Hujjat kuchini yo‘qotgan 30.07.2021 25.09.2006 yilda ro‘yxatdan o‘tgan, ro‘yxat raqami 1624
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining qarori, 25.09.2006 yilda ro‘yxatdan o‘tgan, ro‘yxat raqami 1624
Kuchga kirish sanasi
05.10.2006
Hujjat kuchini yo‘qotgan 30.07.2021
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
BUYRUGʻI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI AUDITORLIK FAOLIYATINING MILLIY STANDARTI (4-SON AFMS) AUDITORLIK TAShKILOTLARINING IChKI STANDARTLARIGA QOʻYILADIGAN TALABLARNI TASDIQLASh TOʻGʻRISIDA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2006-yil 25-sentabrda 1624-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
 LexUZ sharhi
Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2021-yil 2-iyuldagi 43-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan qabul qilingan ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3316, 30.07.2021-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 21-moddasiga asosan va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 22-sentabrdagi 365-sonli “Auditorlik faoliyatini takomillashtirish va auditorlik tekshirishlarining ahamiyatini oshirish toʻgʻrisida”gi qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1992-yil 23-noyabrdagi 553-sonli qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq buyuraman:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Oʻzbekiston Respublikasi auditorlik faoliyatining milliy standarti (4-son AFMS) “Auditorlik tashkilotlarining ichki standartlariga qoʻyiladigan talablar” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab 10 kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moliya vaziri R. AZIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2006-yil 21-avgust,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2006-yil 21-avgustdagi 76-son buyrugʻi bilan
“TASDIQLANGAN”
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyatining milliy standarti 4-sonli AFMS “Auditorlik tashkilotlarining ichki standartlariga qoʻyiladigan talablar”
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I. UMUMIY QOIDALAR
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Mazkur Auditorlik faoliyatining milliy standarti (bundan keyin matnda Standart deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasining “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq auditorlik tashkilotlarining ichki standartlariga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Mazkur Standartning maqsadi, auditorlik tashkilotlarining ichki standartlarni ishlab chiqishdagi yondashuv va prinsiplarni, shuningdek ularning qoʻllanilishi ustidan ichki nazoratni tashkil etish va tartibiga qoʻyiladigan talablarni unifikatsiyalashdir.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Standartning vazifalari quyidagilar hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) auditorlik tashkilotlarining ichki standartlarini ishlab chiqishdagi umumiy prinsiplarni belgilash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) ichki standartlarni ishlab chiqishda auditorlik tashkilotlariga qoʻyiladigan majburiy talablarni belgilash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) auditorlik tashkilotlari auditorlari (xodimlari) tomonidan ichki standartlarning talablariga rioya qilinishi ustidan ichki nazoratni amalga oshirish tartibining tavsifi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ichki standartlarni ishlab chiqish va amaliyotda qoʻllash barcha auditorlik tashkilotlari uchun majburiy hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Mazkur Standart auditorlik faoliyatini amalga oshirishda professional jihatlar doirasidan tashqaridagi masalalar boʻyicha auditorlik tashkilotlarining ichki tartibga soluvchi hujjatlarini tayyorlash tartibi, shakli va mazmunini muvofiqlashtirishni maqsad qilib qoʻymaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II. AUDITORLIK TAShKILOTINING IChKI STANDARTLARINI TAYYORLAShNING MAQSADI VA PRINSIPLARI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Auditorlik tashkilotining ichki standartlari deganda, auditorlik tashkiloti tomonidan auditorlik tekshiruvining samaradorligini oshirish hamda uning Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyatining milliy standartlari talablariga muvofiqligini taʼminlash maqsadida qabul qilinadigan va tasdiqlanadigan, auditni amalga oshirish va rasmiylashtirishga qoʻyiladigan yagona talablarni belgilaydigan hujjatlar tushuniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyati milliy standartlarining auditorlik tekshiruvini tashkil etish va oʻtkazishga qoʻyadigan talablarini eʼtiborga olgan holda, auditorlik tashkiloti, oʻtkaziladigan auditorlik tekshiruvlari hamda tuziladigan auditorlik hisoboti va xulosasiga nisbatan oʻz qarashlarini aks ettiradigan ichki standartlar paketini shakllantirishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Auditorlik tashkilotlarining ichki standartlari, Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyati milliy standartlarining auditorlik tekshiruvlari sifatini oshirish boʻyicha talablarini bajarish boʻyicha auditorlarga amaliyotda oʻz harakatlarining aniq tartibini belgilash imkonini beradigan aniq tavsiyalarni oʻz ichiga olishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Ichki standartlar auditorlarning faoliyatini mazkur auditorlik tashkiloti doirasida tartibga soladi hamda auditorlik tashkilotining rahbariyati va xodimlari oʻrtasida boʻlishi mumkin boʻlgan nizolarni bartaraf qilishga asos boʻladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Ichki standartlarni qoʻllash auditorlik tashkilotlariga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) alohida boʻlimlarni tekshirish boʻyicha ish hajmini kamaytirishga (ishchi jadvallar va savolnomalar, boshqa texnik xarakterdagi hujjatlar yordamida), auditor yordamchilarining ishi ustidan qoʻshimcha nazoratni taʼminlashga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) auditorlik ishi sifatini oshirishga hamda auditorlik riskini pasaytirishga yordam beradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Auditorlik tashkilotlari ichki standartlarining talablari auditorlik faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyati milliy standartlarining asosiy prinsiplariga muvofiq amalga oshirilishini tartibga solishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Ichki standartlar auditorlik tekshiruvini oʻtkazish tartibiga, sifatiga va auditorlik tekshiruvining ishonchliligiga qoʻyiladigan yagona talablarni shakllantiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Ichki standartlar auditorlik tekshiruvini oʻtkazish sharoitidan qatʼi nazar, auditorlik tashkilotining auditni oʻtkazishga boʻlgan umumiy yondashuvini belgilab berishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Auditorlik tashkilotining ichki standartlariga auditorlik faoliyatini amalga oshirishga boʻlgan ichki yondashuvlarini yoritib beradigan, auditorlik tashkilotida qoʻllanilishi majburiy boʻlgan qabul qilingan va tasdiqlangan standartlar, metodik ishlanmalar, qoʻllanmalar va boshqa hujjatlar kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Ichki standartlar auditorlik tashkilotining ichki nazorat tizimi va tashkiliy-boshqaruv hujjatlarining tarkibiy qismi boʻlib hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Auditorlik tashkilotlarining ichki standartlari amaliy nafga ega boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har bir navbatdagi ichki standart qolgan ichki standartlarga mos kelishi va oʻzaro bogʻlangan boʻlishi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyatining milliy standartlariga zid boʻlmasligi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
taʼriflarning aniqligini, ifodalarning tushunarliligi va yaxlitligini taʼminlashi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur Ctandartning masalalarini toʻliq qamrab olishi, ifodalanayotgan prinsiplar va nizomlarni mantiqan rivojlantirishi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
barcha ichki standartlardagi atamalarga bir xil talqin berilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Ichki standartlar majmui auditorlik tashkilotining auditorlik tekshiruvini tashkil qilish va oʻtkazish texnologiyasiga boʻlgan kompleks yondashuvining tavsifini ifodalashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Auditorlik tekshiruvini oʻtkazishga moʻljallangan ichki standartlarni ishlab chiqishda auditorlik tashkilotlari, Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyatining milliy standartlari hamda auditorlik faoliyatini tartibga soluvchi Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlariga tayanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Auditning xalqaro standartlariga muvofiq auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishga moʻljallangan ichki standartlarni ishlab chiqishda, auditorlik tashkilotlari auditning xalqaro standartlarida nazarda tutilgan prinsip va normalarga tayanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Auditorlik tekshiruvining maʼlum bir sohasida auditorlik faoliyatining standartlari, batafsil metodikalari va auditni oʻtkazish yondashuvlari mavjud boʻlmaganda, auditorlik tashkilotlari ichki standartlarni ishlab chiqishda, qonun hujjatlarida belgilangan oʻziga xos xususiyatlarni eʼtiborga olgan holda auditning xalqaro standartlariga tayanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Auditorlik tashkiloti ichki standartlarni ishlab chiqish tartibi va roʻyxatini mustaqil belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Auditorlik faoliyatining milliy standartlarida baʼzi holatlar ichki standartlar koʻrinishida qoʻshimcha tasdiqlanishi talab qilinishi toʻgʻridan