Ushbu Qonunning maqsadi homiylik sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Homiylik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining homiylik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

koʻngillilar — homiylik oluvchining yoxud homiylik tashkilotining manfaatlarini koʻzlab bepul ishlar bajarish, xizmatlar koʻrsatish shaklidagi homiylikni amalga oshiruvchi jismoniy shaxslar;

homiylar — homiylikni amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar;

homiylik (homiylik faoliyati) — yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik maqsadlarida boshqa yuridik va jismoniy shaxslarga mol-mulkni, shu jumladan pul mablagʻlarini qaytarmaslik sharti bilan yoki imtiyozli shartlarda berishda, ular uchun ishlar bajarishda, ularga xizmatlar koʻrsatish va ularni boshqacha shaklda qoʻllab-quvvatlashda ifodalanadigan ixtiyoriy begʻaraz yordami (faoliyati);

homiylik oluvchilar — homiylik oluvchi yuridik va jismoniy shaxslar;

homiylik subyektlari — homiylar, koʻngillilar, homiylik tashkilotlari, shuningdek homiylik oluvchilar;

homiylik tashkiloti — jamiyatning, ayrim toifadagi yuridik va jismoniy shaxslarning manfaatlarini koʻzlab homiylik faoliyatini amalga oshirish uchun tuzilgan nodavlat notijorat tashkiloti;

homiylik xayriyalari — homiylik maqsadlariga yoʻnaltiriladigan mol-mulk, shu jumladan pul mablagʻlari.

Homiylik quyidagi maqsadlarda amalga oshiriladi:

fuqarolarni ijtimoiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash va himoya qilish, shu jumladan aholining ijtimoiy jihatdan muhofaza qilinmagan va kam taʼminlangan toifalarining moddiy ahvolini yaxshilash, oʻz jismoniy yoki intellektual xususiyatlari, boshqa holatlar sababli mustaqil ravishda oʻz huquqlarini amalga oshira olmaydigan hamda qonuniy manfaatlarini himoya qila olmaydigan ishsizlarni, nogironlarni va boshqa shaxslarni ijtimoiy reabilitatsiya qilish;

xalqlar oʻrtasida tinchlik, doʻstlik va totuvlikni mustahkamlashga koʻmaklashish;

oilaning jamiyatdagi nufuzi va rolini mustahkamlashga koʻmaklashish;

onalik, bolalik va otalikni himoya qilishga koʻmaklashish;

taʼlim, fan, madaniyat, sanʼat, maʼrifat sohasidagi faoliyatga, shuningdek shaxsning maʼnaviy kamol topishiga koʻmaklashish;

kasalliklar profilaktikasi va fuqarolar sogʻligʻini saqlash sohasidagi faoliyatga, shuningdek sogʻlom turmush tarzini targʻib qilishga koʻmaklashish, fuqarolarga maʼnaviy-ruhiy yordam koʻrsatish;

jismoniy tarbiya va ommaviy sport sohasidagi faoliyatga koʻmaklashish;

aholini tabiiy ofatlar, ekologiya, sanoat halokatlari yoki boshqa halokatlar oqibatlarini bartaraf etishga, baxtsiz hodisalarning oldini olishga tayyorlash;

terrorchilik harakatlari, tabiiy ofatlar, ekologiya, sanoat halokatlari yoki boshqa halokatlar natijasida jabrlanganlarga yordam koʻrsatish;

atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish;

madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish.

Qonun hujjatlariga muvofiq homiylik boshqa maqsadlarda ham amalga oshirilishi mumkin.

Tijorat tashkilotlariga, siyosiy partiyalarga va harakatlarga pul mablagʻlari hamda boshqa moddiy mablagʻlar berish, oʻzga shaklda yordam koʻrsatish, shuningdek ularni qoʻllab-quvvatlash homiylik hisoblanmaydi.

Saylovoldi tashviqoti va referendumga qoʻyilgan masalalar boʻyicha tashviqot maqsadida homiylik qilish taqiqlanadi.

Qonunga zid boʻlgan har qanday faoliyatni homiylik vositasida qoʻllab-quvvatlash taqiqlanadi.

Yuridik va jismoniy shaxslar homiylikni ixtiyoriy ravishda hamda moneliksiz amalga oshirishga haqli.

