, maʼrifiy tadbirlarni amalga oshirishda ommaviy axborot vositalarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining keng ishtirok etishi uchun tashkiliy-huquqiy shart-sharoitlar yaratish.

Davlat Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqariladigan yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kiriladigan alkogol va tamaki mahsulotlarining inson hayoti va sogʻligʻi uchun xavfsizligini baholash qoidalari hamda tartib-taomillari belgilanishini va ularga rioya etilishini kafolatlaydi.

Davlat tarkibida inson hayoti va sogʻligʻi uchun zararli boʻlgan moddalarning miqdori Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan yoʻl qoʻyiladigan eng koʻp meʼyorlardan ortiq boʻlgan alkogol va tamaki mahsulotlarining ishlab chiqarilishi hamda realizatsiya qilinishini tartibga soladi, shuningdek bunday mahsulotlarning import qilinishini taqiqlab qoʻyadi.

Davlat alkogol va tamakiga qaram boʻlib qolgan shaxslarga tibbiy-sanitariya yordami koʻrsatilishini, shuningdek alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning salbiy oqibatlari toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanilishini qonun hujjatlari talablariga muvofiq taʼminlaydi.

Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, korxonalar, taʼlim muassasalari va boshqa muassasalar alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning salbiy taʼsiri profilaktikasi, jamoatchilik ongida alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishga nisbatan salbiy munosabatni shakllantirish boʻyicha oʻz vakolatlari doirasida ijtimoiy, tashkiliy-huquqiy hamda boshqa chora-tadbirlar majmuini amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash, ularning salbiy taʼsiri profilaktikasi sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi, shu sohaga doir davlat dasturlarini tasdiqlaydi va roʻyobga chiqaradi;

davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishni kamaytirishga, aholi oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini targʻib qilishga qaratilgan faoliyatini muvofiqlashtirib boradi;

alkogol va tamaki mahsulotlarining ishlab chiqarilishi hamda realizatsiya qilinishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi va bunday nazoratni tashkil etadi;

alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqarishga doir faoliyatni litsenziyalash tartibini belgilaydi;

joylarda jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga, alkogol va tamaki mahsulotlarining fuqarolar, ayniqsa, yigirma yoshga toʻlmagan shaxslar orasida isteʼmol qilinishini kamaytirishga, ularda yuksak ongni shakllantirish va jamiyatda sogʻlom turmush tarzini qaror toptirishga qaratilgan maʼrifiy, tarbiyaviy, tibbiy-sanitariya ishlarining taʼsirchanligini oshirishga doir chora-tadbirlarni va boshqa ijtimoiy, tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlarni oʻz ichiga oluvchi profilaktikaning samarali tizimi yaratilishi va faoliyat koʻrsatishini taʼminlaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi:

alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash sohasidagi yagona davlat siyosatini, avvalo, sogʻlom turmush tarzi targʻibotini nazarda tutgan holda amalga oshirishda ishtirok etadi;

alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning zarari toʻgʻrisidagi bilimlarni aholi, avvalo, yoshlar oʻrtasida yoyishga doir chora-tadbirlarni amalga oshiradi;

alkogol va tamaki mahsulotlarining xavfsizligiga doir majburiy talablarga taalluqli boʻlgan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi ishlarni tashkil etishda hamda ularning bajarilishini taʼminlashda ishtirok etadi;

fuqarolar sogʻligʻini alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning salbiy taʼsiridan himoya qilish bilan bogʻliq profilaktika ishlarini tashkil etish hamda amalga oshirish masalalari borasida nodavlat notijorat va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi;

alkogol va tamakiga qaramlikning diagnostikasi hamda uni davolashga doir normativ hujjatlarni ishlab chiqadi, ularga sogʻliqni saqlash muassasalari tomonidan rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

alkogol idishining yorligʻida va tamaki mahsulotining qutisida (oʻrovida) joylashtiriladigan tibbiy ogohlantirishlar, shuningdek alkogol va tamaki mahsulotlari realizatsiya qilinadigan joylardagi ogohlantiruvchi yozuvlar matnlarining mazmunini koʻrib chiqadi hamda belgilangan tartibda tasdiqlaydi;