toʻgʻri koʻrsatilgan hollarda, auditorlik tashkiloti ushbu koʻrsatmani birinchi navbatda bajarilishini taʼminlashi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III. AUDITORLIK TAShKILOTI IChKI STANDARTLARINING ShAKLI VA MAZMUNI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Auditorlik tashkilotlarining ichki standartlari oʻz maqsadlariga koʻra quyidagi guruhlarga boʻlinishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) auditorlik tekshiruvi boʻyicha umumiy qoidalarni oʻz ichiga oladigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) auditorlik tekshiruvini oʻtkazish tartibini belgilaydigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) auditorlar fikrlari va xulosalarini shakllantirish tartibini belgilaydigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) maxsus ixtisoslashgan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) professional xizmatlarni koʻrsatish tartibini belgilaydigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e) taʼlim va kadrlarni tayyorlash boʻyicha standartlar va boshqalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Auditorlik tekshiruvi boʻyicha umumiy qoidalarni oʻz ichiga oladigan ichki standartlar, auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishning asosiy prinsiplariga muvofiq auditorlar oʻrtasidagi, shuningdek auditorlik tashkilotining rahbariyati bilan xodimlar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni tartibga solishga moʻljallangan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Auditorlik tekshiruvi boʻyicha umumiy qoidalarni oʻz ichiga oladigan ichki standartlar roʻyxatiga quyidagilar kiritilishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) ichki standartlarni ishlab chiqishning konsepsiyasi va yondashuvlarini tavsiflaydigan standartlar, shu jumladan, ularning tarkibini belgilaydigan standart;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) auditorning xulq-atvori etikasini tartibga soluvchi standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) auditorlik tekshiruvi oʻtkazilishi ustidan ichki sifat nazoratini amalga oshirish tartibini, shuningdek, auditorlarning javobgarligini va boshqalarni tartibga soluvchi standartlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Auditorlik tekshiruvini oʻtkazish tartibini belgilaydigan ichki standartlar, aniq qoidalarni, auditorlik tekshiruvini oʻtkazishning uslubini shakllantiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Auditorlik tashkilotining auditorlik tekshiruvini oʻtkazish tartibini belgilaydigan ichki standartlar roʻyxatiga quyidagilar kiritilishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) auditorning javobgarligini tartibga soluvchi standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) auditorlik tekshiruvini rejalashtirish tartibini tartibga soluvchi standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) tekshirilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektdagi ichki nazoratni oʻrganish va baholash tartibini tartibga soluvchi standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) auditorlik dalillarini olish tartibini tartibga soluvchi standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) uchinchi shaxslar ishlaridan foydalanish tartibini tartibga soluvchi standartlar va boshqalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Auditorlar fikrlari va xulosalarini shakllantirish tartibini belgilaydigan ichki standartlar auditorlik tashkilotining oʻtkazilgan auditorlik tekshiruvi natijalari boʻyicha fikrining shakllanishiga va mazmuniga hamda xulosalarni tuzilishiga qoʻyadigan ichki talablardan tarkib topadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Mazkur standartlar roʻyxatiga quyidagilar kirishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) auditorlik hisobotlari va xulosalarini tuzish tartibining konsepsiyasi va yondashuvini tavsiflaydigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) auditorlik tekshiruvini oʻtkazish natijalari boʻyicha xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbariyatiga auditorning yozma maʼlumotini tayyorlashni tartibga soluvchi standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) boshqa auditorlik hisobotlarini, shu jumladan, moliyaviy hisobot bilan bogʻliq hujjatlardagi qoʻshimcha maʼlumotlarni tayyorlash tartibini tartibga soluvchi standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) oʻtkazilgan auditorlik tekshiruvi natijalari boʻyicha auditorlik xulosalarini tayyorlash tartibini tartibga soluvchi standartlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Maxsus ixtisoslashgan ichki standartlar, xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining turli yoʻnalishlari boʻyicha auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish uslubiyotiga oid standartlarni oʻz ichiga oladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Mazkur