Yuridik va jismoniy shaxslar homiylikni yakka tartibda yoki birlashib, homiylik tashkilotini tashkil etgan yoxud tashkil etmagan holda amalga oshirishga haqli.

Homiylar oʻz homiylik xayriyalaridan foydalanish maqsadlari va tartibini belgilashga haqli.

Homiylik tashkilotlari jamoat birlashmasi, jamoat fondi shaklida, shuningdek qonunlarda nazarda tutilgan boshqa shaklda tashkil etilishi mumkin.

Homiylik tashkilotining nomi “homiylik” degan soʻzni oʻz ichiga olgan boʻlishi kerak. Homiylik tashkilotining nomi boshqa homiylik tashkilotlarini aynan bir xil deb hisoblashga olib kelishi mumkin boʻlgan darajada avval roʻyxatdan oʻtkazilgan nomga oʻxshab ketadigan boʻlsa, u roʻyxatga olinishi mumkin emas. Ushbu Qonun talablariga javob bermaydigan yuridik shaxs oʻz nomida “homiylik” soʻzidan foydalanishga haqli emas.

Homiylik tashkilotlari oʻz faoliyatlarini muvofiqlashtirish, shuningdek umumiy manfaatlarini ifoda etish va himoya qilish maqsadida nodavlat notijorat tashkilotlari hisoblanuvchi uyushmalarga (ittifoqlarga) va oʻzga birlashmalarga birlashishlari mumkin.

Homiylik tashkilotlarining tashkiliy-huquqiy shakliga qarab yuridik va (yoki) jismoniy shaxslar ularning muassislari boʻlishi mumkin.

Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, shuningdek davlat unitar korxonalari, davlat muassasalari hamda tashkilotlari homiylik tashkilotining muassislari boʻlishi mumkin emas.

Homiylik tashkilotlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda adliya organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Adliya organining homiylik tashkilotini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish haqidagi qarori, shuningdek mazkur organning davlat roʻyxatidan oʻtkazish muddatlarini buzganligi ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.

Binolar, yer uchastkalari, transport, inshootlar, asbob-uskunalar, pul mablagʻlari, qimmatli qogʻozlar va boshqa mol-mulk, shuningdek axborot resurslari va oʻzga intellektual faoliyat natijalari homiylik tashkilotining mulki boʻlishi mumkin.

Homiylik tashkiloti oʻzida boʻlgan mol-mulkka nisbatan qonun hujjatlariga, tashkilotning ustaviga va homiylik maqsadlariga zid boʻlmagan har qanday bitim tuzishga haqli.

Homiylik tashkiloti oʻz taʼminoti (shu jumladan faoliyati bilan bogʻliq barcha xarajatlari) uchun moliya yilida oʻzi sarflaydigan moliyaviy mablagʻlarning koʻpi bilan 20 foizidan foydalanishga haqli. Ushbu cheklov homiylik dasturlarini amalga oshirishda ishtirok etadigan shaxslarning mehnatiga haq toʻlashga nisbatan qoʻllanilmaydi.

Homiylik tashkiloti koʻngillilarning ushbu tashkilotdagi faoliyati bilan bogʻliq xarajatlarini (xizmat safari, transport xarajatlarini va boshqa xarajatlarini) toʻlashi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamgʻarmalaridan homiylik tashkilotining hisobvaragʻiga tushgan mablagʻlardan faqat bu mablagʻlarni ajratish chogʻida nazarda tutilgan homiylik maqsadlari uchun foydalaniladi.

Homiylik tashkilotlariga berilgan homiylik xayriyalaridan faqat homiylik maqsadlarida foydalaniladi va bu xayriyalardan homiylik tashkilotlarini saqlash uchun foydalanilishi mumkin emas.

Homiylik tashkilotining mol-mulki bu tashkilotning muassislariga yoki aʼzolariga boshqa shaxslarga sotilishi yoxud berilishiga qaraganda qulayroq shartlarda sotilishi yoki berilishi mumkin emas.

Homiylik tashkiloti oʻz majburiyatlari yuzasidan qonunda belgilangan tartibda undiruv qaratilishi mumkin boʻlgan mol-mulki bilan javob beradi.

