07.05.1993 yildagi -son
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING HAVO KODEKSI
I BOʻLIM. UMUMIY QOIDALAR
1-modda. Samoviy hudud suvereniteti
Respublikaning quruqlikdagi yerlari va suv havzalari ustidagi samoviy hududiga Oʻzbekiston Respublikasi toʻla va tanho egalik qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasining samoviy hududi Oʻzbekiston davlati hududining ajralmas qismidir.
2-modda. Samoviy hududdan foydalanish va aviatsiya faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik
Oʻzbekiston Respublikasining samoviy hududidan foydalanish hamda barcha undan foydalanuvchilarning faoliyati, shu jumladan aviatsiya faoliyati sohasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi hududida ushbu Kodeks, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizom, Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida aviatsiya parvozining asosiy qoidalari, shuningdek tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati hamda Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida fuqaro aviatsiyasining va eksperimental aviatsiyaning parvoz qilish qoidalari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida davlat aviatsiyasining parvoz qilish qoidalari va boshqa qonunchilik hujjatlari bilan tartibga solinadi.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining samoviy hududdan foydalanish va aviatsiya faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
(2-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
3-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining amal qilish doirasi
Oʻzbekiston Respublikasining Havo kodeksi davlat manfaatlarini himoya qilish, havo kemalari parvozi xavfsizligini taʼminlash, Oʻzbekiston Respublikasi xalq xoʻjaligi va fuqarolari ehtiyojlarini qondirish maqsadlarida aviatsiya faoliyatini hamda samoviy hududdan foydalanish bilan bogʻliq boshqa faoliyatni amalga oshirish tartibini belgilaydi; faqat fuqaro aviatsiyasigagina taalluqli 24, 25, 33, 38, 43-46, 50, 53, 54, 56, 94-135-moddalardan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasining barcha aviatsiyasi uchun taalluqlidir.
(3-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 26-maydagi 82-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2000-y., 5-6-son, 153-modda)
4-modda. Samoviy hududdan foydalanish va aviatsiya faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvi va nazorati
Samoviy hududdan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq samoviy hududdan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvi va nazoratini olib borish Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi zimmasiga yuklanadi.
Fuqaro va eksperimental aviatsiya faoliyati sohasidagi boshqaruv va nazoratni Oʻzbekiston Respublikasining Aviatsiya maʼmuriyati amalga oshiradi.
Davlat aviatsiyasi faoliyati sohasidagi boshqaruv va nazoratni oʻz vakolatlari doirasida Mudofaa vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Milliy gvardiya, Ichki ishlar vazirligi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga muvofiq davlat boshqaruvining boshqa organlari amalga oshiradilar.
(4-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevraldagi OʻRQ-522-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-y., 2-son, 47-modda)
5-modda. Davlat tasarrufida boʻlmagan tashkilotlar va fuqarolarning samoviy hududdan foydalanish hamda aviatsiya faoliyatini tartibga solish borasidagi tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirishdagi ishtiroki
Tijorat, jamoat va davlat tasarrufida boʻlmagan boshqa tashkilotlar hamda fuqarolar samoviy hududdan va aviatsiya faoliyatidan oqilona, samarali hamda xavfsiz foydalanish borasidagi tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etish huquqiga egadirlar.
Davlat organlari yuqorida zikr etilgan tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish chogʻida tijorat, jamoat va davlat tasarrufida boʻlmagan boshqa tashkilotlarning hamda fuqarolarning takliflarini hisobga oladilar.
II BOʻLIM. SAMOVIY HUDUDDAN FOYDALANISH
I-bob. SAMOVIY HUDUDDAN FOYDALANISHNI TARTIBGA SOLISH
6-modda. Samoviy hududdan foydalanish bilan bogʻliq faoliyat
Oʻzbekiston Respublikasining samoviy hududidan foydalanish bilan bogʻliq faoliyatga havo kemalarining va boshqa uchuvchi apparatlarning parvozi, barcha otishma turlari va raketa uchirishlar, portlatish ishlari va moddiy obyektlarning samoviy hududdagi harakati bilan bogʻliq boshqa faoliyat kiradi.
7-modda. Samoviy hududdan foydalanuvchilar
Oʻzbekiston Respublikasining hamda oʻzga davlatlarning ushbu Kodeksning 6-moddasida nazarda tutilgan faoliyatni amalga oshiruvchi, Oʻzbekiston Respublikasi davlat organlarida rasmiy roʻyxatdan oʻtgan korxonalari, muassasalari, tashkilotlari va fuqarolari Oʻzbekiston Respublikasining samoviy hududidan foydalanuvchilar hisoblanadi.
8-modda. Samoviy hududning tarkibi
Samoviy hududdan foydalanish bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshirish uchun samoviy hududda havo transporti qatnoviga xizmat koʻrsatadigan rayonlar, aerodromlar va aerouzellarning rayonlari, havo yoʻllari, havo kemalari parvozining yoʻnalishlari va maxsus mintaqalari, nazorat qilinmaydigan parvozlarning rayonlari, taqiqlangan va cheklangan mintaqalar, sinov rayonlari, portlatish ishlari rayonlari hamda boshqa maxsus elementlar belgilanib, ularning majmuasi Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududining tarkibini tashkil etadi.
Samoviy hududdan foydalanishni tashkil etish atrof muhitni muhofaza qilishning umum eʼtirof etgan meʼyorlariga rioya qilgan holda amalga oshirilishi lozim.
(8-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
9-modda. Samoviy hududdan foydalanishdagi ustuvorlik
Samoviy hududning barcha foydalanuvchilari Oʻzbekiston Respublikasi hududida samoviy hududdan foydalanish bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshirishda teng huquqlardan foydalanadilar va bir xilda javobgar boʻladilar.
Samoviy hududdan foydalanishdan manfaatdor boʻlganlar ikkita va bundan ortiq boʻlsa, samoviy hududning maʼlum qismidan foydalanish huquqi quyidagi ustuvorlik boʻyicha beriladi:
a) havo hujumini daf etish yoki Oʻzbekiston Respublikasi davlat chegarasi buzilishining oldini olish va chegara buzilishini toʻxtatish, Oʻzbekiston Respublikasi suvereniteti, hududiy butunligi, siyosiy mustaqilligi va jamoat xavfsizligiga qarshi qaratilgan kuch ishlatishni yoki kuch ishlatish tahdidini bartaraf qilish uchun;
b) odamlarning hayoti va sogʻligʻiga xavf soluvchi yoki katta iqtisodiy zarar yetkazish xavfini tugʻdiruvchi tabiiy hamda boshqa ofatlarda, falokatlar, avariyalar, favqulodda holatlarda yordam koʻrsatish uchun;
(9-modda ikkinchi qismining “b” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
v) kosmik apparatlar va ularning ekipajlarini uchirish, qoʻndirish, qidirish va evakuatsiya qilish uchun;
g) samoviy hududdan foydalanish tartibi buzilishining oldini olish yoki tartib buzilishini toʻxtatish uchun;
d) havo kemalarining qatnovi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari bilan amalga oshiriladigan oʻzga faoliyat uchun;
e) havo kemalarining qatnovi yoki Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro bitimlariga binoan amalga oshiriladigan boshqa faoliyat uchun;
j) yoʻlovchilarni muntazam tashish uchun;
z) Oʻzbekiston Respublikasi, shuningdek oʻzga davlatlar davlat aviatsiyasining maxsus qoidalar asosida amalga oshiriladigan parvozlari uchun;
(9-modda ikkinchi qismining “z” bandi Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
i) eksperimental va ilmiy-tadqiqot ishlari uchun;
k) yuk va pochtani muntazam tashish uchun;
l) yuklarni nomuntazam tashish uchun, xalq xoʻjaligi manfaatlarini koʻzlab aviatsiya ishlarini va boshqa yumushlarni amalga oshirish uchun;
m) oʻquv, koʻrgazmali, madaniy-maʼrifiy hamda boshqa tadbirlarni amalga oshirish uchun;
n) fuqarolarning shaxsiy ehtiyojlarini qondirish bilan bogʻliq faoliyat uchun;
o) boshqa faoliyatlar uchun.
10-modda. Samoviy hududdan foydalanishni ildam boshqaruvchi organlar
Samoviy hududdan foydalanishni ushbu Kodeksning 4-moddasida koʻrsatilgan organlar oʻz vakolatlari doirasida ildam boshqaradilar.
11-modda. Samoviy hududdan foydalanishga ruxsat berish
Zarur xavfsizlik qoidalariga rioya qilingan holda va faqat ushbu Kodeksning 4-moddasida koʻrsatilgan organlardan Samoviy hududdan foydalanish boshqarmasi (SʼHFB) organlari orqali ruxsat olinganidan keyingina samoviy hududdan foydalanish bilan bogʻliq faoliyatga ijozat beriladi.
Samoviy hududdan foydalanish boshqarmasi organlarining koʻrsatmalari samoviy hududdan foydalanuvchilarning barchasi uchun majburiydir.
12-modda. Samoviy hududdan foydalanishni taqiqlash va cheklash
Oʻzbekiston Respublikasining samoviy hududidan yoki uning ayrim mintaqalaridan ushbu Kodeksning 6-moddasida nazarda tutilgan faoliyatni amalga oshirish uchun foydalanish Samoviy hududdan foydalanish boshqarmasi organlari tomonidan taqiqlanishi yoki cheklanishi mumkin.
13-modda. Aloqani tashkil etish
Samoviy hududdan foydalanishdan manfaatdor vazirliklar, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar Aviatsiya maʼmuriyati, Mudofaa vazirligining tegishli organlari bilan, samoviy hududdan havo kemalarining parvozi uchun foydalanilgan taqdirda esa, Oʻzbekiston Respublikasi havo hujumidan mudofaa organlari bilan ham aloqa kanallari tashkil qilishga majburdirlar.
(13-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Aloqa korxonalari foydalanuvchilarga zarur aloqa kanallarini va vositalarini ijaraga beradilar. Xizmatga berilgan aloqa kanallari va vositalari ishdan chiqqan taqdirda ular belgilangan tartibda boshqa aloqa kanallari va vositalari bilan almashtirilishi lozim.
Umumiy foydalanishdagi barcha xalqaro va shaharlararo telefonlar hamda telegrafni Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining korxonalari oʻrnatadilar va ishlatadilar.
(13-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 18-apreldagi OʻRQ-429-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 16-son, 265-modda)
Xalqaro va shaharlararo telefon va telegraf orqali aloqa bogʻlash imkoniyati favqulodda vaziyatlarda qidiruv-qutqaruv ishlari olib borilayotganda hamda yordam koʻrsatilayotganda birinchi galda beriladi.
(13-modda Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuniga muvofiq toʻrtinchi qism bilan toʻldirilgan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
14-modda. Samoviy hududdan foydalanish tartibining buzilishi
Ushbu Kodeksga va uning asosida ishlab chiqilgan boshqa huquqiy hujjatlarga zid ravishda Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish bilan bogʻliq faoliyat Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish tartibini buzish deb eʼtirof etiladi.
Samoviy hududdan foydalanish tartibiga rioya qilishni nazorat etuvchi organlar samoviy hududdan foydalanish tartibini buzishning oldini olish yoki toʻxtatish choralarini koʻrishga majburdirlar.
Samoviy hududdan foydalanish tartibi buzilishiga yoʻl qoʻygan yoki havo kemalari parvozi xavfsizligiga xavf tugʻilishiga olib kelgan xatti-harakatlar sodir etgan samoviy hududdan foydalanuvchilar, shuningdek aviatsiya faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan yuridik va jismoniy shaxslar yuqorida zikr etilgan organlarning talabiga binoan koʻrsatilgan tartibbuzarlikni yoki tartib buzilishiga olib keladigan faoliyatni oʻz hisoblaridan va oʻz kuchlari bilan toʻxtatishlari lozim.
(14-modda uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
15-modda. Tartibbuzar havo kemasi
Oʻzbekiston Respublikasi davlat chegarasini buzgan yoki Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish tartibi buzilishiga yoʻl qoʻygan havo kemasi tartibbuzar havo kemasi deb hisoblanadi va samoviy hududdan foydalanish tartibiga rioya qilishni nazorat etuvchi organlarning talabiga boʻysunmasa, yerga qoʻnishga majbur etiladi.
Tartibbuzar havo kemasi qoʻnish toʻgʻrisidagi buyruqni bajarmagan taqdirda samoviy hududdan foydalanish tartibi ataylab buzilayapti va bu bilan Oʻzbekiston Respublikasi suverenitetiga, hududiy butunligiga, siyosiy mustaqilligiga va jamoat xavfsizligiga tahdid solib kuch ishlatilayapti yoki kuch ishlatishga urinish boʻlayapti deyish uchun mantiqiy asos boʻlib, bunday tartib buzilishini oʻzga vositalar bilan toʻxtatib boʻlmaydigan hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari qurol va jangovar texnikani ishga solishlari mumkin.
Agar tartibbuzar havo kemasida samoviy hududdan foydalanish tartibi buzilishiga aloqasi yoʻq yoʻlovchilar yoxud boshqa shaxslar borligi haqida ishonchli maʼlumot boʻlsa, qurol va jangovar texnika ishlatilmaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududiga asossiz kirgan va unga kirish shartlariga rioya etmagan, shuningdek samoviy hududdan foydalanish tartibi buzilgan boshqa hollarda ham havo kemasi qoʻngan aerodromda ushlab turilishi mumkin.
Tartibbuzar havo kemasining undan keyingi parvoziga tartib buzilishi tekshirib chiqilgandan soʻng Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomda koʻrsatilgan yoʻsinda ruxsat etiladi.
16-modda. Samoviy hududdan foydalanish tartibini buzganlik uchun javobgarlik
Samoviy hududdan foydalanish tartibi buzilgan har bir hol Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq tekshirib chiqilishi lozim. Samoviy hududdan foydalanish tartibini buzishda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.
(16-modda matni Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
17-modda. Parvozlar xavfsizligiga tahdid solishi mumkin boʻlgan faoliyat
Elektr uzatish obyektlari va liniyalarini qurish; samoviy hududda elektromagnit, yorugʻlik, akustik, korpuskulyar va boshqa turdagi nurlanishlar paydo boʻlishiga olib keladigan ishlar; qushlarning va yovvoyi hayvonlarning (kemiruvchilarning) koʻplab toʻplanishiga hamda ornitologik vaziyatning, parvoz paytida koʻrishning va aerodromlardagi uchish maydonlari holatining yomonlashuviga sabab boʻluvchi obyektlarni joylashtirish; havo kemalari parvoz qilish va qoʻnish zonalariga baland oʻsadigan daraxtlarning koʻchatlarini oʻtqazish; shuningdek samoda moddiy obyektlar harakati bilan bevosita aloqasi boʻlmagan, ammo havo kemalarining, boshqa uchuvchi apparatlarning parvoziga, asbob-uskunalari va ulardagi odamlar xavfsizligiga taʼsir etuvchi har qanday boshqa faoliyat aerodrom hududidagi parvozlar xavfsizligiga tahdid solishi mumkin boʻlgan faoliyatlar jumlasiga kiradi.
(17-modda Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
18-modda. Parvozlar xavfsizligiga tahdid solishi mumkin boʻlgan faoliyatni amalga oshirish uchun ruxsatnoma berish
Parvozlar xavfsizligiga tahdid solishi mumkin boʻlgan faoliyat Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda ruxsat olinganidan keyingina amalga oshirilishi mumkin. Bunday faoliyat ustidan nazoratni 4-moddada sanab oʻtilgan organlar amalga oshiradi.
Havo kemalari parvozining xavfsizligiga tahdid soluvchi faoliyatni amalga oshirish qoidalarini buzgan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar shu qoida buzishlarni oʻz hisoblaridan va oʻz kuchlari bilan bartaraf qilishlari, ular bartaraf qilingunicha esa bunday faoliyatni toʻxtatishlari shart.
19-modda. Havo kemalari parvozining xavfsizligiga tahdid solishi mumkin boʻlgan faoliyat haqida xabar berish
Havo kemalari va boshqa uchuvchi apparatlarning ular xavfsizligiga tahdid solishi mumkin boʻlgan faoliyat amalga oshirilayotgan rayonga bexosdan kirib qolishining oldini olish uchun bunday faoliyat bilan mashgʻul boʻlgan organ yoki shaxs samoviy hududdan foydalanuvchilarni koʻrsatilgan faoliyat amalga oshirilayotganligi toʻgʻrisida aeronavigatsiya axborot xizmati orqali xabardor qiladi.
20-modda. Parvozlar xavfsizligiga tahdid soluvchi obyektlarga belgilar qoʻyish
Parvozlar xavfsizligiga tahdid soluvchi bino va inshootlarning egalari parvozlar xavfsizligini taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati belgilagan talablarga muvofiq bu obyektlarga oʻz hisoblaridan tungi va kunduzgi belgilar hamda moslamalar oʻrnatishga majburdirlar.
21-modda. Aerodromlar mintaqasida belgi va moslamalar oʻrnatish
Aerodromlar mintaqasida aerodromlarni tanish uchun oʻrnatiladigan maxsus belgilar va moslamalarga oʻxshash har qanday belgi va moslamalarni joylashtirish taqiqlanadi.
22-modda. Suratga va kinoga olish, radioaloqa vositalaridan foydalanish
Havo kemasidan suratga olish va kinoga tushirish hamda radioaloqa vositalaridan foydalanishga 4-moddada qayd etilgan organlar tomonidan belgilangan tartibda yoʻl qoʻyiladi.
III BOʻLIM. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI AVIATSIYASI
II bob. UMUMIY QOIDALAR
23-modda. Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiyasi tarkibi
Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiyasi eksperimental, davlat va fuqaro aviatsiyasiga boʻlinadi.
Aviatsiya va boshqa texnika sohasida tajriba-konstruktorlik, eksperimental va ilmiy-tadqiqot ishlari hamda sinovlari uchun moʻljallangan aviatsiya eksperimental aviatsiya hisoblanadi.
Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati va Milliy gvardiya tasarrufidagi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qaroriga muvofiq boshqa respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining tasarrufidagi aviatsiya davlat aviatsiyasi hisoblanadi. Eksperimental va davlat aviatsiyasi tarkibiga kirmagan aviatsiya fuqaro aviatsiyasi hisoblanadi.
(23-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
24-modda. Fuqaro aviatsiyasi
Fuqaro aviatsiyasidan:
a) yoʻlovchilar, ularning qoʻl yuklari, yuklar va pochta (havo transportida tashiladigan) tashish;
b) aviatsiya ishlarini bajarish;
v) oʻquv, sport, madaniy-maʼrifiy tadbirlarni oʻtkazish, texnikaviy ijodkorlikni rivojlantirish hamda fuqarolarning shaxsiy ehtiyojlarini qondirish;
(24-modda birinchi qismining “v” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
g) favqulodda vaziyatlar yuz bergan hududlarga avariya-qutqaruv ishlarini amalga oshirish uchun kuchlar va asbob-uskunalarni, shuningdek zarar koʻrganlarga yordam koʻrsatish uchun yuklarni yetkazib berish maqsadlarida foydalaniladi.
(24-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuniga muvofiq “g” kichik band bilan toʻldirilgan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Qayd etib oʻtilgan maqsadlarda pulli va kira qilish tarzida foydalaniladigan fuqaro aviatsiyasi tijorat aviatsiyasi deb eʼtirof etiladi.
Qayd etib oʻtilgan maqsadlarda bepul hamda yollanmay foydalaniladigan fuqaro aviatsiyasi umumiy ahamiyatdagi aviatsiya deb eʼtirof etiladi.
25-modda. Aviatsiya vositalariga mulkchilik
Aviatsiya vositalari: havo kemalari, aerodromlar, aeroportlar, texnikaviy vositalar hamda havo kemalarining parvozini tashkil etish, bajarish va taʼminlash uchun zarur boʻladigan boshqa mol-mulk xususiy va ommaviy shakldagi mulk boʻlishi mumkin.
(25-modda birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Aviatsiya vositalarini mulk sifatida sotib olinishiga qarshi, Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan hollardan tashqari, cheklashlar oʻrnatilishi mumkin emas.
(25-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
III bob. AERODROMLAR. AEROPORTLAR
26-modda. Aerodromlar tasnifi
Quruqlikdagi yoki suv sathidagi maxsus jihozlangan, havo kemalarining kelib qoʻnishi, joʻnashi va shu sath boʻylab harakatlanishi uchun toʻliq yoki qisman moʻljallangan uchastka unda joylashgan binolar, inshootlar hamda anjomlari bilan birga aerodrom deb eʼtirof etiladi.
(26-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
Aerodromlar oʻzining vazifasiga qarab bazaviy, muvaqqat va zaxiradagi aerodromlarga boʻlinadi.
Aerodromlar aviatsiya turiga mansubligiga koʻra fuqaro aviatsiyasi aerodromlari, davlat aviatsiyasi aerodromlari, eksperimental aviatsiya aerodromlari hamda hamkorlikda foydalanish (joylashish) aerodromlariga boʻlinadi.
(26-modda birinchi va ikkinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuniga muvofiq birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlar bilan almashtirilgan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Aeroport – havo kemalarini qabul qilish va joʻnatishga, havo transportida tashishga xizmat koʻrsatishga moʻljallangan va shu maqsadlarda aerodrom, aerovokzal, boshqa inshootlar, shuningdek zarur qurilmalarga ega boʻlgan inshootlar majmuasidir.
27-modda. Aerodromlar va aeroportlar uchun yer ajratish
Aerodromlar va aeroportlar qurilishi uchun Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi asosida yer ajratiladi.
(27-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Aerodromlar va aeroportlar uchun ajratiladigan yer uchastkalari sathining kattaligi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda tasdiqlanadigan meʼyorlar va loyiha-texnikaviy hujjatlar asosida belgilanadi.
28-modda. Aerodromlar qurish va ularni taʼmirlash
Aerodromlar va aeroportlar qurish uchun qidiruv ishlarini olib borish, ularni loyihalashtirish, qurish va taʼmirlash mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan, manfaatdor vazirliklar, idoralar va tashkilotlar bilan Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomda belgilangan tartibda kelishiladi.
(28-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Aerodromlarni qurish va taʼmirlash, shuningdek aerodromlar rayonida sanoatga oid, turar joylar va madaniy-maishiy binolar qurilishi havo kemalarining shovqini, ularning motorlaridan chiqadigan zararli chiqindilar, elektromagnit va boshqa nurlanishlarning zararli taʼsirini bartaraf etishini hisobga olgan holda amalga oshirilmogʻi lozim.