standartlar roʻyxatiga quyidagilar kiritilishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) kredit tashkilotlarida auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishning oʻziga xos jihatlarini aks ettiradigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) sugʻurta tashkilotlarida auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishning oʻziga xos jihatlarini aks ettiradigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) birjalar, fondlar va investitsiya institutlarida auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishning oʻziga xos jihatlarini aks ettiradigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarda auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishning tarmoq xususiyatlarini aks ettiradigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) maxsus savollar boʻyicha auditorlik hisobotini tayyorlashni tartibga soluvchi standartlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Professional xizmatlarni koʻrsatish tartibini belgilaydigan ichki standartlar konsalting va boshqa turdagi professional xizmatlarni koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi qoidalarni oʻz ichiga oladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Mazkur ichki standartlar roʻyxatiga quyidagilar kiritilishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) buxgalteriya hisobini yoʻlga qoʻyish, qayta tiklash va yuritish boʻyicha xizmatlarni tartibga soladigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) xoʻjalik yurituvchi subyektning moliyaviy hisobotlarini tuzish tartibini tavsiflaydigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) buxgalteriya hisobi, soliq solish, rejalashtirish, menejment va moliya-xoʻjalik faoliyatining boshqa masalalari boʻyicha konsalting xizmatini koʻrsatish tartibini tavsiflaydigan standartlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) soliqlar va boshqa majburiy ajratmalar boʻyicha hisob-kitoblar va deklaratsiyalarni tuzish tartibini aks ettiradigan standartlar va boshqalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Taʼlim va kadrlarni tayyorlash boʻyicha ichki standartlar auditorlar va mutaxassislarning maʼlumotiga, malaka darajasiga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi, auditorlik tashkiloti xodimlarini tayyorlash va malakasini oshirish tartibini tartibga soladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Auditorlik tashkilotining ichki standartlari quyidagi tuzilishga ega boʻlishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) tartibga soluvchi parametrlar — mazkur ichki standartlarni ishlab chiqishda qoʻllanilgan Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyatining milliy standartlariga, shuningdek, auditning xalqaro standartlariga havolalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) umumiy qoidalar — ichki standartning zaruriyati, uning asosiy tushuncha va atamalarini aniqlash, qoʻllanish doirasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) standartning maqsadi va vazifalari — standartning maqsadi va uni qoʻllash orqali hal qilinadigan aniq muammolar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) boshqa standartlar bilan oʻzaro aloqadorligi — boshqa standartlardagi tegishli qoidalarga havolalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) asosiy prinsiplar va uslublarning mazmuni — standartda koʻrib chiqiladigan muammolarni yechishda qabul qilingan uslublar va texnik usullar, auditorlik tashkiloti yondashuvlarining tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e) rasmiylashtirish — standart talablariga muvofiq auditor tuzishi lozim boʻlgan hujjatlar roʻyxati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Ichki standartlarning rekvizitlari quyidagilardan tashkil topishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) raqami — mazkur standartning tartibli yoki seriyali kodi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) kuchga kirish sanasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) nomi — standart tartibga soladigan masalaning qisqa va aniq ifodalanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) standarnni tasdiqlagan shaxsni koʻrsatish va sanasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) vorisiylik — mazkur Ctandart bilan bogʻliq boʻlgan, ilgarigi normativ-huquqiy hujjatlarda qabul qilingan, eʼlon qilingan yoki belgilab berilgan qoidalarga havolalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