Homiylik tashkilotining mol-mulkini shakllantirish manbalari quyidagilar boʻlishi mumkin:

homiylik tashkiloti muassislarining badallari, aʼzolikka asoslangan homiylik tashkilotlari uchun esa aʼzolik badallari;

yuridik va jismoniy shaxslarning pul va (yoki) boshqa mol-mulk shaklidagi homiylik xayriyalari;

aksiyalar va boshqa qimmatli qogʻozlardan olingan daromadlar;

qonun bilan ruxsat etilgan tadbirkorlik faoliyatidan olingan daromadlar, shu jumladan homiylik tashkiloti taʼsis etgan tijorat tuzilmalaridan tushgan tushumlar;

homiylar va koʻngillilarni jalb etish, shu jumladan homiylik xayriyalari yigʻish maqsadida oʻtkaziladigan koʻngilochar, madaniy, sport tadbirlari va boshqa ommaviy tadbirlarni tashkil etish kampaniyalarini oʻtkazishdan tushadigan mablagʻlar;

qonun hujjatlarida belgilangan tartibda lotereyalar va kimoshdi savdolari oʻtkazishdan olingan daromadlar;

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamgʻarmalari mablagʻlari;

qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa tushumlar.

Homiylik dasturi homiylik tashkilotining yuqori boshqaruv organi tomonidan tasdiqlangan va mazkur tashkilotning ustavda belgilangan maqsadlariga mos keladigan vazifalarni hal qilishga qaratilgan tadbirlar majmuidir.

Homiylik dasturi moʻljallanayotgan tushumlar hamda rejalashtirilayotgan xarajatlar smetasini (shu jumladan homiylik dasturini amalga oshirishda ishtirok etayotgan shaxslarning mehnatiga haq toʻlashni) oʻz ichiga oladi, dasturni amalga oshirish bosqichlari va muddatlarini belgilaydi.

Homiylik dasturlarini (shu jumladan homiylik dasturlarini amalga oshirishda ishtirok etayotgan shaxslarning mehnatiga haq toʻlash xarajatlarini va homiylik dasturlarini amalga oshirish bilan bogʻliq boshqa xarajatlarni) moliyalashtirish uchun moliya yilida tushgan daromadlarning, qonun bilan ruxsat etilgan tadbirkorlik faoliyatidan olingan daromadlarning, shu jumladan homiylik tashkiloti taʼsis etgan tijorat tuzilmalaridan tushgan tushumlarning kamida 80 foizidan foydalanilishi kerak.

Homiylik dasturlari amalga oshirilayotganda tushgan mablagʻlardan shu dasturlarda belgilangan muddatlarda foydalaniladi.

Homiylik tashkilotini qayta tashkil etish va tugatish qonunda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Homiylik tashkiloti tugatilganda uning kreditorlar talablari qanoatlantirilganidan keyin qolgan mol-mulkidan tashkilot ustavida nazarda tutilgan tartibda yoki, agar homiylik tashkilotining mol-mulkidan foydalanish tartibi uning ustavida nazarda tutilmagan boʻlsa yoxud qonunda boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, tugatish komissiyasining qaroriga binoan homiylik maqsadlarida foydalaniladi.

Homiylik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlari davlat tomonidan kafolatlanadi.

Homiylik subyektining oʻz homiylik maqsadlarini va amalga oshirish shakllarini tanlash erkinligini cheklashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Davlat homiylikni quyidagi shakllarda qoʻllab-quvvatlashi mumkin:

homiylik tashkilotlari ishlab chiqadigan homiylik dasturlarini tanlov asosida davlat tomonidan moliyalashtirish;

davlat mol-mulkini homiylik tashkilotlariga qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda bepul yoki imtiyozli asosda mulk qilib berish;

davlat mulki boʻlgan binolar, joylar va boshqa mol-mulk ijarasi haqini toʻlash boʻyicha imtiyozlar berish;

homiylik tashkilotlarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga koʻmaklashish;

homiylar, koʻngillilar hamda homiylik tashkilotlarini ragʻbatlantirish.

Qonun hujjatlariga muvofiq davlat homiylikni boshqa shakllarda ham qoʻllab-quvvatlashi mumkin.

Homiylik subyektlariga qonun hujjatlariga muvofiq imtiyozlar beriladi.

Adliya organlari homiylik tashkilotining ustavi qoidalariga rioya etilishi ustidan oʻz vakolatlari doirasida nazoratni amalga oshiradi.