29-modda. Aerodrom ekspluatanti
Oʻzbekiston Respublikasining, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga asosan oʻzga davlatning muayyan aerodromga mulk huquqi asosida (aerodrom egasi), ijara shartnomasiga binoan yoki Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan boshqa asoslarga koʻra tegishli boʻlgan hamda aerodromning muvofiqlik sertifikatiga ega boʻlgan yuridik shaxsi yoki fuqarosi shu aerodromning ekspluatanti deb eʼtirof etiladi.
(29-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
30-modda. Aerodromni ishga tushirishga ruxsat berish
Foydalanishga yaroqlilik normalariga va havo kemalari parvozlarining xavfsizligini taʼminlash talablariga muvofiq boʻlsa, aerodromdan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. Fuqarolar tashish uchun moʻljallangan aerodrom bundan tashqari, yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq qoʻshimcha talablarga ham javob bermogʻi lozim. Davlat, fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyaga moʻljallangan aerodromlar majburiy suratda sertifikatlanishi shart.
(30-modda birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
Aerodromlarning, shuningdek ulardagi asbob-uskunalarning foydalanishga yaroqliligi normalari va ularni sertifikatlashtirish tartibi:
(30-modda ikkinchi qismining birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 26-maydagi 82-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2000-y., 5-6-son, 153-modda)
fuqaro aerodromlari, eksperimental aviatsiya aerodromlari va hamkorlikda foydalanish (joylashish) aerodromlari uchun – Oʻzbekiston Respublikasining Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan;
davlat aviatsiyasi aerodromlari uchun – Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.
Aerodrom ekspluatantiga aerodromning butun xizmat koʻrsatish muddati davomida aerodromning muvofiqlik sertifikati olish uchun belgilangan talablarga javob berishini taʼminlash vazifasi yuklatiladi.
(30-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 26-maydagi 82-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2000-y., 5-6-son, 153-modda)
31-modda. Davlat aviatsiyasi aerodromlarini roʻyxatga olish
Davlat aviatsiyasi aerodromlari Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligida roʻyxatga olinishi lozim.
Davlat aviatsiyasi aerodromi reyestrga kiritilganidan soʻng ekspluatantga davlat aviatsiyasi aerodromi roʻyxatga olinganligi toʻgʻrisida guvohnoma beriladi.
Davlat aviatsiyasi aerodromlarini roʻyxatga olish va ular roʻyxatga olinganligi toʻgʻrisida guvohnomalar berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
(31-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-apreldagi OʻRQ-352-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 18-son, 233-modda)
32-modda. Hamkorlikda foydalanish (joylashish) aerodromi
Fuqaro aviatsiyasi yoki eksperimental aviatsiyaning havo kemalari joylashish huquqisiz parvozlarni amalga oshiradigan davlat aviatsiyasi aerodromi hamkorlikda foydalanish aerodromi deb eʼtirof etiladi.
Turli idoralar tasarrufida boʻlgan havo kemalari joylashadigan fuqaro aviatsiyasi, davlat aviatsiyasi yoki eksperimental aviatsiya aerodromi hamkorlikda joylashish aerodromi deb eʼtirof etiladi.
Aerodromlardan samoviy hududdan foydalanuvchilarning turli toifalari hamkorlikda foydalanishi (joylashishi) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydigan tartibda amalga oshiriladi.
(32-modda Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
33-modda. Aeroport bilan aholi manzilgohlari orasida transport qatnovi va aloqa
Yoʻlovchilar tashish ehtiyojini taʼminlash uchun aeroportlar bilan yaqin shaharlar va aholi manzilgohlari oʻrtasida muntazam transport qatnovi yoʻlga qoʻyiladi.
Aeroportlarga boradigan yoʻllar qurilishini, ularni taʼmirlashni, obodonlashtirishni va ulardan foydalanishni, yoʻlovchi tashiydigan transportning bu yoʻllarda muntazam qatnovini, shuningdek shaharlar va boshqa aholi punktlari bilan aeroportlar oʻrtasida telefon va boshqa aloqa turlarini mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari taʼminlaydilar.
(33-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
34-modda. Aerodromlarni tugatish
Aerodromlarni tugatish, shu jumladan boshqa joyga koʻchirish maqsadida tugatish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda amalga oshiriladi.
IV bob. HAVO KEMALARI
35-modda. Havo kemalarining tasnifi
Aviatsiya turiga mansubligiga qarab havo kemalari fuqaro, davlat va eksperimental havo kemalariga boʻlinadi.
36-modda. Havo kemalari ishlab chiqarishni sertifikatlashtirish
Havo kemalari va boshqa uchuvchi apparatlarning sertifikatlangan turlarini koʻplab ishlab chiqaruvchi korxona va tashkilotlar havo kemalari va boshqa uchuvchi apparatlarni ishlab chiqarishga hamda havo kemalarini ishlab chiqarishni sertifikatlashtirishga doir belgilangan talablar asosida ish olib boradi.
Havo kemalari va boshqa uchuvchi apparatlarni ishlab chiqarishga doir talablarni ishlab chiqish hamda ishlab chiqarishni sertifikatlashtirish xalqaro standartlar va tavsiyalarni hisobga olgan holda Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasi tomonidan belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi.
(36-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 11-dekabrdagi OʻRQ-381-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 50-son, 588-modda)
(36-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
37-modda. Foydalanishga ruxsat berish
Fuqaro havo kemasi, shuningdek tijorat maqsadlarida ishlatiladigan davlat havo kemasi fuqaro havo kemalarining uchishga yaroqliligi borasidagi normalarga muvofiq boʻlsa, foydalanishga qoʻyiladi va bu haqda havo kemasining ekspluatantiga havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikati beriladi.
Fuqaro havo kemalarining uchishga yaroqlilik normalari Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan joriy etiladi. Fuqaro havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikatini berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
(37-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda)
Havo kemasining xorijiy davlat tomonidan berilgan uchishga yaroqlilik sertifikati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasida haqiqiy deb eʼtirof etilishi mumkin.
(37-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda)
Fuqaro havo kemasini havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikati talablariga muvofiq boʻlgan holatda saqlash havo kemasi ekspluatanti zimmasiga yuklanadi. Bunday muvofiqlikka rioya etilishi ustidan nazoratni Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati amalga oshiradi.
Davlat havo kemalaridan Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
(37-modda matni Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
371-modda. Havo kemalariga texnikaviy xizmat koʻrsatish
Havo kemalariga texnikaviy xizmat koʻrsatish Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan berilgan havo kemalariga texnikaviy xizmat koʻrsatish tashkilotining sertifikati asosida bajariladi.
Havo kemalariga texnikaviy xizmat koʻrsatish tashkilotining sertifikatini berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
(371-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
38-modda. Havo kemasi turining sertifikati
Havo kemasi turining sertifikati havo kemasi turining tuzilishini belgilaydigan va uning fuqaro havo kemalarining uchishga yaroqlilik normalariga muvofiqligini tasdiqlaydigan Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasi tomonidan beriladigan hujjatdir.
(38-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 11-dekabrdagi OʻRQ-381-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 50-son, 588-modda)
(38-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 11-dekabrdagi OʻRQ-381-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2014-y., 50-son, 588-modda)
Havo kemasi turining xorijiy davlat tomonidan berilgan sertifikati, basharti havo kemasi fuqaro havo kemalarining Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan belgilangan uchishga yaroqlilik normalariga muvofiq boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasida haqiqiy deb eʼtirof etilishi mumkin.
(38-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
39-modda. Havo kemalarini roʻyxatga olish
Fuqaro va davlat havo kemalari roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim. Fuqaro havo kemalari Oʻzbekiston Respublikasi Fuqaro havo kemalarining davlat reyestrida, davlat havo kemalari esa Oʻzbekiston Respublikasi Davlat havo kemalari reyestrida roʻyxatga olinadi.
Tegishli reyestrda qayd qilingan havo kemasining egasiga roʻyxatdan oʻtganlik toʻgʻrisida guvohnoma beriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Fuqaro havo kemalarining davlat reyestrini va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat havo kemalarining reyestrini yuritish tartibi, shuningdek havo kemalarining roʻyxatdan oʻtganligi toʻgʻrisida guvohnoma berish tartibi tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
(39-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda)
Eksperimental havo kemalari davlat reyestrida qayd etilmaydi, ammo Aviatsiya maʼmuriyatida hisobda turadi.
Eksperimental havo kemalarini hisobga olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
(39-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 29-apreldagi OʻRQ-688-sonli Qonuniga asosan beshinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 29.04.2021-y., 03/21/688/0394-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Fuqaro havo kemalarining davlat reyestriga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Davlat havo kemalarining reyestriga kiritilgan havo kemalari, shuningdek Aviatsiya maʼmuriyatida hisobda turuvchi eksperimental havo kemalari Oʻzbekiston Respublikasiga qarashli milliy havo kemalaridir.
Chet el havo kemasi tegishli chet el davlati havo kemalarining reyestridan oʻchirilganidan keyingina Oʻzbekiston Respublikasining tegishli reyestriga kiritiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi tegishli reyestridan belgilangan tartibda oʻchirilmagan Oʻzbekiston Respublikasi havo kemasining har qanday chet el davlati havo kemalarining reyestriga kiritilishi tan olinmaydi.
40-modda. Reyestrdan oʻchirish
Havo kemasi Oʻzbekiston Respublikasining tegishli reyestridan quyidagi hollarda:
a) havo kemasi foydalanishdan chegirib tashlansa yoki chiqarilsa;
b) havo kemasi belgilangan tartibda chet el davlatiga, chet el yuridik yoki jismoniy shaxsiga sotilsa yoki berilsa;
v) havo kemasi eksperimental havo kemalari qatoriga oʻtkazilsa;
g) havo kemalarini roʻyxatga olish tartibida nazarda tutilgan boshqa hollarda oʻchirilishi mumkin.
Havo kemasini Oʻzbekiston Respublikasining tegishli reyestridan oʻchirish bilan kemaning roʻyxatdan oʻtkazilgani toʻgʻrisidagi guvohnoma va bu havo kemasi haqidagi tegishli reyestrdagi yozuvlar oʻz kuchini yoʻqotadi.
41-modda. Havo kemalariga qoʻyiladigan belgilar
Roʻyxatdan oʻtkazish paytida havo kemalariga roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisi berilib, ular shu havo kemalarida qayd etiladi.
Roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisidan tashqari havo kemalariga qoʻshimcha belgilar (ramzlar, yozuvlar, nishonlar) qoʻyilishi mumkin. Mazkur belgilarni havo kemalariga qayd etishda roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisining koʻrinishini yomonlashtirmaslikka eʼtibor qilish lozim.
Fuqaro va eksperimental havo kemalariga roʻyxat belgisini va davlat tanish belgisini hamda boshqa belgilarni qayd etish tartibi Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan, davlat havo kemalariga qayd etish esa Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
42-modda. Havo kemalaridan foydalanish huquqlarini cheklash
Oʻzbekiston Respublikasi hududida havo kemalaridan foydalanish huquqlarini cheklash (muayyan aybdorlikka tortish, huquqdan vaqtinchalik yoki butunlay mahrum qilish hamda alohida holatlarga bogʻliq boshqa cheklashlar) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga muvofiq qoʻllanishi mumkin.
43-modda. Havo kemalarini ijaraga berishda huquq va majburiyatlarning oʻtishi
Havo kemasining egasi bilan boʻlajak ekspluatant oʻrtasida ijara shartnomasi mavjud boʻlganda, Oʻzbekiston Respublikasining havo kemasi tegishli huquq va majburiyatlar ekspluatantga oʻtkazilgan holda chet ellik ekspluatantga ijaraga (ekipaj bilan yoki ekipajsiz) berilishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati chet el davlatining vakolatli organi bilan ijaraga olingan havo kemasidan foydalanilishi ustidan nazorat qilish boʻyicha muayyan majburiyatlarni unga oʻtkazish maqsadida belgilangan tartibda bitim tuzishi mumkin.
(43-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
Chet el havo kemasini Oʻzbekiston Respublikasidagi ekspluatant ijaraga oladigan hollarda ham xuddi shunday tartib qoʻllaniladi.
V bob. HAVO KEMALARINING EKSPLUATANTLARI
44-modda. Ekspluatant sertifikatini berish
Havo kemasiga mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquq asosida egalik qiluvchi, shu havo kemasidan foydalanishni amalga oshirish qobiliyati ekspluatant sertifikati bilan tasdiqlangan yuridik yoki jismoniy shaxs havo kemasining ekspluatanti deb eʼtirof etiladi.
Ekspluatant sertifikati Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda beriladi. Bunda xususiy va ijaradagi havo kemalarining, parvozga oid va texnika xizmatlari tuzilmalarining mavjudligi bunday sertifikatni olish uchun majburiy shartdir.
Maqsadga muvofiq emas degan vaj bilan ekspluatant sertifikati berishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. Ekspluatant sertifikati berishni rad etish ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.
Ekspluatant sertifikatini berish toʻgʻrisidagi arizani takroran koʻrib chiqishda ekspluatant sertifikati berishni rad etish haqidagi bildirishnomada ilgari koʻrsatilmagan yangi asoslar boʻyicha ushbu sertifikatni berishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.
(44-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-apreldagi OʻRQ-352-sonli Qonuniga asosan toʻrtinchi qism bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2013-y., 18-son, 233-modda)
Ekspluatant sertifikatining amal qilishi belgilangan tartibda toʻxtatib turilishi, tugatilishi yoki ekspluatant sertifikati bekor qilinishi mumkin. Guvohnomani boshqa shaxsga berish mumkin emas.
(44-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda)
(44-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
45-modda. Ekspluatant sertifikatini eʼtirof etish
Xorijiy davlat tomonidan berilgan ekspluatant sertifikati yoki unga oʻxshash hujjat Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasida haqiqiy deb eʼtirof etilishi mumkin.
(45-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda)
46-modda. Ekspluatant faoliyati ustidan nazorat
Ekspluatant sertifikatini bergan organ ekspluatant uchun belgilangan talablarga rioya etilishi ustidan nazorat yuritadi.
(46-modda birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
Ekspluatant sertifikatini berish uchun belgilangan talablar havo kemasi ekspluatanti tomonidan buzilgan taqdirda, sertifikat bergan organ ekspluatantni belgilangan muddatlarda kamchiliklarni bartaraf etish zarurligi haqida ogohlantirishga haqli.
(46-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda)
(46-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrdagi OʻRQ-373-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2014-y., 36-son, 452-modda)
Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati Oʻzbekistonda doimiy parvozlarni amalga oshiruvchi chet ellik ekspluatantlarni, agar xalqaro bitimlarda oʻzgacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, amaliy inspeksiya qilish huquqiga ega.
VI bob. AVIATSIYA XODIMLARI
47-modda. Aviatsiya xodimlarining xizmat turlari
Faoliyatlari havo transport qatnovini tashkil qilish, bajarish va taʼminlash, shuningdek havo transporti qatnoviga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq shaxslar aviatsiya xodimlari hisoblanadi.
Aviatsiya turiga mansubligiga koʻra aviatsiya xodimlari tegishli ravishda fuqaro, davlat va eksperimental aviatsiya xodimlariga boʻlinadi.
48-modda. Aviatsiya xodimlarining tarkibi
Aviatsiya xodimlari tarkibiga:
a) uchuvchilar tarkibiga kiruvchi shaxslar;
b) havo transporti qatnovini tashkil qiluvchi va taʼminlovchi shaxslar;
v) havo kemasi parvozlarini tashkil etuvchi shaxslar;
g) havo kemalariga texnikaviy xizmat koʻrsatuvchi shaxslar;
d) havo kemalarining parvozlarini taʼminlovchi shaxslar;
(48-moddaning birinchi qismidan Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuniga muvofiq “e” kichik bandi chiqarilib tashlangan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
(48-moddaning birinchi qismidan Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuniga muvofiq “j” kichik bandi chiqarilib tashlangan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Fuqaro, davlat va eksperimental aviatsiya xodimlari qatoriga kiruvchi shaxslar lavozimlarining roʻyxatini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
49-modda. Kasb faoliyatiga tayyorlash va bunday faoliyatga ruxsat berish
Egallab turgan lavozimiga binoan faoliyati parvozlarni tashkil etish, amalga oshirish va taʼminlash hamda havo transporti qatnoviga xizmat koʻrsatish bilan bevosita aloqador aviatsiya xodimlarini kasb faoliyatiga tayyorlash davlat tomonidan shahodatlangan tashkilotlarda amalga oshiriladi. Fuqaro va davlat aviatsiyasi kadrlarini tayyorlovchi oʻquv yurtlarini sertifikatlash tegishincha Oʻzbekiston Respublikasining Aviatsiya maʼmuriyati va Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda oʻtkaziladi.
(49-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Havo kemalari parvozini amalga oshirish va bu parvozlarni taʼminlash bilan bevosita aloqador aviatsiya xodimlari tegishli faoliyatni amalga oshirish guvohnomasiga ega boʻlgan hamda salomatliklari belgilangan talablarga javob beradigan taqdirdagina kasb faoliyatini bajarishga qoʻyiladilar.
Aviatsiya xodimlarini kasb faoliyati bilan shugʻullanishga ruxsat etish va shu faoliyatni bajarish uchun guvohnoma berish tartibi, shuningdek aviatsiya xodimlari turli toifalarining sogʻliqlariga boʻlgan talablar hamda ularni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi fuqaro va eksperimental aviatsiyada Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan, davlat aviatsiyasida esa Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimlari kasb faoliyatini bajarish chogʻida amaldagi guvohnomani oʻzlari bilan olib yurishlari kerak.
50-modda. Aviatsiya xodimlari guvohnomasini tan olish
Chet el davlati tomonidan aviatsiya xodimlariga berilgan yoki kuchga kiritilgan guvohnomalar, agar shu guvohnomalarni berish yoki kuchga kiritish uchun belgilangan talablar Fuqaro aviatsiyasi xalqaro tashkiloti belgilagan minimal standartlarga yoki undan yuqoriroq talablarga javob bersa, Oʻzbekiston Respublikasida haqiqiy deb tan olinadi.
51-modda. Havo kemasi ekipaji
Havo kemasi ekipaji kema komandiri, uchuvchilar tarkibiga kiruvchi boshqa shaxslar va xizmat koʻrsatuvchi xodimlardan iborat boʻladi.
Fuqaro va davlat aviatsiyasi havo kemalarining ekipaji tarkibi havo kemalarining turi va vazifasi, maqsadi va ulardan foydalanish sharoitlari hisobga olinib, havo kemasining loyihalovchisi va buyurtmachisi tomonidan belgilanadi hamda har bir turdagi havo kemasining parvozda foydalanish hujjatlariga yozib qoʻyiladi. Bundan tashqari, havo kemalari ekipaji tarkibiga tegishlicha Aviatsiya maʼmuriyati yoki Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilangan tartibda shu kemadan foydalanishga aloqador boshqa aviatsiya xodimlari ham kiritilishi mumkin.
Eksperimental aviatsiya havo kemasi ekipajining tarkibi tajriba-konstruktorlik, eksperimental yoki ilmiy-tadqiqot ishlarining maqsad va vazifalariga bogʻliq holda Oʻzbekiston Respublikasining Aviatsiya maʼmuriyati bilan kelishuvga koʻra havo kemasining ishlab chiqaruvchisi va loyihalovchisi tomonidan belgilanadi.
(51-modda Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuniga muvofiq uchinchi qism bilan toʻldirilgan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
52-modda. Havo kemasining komandiri
Uchuvchi ixtisosligiga va belgilangan tartibda maʼlum turdagi havo kemasini mustaqil boshqarish huquqiga ega boʻlgan shaxsgina havo kemasining komandiri boʻlishi mumkin.
Havo kemasining komandiri ekipaj faoliyatini boshqaradi, kemada tartib va intizom saqlanishini, parvoz qoidalariga va kemadan foydalanish qoidalariga rioya qilinishini taʼminlaydi, shuningdek kemaning asralishi va kemadagi odamlar hamda mol-mulkning xavfsizligini taʼminlash uchun zarur choralarni koʻradi.
Havo kemasining komandiri quyidagi huquqlarga ega:
a) havo kemasining fazoga koʻtarilishi, parvozi va qoʻnishi haqida, shuningdek parvozni tugallash va parvoz boshlangan punktga qaytish yoki majburiy qoʻnish haqida uzil-kesil qaror qabul qilish. Parvoz xavfsizligiga yaqqol xavf tugʻilganida, shuningdek kema ichidagi yoʻlovchilar hayotini saqlab qolish niyatida parvoz rejasidan, havo transporti qatnovini taʼminlovchi idora koʻrsatmalaridan va parvoz topshirigʻidan chekingan holda, ammo belgilangan parvoz qoidalariga iloji boricha rioya qilgan holda, bunday qaror qabul qilinishi mumkin. Kema komandiri koʻrilgan tadbirlar toʻgʻrisida kemaning bevosita rahbari boʻlmish havo kemalari qatnovini taʼminlovchi organga zudlik bilan xabar qilishi shart;
b) havo kemasi ichidagi har qanday shaxsga oʻz vakolatlari doirasida buyruq berish. Bu buyruqlar soʻzsiz bajarilmogʻi lozim;
v) xatti-harakatlari bilan parvoz xavfsizligiga bevosita tahdid solib, oʻzining buyruqlariga boʻysunmayotgan shaxslarga nisbatan barcha zarur choralarni koʻrish, hatto qurol ishlatish. Havo kemasi eng yaqin aerodromga qoʻngani zahoti kema komandiri bunday shaxslarni kemadan chiqarib yuborishi, agar jinoyat belgilari mavjud qilmish sodir etgan boʻlsalar, ularni tegishli organlarga topshirishi mumkin;
g) parvoz xavfsizligini hamda havo kemasini qoʻndirishni taʼminlash uchun zarur boʻlsa parvoz paytida yonilgʻini toʻkib tashlash, qoʻl yuki, yuk va pochtani tashlab yuborish.
53-modda. Havo kemasi ekipaji aʼzolariga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash tartibi
Havo kemasi ekipaji aʼzolari parvozda oʻz xizmat vazifalarini bajarish chogʻida tan jarohatlari olgan yoki sogʻliqlariga boshqa zarar yetkazilgan taqdirda, havo kemasining ekspluatanti, agar u yetkazilgan zarar jabrlanuvchining qasddan qilingan harakati natijasi ekanligini isbotlab bera olmasa, jabrlanuvchiga zararning u oladigan nafaqadan yoki unga jarohatidan keyin tayinlangan va amalda u oladigan pensiyadan ortiqcha qismini qoplashi shart.
Havo kemasi ekipajining aʼzosi parvozda oʻz xizmat vazifasini bajarish chogʻida halok boʻlgan taqdirda, yetkazilgan zararni qoplash marhumning qaramogʻida boʻlgan mehnatga layoqatsiz shaxslarga yoki faoliyat roʻy bergan kungacha undan nafaqa olishga huquqi boʻlgan shaxslarga, shuningdek marhumning vafotidan soʻng dunyoga kelgan farzandiga yuqorida qayd etilgan tartibda amalga oshiriladi.