e) qoʻllanish doirasi — mazkur Ctandart amal qiladigan (yoki amal qilmaydigan) obyektlar roʻyxati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Ichki standartlarga qoʻshimcha ravishda, ichki standartlardagi alohida qoidalarni qoʻshimcha ravishda tushuntirishlarni taʼminlaydigan ilovalar (uslublar, tartib-taomillar roʻyxati, savolnomalar, kompyuter dasturlari, ishchi jadvallar va h.k.z.) ishlab chiqilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Ichki standartlarga ilovalar quyidagi boʻlimlardan tarkib topishi mumkin:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) ichki standartni qoʻllash tartibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) auditorlik tekshiruvining har bir bosqichini bajarish texnologiyasining tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) savolnomalar va auditorlik tartib-taomillar roʻyxati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) auditorlik tartib-taomillarni oʻtkazish uslubi va tartibini tasvirlaydigan jadvallar, sxemalar, raqamli misollar bilan koʻrsatilgan ishchi hujjatlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) auditorlik tekshiruvida qoʻllaniladigan normativ-huquqiy hujjatlarning tizimlashgan roʻyxati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Auditorlik tashkilotining ichki standartlarini tayyorlashning tartibi va shakli mazkur Standartning 1 va 2-ilovalarida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IV. AUDITORLIK TAShKILOTI IChKI STANDARTLARI TALABLARINING BAJARILIShI USTIDAN IChKI NAZORATNI TAShKIL ETISh TARTIBI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Ichki standartlar auditorlik tashkiloti rahbarining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi, agarda auditorlik tashkilotining taʼsis hujjatlarida koʻzda tutilgan hollarda — taʼsischilarning yigʻilishi yoki boshqa vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Auditorlar ishining sifatini nazorat qilishni tartibga soluvchi ichki standartlar, ichki standartlar talablarini bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshirish boʻyicha qoidalarni oʻz ichiga olishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Ichki standartlar, ichki standartlarning talablariga rioya etilishi uchun javobgar tegishli mansabdor shaxslarni tayinlashni nazarda tutishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Ichki standartlarga rioya etilishi ustidan tegishli nazoratni taʼminlash uchun ularning qoʻllanilishi, auditorlik tashkiloti va auditorlar oʻrtasidagi mehnat munosabatlarida nazarda tutgan holda auditorning funksional majburiyatlariga kirishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Auditorlik tashkilotlari tomonidan auditni oʻtkazishda bajarilishi majburiy boʻlgan ichki standartlar qoidalari belgilanishi mumkin. Bunda bajarilishi majburiy boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyatining milliy standartlari talablari hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Ichki standartlar talablarining bajarilishi ustidan nazorat auditorlik tekshiruvlarini boshqarishning barcha darajalarida, guruh rahbarlari va tekshiruv rahbarlaridan boshlab auditorlik xulosasini imzolashga vakolat berilgan auditorlik tashkiloti rahbarlarigacha tashkil etilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Auditorlik tekshiruvlarini amalga oshirish davomida nazorat funksiyalarini bajarish uchun auditorlik tashkiloti tomonidan auditorlik tekshiruvlari oʻtkazishning sifat nazorati xizmati tashkil etilishi mumkin. Auditorlik tekshiruvlari oʻtkazishning sifat nazorati xizmati tarkibiga nazorat funksiyalarini bajaradigan mutaxassislarning professional tayyorgarligi darajasiga qoʻyiladigan ichki talablar, auditorlik tashkilotining taʼlim va kadrlarni tayyorlash boʻyicha ichki standartlari bilan belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Auditorlik tashkilotlarining xodimlariga ichki standartlar mazmunini oshkor qilmaslik hamda qonun hujjatlarida koʻzda tutilgan hollardan tashqari, mazkur auditorlik tashkilotining faoliyatidan tashqarida ularni qoʻllamaslik majburiyati yuklatiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyatining milliy standarti (4-sonli AFMS) “Auditorlik tashkilotlarining ichki standartlariga qoʻyiladigan talablar”ga
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Auditorlik tashkilotining ichki standartlarini tayyorlashning
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
NAMUNAVIY TARTIBI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Auditorlik tashkilotining ichki standartlari tizimini yaratish boʻyicha samarali ishlarni taʼminlash uchun auditorlik tashkiloti ichida uslubiy kengash yoki auditorlik tashkilotining ixtiyoriga koʻra boshqa maxsus kollegial organni tashkil etish maqsadga muvofiqdir.