alkogol va tamakiga qaram boʻlib qolgan shaxslarga tibbiy-sanitariya yordami koʻrsatilishini taʼminlaydi, alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilish bilan bogʻliq boʻlgan surunkali kasallanish hamda oʻlim holatlarining monitoringini amalga oshiradi;

alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning zararli taʼsiri profilaktikasiga doir tadbirlarning samaradorligi monitoringini amalga oshiradi;

alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash sohasidagi xalqaro hamkorlik dasturlarini amalga oshirishda ishtirok etadi;

alkogol va tamakiga qaramlikning profilaktikasi hamda uni davolash boʻyicha mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni taʼminlaydi;

alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning salbiy taʼsiri profilaktikasi masalalari boʻyicha umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari, shuningdek oliy taʼlim muassasalari uchun oʻquv dasturlarini ishlab chiqishda ishtirok etadi;

alkogol va tamakiga qaramlikning profilaktikasi, diagnostikasi hamda uni davolash sohasida ilmiy tadqiqotlar oʻtkazilishini tashkil etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari:

alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash, ularning salbiy taʼsirini kamaytirish sohasidagi davlat dasturlarining roʻyobga chiqarilishida ishtirok etadi hamda hududiy dasturlarning ishlab chiqilishi, tasdiqlanishi va roʻyobga chiqarilishini tashkil qiladi;

aholi oʻrtasida, avvalo, yoshlar oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish hamda alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning zarari toʻgʻrisidagi bilimlarni yoyishga qaratilgan profilaktika tadbirlari amalga oshirilishini taʼminlaydi;

alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarining tegishli hududda ijro etilishini taʼminlaydi;

alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning salbiy taʼsiridan fuqarolar sogʻligʻini himoya qilish, jamiyatda sogʻlom turmush tarzini qaror toptirish masalalari yuzasidan nodavlat notijorat tashkilotlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikni taʼminlaydi;

alkogol va tamakiga qaram boʻlib qolgan shaxslarga tibbiy-sanitariya yordami koʻrsatilishini moliyaviy, moddiy-texnikaviy, tashkiliy jihatdan taʼminlash masalalarini hal etadi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar oʻz vakolatlari doirasida:

alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash, ularning salbiy taʼsiri profilaktikasi sohasidagi davlat dasturlarining, hududiy va boshqa dasturlarning bajarilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;

aholi, avvalo, yoshlar oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini targʻib qilishga hamda alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishning zarari toʻgʻrisidagi bilimlarni yoyishga qaratilgan profilaktika tadbirlarini amalga oshiradi.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

Alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqarish hamda realizatsiya qilish yuridik shaxslar tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Alkogol va tamaki mahsulotlarining oʻralishiga, tamgʻalanishiga doir talablar qonun hujjatlarida nazarda tutilgan texnik reglamentlarga muvofiq belgilanadi.

Alkogol mahsulotining idishida yorliq asosiy yuzasining kamida qirq foizini egallaydigan matnli yozuv va (yoki) rasm tarzidagi tibbiy ogohlantirish boʻlishi kerak.

Tamaki mahsulotining qutisida (oʻrovida) tamaki mahsuloti qutisi (oʻrovi) old tomoni asosiy yuzasining kamida qirq foizini va orqa tomoni asosiy yuzasining kamida qirq foizini egallaydigan matnli yozuv va (yoki) rasm tarzidagi tibbiy ogohlantirish boʻlishi kerak.

Tamaki mahsulotining qutisida (oʻrovida) inson sogʻligʻiga yetkaziladigan zararni kamaytirib koʻrsatuvchi, tamaki mahsulotining xususiyati haqida zararsiz mahsulot sifatida yoki tamaki mahsulotining boshqa namunalariga qaraganda zarari kamroq ekanligi toʻgʻrisida yolgʻon taassurot uygʻotadigan axborot joylashtirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Alkogol va tamaki mahsulotlarini:

yigirma yoshga toʻlmagan shaxslarga;

taʼlim, sport muassasalari va diniy muassasalardan besh yuz metrdan kam radiusda joylashgan savdo obyektlari tomonidan;

ular texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga, qonun hujjatlarida belgilangan boshqa talablarga muvofiq boʻlmasa;

aksiz markalari bilan tamgʻalanmagan holda (pivodan tashqari) yoki aksiz markalari qalbaki boʻlganda;