531-modda. Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimlariga beriladigan kafolatlar va imtiyozlar
Fuqaro aviatsiyasi korxonalari aviatsiya xodimlarining alohida toifalarini ular xizmat vazifalarini bajarayotganda belgilangan namunadagi formali kiyim-bosh va oziq-ovqat bilan taʼminlaydi.
Fuqaro aviatsiyasi korxonalari aviatsiya xodimlariga foydalanilayotgan havo kemalarida imtiyozli tarzda yurish huquqini berishi mumkin.
Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimlariga ushbu moddaga koʻra beriladigan va mehnatga haq toʻlash toʻgʻrisidagi tarmoq bitimlarida belgilangan kafolatlar va imtiyozlar fuqaro aviatsiyasi korxonalarining mablagʻlari hisobidan taʼminlanadi hamda jismoniy shaxslarning daromadi sifatida qaralmaydi.
(531-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni bilan kiritilgan — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
VII bob. HAVO TRANSPORTI QATNOVI
54-modda. Samoviy hudud tasnifi
“Oʻzbekiston Respublikasining samoviy hududi xalqaro standartlar talablariga muvofiq va Oʻzbekiston Respublikasining samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomda belgilangan tartibda tasniflanadi.
Oʻzbekiston Respublikasining samoviy hududi nazorat qilinadigan va nazorat qilinmaydigan samoviy hududga boʻlinadi. Bunda nazorat qilinadigan samoviy hudud deganda parvozlarga dispetcherlik xizmati koʻrsatish taʼminlanadigan doiradagi samoviy hudud tushuniladi. Nazorat qilinmaydigan samoviy hudud deganda parvozlar paytida axborot xizmati koʻrsatiladigan doiradagi samoviy hudud tushuniladi.
(54-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
55-modda. Havo transporti qatnoviga xizmat koʻrsatish
Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududida havo transporti qatnoviga xizmat koʻrsatish xalqaro standartlarga hamda Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq tashkil etiladi va xizmat koʻrsatish amalga oshirilayotgan samoviy hudud tasnifiga bogʻliq boʻladi.
(55-modda Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
56-modda. Havo transporti qatnovi oqimlarini tashkil etish
Samoviy hududdan samarali va oqilona foydalanish maqsadida havo transporti qatnovi oqimlari Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga moslashtirib tashkil etiladi.
57-modda. Aeronavigatsion va meteorologik axborot
Oʻzbekiston Respublikasi hududida havo transporti qatnovi aeronavigatsion va meteorologik axborot bilan taʼminlanadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati markazi fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyaga meteorologik xizmat koʻrsatadi, davlat aviatsiyasi uchun meteorologik axborot beradi, xalqaro aeronavigatsiya manfaatlarini koʻzlab meteorologik taʼminlashni tashkil etadi.
Fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyaga meteorologik xizmat koʻrsatish samoviy hududdan foydalanuvchilar bilan tuzilgan shartnomalar asosida Oʻzbekiston Respublikasining Aviatsiya maʼmuriyati va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati markazi tomonidan tasdiqlanadigan qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.
(57-moddaning ikkinchi va uchinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
Davlat aviatsiyasini meteorologik axborot bilan taʼminlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan qonunchilikka muvofiq belgilanadi.
(57-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Havo transporti qatnovini aeronavigatsiya axboroti bilan taʼminlash tartibi fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyada Oʻzbekiston Respublikasining Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan, davlat aviatsiyasida — Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
(57-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuniga muvofiq ikkinchi – beshinchi qismlar bilan almashtirilgan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan xavfsiz, samarali va tejamkorlik bilan foydalanishni taʼminlash maqsadida xalqaro tashkilot yoki chet el davlatlari aeronavigatsion axborot xizmatlaridan bitim yoki shartnoma asosida olinadigan meteorologik axborot ham ishlatilishi mumkin.
58-modda. Aeronavigatsiya hamda aloqa vositalari va tizimlari
Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi havo transporti qatnovi aeronavigatsiya vositalari va tizimlari, shuningdek havo transporti qatnovining aloqa hamda boshqaruv vositalari va tizimlari bilan taʼminlanadi.
Bunday taʼminlash tartibini oʻz vakolatlari doirasida Aviatsiya maʼmuriyati va Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi belgilaydi.
Mazkur vositalar va tizimlardan birgalikda foydalanish tartibi ushbu organlar oʻrtasida tuzilgan bitimlarga binoan belgilanadi.
(58-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Aeronavigatsiya vositalari va tizimlari sifatida foydalaniladigan obyektlar qurilishi (oʻrnatilishi) uchun yer ajratish Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi asosida amalga oshiriladi. Bunday qurilishlar uchun ajratiladigan yer maydonining sathi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda tasdiqlangan meʼyorlar hamda loyiha-texnikaviy hujjatlar asosida aniqlanadi.
(58-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
59-modda. Aloqa vositalaridan foydalanish
Havo transporti qatnovini taʼminlash va unga xizmat koʻrsatish uchun telefon, telegraf va boshqa aloqa vositalaridan navbatsiz, oddiy tarif boʻyicha haq toʻlab foydalaniladi. Havo transporti qatnovini taʼminlash va unga xizmat koʻrsatish uchun ommaviy aloqa vositalaridan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan Aviatsiya maʼmuriyatining, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining va boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralarning tegishli organlari bilan kelishuv asosida belgilanadi.
(59-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
60-modda. Havo trassalari va mahalliy havo yoʻllarini ishga tushirishga ruxsat berish
Havo trassalari va mahalliy havo yoʻllari havo transporti qatnovini xavfsiz tashkil qilish talablariga javob bersagina ishga tushirilishiga ruxsat beriladi.
Havo trassalari va mahalliy havo yoʻllaridan foydalanishga Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomda belgilangan tartibda ijozat etiladi.
61-modda. Aeronavigatsiya va aeroport yigʻimlari
Aerodromlarda havo transporti qatnovi va havo kemalariga aeronavigatsiya va aeroport yigʻimlari tarzida undiriladigan haq evaziga xizmat koʻrsatiladi.
Qidiruv-qutqaruv ishlarini bajarishda, tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar roʻy bergan taqdirda insonparvarlik yordami koʻrsatishda ishtirok etayotgan havo kemalari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining havo kemalari aeronavigatsiya va aeroport yigʻimlaridan ozod qilinadi.
(61-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuniga asosan ikkinchi qism bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
Aeronavigatsiya va aeroport yigʻimlarini undirish va taqsimlash tartibini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
VSH bob. HAVO KEMALARINING PARVOZI
62-modda. Parvozlarni bajarish qoidalari
Kodeksda parvoz atamasi ostida havo kemasining parvoz boshlanishi chogʻidagi kuchli yugurishi (tik koʻtarilish chogʻidagi quruqlik yoki suv sathidan uzilishi)dan tortib, parvoz masofasi toʻla bosib oʻtilgunga qadar (uchish va qoʻnish yoʻlkasini betoʻxtov boʻshatib qoʻygunga qadar) yoki tik qoʻnish chogʻida quruqlik (suv) sathiga qoʻngunga qadar quruqlik (suv) sathida va havoda bajargan harakati tushuniladi.
Havo kemalarining Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi parvozlari Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida aviatsiya parvozining asosiy qoidalariga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida fuqaro aviatsiyasining va eksperimental aviatsiyaning parvoz qilish qoidalariga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida davlat aviatsiyasining parvoz qilish qoidalariga muvofiq holda bajariladi.
(62-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
63-modda. Kema hujjatlari
Parvozni bajarish uchun havo kemasida kema hujjatlari boʻlmogʻi lozim; bu hujjatlarning roʻyxati fuqaro va eksperimental aviatsiya uchun Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan, davlat aviatsiyasi uchun esa Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
Tijorat maqsadlarida foydalaniladigan havo kemalarida quyidagi hujjatlar:
a) havo kemasining roʻyxatdan oʻtkazilganligi haqida guvohnoma;
b) havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikati;
(63-modda ikkinchi qismining “b” bandi Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
v) kema daftarlari;
g) mazkur turdagi havo kemasida parvoz qilish chogʻida ishlatiladigan qoʻllanma;
d) Aviatsiya maʼmuriyati nazarda tutgan boshqa hujjatlar boʻlishi lozim.
64-modda. Parvozga tayyorlanish
Havo kemasi parvoz qilishidan oldin havo kemasini, kema ekipajini va aviatsiyaning boshqa xodimlarini, uchish va qoʻnish aerodromlarini tayyorlash kabi ishlar amalga oshirilishi kerak.
Parvozlarga tayyorgarlik qoidalari va bu tayyorgarlik uchun masʼul shaxslar roʻyxati fuqaro va eksperimental aviatsiyada Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan, davlat aviatsiyasida esa Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
Texnikaviy soz va parvozga shay havo kemasiga hamda uning tegishli sharoitlarda parvoz qilishga huquqi bor ekipajiga Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyaning parvoz qilish qoidalari yoki Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida davlat aviatsiyasining parvoz qilish qoidalarida belgilangan tartibda parvozni amalga oshirish uchun ruxsat beriladi.
(64-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 26-maydagi 82-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2000-y., 5-6-son, 153-modda)
Parvoz boshlanishi oldidan yoʻlovchilar xatarli vaziyatda qanday harakat qilishlari haqida maʼlumot olishlari lozim.
65-modda. Havo kemasining uchishi uchun qaror qabul qilish
Havo kemasining uchishi uchun qaror qabul qilish Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyaning parvoz qilish qoidalari yoki Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida davlat aviatsiyasining parvoz qilish qoidalari bilan belgilanadi.
(65-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 26-maydagi 82-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2000-y., 5-6-son, 153-modda)
66-modda. Havo kemasining havo transporti qatnoviga xizmat koʻrsatuvchi organlar bilan radioaloqasi
Aloqa vositalariga ega boʻlgan har bir havo kemasiga shartli radiochaqiriq signali beriladi.
Nazorat qilinadigan samoviy hududda parvoz etayotgan havo kemasi bilan shu parvozga dispetcherlik xizmati koʻrsatayotgan organ oʻrtasida muntazam radioaloqa boʻlmogʻi lozim. Aloqa uzilib qolgan taqdirda havo kemasining komandiri va havo transporti qatnoviga xizmat koʻrsatayotgan organlar aloqani tiklash uchun barcha zarur choralarni koʻrishlari shart.
Agar koʻrilgan choralar natijasida radioaloqani tiklab boʻlmasa, havo kemasining komandiri va havo transporti qatnoviga xizmat koʻrsatayotgan organlar Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida aviatsiya parvozining asosiy qoidalariga binoan harakat qilishlari lozim.
(66-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
Nazorat qilinmaydigan samoviy hududda boʻlgan havo kemalarining ekipajlari bir-birlariga axborot berib turishlari, favqulodda vaziyatlarda esa – havo transporti qatnoviga xizmat koʻrsatuvchi va favqulodda vaziyatlar boʻyicha eng yaqin organlarga avariya kanallari orqali axborot berishlari lozim.
(66-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
67-modda. Aholi manzilgohlari ustida parvoz qilish
Havo kemalarining aholi manzilgohlari ustidagi parvozi yerdagi odamlarning hayoti hamda sogʻligʻiga va (yoki) ularning mol-mulkiga xavf solmagan holda belgilangan yoʻnalishlar va uchish balandliklarida amalga oshiriladi.
Havo kemasida nosozlik roʻy bergan taqdirda yoki odamlar hayotini qutqarish uchun parvozlar qilish zarur boʻlganda belgilangan yoʻnalish va uchish balandligidan chetga chiqishga yoʻl qoʻyiladi.
Alohida hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra havo kemalarining belgilangan yoʻnalish va uchish balandligidan chetga chiqqan holda aholi manzilgohlari ustida parvoz qilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Havo kemalarining aholi manzilgohlari ustidagi koʻrgazmali uchishlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ruxsati bilan amalga oshirilishi mumkin.
(67-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 29-apreldagi OʻRQ-688-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 29.04.2021-y., 03/21/688/0394-son)
68-modda. Tovushdan tez uchuvchi havo kemalari parvozlarini cheklash
Tovushdan tez uchuvchi havo kemalarining parvozi mazkur parvozlar atrof muhitga zarar yetkazmaydigan balandlikda va rayonlarda amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi. Tovushdan tez uchuvchi havo kemalari parvozining minimal balandligi har bir alohida olingan rayon uchun Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomda koʻrsatilgan tartibda belgilanadi.
69-modda. Havo kemasi ekipajining xatti- harakatiga aralashmaslik
Havo kemasi ichidagi shaxslarga, shu jumladan havo kemasiga egalik qiluvchi shaxslarga ham, havo kemasi ekipajining xatti-harakatiga aralashish, jumladan ekipajdan parvoz tartibi va rejasini oʻzgartirishni yoxud havo transportiga xizmat koʻrsatuvchi organning koʻrsatmalariga rioya qilmaslikni talab qilish man etiladi.
70-modda. Havo kemasining belgilangan havo trassasi, mahalliy havo yoʻli, parvoz yoʻnalishi yoki tegrasidan chetga chiqqanida koʻriladigan chora-tadbirlar
Havo kemasi belgilangan havo trassasi, mahalliy havo yoʻli, parvoz yoʻnalishi yoki tegrasidan chetga chiqqanida yoxud parvozning boshqa parametrlariga rioya etmaganda havo kemasining komandiri va havo transporti qatnovini taʼminlovchi organ bunday xatolarni tuzatish uchun zudlik bilan chora-tadbirlar koʻrishi shart.
71-modda. Havo kemasi halokatga uchraganda kema ekipajining vazifalari
Havo kemasi yoki uning ichidagi odamlar uchun bevosita xatar tugʻilsa yoxud kema bilan radioaloqa uzilib, uning qayerdaligi nomaʼlum boʻlsa, bunday havo kemasi halokatga uchrayotgan hisoblanadi.
Uchish, qoʻnish yoki qulash natijasida jiddiy zarar koʻrgan yoxud butunlay vayron boʻlgan, shuningdek aerodromdan tashqariga majburan qoʻngan havo kemasi halokatga uchragan hisoblanadi.
Halokatga uchrayotgan havo kemasining ekipaji Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida aviatsiya parvozining asosiy qoidalarida belgilangan tartibda falokat signalini berishi, havo transporti qatnovini taʼminlovchi organga halokat xususiyati haqida maʼlumot berishi va kema ichidagi odamlarning hayotini, sogʻligʻi va mol-mulkni, shuningdek havo kemasining oʻzini saqlab qolish uchun barcha zarur chora-tadbirlarni koʻrishi shart.
(71-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
Halokatga uchragan havo kemasining ekipaji oʻz vakolatini tegishli organlarga topshirgunga qadar, havo kemasi ichidagi odamlarni, mol-mulkni hamda havo kemasini qutqarish va xavfsizligini taʼminlash uchun barcha zarur chora-tadbirlarni koʻrishi shart. Ushbu havo kemasi ekipajining barcha aʼzolari va imkon qadar, yoʻlovchilari odamlarni, mol-mulkni hamda havo kemasini qutqarishda ishtirok etishlari shart.
Halokatga uchrayotgan yoki halokatga uchragan havo kemasining komandiri oʻz vakolatini tegishli organlarga topshirguniga qadar, mazkur kemadagi yoki kemaning ichida boʻlgan odamlarning xatti-harakatlariga boshchilik qiladi.
72-modda. Xavf ostida qolgan odamlarga yordam berish
Xavf ostida qolgan odamlar haqida har qanday maʼlumot olgan havo kemasining komandiri bu haqda havo transporti qatnovini taʼminlovchi organga yoxud boshqa vakolatli organga xabar bermogʻi va agar mazkur kema parvozi, yoʻlovchilari va ekipaj hayoti uchun xatar tugʻilmasa, ularga zarur yordam koʻrsatmogʻi shart.
73-modda. Havo transporti qatnovini taʼminlovchi organning halokat roʻy bergandagi vazifalari
Havo transporti qatnovini taʼminlovchi organ halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemasi toʻgʻrisida, shuningdek havo kemasi komandiridan xavf ostida qolgan odamlar haqida har qanday boshqa maʼlumot olganida Oʻzbekiston Respublikasi Samoviy hududida aviatsiya parvozining asosiy qoidalarida belgilangan tartibda zarur yordam koʻrsatish uchun barcha choralarni koʻrishi shart.
(73-modda matni Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
IX bob. XALQARO PARVOZLAR
74-modda. Oʻzbekiston Respublikasi havo kemalarining xalqaro parvozlari
Ushbu Kodeksda xalqaro parvoz deb havo kemasining xorijiy davlatning chegarasini kesib oʻtadigan parvozi tushuniladi.
Oʻzbekiston Respublikasi havo kemalarining xalqaro parvozlari:
a) Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari;
b) tegishli xorijiy davlatlarning vakolatli organlari tomonidan yakka parvoz uchun beriladigan maxsus ruxsatnomalar asosida amalga oshiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi havo kemalari mazkur havo kemalarini tasarruf etuvchi yoki ularning egalari boʻlgan vazirliklar, idoralar, tashkilotlar va fuqarolar ruxsati bilan yakka xalqaro parvozlarni amalga oshirishi mumkin. Xorijiy davlat samoviy hududida Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro havo kemasining parvoziga maxsus ruxsatnoma olish uchun soʻrovnomani havo kemasining ekspluatanti, davlat va eksperimental havo kemasining parvozi uchun esa — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi yuboradi. Bunday soʻrovnomalar kema hujjatlariga, ekipaj toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga taalluqli barcha talablarga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi va parvoz rejalashtirilgan xorijiy davlat hududida amal qiladigan boshqa talab va qoidalarga rioya qilingan holdagina amalga oshiriladi.
(74-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Uqtirib oʻtilgan parvozlar uchun soʻrovnoma yuborish va ruxsatnoma olish tartibini belgilovchi qoidalar Aviatsiya maʼmuriyati, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi va Tashqi ishlar vazirligi tomonidan birgalikda tasdiqlanadi.
Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining havo kemalarida muntazam xalqaro parvozlar Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati belgilagan tartibda tayinlangan tashuvchilar tomonidan amalga oshiriladi.
(74-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni asosida beshinchi qism bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
75-modda. Xorijiy havo kemalarining Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidagi parvozi
Xorijiy havo kemalarining Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidagi parvozlari:
a) Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari;
b) parvoz uchun maxsus ruxsatnomalar asosida va ularning shartlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Mazkur ruxsatnomalarni:
fuqaro havo kemalarining yakka parvozi uchun – Aviatsiya maʼmuriyati;
fuqaro havo kemalaridan boshqa kemalarning yakka parvozi uchun – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi beradi.
Oʻzbekiston Respublikasi hududiga xalqaro parvozlar amalga oshirilishidan oldin xorijiy havo kemalarining egalari (ekspluatantlari) xalqaro parvozlar uchun ruxsatnoma beradigan davlat organlariga tanish belgilarini xabar qilishlari shart.
(75-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Yakka parvozlarga ruxsatnoma berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomda belgilab beriladi.
76-modda. Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududida xalqaro parvozlarni amalga oshirish qoidalari
Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududida milliy va xorijiy havo kemalarining xalqaro parvozi vaqtida ushbu Kodeksga asoslangan havo kemalaridan foydalanish va parvozlarni bajarishni tartibga soluvchi umumiy qoidalariga amal qilinadi.
Milliy va xorijiy havo kemalarining Oʻzbekiston Respublikasi hududidan havoga koʻtarilishi, shuningdek ularning Oʻzbekiston Respublikasi hududiga uchib kirgandan keyingi qoʻnishi xalqaro parvozlar uchun ochiq aerodromlarda amalga oshiriladi. Samoviy hududda xalqaro parvozlar belgilangan havo yoʻllari boʻylab bajariladi. Havo kemalari Oʻzbekiston Respublikasi davlat chegarasini Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomda belgilangan tartibda maxsus ajratilgan xalqaro havo trassalari yoki havo yoʻlkalari boʻylab kesib oʻtadilar.
Quyidagi hollarda:
a) Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq tabiiy ofat, falokat, avariya, avariya vaziyati hamda odamlar hayotiga xavf tugʻilgan boshqa sharoitlarda;
b) Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan hollarda;
v) Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomda belgilangan tartibda beriladigan maxsus ruxsatnoma olinganida yuqoridagi qoidalardan istisnoga yoʻl qoʻyish mumkin.
77-modda. Havo kemalarining xalqaro parvozlari uchun moʻljallangan aeroportlar, aerodromlar va havo yoʻllari
Havo transportida xalqaro koʻlamda tashishga moʻljallangan, bojxona, chegara va sanitariya-karantin nazorati taʼminlanadigan aeroportlar, aerodromlar havo kemalarining xalqaro parvozlari uchun moʻljallangan aeroportlar, aerodromlar deb eʼtirof etiladi.
Havo kemalarining xalqaro parvozlari uchun moʻljallangan aeroportlarni, aerodromlarni ochish haqidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadi.
Xalqaro havo yoʻllarini ochish haqidagi qaror Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi va Davlat xavfsizlik xizmati bilan kelishilgan holda qabul qilinadi.
(77-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevraldagi OʻRQ-522-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-y., 2-son, 47-modda)
Havo kemalarining xalqaro parvozlari uchun moʻljallangan havo yoʻllarini ochish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizom bilan belgilanadi.
(77-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
(77-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 26-maydagi 82-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2000-y., 5-6-son, 153-modda)
Havo kemalarining xalqaro parvozlarini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi aeroportlarini (aerodromlarini) ochish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
(77-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni asosida beshinchi qism bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
78-modda. Havo kemalarining xalqaro parvozlarni bajarishlari uchun qoʻllaniladigan pasport, bojxona qoidalari va boshqa qoidalar
Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kelayotgan va Oʻzbekiston Respublikasi hududidan ketayotgan yoki tranzit havo kemalarining barchasiga, ularning ekipajlari va yoʻlovchilariga, shuningdek ular Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirayotgan yoki bu hududdan olib chiqayotgan mol-mulklariga Oʻzbekiston Respublikasining chetga chiqish va chetdan kelish hamda mol-mulk olib kirish (olib ketish) va Oʻzbekiston Respublikasi hududida tranzit harakati toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan pasport, bojxona, valyuta, sanitariya, karantin qoidalari va boshqa qoidalar tatbiq etiladi.