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Uslubiy kengash auditorlik tashkilotining boshqaruv xodimlaridan va koʻproq professional tayyorgarlikka ega mutaxassislaridan shakllantiriladi hamda auditorlik tashkiloti tomonidan tasdiqlangan uslubiy kengash toʻgʻrisidagi nizom asosida faoliyat koʻrsatadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Uslubiy kengash ishida, agarda uslubiy kengash toʻgʻrisidagi nizomda nazarda tutilgan boʻlsa, chetdan jalb qilingan mutaxassislar (buxgaltyerlar va auditorlarning jamoat tashkilotlari aʼzolari, soliq maslahatchilari, ilmiy xodimlar, oʻqituvchilar, boshqa auditorlik tashkilotlarining mutaxassislari) ishtirok etishlari mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Auditorlik tashkiloti uslubiy kengashining vazifalari boʻlib quyidagilar hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) ichki auditorlik standartlarini ishlab chiqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) auditning amaliy tajribalarini umumlashtirish va tizimlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) auditorlik tashkilotining auditorlari va boshqa mutaxassislarini oʻqitishni tashkil etish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) audit sohasidagi amalda boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarni toʻplash, tizimlashtirish va tahlil qilish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Ichki standartlarni ishlab chiqish auditorlik tashkilotining nafaqat uslubiy xizmat mutaxassislari tomonidan, balki auditorlik tashkilotining boshqa xizmat mutaxassislari tomonidan ham amalga oshirilishi va u keyinchalik uslubiy kengashda koʻrib chiqilishi va maʼqullanishi (yoki maʼqullanmasligi) mumkin. Bu ishga auditorlik tashkilotining xodimi sifatida shtatida boʻlmagan mutaxassislarni jalb qilish mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Zaruriy hollarda, ichki standartlarni ishlab chiqish auditorlik tashkilotining rahbariyati tomonidan tasdiqlangan ishlanmalar dasturiga muvofiq, shartnoma boʻyicha boshqa tashkilotlar tomonidan amalga oshirilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Auditorlik tashkiloti ichki standartlarining tarkibiy elementi sifatida buxgaltyerlar va auditorlarning jamoat tashkilotlari, shuningdek, davlat organlari tomonidan tasdiqlangan uslubiy ishlar va ishlanmalar qabul qilinishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Ishlab chiqilgan standartlar (uslublar, yoʻriqnomalar, nizomlar) uslubiy kengash tomonidan koʻrib chiqiladi va qabul qilinadi, soʻngra auditorlik tashkiloti rahbariyatiga tasdiqlash uchun taqdim etiladi. Qaror kengash aʼzolarining oddiy koʻpchilik ovozlari bilan qabul qilinadi. Qarshi ovoz bergan uslubiy kengash aʼzolarining asosli fikrlari auditorlik tashkilotining rahbariyatiga ular tomonidan mustaqil ravishda taqdim etilishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Auditorlik faoliyatining milliy standarti (4-sonli AFMS) “Auditorlik tashkilotlarining ichki standartlariga qoʻyiladigan talablar”ga
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Auditorlik tashkiloti ichki standartining namunaviy shakli
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Auditorlik tashkilotining blankasi va burchak shtampi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Logotipi, firma nomlanishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rahbarning tasdiqlaydigan yozuvi, sanasi, imzosi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ichki standartning toʻliq nomi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Raqami (indeksi, kodi)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ishlab chiquvchi: (departament, boʻlim, xodim)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ishlab chiqilgan sana
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatning tarkibi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1.1. Standartni ishlab chiqish asoslari va maqsadlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1.2. Standartni qoʻllash zaruriyati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1.3. Standartni qoʻllash doirasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1.4. Boshqa standartlar (shu jumladan, xalqaro standartlar) bilan oʻzaro bogʻliqligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1.5. Ilgari qabul qilingan ichki standartlar bilan vorisiyligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1..6. Amal qilish muddati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Asosiy tushunchalar va taʼriflar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ichki standartning mohiyati
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3.1. Asosiy talablar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3.2. Koʻrsatilgan muammolarni yechish uslubiyoti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Auditda qoʻllaniladigan normativ hujjatlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Ilovalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5.1. Auditorning ishchi hujjatlari maketlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5.2. Savollar va testlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5.3. Auditorlik tartib-taomillari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ishlanma rahbarining imzosi
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 39-son, 392-modda)