Homiylik tashkilotining moliyalashtirish manbalari va daromadlari hamda soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlashi ustidan davlat soliq xizmati organlari qonun hujjatlariga muvofiq davlat nazoratini amalga oshiradi.

Homiylik tashkilotining faoliyati toʻgʻrisidagi hisobot qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda adliya va davlat soliq xizmati organlariga taqdim etiladi.

Homiylik tashkilotiga mol-mulk, shu jumladan pul mablagʻlari beruvchi homiylar mazkur tashkilotdan shu mol-mulkdan maqsadli foydalanilganligi toʻgʻrisida hisobot talab qilishga haqli.

Homiylik tashkiloti oʻz yillik hisobotlaridan erkin foydalanilishini taʼminlaydi.

Homiylik tashkiloti daromadlari va xarajatlarining miqdorlari hamda tuzilishi, mol-mulki, xodimlarining soni, ularning mehnatiga haq toʻlash va koʻngillilarni jalb etish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar tijorat siri boʻlmaydi.

Adliya organlari homiylik tashkiloti tomonidan oʻtkaziladigan tadbirlarda ishtirok etish uchun oʻz vakillarini yuborishga, mazkur tashkilot aʼzolaridan va boshqa fuqarolardan homiylik tashkilotining ustaviga rioya etilishi bilan bogʻliq masalalar yuzasidan tushuntirishlar olishga haqli.

Homiylar, koʻngillilar hamda homiylik tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida hamda xalqaro shartnomalarida belgilangan tartibda xalqaro homiylik faoliyatini amalga oshirishga haqli.

Xalqaro homiylik faoliyati xalqaro homiylik loyihalarida, xalqaro homiylik tashkilotlarining ishida ishtirok etish, homiylik faoliyati sohasida xorijiy sheriklar bilan hamkorlik qilish orqali, shuningdek xalqaro amaliyotda qabul qilingan hamda xalqaro huquq prinsiplari va normalariga, Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga va Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa har qanday shaklda amalga oshirilishi mumkin.

Homiylik tashkiloti chet el fuqarolaridan, fuqaroligi boʻlmagan shaxslardan, xalqaro va chet el tashkilotlaridan Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq homiylik xayriyalari olish huquqiga ega.

Chet el fuqarolari, fuqaroligi boʻlmagan shaxslar, xalqaro va chet el tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasi hududida homiylar va koʻngillilar sifatidagi faoliyatni ushbu Qonunga muvofiq amalga oshirishlari mumkin.

Chet el fuqarolarining, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning, shuningdek xalqaro va chet el tashkilotlarining homiylik xayriyalaridan maqsadli foydalanilishi monitoringini olib borish hamda bunday xayriyalardan maqsadli foydalanilishi ustidan nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi.

Ushbu Qonunda manfaatlar toʻqnashuvi deganda homiylik tashkiloti va manfaatdor shaxslar (mazkur tashkilot boshqaruv organlarining xodimlari, shu jumladan mansabdor shaxslari, aʼzolari, ularning yaqin qarindoshlari yoki kreditorlari, shuningdek oʻzlarining homiylik tashkiloti bilan oʻzaro munosabatlari oqibatida tashkilotning mol-mulkini tasarruf qilishga taʼsir etishi mumkin boʻlgan hamda shaxsiy manfaat koʻrish maqsadida tashkilot bilan shaxsan yoki oʻz vakillari orqali hamkorlik qiluvchi yuridik va jismoniy shaxslar) oʻrtasida amalga oshiriladigan, homiylik tashkilotining mol-mulkini tasarruf etishga daxldor boʻlgan, homiylik faoliyatining manfaatlari hamda maqsadlariga mos kelmagan yoki mos kelmasligi mumkin boʻlgan bitimlar va (yoki) operatsiyalar eʼtirof etiladi.

Homiylik tashkilotining manfaatdor shaxslar bilan bitimlar tuzishiga, shuningdek homiylik tashkiloti tomonidan manfaatdor shaxslar foydasiga boshqa harakatlar amalga oshirilishiga homiylik tashkilotining yuqori boshqaruv organi roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi.

Manfaatlar toʻqnashuvi chogʻida vujudga keladigan nizolar homiylik tashkilotining yuqori boshqaruv organi tomonidan, kelishuvga erishilmagan taqdirda esa sud tomonidan hal qilinadi.

Homiylikni amalga oshirish sohasida yuzaga keladigan nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

Homiylik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.