(78-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
X bob. QIDIRUV VA QUTQARUV ISHLARI
79-modda. Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalari yoʻlovchilari va ekipajini qutqarish
Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemasini qidiruv va qutqaruv ishlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan tegishli ishlarni bajarish qoidalariga muvofiq zudlik bilan amalga oshirilishi lozim. Bu qoidalarda:
a) barcha davlatlar havo kemalarini qidiruv va qutqaruv ishlari, qidiruv-qutqaruv kuchlari va vositalarini joylashtirish, ularga yuqoridagi ishlarni bajarishda tekin taʼminot va xizmat koʻrsatilishi;
b) havo kemasini, uning yoʻlovchilarini va ekipajini halokat joyidan evakuatsiya qilish, halokatga uchragan havo kemasi ekspluatantining kuchi va vositalari bilan yoxud ekspluatant hisobidan oʻzga kuch va vositalar bilan amalga oshirilishi;
v) mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar havo kemasini qidiruv va qutqaruv ishlarini amalga oshirishda barcha zarur yordamni koʻrsatishga va qidiruv-qutqaruv organlari yetib kelguniga qadar odamlarni qutqarish, ularga tibbiy va boshqa yordam koʻrsatish uchun, shuningdek havo kemasini va uning ichidagi hujjatlar, asbob-uskunalar va mol-mulklarni saqlash uchun choralar koʻrishlari shartligi nazarda tutilishi lozim.
(79-moddaning “v” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
80-modda. Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalarini qidiruv va qutqaruv ishlarini tashkil qilish
Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalarini qidiruv va qutqaruv ishlarini Oʻzbekiston Respublikasining Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati amalga oshiradi. Mazkur xizmat Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan nizomga muvofiq ishlaydi.
Aviatsiya qidiruv-qutqaruv ishlarini tashkil etish va bajarishda Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati vazirliklar, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning kuchlari hamda vositalarini jalb qilish huquqiga ega.
(80-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Vazirliklar va idoralar, shuningdek davlat muassasalari va tashkilotlari Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati organlarining talabiga muvofiq ularga qidiruv-qutqaruv ishlari uchun tayyor turgan qutqaruv kuchlari va vositalarini tezda ajratib berishlari shart.
(80-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 7-fevraldagi OʻRQ-1025-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 07.02.2025-y., 03/25/1025/0116-son. Kuchga kirish sanasi — 2025-yil 8-may)
Respublika Prezidentining qaroriga muvofiq davlat tasarrufida boʻlmagan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, shuningdek fuqarolar yuqoridagi kabi kuch va vositalarni ajratishlari shart, keyinchalik bu xarajatlar Oʻzbekiston Respublikasi budjeti hisobidan qoplanadi.
Qidiruv-qutqaruv kuchlari va vositalarining tarkibi, texnika va anjomlari roʻyxati, qidiruv-qutqaruv ishlarini boshqarish va bajarish tartibi, tegishli mansabdor shaxslarning vazifalari Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati tasdiqlagan qidiruv-qutqaruv ishlarini amalga oshirish qoidalarida belgilab beriladi.
Havo kemalarini, ularning yoʻlovchilari va ekipajini qidiruv-qutqaruv ishlarini taʼminlash maqsadida Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati tunu kun navbatchilikni yoʻlga qoʻyadi.
Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari asosida oʻzga davlatlarning tegishli organlari bilan hamkorlikda faoliyat koʻrsatadi, shuningdek oʻz faoliyatini respublikaning qidiruv-qutqaruv va avariya ishlarini oʻtkazishga masʼul boshqa organlari bilan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda moslashtiradi.
Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalariga kerakli yordam koʻrsatish uchun Oʻzbekiston Respublikasi hududiga:
a) oʻzga davlatlarning qidiruv-qutqaruv kuchlari va vositalari;
b) mazkur havo kemalarining egalari va ekspluatantlari;
v) halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemasi roʻyxatdan oʻtkazilgan davlat maʼmurlari kelishlariga yoʻl qoʻyilishi mumkin.
Bunday kelishga yoʻl qoʻyish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizomda belgilanadi.
81-modda. Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalari haqida xabar qilish
Aloqa vositalariga ega boʻlgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlar shu vositalarni halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalari haqidagi maʼlumotlarni zudlik bilan xabar qilish uchun foydalanishga berib turishlari shart.
Aloqa vositalarini berish, halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemasiga, uning yoʻlovchilari va ekipajiga yordam koʻrsatish haqidagi xabarlarni qabul qilish va joʻnatish hech qanday navbatsiz oddiy tarif boʻyicha haq olib amalga oshiriladi. Bunday hodisa toʻgʻrisidagi birinchi maʼlumotni xabar qilish bepul amalga oshiriladi.
Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalari haqida xabar berish uchun umumiy aloqa vositalaridan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan Aviatsiya maʼmuriyati va Mudofaa vazirligi bilan birgalikda belgilanadi.
(81-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 18-apreldagi OʻRQ-429-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 16-son, 265-modda)
Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar oʻzlariga maʼlum havo kemalarining halokati toʻgʻrisida Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmatiga yoki eng yaqin aerodromga zudlik bilan xabar berishlari shart. Fuqarolar bunday holatlarda zudlik bilan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga yoki eng yaqin korxona, muassasa va tashkilotlarga xabar berishlari shart.
(81-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
82-modda. Qutqaruv ishlari
Falokatga uchragan havo kemasining yoʻlovchilari va ekipajiga yordam koʻrsatish boʻyicha qutqaruv ishlari Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmatining kuchlari va vositalari bilan, shuningdek mazkur kodeksning 80-moddasiga asosan shu xizmat tomonidan bu ishga safarbar qilinadigan vazirliklar, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning kuchlari hamda vositalari bilan amalga oshiriladi.
(82-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 28-noyabrdagi OʻRQ-880-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)
Agar falokatga uchragan havo kemasi yoki uning qismlari temir yoʻl, avtomobil, suv transporti harakatiga yoki havo kemalarining parvoziga xalaqit beradigan boʻlsa, qutqaruv ishlari rahbari transport harakatini yoki kemalar parvozini taʼminlash uchun havo kemasini (uning qismini) — uning (ularning) umumiy holati va joylashuvini qayd qilib olgach — chetga olib qoʻyish uchun choralar koʻrishi shart.
83-modda. Havo kemasini, uning yoʻlovchilari va ekipajini qidiruv ishlarining toʻxtatilishi
Koʻrilgan tadbirlar natija bermagan taqdirda halokatga uchragan havo kemasini qidiruv ishlarini toʻxtatish haqidagi qaror Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati rahbari tomonidan qabul qilinadi. Bunday qaror mavjud qidiruv-qutqaruv kuchlari va vositalari bilan havo kemasini topishda davom ettiriladigan qidiruv ishlari samarasizdir va tirik qolgan odamlarni qutqarish uchun hech qanday real umid qolmadi, deb taxmin qilishga yetarli asoslar boʻlganidagina qabul qilinishi mumkin.
Halokatga uchragan havo kemasini qidiruv ishlarini toʻxtatish haqidagi qaror ustidan mazkur kema egasi tegishli sudga shikoyat qilishi mumkin.
Qidirilishi toʻxtatilgan havo kemasi bedarak yoʻqolgan deb hisoblanadi.
84-modda. Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqaridagi qidiruv va qutqaruv ishlari
Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida halokatga uchrayotgan yoki uchragan Oʻzbekiston Respublikasi havo kemalarini qidiruv va qutqaruv ishlari mazkur Kodeks talablari hisobga olinib, hududida qidiruv-qutqaruv ishlari olib borilayotgan davlatda bunday ishlarni bajarish qoidalariga va Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro bitimlariga muvofiq amalga oshiriladi.
XI bob. HAVO KEMALARI PARVOZINING XAVFSIZLIGI USTIDAN NAZORAT. AVIATSIYA XALOKATLARI VA BAXTSIZ HODISALARNI TEKSHIRISH
85-modda. Havo kemalari parvozining xavfsizligi ustidan nazorat
Aviatsiya halokatlari va baxtsiz hodisalarning oldini olish maqsadida havo kemalari parvozining xavfsizligi ustidan nazorat amalga oshiriladi.
Havo kemasidan uchish maqsadlarida foydalanish chogʻida mazkur kemaning, ekipajning, boshqa aviatsiya xodimlarining normal faoliyatini buzgan holda yoki tashqi sharoitlar natijasida roʻy bergan va odamlar halokatiga, havo kemasining jiddiy zarar koʻrishiga, vayron boʻlishiga yoki yoʻqolishiga olib kelgan hodisa aviatsiya halokati deb eʼtirof etiladi.
Hodisa natijasida yuqorida zikr etilgan oqibatlar sodir boʻlmagan-ku, lekin ish oʻngidan kelmay shunday oqibatlar sodir qilinishi mumkin boʻlsa, bunday hodisa baxtsiz hodisa deb eʼtirof etiladi. Havo kemalari parvozining xavfsizligi ustidan nazoratni tashkil qilish va uni amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
86-modda. Tekshirishni tashkil qilish va oʻtkazish
Har bir aviatsiya halokati yoki baxtsiz hodisa albatta tekshirishdan oʻtkazilmogʻi lozim.
Halokatlar yoki baxtsiz hodisalar:
fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyada – Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi komissiyalari tomonidan;
(86-modda ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 29-apreldagi OʻRQ-688-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 29.04.2021-y., 03/21/688/0394-son)
davlat aviatsiyasida – Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi komissiyalari tomonidan tekshiriladi.
Halokat yoki baxtsiz hodisa davlat va fuqaro aviatsiyasi yoki davlat aviatsiyasi va eksperimental aviatsiya manfaatlariga daxldor boʻlgan taqdirda tekshirish Oʻzbekiston Respublikasining Transport vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining boshqa daxldor vazirliklari va idoralari vakillaridan tashkil topgan qoʻshma komissiyalar tomonidan amalga oshiriladi. Bunday komissiyalar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tayinlanadi.
(86-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 29-apreldagi OʻRQ-688-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 29.04.2021-y., 03/21/688/0394-son)
Tekshirishni tashkil qilish va amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan qoidalar bilan belgilanadi. Aviatsiya halokati yoki baxtsiz hodisani bunday tekshirishdan maqsad kimningdir aybini yoki javobgarligini belgilash emas, balki hodisaning obyektiv sabablarini aniqlashdan iboratdir.
87-modda. Aviatsiya halokati yoki baxtsiz hodisa haqida xabar berish
Aviatsiya halokati yoki baxtsiz hodisadan xabar topgan shaxslar zudlik bilan bu haqda ushbu Kodeksning 81-moddasi toʻrtinchi qismida koʻrsatilgan organlarga maʼlum qilishlari kerak.
Shundan soʻng bu maʼlumotni aviatsiya halokatlari yoki baxtsiz hodisalarni tekshiruvchi organlarga yetkazish tartibi mazkur tekshirishlarni oʻtkazish qoidalari bilan belgilanadi.
88-modda. Ashyoviy dalillarni saqlash
Havo kemasi, uning tarkibiy qismlari, kema ichidagi va yerdagi obyektiv nazorat vositalari, havo kemasidagi hamda yerdagi aviatsiya halokatiga yoki baxtsiz hodisaga aloqador barcha predmetlar, havo kemasini ishlab chiqarish, taʼmirlash, undan foydalanish va uning parvozini taʼminlash bilan bogʻliq barcha hujjatlar mazkur halokatni (baxtsiz hodisani) tekshiruvchi komissiya aʼzolari yetib kelgunga qadar tashkilotlar va fuqarolar tomonidan daxlsizlikda saqlanmogʻi lozim, ushbu Kodeksning 82-moddasi ikkinchi qismida koʻzda tutilgan hollar bundan mustasno.
Tekshirish komissiyasi raisining talabiga binoan zarur ashyoviy dalillar hech bir toʻsiqsiz ushbu komissiya ixtiyoriga toʻlaligicha berilishi lozim.
89-modda. Aviatsiya halokati roʻy bergan joydagi ishlar
Aviatsiya halokati roʻy bergan joyda amalga oshiriladigan tekshirish tabiiy ofatlar oqibatlarini tugatish ishlariga tenglashtirilgan alohida sharoitlarda bajariladigan ishlar qatoriga kiradi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar aviatsiya halokatini tekshiruvchi komissiyaga har tomonlama koʻmaklashishlari shart.
(89-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Komissiya ishini aviatsiya halokati roʻy bergan joyda taʼminlash tartibi ushbu Kodeksning 86-moddasida koʻrsatilgan aviatsiya halokatlari va baxtsiz hodisalarni tekshirish qoidalari bilan belgilanadi.
90-modda. Aviatsiya halokati (baxtsiz hodisa)ni tekshirish bilan bogʻliq ishlarni mablagʻ bilan taʼminlash va xarajatlarni qoplash tartibi
Aviatsiya halokati (baxtsiz hodisa) roʻy bergan joyda oʻtkaziladigan tekshiruv bilan bogʻliq barcha ishlarni havo kemasining ekspluatanti mablagʻ bilan taʼminlaydi.
Ilmiy tekshirish va konstruktorlik muassasalari, tashkilotlari, taʼmirlov va sanoat korxonalari amalga oshirayotgan aviatsiya halokati (baxtsiz hodisa)ni tekshirish bilan bogʻliq tadqiqot va sinov ishlari ana shu korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan mablagʻ bilan taʼminlanib, keyinchalik bu xarajatlar havo kemasining ekspluatanti tomonidan qoplanadi.
XII bob. AVIATSIYA FAOLIYATIGA GʻAYRIQONUNIY ARALASHUVNING OLDINI OLISH
91-modda. Aviatsiyani gʻayriqonuniy aralashuvlardan himoya qilishning chora-tadbirlari
Havo kemalari, yoʻlovchilar, yuk va pochta qabul qilish, joʻnatish yoki ularga xizmat koʻrsatishni amalga oshirayotgan havo kemalarining ekspluatantlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar aviatsiyani gʻayriqonuniy aralashuvidan himoya qilish chora-tadbirlarini koʻrishlari kerak.
Bunday chora-tadbirlar:
a) begona shaxslar va transportning aerodromlarning nazorat ostidagi tegrasiga nazoratsiz kirishlarining oldini olish;
b) yoʻlovchilar tomonidan qurollar, oʻq-dorilar, portlovchi, zaharli, tez alangalanuvchi moddalar va havo transportida olib yurish taqiqlangan boshqa predmetlarning yashirincha havo kemasiga olib kirilishiga yoʻl qoʻymaslik;
v) qurol va oʻq-dorilarni olib uchishda ularni havo kemalarining yoʻlovchilardan ajratilgan boʻlmalarida, yuk orasida oʻqsiz holda joylashtirishni taʼminlaydigan alohida choralar koʻrish;
g) havo kemalari turgan joylarda ularga xizmat koʻrsatishga aloqasi yoʻq shaxslarning kirib olishiga yoʻl qoʻymay qoʻriqlash;
d) havo kemalarini maxsus tekshiruvdan oʻtkazish;
e) havo kemalarini parvoz davomida ekipajning xavfsiz faoliyatini taʼminlaydigan, shuningdek samoviy hududidan beruxsat foydalanishning oldini oladigan texnikaviy vositalar bilan taʼminlash;
j) havo kemalari va obyektlariga nisbatan gʻayriqonuniy aralashuvning oldini olish uchun maxsus ishlab chiqilgan tadbirlarni (usullarni) qoʻllashdan iboratdir.
Bunday chora-tadbirlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydigan qoidalarga muvofiq qoʻllaniladi.
92-modda. Yoʻlovchilarni, qoʻl yuki va bagajni tekshirish
Parvozning xavfsizligini taʼminlash, yoʻlovchilarning va havo kemalari ekipajining hayoti va salomatligini saqlash maqsadida aeroport xodimlari, ichki ishlar organlari, Davlat xavfsizlik xizmati organlariga va bojxona organlariga, bu organlarning vakolatli vakillari yoʻq boʻlgan taqdirda esa — havo kemalarining komandirlari yoki ularning topshirigʻiga binoan ekipajning boshqa aʼzolariga — ichki yoʻnalishlarda ham, xalqaro yoʻnalishlarda ham havo kemalari yoʻlovchilarini, qoʻl yuki va bagajlarni tekshirish huquqi beriladi. Tekshirish aeroportda, shahar aerovokzalida yoxud aerodromda havo kemasining oʻzida bu ish uchun maxsus tayinlangan shaxslar tomonidan amalga oshiriladi. Yoʻlovchi tekshiruvdan boʻyin tovlagan taqdirda aviatsiya xizmati koʻrsatuvchi havo transportida tashish toʻgʻrisidagi shartnomani bekor qilishga haqlidir.
(92-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 10-oktabrdagi OʻRQ-974-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 10.10.2024-y., 03/24/974/0804-son)
Parvozdagi havo kemasida sharoit taqozosi bilan havo kemasi komandirining qaroriga muvofiq yoʻlovchining roziligidan qatʼi nazar, tekshirish oʻtkazilishi mumkin. Ushbu moddada parvozdagi havo kemasi deb yoʻlovchilar yoki yuklar joylashtirilganidan soʻng kemaning barcha tashqi eshiklari yopilgan daqiqadan boshlab, yoʻlovchilarni yoki yuklarni tushirish uchun eshiklardan istalgan biri ochilguncha boʻlgan holatdagi havo kemasi tushuniladi.
Tekshirish oʻtkazish qoidalari va tekshirish oʻtkazishga haqli shaxslar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
921-modda. Yoʻlovchining havo kemasi ichidagi yurish-turish qoidalari
Yoʻlovchi havo kemasi ichidagi yurish-turish qoidalariga rioya etishi, havo kemasi komandirining yoki ekipaj aʼzosining havo kemasi komandiri nomidan bergan parvoz va havo kemasi ichidagi odamlar xavfsizligini, mol-mulk but saqlanishini, tashish shartnomasini ijro etish bilan bogʻliq xizmatlar koʻrsatish tartibi va imkoniyatini taʼminlashga doir farmoyishlarini bajarishi shart.
Yoʻlovchining havo kemasi ichidagi yurish-turish qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan belgilanadi.
(921-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
93-modda. Javobgarlik turlari
Ushbu Kodeks talablarini buzganlikda aybdor boʻlganlar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.
(93-modda matni Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
IV BOʻLIM. HAVO TRANSPORTIDA TASHISH VA AVIATSIYA ISHLARI
XIII bob. UMUMIY QOIDALAR
94-modda. Taʼrif
Aeroportlar va havo transportida tashuvchilar tomonidan bajariladigan yoʻlovchilar, qoʻl yuki va yukni belgilangan manzilga yetkazishni bevosita amalga oshirish bilan bogʻliq tadbirlar va operatsiyalar majmui havo transportida tashish deb hisoblanadi. Havo transportida tashish yoʻlovchilar, qoʻl yuki va yuk aeroportda, havo kemasi ichida yoki boshqa uchish-qoʻnish joyida boʻlishidan qatʼi nazar, tashuvchining javobgarligi ostida boʻlgan vaqt mobaynidagi davrni qamrab oladi.
(94-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
Havo kemasining joʻnash, qoʻnish manzili va nazarda tutilgan barcha oraliq qoʻnish manzillari Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan parvozi chogʻida bajarilgan tashish ishlari havo transportida ichki tashish deb hisoblanadi.
Havo kemasining parvoz davomida yangi yuk olgan-olmaganidan yoki parvozda tanaffus boʻlgan-boʻlmaganidan qatʼi nazar, joʻnash va qoʻnish manzillari:
a) ikki davlat hududida:
b) agar boshqa davlat hududida oraliq qoʻnish manzili (manzillari) nazarda tutilgan boʻlsa, bir davlat hududida bajariladigan parvozlari chogʻidagi tashish ishlari havo transportida xalqaro tashish deb hisoblanadi.
Ekspluatant sertifikati boʻlgan havo kemasining ekspluatanti tashuvchi deb eʼtirof etiladi.
(94-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-apreldagi OʻRQ-352-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 18-son, 233-modda)
Havo transportida tashish shartnomasiga muvofiq havo kemasida tashilayotgan yoki tashilishi lozim boʻlgan shaxs yoʻlovchi deb hisoblanadi.
Qoʻl yuki – yoʻlovchining tashuvchi bilan shartnomaga muvofiq havo kemasida tashilayotgan shaxsiy ashyolari.
Yuk – havo kemasida tashilayotgan yoki tashish uchun qabul qilingan (pochta va xalqaro pochta bitimlarining shartlariga koʻra tashiladigan boshqa mol-mulk, tashuvchining qoʻl yuki yoki mol-mulkidan tashqari) har qanday mol-mulk, shuningdek yuk xati boʻyicha tashiladigan qoʻl yuki.
(94-moddaning birinchi – uchinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuniga muvofiq birinchi – yettinchi qismlari bilan almashtirilgan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Aviatsiya vositalarida korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar (buyurtmachi)ning texnologik yoki transport ishlab chiqarish jarayonlarini taʼminlash maqsadida, shu jumladan eksperimental va ilmiy-tadqiqot ishlarini, sanitariya va tabiatni qoʻriqlash tadbirlarini, aholiga tibbiy yordam koʻrsatish, tabiiy ofatlar, avariyalar va halokatlar oqibatlarini tugatish maqsadida tijorat asosida bajariladigan maxsus yumushlar aviatsiya ishlari qatoriga kiradi. Aviatsiya ishlariga mansub xizmatlar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan belgilab qoʻyiladi.
95-modda. Havo transportida tashish va aviatsiya ishlarini bajarish qoidalari
Havo transportida tashish yoki aviatsiya ishlarini bajarish istagini bildirgan havo kemasining ekspluatanti ekspluatant sertifikatini olishi lozim.
(95-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-apreldagi OʻRQ-352-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 18-son, 233-modda)
Havo transportida tashish va aviatsiya ishlari havo kemalarining ekspluatantlari va buyurtmachilar oʻrtasidagi shartnomalar asosida yoki korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning bir martalik buyurtmalari asosida bajariladi. Havo kemalarining ekspluatantlari va buyurtmachilar oʻz sheriklarini tanlashda teng huquqlarga egadirlar.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari hududlarining ekologiyasi yoki hududlarida transport vositalari va odamlar harakatining alohida tartibidan kelib chiqib, aviatsiya ishlarini bajarish shartlarini va cheklovlarni belgilab qoʻyish huquqiga egadir. Bunday shartlar va cheklovlarni kelishib olish buyurtmachi zimmasiga yuklatiladi.
(95-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)
Havo kemalarining ekspluatantlari Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan belgilanadigan havo transportida tashish yoki aviatsiya ishlarini bajarish qoidalariga rioya qilishi shart. Bunda havo kemalarining ekspluatantlari havo transportida tashish yoki aviatsiya ishlarini bajarishning oʻz faoliyatlari xususiyatiga mos keladigan va Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan belgilangan qoidalarga zid boʻlmagan qoʻshimcha qoidalarini belgilashi mumkin.
(95-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
Havo kemalarida pochta tashish tartibi pochta aloqasi sohasidagi maxsus vakolatli organ tomonidan belgilanadi va Oʻzbekiston Respublikasi Aviatsiya maʼmuriyati bilan kelishiladi.