ularning ishlab chiqaruvchisini aniqlash imkonini beradigan tarzda aniq tamgʻalanmagan boʻlsa;

donalab, qutisiz (oʻrovsiz) — tamaki mahsulotiga nisbatan;

ularni ishlab chiqarish uchun litsenziyaga ega boʻlmagan Oʻzbekiston Respublikasi ishlab chiqaruvchisi tomonidan ishlab chiqarilgan boʻlsa;

ularni yetkazib berish huquqiga ega boʻlmagan yoki yetkazib berishni qonun hujjatlarini buzgan holda amalga oshirgan mahsulot yetkazib beruvchidan olingan boʻlsa, realizatsiya qilish mumkin emas.

Alkogol va tamaki mahsulotlarini realizatsiya qilish qonun hujjatlariga muvofiq boshqa hollarda ham cheklanishi mumkin.

Alkogol va tamaki mahsulotlari savdosini amalga oshiruvchi shaxslar mazkur mahsulotlarni yigirma yoshga toʻlmagan shaxslarga realizatsiya qilganlik uchun javobgar boʻladi.

Alkogol va tamaki mahsulotlari realizatsiya qilinadigan joylarda ularni yigirma yoshga toʻlmagan shaxslarga realizatsiya qilishga yoʻl qoʻyilmasligi haqidagi, shuningdek alkogol va tamaki mahsulotlarining inson sogʻligʻiga salbiy taʼsiri toʻgʻrisidagi ogohlantiruvchi yozuv joylashtirilgan boʻlishi kerak.

Alkogol va tamaki mahsulotlarining ishlab chiqarilishi hamda realizatsiya qilinishi ustidan davlat nazorati vakolatli organlar tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Alkogol va tamaki mahsulotlaridagi inson hayoti hamda sogʻligʻi uchun zararli boʻlgan moddalarning yoʻl qoʻyiladigan eng koʻp meʼyorini Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi belgilaydi.

Alkogol va tamaki mahsulotlaridagi inson hayoti hamda sogʻligʻi uchun zararli boʻlgan moddalarning yoʻl qoʻyiladigan eng koʻp meʼyorlariga rioya etilishi ustidan nazorat qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Alkogol va tamaki mahsulotlarini reklama qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Alkogol va tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishni targʻib etish, yaʼni alkogol va tamaki mahsulotlari isteʼmol qilishni ragʻbatlantiruvchi, shaxsda ularni isteʼmol qilishning zararsizligi haqidagi tasavvurni shakllantiruvchi gʻoyalar, qarashlar hamda badiiy obrazlarni oshkora yoki yashirin shaklda tarqatishga qaratilgan xatti-harakatlar taqiqlanadi.

Ish joylarida, koʻchalar, stadionlar, xiyobonlar, istirohat bogʻlarida, jamoat transportining barcha turlarida va boshqa jamoat joylarida alkogol mahsulotini isteʼmol qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. Mazkur qoida alkogol mahsulotini quyib realizatsiya qilish ruxsat etilgan savdo va umumiy ovqatlanish obyektlariga, shuningdek toʻylar, yubileylar va boshqa tantanalar hamda marosimlar oʻtkaziladigan joylarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Ish joylarida, sogʻliqni saqlash, taʼlim, sport-sogʻlomlashtirish muassasalarida, yongʻin chiqish xavfi boʻlgan joylarda, shu jumladan avtomobillarga yonilgʻi quyish shoxobchalarida va boshqa jamoat joylarida, tamaki mahsulotini isteʼmol qilish uchun maxsus ajratilgan joylar va (yoki) xonalar bundan mustasno, shuningdek jamoat transportining barcha turlarida tamaki mahsulotini isteʼmol qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Alkogolga qaram boʻlib qolgan shaxslarga tibbiy-sanitariya yordami koʻrsatish, shuningdek ularni reabilitatsiya qilish yuzasidan yordam koʻrsatish qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Tamakiga qaram boʻlib qolgan shaxslarga ularning xohishiga koʻra, sogʻliqni saqlash muassasalarida tibbiy-sanitariya yordami koʻrsatiladi.

Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash, ularning aholi sogʻligʻiga zararli taʼsirining profilaktikasi, oldini olish, bunday taʼsirni kamaytirishga doir tadbirlarni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgach kuchga kiradi.