(95-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
(96-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 29-apreldagi OʻRQ-688-sonli Qonuniga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 29.04.2021-y., 03/21/688/0394-son)
(97-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 29-apreldagi OʻRQ-688-sonli Qonuniga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 29.04.2021-y., 03/21/688/0394-son)
XIV bob. HAVO TRANSPORTIDA TASHISH
98-modda. Havo transportida tashish shartnomasi
Havo transportida tashish shartnomasiga binoan tashuvchi yoʻlovchi va uning qoʻl yukini chiptada koʻrsatilgan parvozni amalga oshirayotgan havo kemasidan joy berib belgilangan manzilga eltib qoʻyish majburiyatini, yoʻlovchi qoʻl yukini topshirgan boʻlsa — qoʻl yukini belgilangan manzilga yetkazib, uni yoʻlovchiga yoki yoʻlovchi tayinlagan shaxsga topshirish majburiyatini oladi. Yoʻlovchi belgilangan tarif boʻyicha parvoz uchun, yuk tashuvchi belgilagan meʼyordan ortiq qoʻl yuki boʻlgan taqdirda esa bunday — qoʻl yuki uchun ham haq toʻlash majburiyatini oladi.
(98-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
Havo transportida tashish shartnomasiga koʻra yuk tashuvchi oʻziga yuk joʻnatuvchi ishonib topshirgan yuk yoki pochtani belgilangan manzilga yetkazib, ularni yukni yoki pochtani qabul qilib olishga vakolat berilgan shaxsga topshirish majburiyatini oladi, yuk joʻnatuvchi esa yuk yoki pochta tashilgani uchun belgilangan tarif boʻyicha haq toʻlash majburiyatini oladi.
99-modda. Charter shartnomasi
Charter (havo kemalarini kira qilish) shartnomasi boʻyicha bir tomon (kiraga beruvchi) ikkinchi tomon (kiraga oluvchi)ga haq evaziga bir yoki bir necha havo kemasini yoʻlovchilar, qoʻl yuki, yuk va pochta tashish yoxud boshqa maqsadlarda foydalanishga bir yoki bir necha parvoz uchun toʻliq berib turish majburiyatini oladi.
(99-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
Charter (havo kemalarini kira qilish) shartnomasi boʻyicha tashish ushbu Kodeks qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.
(99-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuniga asosan ikkinchi qism bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
100-modda. Havo kemasida joy band qilib qoʻyish
Havo kemasida yoʻlovchi, qoʻl yuki tashish uchun joylarni hamda yuk va pochta tashish uchun tashish sigʻimini band qilib qoʻyish tashuvchining qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.
(100-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
101-modda. Tashishga doir hujjatlar
Chipta va qoʻl yuki pattasi, pochta va yuk xati, shuningdek qogʻozda yoki elektron shaklda rasmiylashtiriladigan boshqa tashish hujjatlari yoʻlovchini va qoʻl yukini, pochtani va yukni havo transportida tashish shartnomasini tasdiqlovchi tashish hujjatlaridir.
Tashish hujjatlarining shakli tegishli fuqaro aviatsiyasi xalqaro tashkilotlarining qoidalari va tavsiyalarini hisobga olgan holda tashuvchi tomonidan belgilanadi.
Pochta orqali tashish hujjatlarining shakli pochta aloqasi sohasidagi maxsus vakolatli organ tomonidan belgilanadi.
(101-modda matni Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
102-modda. Yoʻlovchiga koʻrsatiladigan xizmatlar va imtiyozlar
Tashuvchi yoʻlovchilarga tashish qoidalarida belgilangan tartibda xizmat koʻrsatilishini tashkil etishi shart. Shunga muvofiq yoʻlovchiga belgilangan meʼyor doirasida bagaj va qoʻl yukini tekin oʻzi bilan olib uchish, bolalarini (yoshiga qarab) tekin yoki imtiyozli shartlarda olib uchish, aeroportlarda maxsus ajratilgan binolardan foydalanish, shuningdek yuk tashuvchining aybi bilan yoxud boshqa majburiy sabablar bilan roʻy bergan parvozlarning kechiktirilishi yoki ular orasidagi tanaffuslarda mehmonxonalarda joy bilan taʼminlanish huquqi beriladi.
Tashuvchi oʻz imtiyozli tijorat dasturlarini amalga oshirish va bunday dasturlarda nazarda tutilgan qoʻshimcha xizmatlar koʻrsatish huquqiga ham ega.
(102-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuniga asosan ikkinchi qism bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
103-modda. Tashuvchining tashabbusi bilan havo transportida tashish shartnomasi kuchining toʻxtatilishi
Tashuvchi havo transportida yoʻlovchi, qoʻl yuki va yuk tashish shartnomasini tashish yoʻnalishining istalgan manzilida quyidagi hollarda bekor qilishi mumkin:
yoʻlovchi yoki yuk joʻnatuvchi tomonidan parvoz boshlanadigan, tugaydigan va tranzit mamlakatning qonunchiligida belgilangan bojxona, chegara, sanitariya-karantin talablari va havo transportida tashishga taalluqli boshqa talablar buzilsa;
(103-moddaning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
agar yoʻlovchi sogʻligʻining holati havo transportida tashishning alohida shart-sharoitlarini talab qilsa yoxud yoʻlovchining oʻz xavfsizligiga yoki boshqa shaxslarning xavfsizligiga tahdid solsa, bu hol tibbiy hujjatlar bilan tasdiqlansa, xuddi shuningdek tartibsizlik keltirib chiqarsa va boshqa yoʻlovchilarga tashish shartnomasining shartlarida nazarda tutilgan xizmatlarni koʻrsatishi uchun tashuvchiga imkoniyat bermasa;
havo kemasi ichidagi yurish-turish qoidalari yoʻlovchi tomonidan parvoz xavfsizligiga tahdid tugʻdiradigan yoxud havo kemasi ichidagi shaxslarning hayotiga yoki sogʻligʻiga va mol-mulkiga tahdid tugʻdiradigan tarzda buzilsa;
havo transportida tashishlarning belgilangan qoidalari talablarini bajarish yoʻlovchi yoki yuk joʻnatuvchi tomonidan rad etilsa.
(103-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
104-modda. Yoʻlovchining tashabbusi bilan havo transportida tashish shartnomasi kuchining toʻxtatilishi
Yoʻlovchi havo transportida tashish shartnomasi amal qilib turgan istalgan vaqtda — yoʻlovchi uchun joy band qilib qoʻyilgan havo kemasi parvoz qilgunicha yoki parvoz qilganidan keyin yoʻnalish manzillaridan birida havo transportida tashish shartnomasini bekor qilish va tashish uchun toʻlangan summaning hammasini yoki bir qismini tashuvchining tariflarini qoʻllash qoidalarida belgilangan tartibda olish huquqiga ega.
(104-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
105-modda. Tashish tariflari, yigʻimlari, stavkalari va qatnovni kiraga sotish qoidalari
Tashish ishlarini tashkil qilish va tariflarni qoʻllash, yigʻimlar toʻlash, qatnovni kiraga sotish qoidalari tashuvchi tomonidan qonunchilikka muvofiq belgilanadi.
(105-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Charter (havo kemalarini kira qilish) shartnomalari boʻyicha tashishni bajarish uchun shartnoma tariflari belgilanishi mumkin.
(105-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
106-modda. Yukning yoki qoʻl yukining olinmasligi va kechikib olinishi
Agar qabul qiluvchi yetib kelgan yukni tashish qoidalarida belgilangan muddatda talab qilib olmasa yoki uni olishdan voz kechsa, tashuvchi joʻnatuvchini bu haqda xabardor qilgan holda yukni joʻnatuvchining hisobidan saqlash uchun oʻzida qoldirishga haqlidir. Qabul qiluvchi xabardor qilingan kundan boshlab 30 kun ichida yuk olib ketilmagan va bu yukka nisbatan yuk joʻnatuvchining biror-bir farmoyishi olinmagan boʻlsa, bunday yuk talab qilib olinmagan deb hisoblanadi va Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda realizatsiya qilinadi.
(106-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Uchib kelgan reys yoʻlovchilariga qoʻl yuki topshirilganidan keyin talab qilib olinmagan qoʻl yuki uni olib kelgan tashuvchi hisobidan saqlash va bunday qoʻl yukining egasini qidirish hamda uni egasiga yetkazib berishni tashkil etish uchun aeroportning tegishli xizmatiga topshiriladi.
Tashuvchilar tomonidan olib kelinib, talab qilib olinmagan qoʻl yuki aeroportda koʻpi bilan 3 oy saqlanadi va keyin Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligida belgilangan tartibda yoʻq qilinadi.
(106-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Chet ellik tashuvchilar tomonidan olib kelinib, talab qilib olinmagan qoʻl yuki aeroportda koʻpi bilan 7 kun saqlanadi va uni olib kelgan tashuvchining reysi bilan qaytarib yuboriladi.
Talab qilib olinmagan qoʻl yukidagi tez buziladigan narsalar buzilish belgilari aniqlangan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligida belgilangan tartibda yoʻq qilinadi.
(106-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
107-modda. Tashishning alohida shartlari
Portlovchi moddalar, qurollar, oʻq-dorilar, zaharli, tez alangalanuvchi, radioaktiv va boshqa xavfli moddalarni hamda predmetlarni tashish shartlari qonunchilikka muvofiq maxsus qoidalar bilan belgilanadi.
(107-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
108-modda. Tashishning axborot-reklama taʼminoti
Tashuvchi parvozlarning yoʻnalishlari va jadvallarini, yoʻlovchilarni hamda yuklarni tashish tariflarini, aeroportlarda va havo kemasining ichida xizmat koʻrsatish shartlarini eʼlon qilishi hamda aholining (mijozlarning) eʼtiboriga yetkazishi shart.
(108-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
109-modda. Havo transportida tashish ishlarini taʼminlash xizmatining tashkil etilishi
Havo transportida tashishni taʼminlovchi barcha xizmatlar aeroport tomonidan xizmat koʻrsatiladigan tashishlarning hajmi va turlariga muvofiq xodimlarni, texnologik asbob-uskunalar, mexanizatsiya va avtomatizatsiya vositalari bilan jihozlangan operatsion zonalarni qamrab oluvchi tegishli tashkiliy tuzilmaga ega boʻlishi kerak.
(109-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
110-modda. Sugʻurta
Tashuvchi yoʻlovchilarga, tashishga qabul qilingan qoʻl yuki va yuklarga, shuningdek oʻzga shaxslarga yetkaziladigan zararni qoplash yuzasidan oʻz masʼuliyatini sugʻurta qildirishi lozim.
Zararni qoplaydigan sugʻurta summasi miqdori tashuvchi javobgarligining belgilangan miqdoridan past boʻlishi mumkin emas.
(110-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1154-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1154/0618-son)
(110-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 9-iyundagi OʻRQ-388-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2015-y., 23-son, 301-modda)
111-modda. Xorijiy tashuvchilarning Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi faoliyati
Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy tashuvchilar respublika qonunchiligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi va tegishli xorijiy davlatlar ishtirokida tuzilgan xalqaro shartnomalar asosida, shuningdek Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan bir gallik va muntazam parvozlar uchun beriladigan maxsus ruxsatnomalarga binoan faoliyat koʻrsatadilar.
Xorijiy tashuvchilar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻzlarining vakolatxonalarini ochishlari mumkin.
(111-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Xorijiy yuk tashuvchilarga:
a) Oʻzbekiston Respublikasi va tegishli xorijiy davlatlar ishtirok etgan havo aloqasi toʻgʻrisidagi xalqaro shartnomalarda yoki maxsus ruxsatnomalarda koʻzda tutilmagan hollarda Oʻzbekiston Respublikasi hududidan xorijiy davlatga olib ketish yoki xorijiy davlat hududidan Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kelish uchun kemaga yoʻlovchilar, qoʻl yuki, yuk va pochta olish;
b) Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi boshqa bir manzilga yetkazish uchun Aviatsiya maʼmuriyatining maxsus ruxsatisiz Oʻzbekiston Respublikasi hududida kemaga yoʻlovchilar, qoʻl yuki, yuk va pochta olish man etiladi.
112-modda. Tashuvchining masʼuliyatini tartibga solishning umumiy prinsiplari
Havo transportida tashishda tashuvchining javobgarligi Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari, fuqarolik qonunchiligi va ushbu Kodeks bilan tartibga solinadi.
(112-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
113-modda. Yoʻlovchining oʻlimi yoki sogʻligiga yetkazilgan zarar uchun tashuvchining masʼuliyati
Tashuvchi parvoz chogʻida yoʻlovchining oʻlimi yoki sogʻligining yomonlashuviga olib kelgan zarar uchun, agar bu zararning oldini olish uchun tashuvchi barcha zarur choralarni koʻrganligini yoki bunday choralarni koʻrishning iloji boʻlmaganligini isbotlab bera olmasa, mulkiy javobgar boʻladi.
Agar yoʻlovchining oʻlimi yoki sogʻligining yomonlashuvi qaytarib boʻlmas kuch natijasida sodir boʻlgan boʻlsa, tashuvchi, agar yetkazilgan zarar yoki zararning koʻpayishi jabrlanuvchining qoʻpol ehtiyotsizligi natijasi ekanligini isbotlab bera olmasa, belgilanganiga muvofiq javobgar boʻladi.
Yetkazilgan zarar yoki zararning koʻpayishi jabrlanuvchining qoʻpol ehtiyotsizligi natijasi ekanligini tashuvchi isbotlab bergan boshqa hollarda fuqarolikka doir qonunchilikning umumiy meʼyorlariga muvofiq zarar uchun toʻlanadigan tovonning miqdori kamaytirilishi mumkin yoki zararni qoplashdan xalos etilishi mumkin.
(113-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Tashuvchi yoʻlovchining oʻlimi yoki sogʻligʻi shikastlanganligi uchun yetkazilgan zararning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari hamda fuqarolik qonunchiligida belgilangan tartibda va miqdorlarda qoplanishini taʼminlashi shart.
(113-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
(113-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
114-modda. Tashuvchining qoʻl yukining butligi uchun javobgarligi
Belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan qoʻl yuki tashishga qabul qilib olingan paytdan eʼtiboran to u qabul qiluvchiga berilguniga yoki boshqa vakolatli shaxsga topshirilguniga qadar uning yoʻqolganligi, kamomadi yoki unga yetkazilgan zarar uchun tashuvchi javobgar boʻladi.
(114-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
Agar yoʻlovchining yonidagi buyumlar yoʻqolsa yoki ularga zarar yetkazilsa va bu yoʻqotish yoki zarar tashuvchining aybi bilan yuz berganligi isbotlansa, tashuvchi bu buyumlar uchun moddiy javobgar boʻladi.
115-modda. Tashuvchining yukning butligi uchun javobgarligi
Agar yukning yoʻqolishi, kamomadi yoki unga yetkazilgan zarar havo transportida tashish vaqtida yuz bergan boʻlsa, yukning yoʻqolganligi, kamomadi yoki unga yetkazilgan zarar uchun tashuvchi javobgar boʻladi.
Agar tashuvchi yukning yoʻqolganligi, kamomadi yoki unga zarar yetkazilganligi bilan bogʻliq ziyon quyidagi holatlardan biri yoki bir nechtasi natijasida yuzaga kelganligini isbotlay olmasa, yetkazilgan ziyon uchun javobgar boʻladi:
davlat organining yukni olib kirish, olib chiqish yoki uning tranzitiga taalluqli akti;
urush yoki qurolli toʻqnashuv akti;
yukka xos boʻlgan nuqson, uning sifati yoki undagi kamchilik.
(115-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
116-modda. Yuk, qoʻl yuki, shuningdek yoʻlovchi yonidagi buyumlarning yoʻqolishi, kamomadi yoki ularga yetkazilgan zarar uchun tashuvchi masʼuliyati miqdori
Yuk, qoʻl yuki yoki yoʻlovchi yonidagi buyumlarning yoʻqolgani, kamomadi va ularga yetkazilgan zarar uchun tashuvchi:
a) tashish uchun olingan qiymati eʼlon qilingan yuk yoki qoʻl yukining yoʻqolgani, kamomadi yoxud unga yetkazilgan zarar uchun – eʼlon qilingan qiymati miqdorida, agar tashuvchi eʼlon qilingan qiymat haqiqiy qiymatdan balandligini isbot qilsa — haqiqiy qiymat miqdorida;
(116-modda birinchi qismining “a” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
b) qiymati eʼlon qilinmagan holda tashish uchun qabul qilingan yukning yoki qoʻl yukining, shuningdek yoʻlovchi yonidagi buyumlarning yoʻqolganligi, kamomadi yoxud ularga yetkazilgan zarar uchun — Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari hamda fuqarolik qonunchiligida belgilangan tartibda va miqdorlarda javobgar boʻladi.
(116-modda birinchi qismi “b” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Agar yetkazilgan zarar tashuvchi yoki uning vakolatli shaxslari oʻz xizmat vazifalarini bajarish chogʻida qasddan qilingan yoki qoʻpol ehtiyotsizliklari natijasi ekanligi isbotlansa javobgarlik meʼyorlari qoʻllanilmaydi.
(116-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuniga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
Havo kemasida hayvonlarni kuzatib borayotgan shaxsning oʻlimi yoki uning sogʻligiga yetkazilgan zarar uchun, agar bu halokat hayvonlarning xatti-harakati tufayli roʻy bergan boʻlsa, tashuvchi javobgar boʻlmaydi.
Hayvonlarning oʻlimi yoki jarohatlangani uchun, agar bu koʻngilsizlik tabiiy sabablarga koʻra yoki ularni kuzatib borayotgan shaxsning xatti-harakati natijasida roʻy bergan boʻlsa, tashuvchi javobgar boʻlmaydi.
117-modda. Yoʻlovchi, qoʻl yuki yoki yuk tashish kechikkani uchun tashuvchining javobgarligi
Yoʻlovchi, qoʻl yuki yoki yuk tashishning kechikkani uchun tashuvchi — agar u kechikishning oldini olish uchun barcha choralarni koʻrganligini yoki bu choralarni koʻrishning iloji boʻlmaganligini isbotlab bera olmasa — javobgar boʻladi. Javobgarlik miqdori tashish qoidalariga muvofiq aniqlanadi.
Oldini olish mumkin boʻlmagan holatlar yuzaga kelganida tashuvchi javobgarlikdan ozod qilinadi.
118-modda. Pochtani yoʻqotganlik, unga ziyon yetkazganlik va kechiktirganlik uchun tashuvchining javobgarligi
Pochtani yoʻqotganlik, unga ziyon yetkazganlik yoki kechiktirganlik uchun — agar bu tashuvchi aybi bilan yuz bergan boʻlsa — tashuvchi Jahon pochta ittifoqining pochta qoidalari va hujjatlariga muvofiq pochta joʻnatuvchilar yoki pochtani oluvchilar oldida aloqa organlari belgilaydigan miqdorda javobgar boʻladi.
119-modda. Javobgarlik miqdorini kamaytirish toʻgʻrisidagi kelishuvlarning gʻayriqonuniyligi
Tashuvchining yoʻlovchilar, yuk joʻnatuvchilar yoki qabul qiluvchilar bilan ushbu Kodeksda koʻzda tutilgan javobgarlik miqdorini kamaytirish toʻgʻrisidagi barcha kelishuvlari gʻayriqonuniydir.
120-modda. Javobgarlik miqdorini oshirish toʻgʻrisidagi kelishuv
Tashuvchi oʻz masʼuliyati miqdorini ushbu Kodeks yoki Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida koʻzda tutilgan miqdorlardan yuqori qilib belgilab, shartnoma tuzishga haqlidir.
121-modda. Havo transportida tashish shartnomasining buzilishi toʻgʻrisidagi dalolatnomalar tuzish
Tashuvchi, yoʻlovchi, yuk joʻnatuvchi va oluvchilarning mulkiy javobgarliklari uchun asos sifatida xizmat qilishi mumkin boʻlgan holatlar havo transportida tashish shartnomasining buzilishi toʻgʻrisidagi dalolatnoma bilan guvohlantiriladi. Havo transportida tashish shartnomasining buzilishi toʻgʻrisidagi dalolatnoma tuzish tartibi hamda havo transportida tashish shartnomasining buzilishi toʻgʻrisidagi dalolatnoma tuzishni taqozo qilmaydigan holatlar tartibi tashish qoidalari bilan belgilanadi.
Havo transportida tashish shartnomasining buzilishi toʻgʻrisidagi dalolatnoma quyidagi hollarda tuziladi:
a) yukning nomi, ogʻirligi yoki yuk va pochtaning oʻrinlari soni tashish hujjatida koʻrsatilgan maʼlumotlarga nomuvofiq boʻlganida;
b) yukda kamomad boʻlganida yoki unga zarar yetkazilganida;
v) qoʻl yukida kamomad boʻlganida yoki unga zarar yetkazilganida;
g) pochtada kamomad boʻlganida yoki unga zarar yetkazilganida;
d) hujjatsiz yuk, qoʻl yuki va pochta, shuningdek yuksiz, qoʻl yukisiz yoki pochtasiz hujjatlar topilganida.
(121-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
122-modda. Talab qoʻyish tartibi
Yoʻlovchi, qoʻl yuki, yuk yoki pochtani tashish yuzasidan tashuvchiga nisbatan daʼvo qoʻzgʻatishdan oldin uning oldiga talab qoʻyilishi shart, aviatsiya halokati natijasida yoʻlovchining oʻlimi yoki sogʻligʻiga zarar yetishi bilan bogʻliq hollar bundan mustasno.
(122-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrdagi 549-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda)
Tashish bitta tashuvchi tomonidan bajarilgan taqdirda talablar daʼvogarning xohishiga koʻra parvoz boshlangan yoki tugagan manzilda bildiriladi. Tashish bir nechta tashuvchi tomonidan bajarilgan taqdirda, qoʻl yuki yoki yuk tashish qoidasi buzilganligiga doir talablar daʼvogarning xohishiga koʻra birinchi yoxud oxirgi tashuvchiga, yoʻlovchining oʻlimi yuz bergan yoki sogʻligʻiga zarar yetkazilgan taqdirda esa, tashishni yoʻnalishning zarar yuzaga kelgan uchastkasida bajargan tashuvchiga bildiriladi.
(122-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
Bevosita aralash transportlarda tashishdan kelib chiqadigan talablar:
a) agar tashishning soʻnggi manzili aeroport boʻlsa – tashuvchiga;
(122-moddaning uchinchi qismi “a” bandi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
b) agar tashishning soʻnggi manzili temir yoʻl yoki avtomobil stansiyasi, bandargoh yoki port boʻlsa – tegishli transport tashkilotiga taqdim etiladi.
123-modda. Talab qoʻyish va daʼvo qoʻzgʻatish huquqiga ega boʻlgan shaxslar
Yoʻlovchi, yuk joʻnatuvchi, yukni qabul qiluvchi yoki ular vakolat bergan shaxslar yoʻlovchini va qoʻl yukini, pochta va yukni havo transportida tashish shartnomasi tuzilganligi faktini tasdiqlovchi hujjatlarni, shuningdek havo transportida tashish shartnomasi buzilganligi toʻgʻrisidagi dalolatnomani taqdim etib, tashuvchiga nisbatan talab qoʻyish va daʼvo qoʻzgʻatish huquqiga egadir.
Havo transportida tashish shartnomasi buzilganligi toʻgʻrisidagi dalolatnomaning yoʻqligi, agar bunday dalolatnoma tashuvchining xodimlari yoki agenti tomonidan tuzilmaganligi isbotlansa, tashuvchiga nisbatan talab qoʻyish va daʼvo qoʻzgʻatish huquqidan mahrum eta olmaydi.
Yoʻlovchi, yuk joʻnatuvchi, yukni qabul qiluvchi vafot etgan yoki ular sogʻligʻining holati tashuvchiga nisbatan talab qoʻyish va daʼvo qoʻzgʻatish imkonini bermagan taqdirda, yetkazilgan zararning oʻrnini qonunchilikka muvofiq qoplatish huquqiga ega boʻlgan shaxslar talab qoʻyishi yoki daʼvo qoʻzgʻatishi mumkin.
(123-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
124-modda. Mamlakat ichkarisidagi tashishlarda talab qoʻyish muddatlari
Mamlakat ichkarisidagi tashishlarda tashuvchiga olti oylik muddat ichida, jarima toʻlanishi toʻgʻrisidagi daʼvolar esa — 45 kun ichida taqdim etilishi mumkin.
Koʻrsatilgan muddat hisobi:
a) qoʻl yuki, yuk yoki pochta kamomadini yoxud yetkazilgan zararni qoplash, shuningdek qoʻl yuki, yuk yoki pochta kechiktirilganligi uchun qoʻyiladigan talablar boʻyicha — ular berilgan kundan boshlab;
b) yoʻqotilgan yuk badalini qoplash haqidagi talablar boʻyicha — yuk yetkazib berish uchun moʻljallangan muddatdan 10 kun oʻtgach;
v) yoʻqotilgan qoʻl yuki yoki pochta badalini qoplash haqidagi talablar boʻyicha — yetkazib berish muddati oʻtgandan soʻng;
g) boshqa barcha hollarda — talab qilish uchun asos boʻla oladigan voqea roʻy bergan kundan eʼtiboran boshlanadi.
Talab qilish muddati tugaganidan soʻng ham, agar tashuvchi koʻrsatilgan sabab uzrli deb hisoblasa, talablarni koʻrib chiqish uchun qabul qilishga haqlidir.
125-modda. Xalqaro tashishlarda talab qoʻyish muddatlari
Qoʻl yuki yoki yuk eʼtiroz bildirilmasdan qabul qilingan taqdirda, agar oʻzga holat tasdiqlanmagan boʻlsa, ular tegishli holatda va tashish hujjatlariga muvofiq yetkazib berilgan deb hisoblanadi.
Qoʻl yuki yoki yukka zarar yetkazilgan taqdirda, uni olishga huquqi boʻlgan shaxs zarar aniqlangani haqida zudlik bilan, ammo qoʻl yuki olingan kundan keyingi 7 kun hamda yuk olingan kundan keyingi 14 kundan kech boʻlmagan muddat ichida tashuvchiga talabnoma taqdim etish lozim. Yetkazib berish kechiktirilgan taqdirda, qoʻl yuki yoki yuk oluvchiga berilgan kundan boshlab 21 kun ichida talab qoʻyilishi lozim.
Qoʻl yuki (yuk) yoʻqotilgani taqdirda tashuvchiga talablar havo kemasining belgilangan manzilga qoʻnganidan yoki tashish toʻxtatilgan kundan keyingi ikki yil davomida qoʻyilishi lozim. Koʻrsatilgan muddatlarda bildirilgan yozma talabnoma boʻlmasa, tashuvchiga nisbatan daʼvo qoʻzgʻatilishi mumkin emas.
126-modda. Talablarni koʻrib chiqish muddatlari
Tashuvchi talabni koʻrib chiqishi va uning qondirilganligi yoki rad etilganligi haqida uch oy ichida xabar qilishi shart, bevosita aralash havo yoʻllarida tashishga yoki bir nechta tashuvchi ishtirok etayotgan tashishga doir talablar uchun bu muddat olti oydan, jarima toʻlash toʻgʻrisidagi daʼvolar uchun esa 45 kundan iborat.
(126-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 27-sentabrdagi OʻRQ-337-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 39-son, 447-modda)
127-modda. Daʼvoning eskirishi va sudda koʻrish ehtimoli
Tashuvchiga nisbatan qoʻyilgan tashishga taalluqli daʼvo havo kemasining belgilangan manzilga qoʻngan, qoʻnishi lozim boʻlgan yoki parvozi toʻxtatilgan kundan keyin ikki yil ichida daʼvogar istagan joyda: tashuvchi joylashgan yerda, tashuvchining tashishga doir shartnoma tuzgan vakolatxonasi bor joyda yoki parvoz tugashi belgilangan manzildagi tegishli sudda qabul qilinadi.
XV bob. AVIATSIYA ISHLARI
128-modda. Aviatsiya ishlariga doir shartnoma
Aviatsiya ishlariga doir shartnomaga binoan tomonlardan biri (ekspluatant) ikkinchi tomon (buyurtmachi) uchun bir yoki bir necha havo kemasida shartnomalarda nazarda tutilgan muddat, hajm va shartlarda aviatsiya ishlari bajarishni oʻz zimmasiga oladi.
129-modda. Aviatsiya ishlariga doir tariflar
Ekspluatant va buyurtmachi aviatsiya ishlariga doir shartnoma tuzish vaqtida shartnoma tariflarini belgilashga haqlidirlar.
(129-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-apreldagi OʻRQ-352-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 18-son, 233-modda)
130-modda. Xorijiy ekspluatantlar va chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar tomonidan aviatsiya ishlarining bajarilishi
Oʻzbekiston Respublikasi hududida aviatsiya ishlari ekspluatant sertifikati asosida xorijiy ekspluatantlar, shuningdek chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar tomonidan bajarilishi mumkin.
(130-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-apreldagi OʻRQ-352-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 18-son, 233-modda)
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan xorijiy ekspluatantlar va chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar oʻz xususiy havo kemalaridan, shu jumladan tegishli xorijiy davlatda roʻyxatdan oʻtkazilgan havo kemalaridan yoki Oʻzbekiston Respublikasining ijaraga olingan havo kemalaridan foydalanishlari mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi hududida aviatsiya ishlarini bajaruvchi xorijiy ekspluatantlar va chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarga nisbatan ushbu Kodeksning tegishli qoidalari tatbiq etiladi.
(130-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 8-iyuldagi OʻRQ-159-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 261-modda)
131-modda. Oʻzbekiston Respublikasi ekspluatantlari tomonidan xorijiy davlat hududida aviatsiya ishlarini bajarish
Ekspluatant sertifikatini olgan Oʻzbekiston Respublikasining ekspluatantlari xorijiy davlat hududida aviatsiya ishlari bajarishlari mumkin.
(131-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-apreldagi OʻRQ-352-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 18-son, 233-modda)
132-modda. Aviatsiya ishlarini bajarishda sugʻurta
Buyurtmachi oʻz xodimlari va aviatsiya ishlarini bajarish yoki oʻz buyurtmasiga binoan chipta sotib olmay tashish amalga oshirilayotgan vaqtda texnologiya jarayonini taʼminlash bilan bogʻliq shaxslarni sugʻurta qilishi shart.
Ekspluatant aviatsiya ishlari bajarilishi bilan bogʻliq holda yetkazilishi mumkin boʻlgan zararni qoplash boʻyicha oʻz javobgarligini sugʻurta qilishi shart.
133-modda. Aviatsiya ishlarini bajarish chogʻida yetkazilgan zarar uchun javobgarlik
Aviatsiya ishlarini bajarish chogʻida odamlarga va mol-mulkka yetkazilgan zarar uchun ekspluatant ushbu Kodeksning 112 – 116 -moddalarida nazarda tutilgan tartib va shartlarda javobgar boʻladi.
134-modda. Eʼtiroz bildirish va ularni qarab chiqish muddatlari
Aviatsiya ishlarini bajarish bilan bogʻliq eʼtirozlar ana shunday eʼtirozlar bildirish uchun asos boʻlib xizmat qilgan hodisa aniqlangan kundan eʼtiboran olti oy ichida bildirilishi mumkin.
135-modda. Daʼvoning eskirishi va sudda koʻrilishi ehtimoli
Aviatsiya ishlarini bajarish bilan bogʻliq daʼvolar daʼvo qilish uchun asos boʻlib xizmat qilgan voqea aniqlangan kundan eʼtiboran ikki yil ichida daʼvogar istagan joyda: javobgar joylashgan yoki u yashaydigan joydagi, aviatsiya ishlarini bajarish uchun shartnoma imzolangan vakolatxona joylashgan yerdagi, aviatsiya ishlari bajarilgan joydagi tegishli sudda qoʻzgʻatilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV
Toshkent sh.,
1993-yil 7-may,
863-son
(Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-y., 6-son, 247-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-y., 3-son, 38-modda; 2000-y., 5-6-son, 153-modda; 2003-y., 5-son, 67-modda; Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 28-son, 261-modda; 2012-y., 39-son, 447-modda; 2013-y., 18-son, 233-modda; 2014-y., 20-son, 222-modda, 36-son, 452-modda, 50-son, 588-modda; 2015-y., 23-son, 301-modda; 2017-y., 16-son, 265-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi 2019-y., 2-son, 47-modda, Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son, 29.04.2021-y., 03/21/688/0394-son; 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son; 10.10.2024-y., 03/24/974/0804-son; 07.02.2025-y., 03/25/1025/0116-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son; 23.06.2026-y., 03/26/1154/0618-son)
ВОЗДУШНЫЙ КОДЕКС РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
РАЗДЕЛ I. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ
Статья 1. Суверенитет над воздушным пространством
Республике Узбекистан принадлежит полный и исключительный суверенитет над воздушным пространством, расположенным над сухопутной и водной территорией республики.
Воздушное пространство Республики Узбекистан является частью ее государственной территории.
Статья 2. Законодательство об использовании воздушного пространства и деятельности авиации
Отношения в области использования воздушного пространства Республики Узбекистан и деятельности всех его пользователей, в том числе авиации на территории Республики Узбекистан регулируются настоящим Кодексом, Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан, Основными правилами полетов авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан, утверждаемыми Кабинетом Министров Республики Узбекистан, а также Правилами полетов гражданской и экспериментальной авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан и Правилами полетов государственной авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан, утверждаемыми соответственно Авиационной администрацией Республики Узбекистан и Министерством обороны Республики Узбекистан, и иными актами законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об использовании воздушного пространства и деятельности авиации, то применяются правила международного договора.
(статья 2 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 3. Сфера действия Воздушного кодекса Республики Узбекистан
Воздушный кодекс Республики Узбекистан определяет порядок деятельности авиации, другой деятельности по использованию воздушного пространства в целях охраны интересов государства. Обеспечения безопасности полетов воздушных судов и удовлетворения потребностей народного хозяйства Республики Узбекистан и граждан: распространяется на всю авиацию Республики Узбекистан, кроме статей 24, 25, 33, 38, 43—46, 50, 53, 54, 56, 94—135, распространяющихся только на гражданскую авиацию.
(текст статьи 3 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 мая 2000 г. № 82-II — Ведомости Олий Мажлиса 2000 г., № 5-6, ст. 153)
Статья 4. Государственное управление и контроль в области использования воздушного пространства и деятельности авиации
Государственное управление и контроль в области использования воздушного пространства возлагается на Министерство обороны Республики Узбекистан в соответствии с Положением об использовании воздушного пространства.
Управление и контроль в области деятельности гражданской и экспериментальной авиации осуществляет Авиационная администрация Республики Узбекистан.
Управление и контроль в области деятельности государственной авиации в пределах своей компетенции осуществляют Министерство обороны, Служба государственной безопасности, Национальная гвардия, Министерство внутренних дел, а также в соответствии с решением Кабинета Министров Республики Узбекистан другие органы государственного управления.
(часть третья статьи 4 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 февраля 2019 года № ЗРУ-522 — Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 2, ст. 47)
Статья 5. Участие негосударственных организаций и граждан в разработке и осуществлении мероприятий по регулированию использования воздушного пространства и деятельности авиации
Коммерческие, общественные и иные негосударственные организации и граждане имеют право принимать участие в разработке и осуществлении мероприятий по рациональному, эффективному и безопасному использованию воздушного пространства и деятельности авиации.
Государственные органы учитывают предложения коммерческих, общественных и иных негосударственных организаций и граждан при разработке и осуществлении указанных мероприятий.
РАЗДЕЛ II. ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ВОЗДУШНОГО ПРОСТРАНСТВА
Глава I. РЕГУЛИРОВАНИЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ВОЗДУШНОГО ПРОСТРАНСТВА
Статья 6. Деятельность, связанная с использованием воздушного пространства
К деятельности, связанной с использованием воздушного пространства Республики Узбекистан, относятся полеты воздушных судов и других летательных аппаратов, все виды стрельб и пусков ракет, взрывные работы и иная деятельность, связанная с перемещением в воздушном пространстве материальных объектов.
Статья 7. Пользователи воздушным пространством
Пользователями воздушного пространства Республики Узбекистан являются предприятия, учреждения, организации и граждане Республики Узбекистан, а также других государств, осуществляющие деятельность, указанную в статье 6 настоящего Кодекса, официально зарегистрированные в государственных органах Республики Узбекистан.
Статья 8. Структура воздушного пространства
Для осуществления деятельности, связанной с использованием воздушного пространства, в воздушном пространстве устанавливаются районы обслуживания воздушного движения, районы аэродромов и аэроузлов, воздушные трассы, маршруты и специальные зоны полетов воздушных судов, районы неконтролируемых полетов, запретные зоны и зоны ограничения, районы полигонов, районы взрывных работ, другие специальные элементы, образующие в своей совокупности структуру воздушного пространства Республики Узбекистан.
Организация использования воздушного пространства должна осуществляться при соблюдении общепризнанных норм по охране окружающей среды.
(часть вторая статьи 8 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
Статья 9. Приоритеты в использовании воздушного пространства
Все пользователи воздушным пространством обладают равными правами и несут одинаковую ответственность на территории Республики Узбекистан при осуществлении деятельности, связанной с использованием воздушного пространства.
Право на использование части воздушного пространства при наличии двух или более заинтересованных в этом пользователей воздушным пространством предоставляется в соответствии со следующими приоритетами:
а) отражение воздушного нападения или предотвращения и прекращения нарушения государственной границы Республики Узбекистан, ликвидация применения силы или угрозы применения силы против суверенитета, территориальной целостности, политической независимости и общественной безопасности Республики Узбекистан;
б) оказание помощи при стихийных или иных бедствиях, катастрофах, авариях, чрезвычайных ситуациях, угрожающих жизни и здоровью людей или создающих опасность населения значительного экономического ущерба;
(подпункт «б» части второй статьи 9 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
в) запуск, посадка, поиск и эвакуация космических аппаратов и их экипажей;
г) предотвращение и прекращение нарушений порядка использования воздушного пространства;
д) полеты воздушных судов или иная деятельность, осуществляемая в соответствии с решениями Кабинета Министров Республики Узбекистан;
е) полеты воздушных судов или иная деятельность, осуществляемая в соответствии с международными соглашениями Республики Узбекистан;
ж) регулярные перевозки пассажиров;
з) полеты государственной авиации Республики Узбекистан, а также других государств в соответствии со специальными правилами;
(пункт «з» части второй статьи 9 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
и) проведение экспериментальных и научно-исследовательских работ;
к) регулярные перевозки грузов и почты;
л) нерегулярные воздушные перевозки, выполнение авиационных и иных работ в интересах народного хозяйства;
м) проведение учебных, демонстрационных, культурно-просветительных и иных мероприятий;
н) деятельность, связанная с удовлетворением личных потребностей граждан;
о) иная деятельность.
Статья 10. Органы, осуществляющие оперативное регулирование использования воздушного пространства
Оперативное регулирование использования воздушного пространства осуществляют в пределах своей компетенции органы, указанные в статье 4.
Статья 11. Разрешение на использование воздушного пространства
Деятельность, связанная с использованием воздушного пространства, допускается при соблюдении необходимых мер безопасности только после получения разрешения органов, указанных в статье 4, через органы Управления использованием воздушного пространства (УИВП).
Указания органов Управления использованием воздушного пространства являются обязательными для всех использователей воздушным пространством.
Статья 12. Запрещение и ограничение использования воздушного пространства
Использование воздушного пространства Республики Узбекистан или отдельных его районов может быть запрещено или ограничено для осуществления деятельности, указанной в статье 6 настоящего Кодекса, органами Управления использованием воздушного пространства.
Статья 13. Организация связи
Министерства, ведомства, предприятия, учреждения, организации и граждане, заинтересованные в использовании воздушного пространства, обязаны организовать каналы связи с соответствующими органами Авиационной администрации, Министерства обороны, а в случае использования воздушного пространства для выполнения полетов воздушных судов и с органами противовоздушной обороны Республики Узбекистан.
(часть первая статьи 13 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Предприятия связи предоставляют в аренду пользователям необходимые каналы и устройства связи. При выходе из строя предоставленных каналов связи и устройств они должны быть в установленном порядке заменены другими.
Все международные и междугородные телефоны и телеграф общего пользования устанавливают и эксплуатируют предприятия Министерства по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан.
(часть третья статьи 13 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2017 года № ЗРУ-429 — СЗ РУ, 2017 г., № 16, ст. 265)
Связь по международным и междугородным телефонам и телеграфу в первоочередном порядке предоставляется при проведении поисково-спасательных работ и оказания помощи в чрезвычайных ситуациях.
(статья 13 дополнена частью четвертой Законом Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
Статья 14. Нарушения порядка использования воздушного пространства
Деятельность, связанная с использованием воздушного пространства Республики Узбекистан, которая осуществляется с нарушением настоящего Кодекса и других нормативных актов, разработанных в соответствии с ним, признается нарушением порядка использования воздушного пространства Республики Узбекистан.
Органы, осуществляющие контроль за соблюдением порядка использования воздушного пространства, обязаны принять меры по прекращению или пересечению нарушений порядка использования воздушного пространства.
Пользователи воздушным пространством, а также юридические и физические лица, не связанные с авиационной деятельностью, допустившие нарушение порядка использования воздушного пространства или совершившие действия, вызвавшие угрозу безопасности полетов воздушных судов, обязаны по требованию указанных органов за свой счет или своими силами прекратить указанное нарушение или осуществление такой деятельности.
(часть третья статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
Статья 15. Воздушное судно-нарушитель
Воздушное судно, нарушившее государственную границу Республики Узбекистан или допустившее нарушение порядка использования воздушного пространства Республики Узбекистан, признается воздушным судном-нарушителем и, если не подчиняется требованиям органов, осуществляющих контроль за соблюдением порядка использования воздушного пространства, принуждается к посадке.
Если воздушное судно-нарушитель не выполняет распоряжение о посадке, Вооруженные силы Республики Узбекистан могут применять оружие и боевую технику в случае, когда имеются разумные основания полагать, что нарушение порядка использования воздушного пространства совершается преднамеренно и при этом применяется сила или создается угроза применения силы против суверенитета, территориальной целостности, политической независимости и общественной безопасности Республики Узбекистан, а прекращение нарушения невозможно осуществить другими средствами.
В случае, когда имеется достоверная информация, что на воздушном судне-нарушителе находятся пассажиры или иные лица, не причастные к нарушению порядка использования воздушного пространства, оружие и боевая техника не применяются.
Воздушное судно-нарушитель может быть задержано на аэродроме посадки при отсутствии оснований и несоблюдений условий входа в воздушное пространство Республики Узбекистан и в других случаях нарушения порядка использования воздушного пространства.
Дальнейший полет воздушного судна-нарушителя после расследования нарушения разрешается в порядке, определяемом Положением об использовании воздушного транспорта Республики Узбекистан.
Статья 16. Санкции за нарушение порядка использования воздушного пространства
Каждое нарушение порядка использования воздушного пространства подлежит расследованию в соответствии с Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан. Лица, виновные в нарушении порядка использования воздушного пространства, несут ответственность в установленном порядке.
(текст статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 17. Деятельность, которая может представлять угрозу безопасности полетов
К деятельности, которая может представлять угрозу безопасности полетов в районе аэродрома, относятся: строительство объектов и линий электропередач; работы, вследствие которых в воздушном пространстве возникают электромагнитные, световые, акустические, корпускулярные и иные виды излучений; размещение объектов, приводящих к массовому скоплению птиц и диких животных (грызунов) и ухудшающих орнитологическую обстановку, полетную видимость и состояние летных полей аэродромов; посадка саженцев высокорослых деревьев в зоне взлета и посадки воздушных судов, а также любая другая деятельность, не связанная непосредственно с перемещением в воздушном пространстве материальных объектов, но влияющая на безопасность полетов воздушных судов, других летательных аппаратов, их оборудования и находящихся на них людей.
(статья 17 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса 1998 г., № 3, ст. 38)
Статья 18. Разрешение на осуществление деятельности, которая может представлять угрозу безопасности полетов
Деятельность, которая может представлять угрозу безопасности полетов, может осуществляться только с разрешения, получаемого в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан. Контроль за осуществлением такой деятельности осуществляют органы, перечисленные в статье 4.
Предприятия, учреждения, организации и граждане, допустившие нарушения правил осуществления деятельности, представляющей угрозу безопасности полетов воздушных судов, обязаны устранить эти нарушения за свой счет и своими силами, а до их устранения — прекратить осуществление такой деятельности.
Статья 19. Извещение о деятельности, которая может представлять угрозу безопасности полетов воздушных судов
Для исключения случаев непреднамеренного влета воздушных судов и других летательных аппаратов в район осуществления деятельности, представляющей возможную угрозу их безопасности, орган или лицо, осуществляющие такую деятельность, извещают пользователей воздушным пространством через службу аэронавигационной информации о производстве указанной деятельности.
Статья 20. Маркировка объектов, представляющих угрозу безопасности полетов
Владельцы зданий и сооружений, представляющих угрозу безопасности полетов, в целях обеспечения безопасности полетов обязаны размещать на этих объектах за свой счет ночные и дневные маркировочные знаки и устройства в соответствии с требованиями, установленными Авиационной администрацией Республики Узбекистан.
Статья 21. Размещение знаков и устройств в районе аэродрома
Не допускается размещение в районе аэродрома каких-либо знаков и устройств, сходных с маркировочными знаками и устройствами, принятыми для опознавания аэродромов.
Статья 22. Фотографирование, киносъемка и пользование средствами радиосвязи
Фотографирование, киносъемка и пользование средствами радиосвязи с борта воздушного судна допускаются в порядке, устанавливаемом органами, указанными в статье 4.
РАЗДЕЛ III. АВИАЦИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
Глава II. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ
Статья 23. Состав авиации Республики Узбекистан
Авиация Республики Узбекистан подразделяется на экспериментальную, государственную и гражданскую.
Авиация, предназначенная для проведения опытно-конструкторских, экспериментальных, научно-исследовательских работ и испытаний в области авиационной и другой техники, относится к экспериментальной авиации.
К государственной авиации относится военная авиация, находящаяся в ведении Министерства обороны, Министерства внутренних дел, Службы государственной безопасности и Национальной гвардии, а также по решению Кабинета Министров Республики Узбекистан — других республиканских органов исполнительной власти. Авиация, не входящая в состав экспериментальной и государственной авиации, относится к гражданской авиации.
Статья 24. Гражданская авиация
Гражданская авиация используется в целях:
а) перевозки пассажиров, багажа, груза и почты (воздушные перевозки);
б) выполнения авиационных работ;
в) проведения учебных, спортивных, культурно-просветительных мероприятий, развития технического творчества, удовлетворения личных потребностей граждан;
г) доставки в районы чрезвычайных ситуаций сил и средств для проведения аварийно-спасательных работ, а также грузов для оказания помощи пострадавшим.
(часть первая статьи 24 дополнена подпунктом «г» в соответствии с Законом Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса 1998 г., № 3, ст. 38)
Гражданская авиация, используемая в указанных целях за плату или по найму, признается коммерческой авиацией.
Гражданская авиация, используемая в указанных целях не за плату и не по найму, признается авиацией общего назначения.
Статья 25. Собственность на средства авиации
Средства авиации: воздушные суда, аэродромы, аэропорты, технические средства и другое имущество, необходимое для организации, выполнения и обеспечения полетов воздушных судов, могут находиться в частной и публичной форме собственности.
(часть первая статьи 25 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
Не могут устанавливаться ограничения на приобретение в собственность средств авиации, за исключением случаев, предусмотренных законодательством Республики Узбекистан.
Глава III. АЭРОДРОМЫ. АЭРОПОРТЫ
Статья 26. Классификация аэродромов
Аэродромом признается специально оборудованный участок земной или водной поверхности, с расположенными на нем зданиями, сооружениями и оборудованием, предназначенный полностью или частично для прибытия, отправления и движения по этой поверхности воздушных судов.
(часть первая статьи 26 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Аэродромы в зависимости от своего назначения подразделяются на базовые, временные и запасные.
Аэродромы в зависимости от принадлежности к видам авиации подразделяются на гражданские аэродромы, аэродромы государственной авиации, аэродромы экспериментальной авиации и аэродромы совместного использования (базирования).
(часть первая и вторая статьи 26 заменены частями первой, второй и третьей в соответствии с Законом Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
Аэропорт — это комплекс сооружений, предназначенный для приема и отправки воздушных судов, обслуживания воздушных перевозок и имеющий для этих целей аэродром, аэровокзал, другие сооружения, а также необходимое оборудование.
Статья 27. Предоставление земли под аэродромы и аэропорты
Отвод земли для строительства аэродромов и аэропортов производится в соответствии с законодательством Республики Узбекистан.
Размеры земельных участков для аэродромов и аэропортов устанавливаются в соответствии с нормами и проектно-технической документацией, утверждаемыми в порядке, определяемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 28. Строительство и реконструкция аэродромов
Проведение изыскательных работ, проектирование, строительство и реконструкция аэродромов и аэропортов согласовываются с органами государственной власти на местах и заинтересованными министерствами, ведомствами и организациями в порядке, определяемом Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан.
Строительство и реконструкция аэродромов, а также промышленное, гражданское и жилищное строительство в районах аэродромов должны осуществляться с таким расчетом, чтобы исключить вредное воздействие авиационных шумов, эмиссии авиационных двигателей, электромагнитных и других излучений.
Статья 29. Эксплуатант аэродрома
Эксплуатантом аэродрома признается юридическое лицо или гражданин Республики Узбекистан, а также другого государства в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан, которому данный аэродром принадлежит на праве собственности (владелец аэродрома), по договору аренды или на иных основаниях, предусмотренных законодательством Республики Узбекистан и имеющее сертификат соответствия аэродрома.
(текст статьи 29 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 мая 2000 г. № 82-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2000 г., № 5-6, ст. 153)
Статья 30. Допуск аэродрома к эксплуатации
Аэродром допускается к эксплуатации при его соответствии нормам годности к эксплуатации и требованиям, обеспечивающим безопасность полетов воздушных судов. Аэродром, предназначенный для обеспечения перевозки пассажиров, кроме того, должен соответствовать дополнительным требованиям, связанным с обслуживанием пассажиров. Аэродромы, предназначенные для государственной, гражданской и экспериментальной авиации, подлежат обязательной сертификации.
(часть первая статьи 30 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Нормы годности к эксплуатации и порядок сертификации аэродромов, а также их оборудования устанавливаются:
(абзац первый части второй статьи 30 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 мая 2000 г. № 82-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2000 г., № 5-6, ст. 153)
для гражданских аэродромов, аэродромов экспериментальной авиации и аэродромов совместного использования (базирования) — Авиационной администрацией Республики Узбекистан;
для аэродромов государственной авиации — Министерством обороны Республики Узбекистан.
Обеспечение соответствия аэродрома требованиям, установленным для получения сертификата соответствия аэродрома, в течение всего периода его эксплуатации возлагается на эксплуатанта аэродрома.
(часть третья статьи 30 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 мая 2000 г. № 82-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2000 г., № 5-6, ст. 153)
Статья 31. Регистрация аэродромов государственной авиации
Аэродромы государственной авиации подлежат регистрации в Министерстве обороны Республики Узбекистан.
После занесения аэродрома государственной авиации в реестр эксплуатанту выдается свидетельство о регистрации аэродрома государственной авиации.
Порядок регистрации аэродромов государственной авиации и выдачи свидетельств об их регистрации устанавливается Министерством обороны Республики Узбекистан.
(статья 31 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 — СЗ РУ, 2013 г., № 18, ст. 233)
Статья 32. Аэродром совместного использования (базирования)
Аэродром совместного использования признается аэродромом государственной авиации, на котором выполняются полеты воздушных судов гражданской или экспериментальной авиации без права базирования на данном аэродроме.
Аэродромом совместного базирования признается аэродром гражданской, государственной или экспериментальной авиации, на котором базируются воздушные суда, находящиеся в ведении различных ведомств.
Совместное использование (базирование) аэродромов различными пользователями воздушного пространства осуществляется в порядке, определяемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
(статья 32 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
Статья 33. Транспортное сообщение и связь аэропорта с населенными пунктами
Между аэропортами и ближайшими городами, населенными пунктами устанавливается регулярное транспортное сообщение, обеспечивающее потребность в перевозке пассажиров.
Строительство, реконструкцию, благоустройство и эксплуатацию подъездных дорог к аэропортам, регулярное движение пассажирского транспорта на этих дорогах, а также телефонную и иные средства связи городов и других населенных пунктов с аэропортами обеспечивают органы исполнительной власти на местах.
Статья 34. Ликвидация аэродромов
Ликвидация аэродромов, в том числе с целью их переноса в другое место, осуществляется в порядке, определяемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Глава IV. ВОЗДУШНЫЕ СУДА
Статья 35. Классификация воздушных судов
Воздушные суда в зависимости от принадлежности к видам авиации подразделяются на гражданские, государственные и экспериментальные.
Статья 36. Сертификация производства воздушных судов
Предприятия и организации, осуществляющие серийное производство сертифицированных типов воздушных судов и иных летательных аппаратов, действуют в соответствии с установленными требованиями к производству воздушных судов и иных летательных аппаратов и сертификации производства воздушных судов.
Разработка требований к производству воздушных судов и иных летательных аппаратов и его сертификация производятся с учетом международных стандартов и рекомендаций в порядке, определяемом Межгосударственным авиационным комитетом;
(часть вторая статьи 36 в редакции Закона Республики Узбекистан от 11 декабря 2014 года № ЗРУ-381 — СЗ РУ, 2014 г., № 50, ст. 588)
(статья 36 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 37. Допуск к эксплуатации
Гражданское воздушное судно, а также государственное воздушное судно, используемое в коммерческих целях, допускается к эксплуатации при соответствии нормам летной годности гражданских воздушных судов, о чем эксплуатанту воздушного судна выдается сертификат летной годности воздушного судна.
Нормы летной годности гражданских воздушных судов устанавливаются Авиационной администрацией Республики Узбекистан. Порядок выдачи сертификата летной годности гражданского воздушного судна определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
(часть вторая статьи 37 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452)
Сертификат летной годности воздушного судна, выданный иностранным государством, может быть признан действительным в Республике Узбекистан в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
(часть третья статьи 37 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452)
Содержание гражданского воздушного судна в состоянии, соответствующем требованиям сертификата летной годности воздушного судна, возлагается на эксплуатанта воздушного судна. Контроль за соблюдением такого соответствия осуществляется Авиационной администрацией Республики Узбекистан.
Государственные воздушные суда допускаются к эксплуатации в порядке, определяемом Министерством обороны Республики Узбекистан.
(текст статьи 37 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 371. Техническое обслуживание воздушных судов
Техническое обслуживание воздушных судов выполняется на основании сертификата организации по техническому обслуживанию воздушных судов, выданного Авиационной администрацией Республики Узбекистан.
Порядок выдачи сертификата организации по техническому обслуживанию воздушных судов определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
(статья 371 введена Законом Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 38. Сертификат типа воздушного судна
Сертификатом типа воздушного судна является выдаваемый Межгосударственным авиационным комитетом документ, определяющий конструкцию типа воздушного судна и подтверждающий ее соответствие нормам летной годности гражданских воздушных судов.
(часть первая статьи 38 в редакции Закона Республики Узбекистан от 11 декабря 2014 года № ЗРУ-381 — СЗ РУ, 2014 г., № 50, ст. 588)
(часть вторая статьи 38 исключена Законом Республики Узбекистан от 11 декабря 2014 года № ЗРУ-381 — СЗ РУ, 2014 г., № 50, ст. 588)
Сертификат типа воздушного судна, выданный иностранным государством, может быть признан действительным в Республике Узбекистан при условии его соответствия нормам летной годности гражданских воздушных судов, установленным Авиационной администрацией Республики Узбекистан.
(статья 38 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 39. Регистрация воздушных судов
Гражданские и государственные воздушные суда подлежат регистрации: гражданские воздушные суда регистрируются в Государственном реестре гражданских воздушных судов Республики Узбекистан, а государственные — в Реестре государственных воздушных судов Республики Узбекистан.
Владельцу воздушного судна, внесенного в соответствующий реестр, выдается свидетельство о регистрации.
Порядок ведения Государственного реестра гражданских воздушных судов Республики Узбекистан и Реестра государственных воздушных судов Республики Узбекистан, а также порядок выдачи свидетельства о регистрации воздушных судов определяется соответственно Кабинетом Министров Республики Узбекистан и Министерством обороны Республики Узбекистан.
(часть третья статьи 39 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452)
Экспериментальные воздушные суда в Государственный реестр не заносятся, а состоят на учете в Авиационной администрации.
Порядок учета экспериментальных воздушных судов определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
(статья 39 дополнена частью пятой Законом Республики Узбекистан от 29 апреля 2021 года № ЗРУ-688 — Национальная база данных законодательства, 29.04.2021 г., № 03/21/688/0394)
Воздушное судно, внесенное в Государственный реестр гражданских воздушных судов Республики Узбекистан или Реестр государственных воздушных судов Республики Узбекистан, а также экспериментальные воздушные суда, состоящие на учете в Авиационной администрации, имеют национальную принадлежность Республики Узбекистан.
Иностранное воздушное судно заносится в соответствующий реестр Республики Узбекистан только после исключения его из реестра воздушных судов соответствующего иностранного государства.
Не признается занесение воздушного судна Республики Узбекистан в реестр воздушных судов любого иностранного государства, если это судно не исключено в установленном порядке из соответствующего реестра Республики Узбекистан.
Статья 40. Исключение из реестра
Воздушное судно исключается из соответствующего реестра Республики Узбекистан в случаях:
а) списания или снятия воздушного судна с эксплуатации;
б) продажи или передачи воздушного судна в установленном порядке иностранному государству, иностранному юридическому или физическому лицу;
в) перевода воздушного судна в разряд экспериментальных;
г) в других случаях, предусмотренных процедурами регистрации воздушных судов.
При исключении воздушного судна из соответствующего реестра Республики Узбекистан свидетельство о регистрации судна и все записи, сделанные в отношении этого судна в соответствующем реестре, теряют силу.
Статья 41. Обозначения, наносимые на воздушные суда
Воздушным судам при регистрации присваиваются государственные и регистрационные опознавательные знаки, которые наносятся на эти суда.
Помимо государственных и регистрационных опознавательных знаков на воздушные суда могут наноситься дополнительные знаки (символы, надписи, эмблемы). Эти знаки наносятся на воздушные суда таким образом, чтобы не затруднять визуальное опознавание государственных и регистрационных опознавательных знаков.
Порядок нанесения государственных и регистрационных опознавательных знаков и других знаков на гражданские и экспериментальные воздушные суда определяется Авиационной администрацией, а на государственные воздушные суда — Министерством обороны Республики Узбекистан.
Статья 42. Ограничения в праве пользования воздушными судами
Ограничения в праве пользования воздушными судами на территории Республики Узбекистан (привлечение к определенной повинности, временное или постоянное изъятие и иные ограничения, вызываемые особыми обстоятельствами) допускаются по решению Президента Республики Узбекистан.
Статья 43. Передача прав и обязанностей при аренде воздушных судов
Воздушное судно Республики Узбекистан может сдаваться в аренду (с экипажем или без экипажа) иностранному эксплуатанту при наличии договора аренды между собственником воздушного судна и будущим эксплуатантом с передачей ему соответствующих прав и обязанностей. Авиационная администрация Республики Узбекистан в установленном порядке может заключить соглашение с компетентным органом иностранного государства с целью передачи ему определенных обязанностей по контролю за эксплуатацией арендованного воздушного судна;
(часть первая статьи 43 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Аналогичный порядок применяется также и в случаях аренды эксплуатантом Республики Узбекистан иностранного воздушного судна.
Глава V. ЭКСПЛУАТАНТЫ ВОЗДУШНЫХ СУДОВ
Статья 44. Выдача сертификата эксплуатанта
Эксплуатантом воздушного судна признается юридическое или физическое лицо, владеющее воздушным судном на праве собственности или ином вещном праве, способность которого осуществлять эксплуатацию этого воздушного судна подтверждена сертификатом эксплуатанта»;
Сертификат эксплуатанта выдается Авиационной администрацией в порядке, определяемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан. При этом обязательным условием для получения такого сертификата является наличие собственных или арендованных воздушных судов, структур летных и технических служб.
Отказ в выдаче сертификата эксплуатанта по мотивам нецелесообразности не допускается. Отказ в выдаче сертификата эксплуатанта может быть обжалован в суде.
При повторном рассмотрении заявления о выдаче сертификата эксплуатанта не допускается отказ в выдаче сертификата эксплуатанта по новым основаниям, ранее не указанным в уведомлении об отказе в выдаче данного сертификата.
(статья 44 дополнена частью четвертой Законом Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 — СЗ РУ, 2013 г., № 18, ст. 233)
Действие сертификата эксплуатанта в установленном порядке может быть приостановлено, прекращено или сертификат эксплуатанта может быть аннулирован. Сертификат эксплуатанта не подлежит передаче другому лицу.
(часть пятая статьи 44 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452)
(статья 44 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 45. Признание сертификата эксплуатанта
Сертификат эксплуатанта или аналогичный ему документ, выданный иностранным государством, может быть признан действительным в Республике Узбекистан в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
(текст статьи 45 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452)
Статья 46. Контроль за деятельностью эксплуатанта
Орган, выдавший сертификат эксплуатанта, осуществляет контроль за соблюдением требований, установленных для эксплуатанта.
(часть первая статьи 46 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
В случае нарушения эксплуатантом воздушного судна требований, установленных для выдачи сертификата эксплуатанта, орган, выдавший сертификат, вправе предупредить его о необходимости устранить нарушение в установленные сроки.
(часть вторая статьи 46 в редакции Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452)
(часть третья статьи 46 исключена Законом Республики Узбекистан от 4 сентября 2014 года № ЗРУ-373 — СЗ РУ, 2014 г., № 36, ст. 452)
Авиационная администрация Республики Узбекистан имеет право эксплуатационной инспекции иностранных эксплуатантов, выполняющих регулярные полеты в Узбекистане, если иное не предусмотрено международным соглашением.
Глава VI. АВИАЦИОННЫЙ ПЕРСОНАЛ
Статья 47. Классификация авиационного персонала
К авиационному персоналу относятся лица, деятельность которых связана с организацией, выполнением и обеспечением полетов, а также обслуживанием воздушного движения.
Авиационный персонал в зависимости от принадлежности к видам авиации подразделяется на авиационный персонал гражданской, государственной и экспериментальной авиации соответственно.
Статья 48. Состав авиационного персонала
В состав авиационного персонала входят:
а) лица летного состава;
б) лица, осуществляющие организацию и обслуживание воздушного движения;
в) лица, осуществляющие организацию полетов воздушных судов;
г) лица, осуществляющие техническое обслуживание воздушных судов;
д) лица, осуществляющие обеспечение полетов воздушных судов;
(подпункт «е» части первой статьи 48 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
(подпункт «ж» части первой статьи 48 исключен Законом Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
Передачи должностей для лиц, относящихся к авиационному персоналу гражданской, государственной и экспериментальной авиации, устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 49. Подготовка и допуск к профессиональной деятельности
Подготовка к профессиональной деятельности авиационного персонала, который в соответствии с занимаемыми должностями непосредственно связан с организацией, выполнением и обеспечением полетов, а также с обслуживанием воздушного движения, производится в сертифицированных государством организациях. Сертификация учебных заведений по подготовке кадров гражданской и государственной авиации проводится соответственно Авиационной администрацией Республики Узбекистан и Министерством обороны Республики Узбекистан в порядке, установленном законодательством.
(часть первая статьи 49 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса 1998 г., № 3, ст. 38)
Авиационный персонал, непосредственно связанный с выполнением и обеспечением полетов воздушных судов, допускается к профессиональной деятельности при наличии свидетельства на право осуществления такой деятельности и соответствии по состоянию здоровья установленным требованиям.
Порядок допуска авиационного персонала к профессиональной деятельности и выдача свидетельства на право ее осуществления, а также медицинского освидетельствования и требования к состоянию здоровья различных категорий авиационного персонала устанавливаются для гражданской и экспериментальной авиации Авиационной администрацией, для государственной авиации — Министерством обороны Республики Узбекистан.
Авиационной персонал гражданской авиации при осуществлении профессиональной деятельности должен иметь при себе действующее свидетельство.
Статья 50. Признание свидетельства авиационного персонала
Свидетельства авиационного персонала, которые выданы или которым придана сила иностранным государством, признаются в Республике Узбекистан действительными при условии, что требования, в соответствии с которыми такие свидетельства выданы или им придана сила, отвечают минимальным стандартам, установленным Международной организацией гражданской авиацией, или превышают их.
Статья 51. Экипаж воздушного судна
Экипаж воздушного судна состоит из командира, других лиц летного состава и обслуживающего персонала.
Состав экипажей гражданских и государственных воздушных судов в зависимости от типа и назначения воздушных судов, целей и условий их эксплуатации определяется разработчиком и заказчиком и указывается в документах по летной эксплуатации воздушного судна каждого типа. В состав экипажей этих воздушных судов, кроме того, может включаться другой авиационный персонал, связанный с эксплуатацией данного воздушного судна, в порядке, определяемом соответственно Авиационной администрацией или Министерством обороны Республики Узбекистан.
Состав экипажа воздушного судна экспериментальной авиации в зависимости от целей и задач опытно-конструкторских, экспериментальных или научно-исследовательских работ определяется изготовителем и разработчиком воздушного судна по согласованию с Авиационной администрацией Республики Узбекистан.
(статья 51 дополнена частью третьей Законом Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
Статья 52. Командир воздушного судна
Командиром воздушного судна может быть только лицо, имеющее специальность пилота (летчика) и в установленном порядке имеющее право самостоятельного управления воздушным судном данного типа.
Командир воздушного судна руководит деятельностью экипажа, обеспечивает дисциплину и порядок на судне, соблюдении правил полетов и эксплуатации судна, а также принимает необходимые меры к сохранности судна и обеспечению безопасности находящихся на борту людей и имущества.
Командир воздушного судна имеет право:
а) принимать окончательное решение о вылете, полете и посадке воздушного судна, а также о прекращении полета и возращении в пункт вылета или о вынужденной посадке. В случае явной угрозы безопасности полета, а также в целях спасания жизни людей, находящихся на борту судна такое решение может быть принято с отступлением от плана полета, указаний органа обслуживания воздушного движения и полетного задания, но по возможности, в соответствии с установленными правилами полетов. О предпринятых действиях командир судна обязан незамедлительно сообщить органу обслуживания воздушного движения; под непосредственным управлением которого находится судно;
б) в пределах своей компетенции отдавать любому лицу, находящемуся на борту воздушного судна, распоряжения, которые подлежат беспрекословному выполнению;
в) принимать все необходимые меры, вплоть до применения оружия, к лицам, которые своими действиями создают непосредственную угрозу безопасности полета и не подчиняются его распоряжениям. По прибытию воздушного судна на ближайший аэродром командир судна может удалить таких лиц с судна, а в случае совершения деяния, содержащего признаки преступления, передать их соответствующим органам:
г) сливать в полете топливо, сбрасывать багаж, груз и почту, если это необходимо для обеспечения безопасности полета и посадки воздушного судна.
Статья 53. Порядок возмещения вреда, причиненного членам экипажа воздушного судна
В случае увечья или иного повреждения здоровья членов экипажа воздушного судна, наступившего в связи с исполнением ими своих служебных обязанностей во время полета, эксплуатант воздушного судна обязан возместить потерпевшему вред в части, превышающей сумму получаемого им пособия или назначенной ему после повреждения его здоровья и фактически получаемой им пенсии, если не докажет, что вред возник вследствие умысла потерпевшего.
В случае смерти члена экипажа воздушного судна, наступившей в связи с исполнением им своих служебных обязанностей во время полета, по тем же правилам производится возмещение вреда нетрудоспособным лицам, состоящим на иждивении умершего или имевшим ко дню смерти право на получение от него содержания, а также ребенку умершего, родившегося после его смерти.
Статья 531. Гарантии и льготы, предоставляемые авиационному персоналу гражданской авиации
Предприятия гражданской авиации обеспечивают отдельные категории авиационного персонала форменной одеждой установленного образца и питанием при выполнении ими служебных обязанностей.
Предприятия гражданской авиации могут предоставлять авиационному персоналу льготный проезд на эксплуатируемых воздушных судах.
Гарантии и льготы авиационному персоналу гражданской авиации, предоставляемые настоящей статьей и закрепленные в отраслевых соглашениях об оплате труда, обеспечиваются за счет средств предприятий гражданской авиации и не рассматриваются в качестве дохода физических лиц.
(статья 531 введена Законом Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Глава VII. ВОЗДУШНОЕ ДВИЖЕНИЕ
Статья 54. Классификация воздушного пространства
Воздушное пространство Республики Узбекистан классифицируется в соответствии с требованиями международных стандартов и в порядке, определяемом Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан.
Воздушное пространство Республики Узбекистан подразделяется на контролируемое и неконтролируемое воздушное пространство. При этом под контролируемым воздушным пространством понимается пространство, в пределах которого обеспечивается диспетчерское обслуживание полетов. Под неконтролируемым воздушным пространством понимается пространство, в пределах которого предоставляется полетно-информационное обслуживание.
(текст статьи 54 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 55. Обслуживание воздушного движения
Обслуживание воздушного движения в воздушном пространстве Республики Узбекистан организуется в соответствии с международными стандартами и Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан и зависит от классификации воздушного пространства, в котором осуществляется обслуживание.
(статья 55 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса 1998 г., № 3, ст. 38)
Статья 56. Организация потоков воздушного движения
В целях эффективного и рационального использования воздушного пространства потоки воздушного движения координируются с учетом международных договоров Республики Узбекистан.
Статья 57. Аэронавигационная и метеорологическая информация
Воздушное движение на территории Республики Узбекистан обеспечивается аэронавигационной и метеорологической информацией.
Центр гидрометеорологической службы при Кабинете Министров Республики Узбекистан осуществляет метеорологическое обслуживание гражданской и экспериментальной авиации, предоставляет метеорологическую информацию для государственной авиации, организует метеорологическое обеспечение в интересах международной аэронавигации.
Метеорологическое обслуживание гражданской и экспериментальной авиации осуществляется в соответствии с правилами, утверждаемыми Авиационной администрацией Республики Узбекистан и Центром гидрометеорологической службы при Кабинете Министров Республики Узбекистан на основе договоров с пользователями воздушного пространства.
(части вторая и третья статьи 57 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Порядок обеспечения государственной авиации метеорологической информацией определяется Министерством обороны Республики Узбекистан в соответствии с законодательством.
Порядок обеспечения воздушного движения аэронавигационной информацией в гражданской и экспериментальной авиации устанавливается Авиационной администрацией Республики Узбекистан, в государственной авиации — Министерством обороны Республики Узбекистан.
(часть вторая статьи 57 заменена частями второй, третьей, четвертой и пятой в соответствии с Законом Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
В целях обеспечения безопасного, эффективного и экономического использования воздушного пространства Республики Узбекистан может использоваться метеорологическая информация, предоставляемая по договору или контракту с международной организацией или службами аэронавигационной информации иностранного государства.
Статья 58. Аэронавигационные и связные средства и системы
Воздушное движение на территории Республики Узбекистан обеспечивается аэронавигационными средствами и системами, а также средствами и системами связи и управления воздушным движением.
Порядок такого обеспечения в пределах своей компетенции устанавливается Авиационной администрацией и Министерством обороны Республики Узбекистан.
Порядок совместного использования указанных средств и систем устанавливается соглашением между этими органами.
Отвод земли для строительства (сооружения) объектов, используемых в качестве аэронавигационных средств и систем, производится в соответствии с законодательством Республики Узбекистан. Размеры земельных участков для производства такого строительства устанавливаются в соответствии с нормами и проектно-технической документацией, утверждаемыми в порядке, определяемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 59. Предоставление средства связи
Предоставление телефонных, телеграфных и других средств связи для обслуживания и обеспечения воздушного движения производится вне очереди с оплатой по обыкновенному тарифу. Порядок использования средств связи общего пользования для обслуживания и обеспечения воздушного движения устанавливается Министерством по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан по согласованию с соответствующими органами Авиационной администрации, Министерства обороны Республики Узбекистан и других заинтересованных министерств и ведомств.
(текст статьи 59 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Статья 60. Допуск воздушных трасс и местных воздушных линий к эксплуатации
Воздушные трассы и местные воздушные линии допускаются к эксплуатации при соответствии требованиям обеспечения безопасности воздушного движения.
Допуск к эксплуатации воздушных трасс и местных воздушных линий производится в порядке, определяемом Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан.
Статья 61. Аэронавигационные и аэропортовые сборы
Обслуживание воздушного движения и обслуживание воздушных судов на аэродромах осуществляется за плату, взимаемую в виде аэронавигационных и аэропортовых сборов соответственно.
Воздушные суда, участвующие в выполнении поисково-спасательных работ, оказании гуманитарной помощи в случае возникновения чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, а также воздушные суда Министерства обороны Республики Узбекистан освобождаются от аэронавигационных и аэропортовых сборов.
(статья 61 дополнена частью второй Законом Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Порядок взимания и распределения аэронавигационных и аэропортовых сборов устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Глава VIII. ПОЛЕТЫ ВОЗДУШНЫХ СУДОВ
Статья 62. Правила выполнения полетов
Под полетом в Кодексе понимается перемещение воздушного судна по земной (водной) поверхности и в воздушном пространстве от начала разбега при взлете (отрыва от земной или водной поверхности при вертикальном взлете) до окончания побега (освобождения взлетно-посадочной полосы без остановки) или касания земной (водной) поверхности при вертикальной посадке.
Полеты воздушных судов на территории Республики Узбекистан выполняются в соответствии с Основными правилами полетов авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан, а также Правилами полетов гражданской и экспериментальной авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан или Правилами полетов государственной авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан.
(часть вторая статьи 62 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 63. Судовые документы
На воздушном судне для выполнения полета должны иметься судовые документы, перечень которых определяется для гражданской и экспериментальной авиации Авиационной администрацией, для государственной авиации — Министерством обороны Республики Узбекистан.
На воздушных судах, используемых в целях коммерческой авиации, должны находиться:
а) свидетельство о регистрации воздушного судна;
б) сертификат летной годности воздушного судна;
(пункт «б» части второй статьи 63 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
в) бортовые журналы;
г) руководство по летной эксплуатации воздушного судна данного типа;
д) другие документы, предусмотренные Авиационной администрацией.
Статья 64. Подготовка к полету
Полету воздушного судна предшествует подготовка воздушного судна, его экипажа и другого авиационного персонала, аэродромов взлета и посадки.
Правила подготовки к полетам и круг лиц, ответственных за подготовку к ним, устанавливают для гражданской и экспериментальной авиации Авиационная администрация, для государственной авиации — Министерство обороны Республики Узбекистан.
Технически исправному и подготовленному к полету воздушному судну и экипажу воздушного судна, имеющему право на выполнение полета в соответствующих условиях, дают допуски на выполнение полета в порядке, установленном Правилами полетов гражданской и экспериментальной авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан или Правилами полетов государственной авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан.
(часть третья статьи 64 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 мая 2000 г. № 82-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2000 г., № 5-6, ст. 153)
Перед выполнением полета пассажиры должны быть проинформированы об их действиях в аварийных ситуациях.
Статья 65. Принятие решения на вылет воздушного судна
Принятия решения на вылет воздушного судна устанавливается Правилами полетов гражданской и экспериментальной авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан или Правилами полетов государственной авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан.
(текст статьи 65 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 мая 2000 г. № 82-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2000 г., № 5-6, ст. 153)
Статья 66. Радиосвязь воздушного судна с органами обслуживания воздушного движения
Каждому воздушному судну, имеющему средства связи, присваивается позывной радиосигнал.
Между воздушным судном, находящимся в полете в контролируемом воздушном пространстве, и органом, осуществляющим диспетчерское обслуживание его полета, должна поддерживаться постоянная радиосвязь. При нарушении связи командир воздушного судна и органы обслуживания воздушного движения обязаны принять все возможные меры к ее восстановлению.
Если в результате принятых мер восстановить радиосвязь не удалось, командир воздушного судна и органы обслуживания воздушного движения должны действовать в соответствии с Основными правилами полетов авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан.
(часть третья статьи 66 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Экипажи воздушных судов, находящихся в неконтролируемом воздушном пространстве, должны информировать друг друга, а при чрезвычайных обстоятельствах — передавать информацию ближайшим органам обслуживания воздушного движения и по чрезвычайным ситуациям на аварийных каналах.
(часть четвертая статьи 66 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
Статья 67. Полеты над населенными пунктами
Полеты воздушных судов над населенными пунктами выполняются по установленным маршрутам и высотам, не подвергая опасности жизнь и здоровье людей и (или) их имущество на земле.
Отступление от установленного маршрута и высоты полетов допускается в случае неисправности воздушного судна или при необходимости выполнить полеты для спасения жизни людей.
В особых случаях полеты воздушных судов над населенными пунктами с отступлением от установленного маршрута и высоты полетов допускаются по решению Кабинета Министров Республики Узбекистан.
Демонстрационные полеты воздушных судов над населенными пунктами могут выполняться с разрешения Кабинета Министров Республики Узбекистан.
(статья 67 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 апреля 2021 года № ЗРУ-688 — Национальная база данных законодательства, 29.04.2021 г., № 03/21/688/0394)
Статья 68. Ограничения на полеты со сверхзвуковой скоростью
Полеты воздушных судов со сверхзвуковой скоростью допускаются лишь на высотах и в районах, исключающих воздействие вредных факторов такого полета на окружающую среду. Минимальные высоты полетов воздушных судов со сверхзвуковой скоростью устанавливаются для каждого конкретного района в порядке, определяемом Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан.
Статья 69. Невмешательство в действия экипажа воздушного судна
Лицам, находящимся на борту воздушного судна, включая лиц, которым оно принадлежит, запрещается вмешиваться в действие экипажа, в том числе требовать от него изменения плана и порядка выполнения полета или невыполнения указаний органа обслуживания воздушного движения.
Статья 70. Действия в случае отклонения воздушного судна от воздушной трассы, местной воздушной линии, установленного маршрута или района (зоны) полета
При отклонении воздушного судна от установленной воздушной трассы, местной воздушной линии, маршрута или района (зоны) полета или несоблюдении иного параметра полета командир воздушного судна и орган обслуживания воздушного движения обязаны немедленно принять меры к прекращению такого нарушения.
Статья 71. Действия экипажа в случае бедствия воздушного судна
Терпящим бедствие признается воздушное судно, когда ему или находящимся на его борту людям угрожает непосредственная опасность, либо с которым потеряна радиосвязь и неизвестно местонахождение этого судна.
Потерпевшим бедствие признается воздушное судно, получившее при взлете, посадке или нападении серьезное повреждение или полностью разрушенное, а также воздушное судно, совершившее вынужденную посадку вне аэродрома.
Экипаж воздушного судна, терпящего бедствие, должен в установленном Основными правилами полетов авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан порядке подать сигнал бедствия, сообщить органу обслуживания воздушного движения о характере бедствияи принять все возможные меры к сохранности жизни и здоровья находящихся на борту людей, имущества, а также самого воздушного судна.
(часть третья статьи 71 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Экипаж воздушного судна, потерпевшего бедствие, обязан принять все возможные меры по спасению и обеспечению безопасности находившихся на борту людей, имущества, сохранности самого судна до передачи своих полномочий компетентным органам. Все члены экипажа, а по возможности, и пассажиры этого воздушного судна обязаны принять участие в спасании людей, имущества и воздушного судна.
Командир воздушного судна, терпящего или потерпевшего бедствие, руководит действиями лиц, находящихся или находившихся на борту этого судна, до передачи своих полномочий компетентным органам.
Статья 72. Оказание помощи людям, находящимся в опасности
Командир воздушного судна, получивший любую информацию о людях, находящихся в опасности, обязан сообщить об этом органу обслуживания воздушного движения или иному компетентному органу и, если это не представляет угрозы безопасности полета данного судна, пассажиров и экипажа, оказать возможную помощь.
Статья 73. Действия органа обслуживания воздушного движения в случае бедствия
Орган обслуживания воздушного движения при получении информации о воздушном судне, терпящем или потерпевшем бедствие, а также любую иную информацию от командира воздушного судна о людях, находящихся в опасности, обязан принять все возможные меры к оказанию необходимой помощи в порядке, определяемом Основными правилами полетов авиации в воздушном пространстве Республики Узбекистан.
(текст статьи 73 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Глава IX. МЕЖДУНАРОДНЫЕ ПОЛЕТЫ
Статья 74. Международные полеты воздушных судов Республики Узбекистан
В настоящем Кодексе под международным полетом понимается полет воздушного судна, при котором воздушное судно пересекает границу иностранного государства.
Международные полеты воздушных судов Республики Узбекистан осуществляются на основании:
а) международных договоров Республики Узбекистан;
б) специальных разрешений на выполнение разовых полетов, выдаваемых компетентными органами соответствующих иностранных государств.
Воздушные суда Республики Узбекистан могут выполнять разовые международные полеты по разрешению министерства, ведомства, организации или гражданина, в ведении или собственности которых находятся эти суда. Запрос на получение специального разрешения на полет гражданского воздушного судна Республики Узбекистан в воздушном пространстве иностранного государства осуществляет эксплуатант воздушного судна, а государственного и экспериментального — Министерство иностранных дел Республики Узбекистан. Такой запрос производится, если соблюдены все требования, касающиеся судовых документов, свидетельств на членов экипажа, а также другие требования и правила, действующие на территории Республики Узбекистан и иностранного государства, на или через территорию которых планируется выполнение полета.
(часть третья статьи 74 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Правила, устанавливающие порядок запроса и получения разрешения на указанные полеты, утверждаются совместно Авиационной администрацией, Министерством обороны и Министерством иностранных дел Республики Узбекистан.
Выполнение регулярных международных полетов на воздушных судах гражданской авиации Республики Узбекистан осуществляется перевозчиками, назначенными в порядке, установленном Авиационной администрацией Республики Узбекистан.
(статья 74 дополнена частью пятой Законом Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 75. Полеты иностранных воздушных судов в воздушном пространстве Республики Узбекистан
Полеты иностранных воздушных судов в воздушном пространстве Республики Узбекистан осуществляются на основании и в соответствии с условиями:
а) международных договоров Республики Узбекистан;
б) специальных разрешений на выполнение полетов.
Такие разрешения выдаются:
на разовые полеты гражданских воздушных судов — Авиационной администрацией;
на разовые полеты воздушных судов, не относящихся к гражданским воздушным судам, — Министерством иностранных дел Республики Узбекистан.
До начала международных полетов на территории Республики Узбекистан владельцы (эксплуатанты) иностранных воздушных судов должны сообщить государственным органам, которым предоставлено право выдавать разрешение на выполнение таких полетов, опознавательные знаки воздушных судов.
Порядок выдачи разрешения на совершение полетов определяется Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан.
Статья 76. Правила выполнения международных полетов на территории Республики Узбекистан
При выполнении международных полетов в воздушном пространстве Республики Узбекистан национальных и иностранных воздушных судов действуют общие положения, регулирующие выполнение полетов и эксплуатацию воздушных судов в соответствии с настоящим Кодексом.
Вылет национальных и иностранных воздушных судов с территории Республики Узбекистан, а также их посадка после влета на территорию Республики Узбекистан производятся на аэродромах, открытых для международных полетов. Международные полеты в воздушном пространстве осуществляются по установленным воздушным трассам. Пересечение государственной границы Республики Узбекистан выполняется воздушными судами в местах пересечения ее международными трассами или по воздушным коридорам, специально выделенным для этих целей, в порядке, определяемом Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан.
Исключение из указанных правил допускается в случаях:
а) стихийного бедствия, катастрофы, аварии, аварийные ситуации и в других случаях, угрожающих жизни людей, в соответствии с Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан;
б) предусмотренных международными договорами Республики Узбекистан;
в) получения специального разрешения, выдаваемого в порядке, определяемом Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан.
Статья 77. Аэропорты, аэродромы и воздушные трассы для международных полетов воздушных судов
Аэропортами, аэродромами для международных полетов воздушных судов признаются аэропорты, аэродромы, предназначенные для международных воздушных перевозок, в которых обеспечивается таможенный, пограничный и санитарно-карантинный контроль.
Решение об открытии аэропортов, аэродромов для международных полетов воздушных судов принимается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Решение об открытии международных воздушных трасс принимается Авиационной администрацией по согласованию с Министерством обороны и Службой государственной безопасности Республики Узбекистан.
(часть третья статьи 77 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 февраля 2019 года № ЗРУ-522 — Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 2, ст. 47)
Порядок открытия воздушных трасс для международных полетов воздушных судов определяется Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан.
(часть четвертая статьи 77 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
(статья 77 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 мая 2000 г. № 82-II — Ведомости Олий Мажлиса, 2000 г., № 5-6, ст. 153)
Порядок открытия аэропортов (аэродромов) гражданской авиации Республики Узбекистан для международных полетов воздушных судов определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
(статья 77 дополнена частью пятой Законом Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 78. Применение паспортных, таможенных и иных правил выполнения международных полетов воздушных судов
На все воздушные суда, их экипажи и пассажиры, прибывающих на территорию Республики Узбекистан и убывающих с этой территории или следующих транзитом, а также на их имущество, ввозимое на территорию Республики Узбекистан или ввозимое с этой территории, распространяется действие паспортных, таможенных, валютных, санитарных, карантинных и иных правил, устанавливаемых законодательством Республики Узбекистан о въезде и выезде, а также ввозе (вывозе) имущества и транзите через территорию Республики Узбекистан.
Глава X. ПОИСК И СПАСАНИЕ
Статья 79. Спасание пассажиров и экипажей воздушных судов, терпящих или потерпевших бедствие
Терпящее или потерпевшее бедствие воздушное судно подлежит немедленному поиску и спасанию в соответствии с правилами выполнения таких работ, утверждаемыми Кабинетом Министров Республики Узбекистан. В указанных правилах должно быть предусмотрено:
а) работы по поиску и спасанию воздушных судов любых государств, базирование поисково-спасательных сил и средств, их обеспечение и обслуживание в период проведения этих работ проводятся безвозмездно;
б) эвакуация воздушных судов, их пассажиров и экипажей с места бедствия осуществляется силами и средствами эксплуатанта воздушного судна, потерпевшего бедствие, или иными силами и средствами за счет эксплуатанта;
в) органы исполнительной власти на местах, предприятия, учреждения и организации обязаны оказывать любую возможную помощь в проведении поиска и спасания воздушного судна и до прибытия поисково-спасательных органов принимать необходимые меры к спасанию людей, предоставлению им медицинской и другой помощи, а также охране воздушного судна и находящихся на его борту документации, оборудования и имущества.
Статья 80. Организация поиска и спасания воздушных судов, терпящих или потерпевших бедствие
Организацию поиска и спасания воздушных судов, терпящих или потерпевших бедствие, осуществляет Единая авиационная поисково-спасательная служба Республики Узбекистан. Данная служба действует в соответствии с положением, утверждаемым Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
При организации и осуществлении авиационных поисково-спасательных работ Единая авиационная поисково-спасательная служба имеет право привлекать и использовать силы и средства министерств, ведомств, предприятий, учреждений, организаций и граждан.
(часть вторая статьи 80 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Министерства и ведомства, а также государственные учреждения, организации обязаны незамедлительно выделять органам Единой авиационной поисково-спасательной службы по их требованию спасательные силы и средства, содержащиеся в готовности к проведению поисково-спасательных работ.
(часть третья статьи 80 в редакции Закона Республики Узбекистан от 7 февраля 2025 года № ЗРУ-1025 — Национальная база данных законодательства, 07.02.2025 г., № 03/25/1025/0116. Дата вступления в силу — 8 мая 2025 года)
Негосударственные предприятия, учреждения, организации, а также граждане обязаны выделять такие силы и средства по решению Президента республики, которые в последующем возмещаются из бюджета Республики Узбекистан.
Состав этих сил и средств, перечень техники и снаряжения, порядок управления поисково-спасательными работами и их проведения, обязанности соответствующих должностных лиц определяются правилами выполнения поисково-спасательных работ, устанавливаемыми Единой авиационной поисково-спасательной службой.
Для обеспечения поиска и спасания воздушных судов, их пассажиров и экипажей Единая авиационная поисково-спасательная служба организует круглосуточное дежурство.
Единая авиационная поисково-спасательная служба взаимодействует с органами других государств на основании международных договоров Республики Узбекистан, а также координирует свою работу с другими органами республики, ответственными за проведении поисково-спасательных и аварийных работ, в порядке, определяемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Для оказания необходимой помощи воздушным судам, терпящим или потерпевшим бедствие, на территорию Республики Узбекистан могут допускаться:
а) поисково-спасательные силы и средства других государств;
б) владельцы и эксплуатанты этих воздушных судов;
в) власти государства, в котором зарегистрированы воздушные суда, терпящие или потерпевшие бедствие.
Порядок такого допуска устанавливается Положением об использовании воздушного пространства Республики Узбекистан.
Статья 81. Оповещение о воздушных судах, терпящих или потерпевших бедствие
Предприятия, учреждения и организации, имеющие средства связи, обязаны предоставлять эти средства для немедленного прохождения информации о воздушных судах, терпящих или потерпевших бедствие.
Предоставление средств связи, прием и передача информации об оказании помощи воздушному судну, терпящему или потерпевшему бедствие, его пассажирам и экипажу производятся вне всякой очереди с оплатой по обыкновенному тарифу. Первое сообщение о таком происшествии осуществляется бесплатно.
Порядок использования средств связи общего пользования для оповещения о воздушных судах, терпящих или потерпевших бедствие устанавливается Министерством по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан совместно с Авиационной администрацией и Министерством обороны Республики Узбекистан.
(часть третья статьи 81 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2017 года № ЗРУ-429 — СЗ РУ, 2017 г., № 16, ст. 265)
Органы исполнительной власти на местах, предприятия, учреждения и организации обязаны об известных им случаях бедствия воздушных судов немедленно сообщить Единой авиационной поисково-спасательной службе или на ближайший аэродром. Граждане обязаны о таких случаях немедленно сообщить органам исполнительной власти на местах или ближайшим предприятиям, учреждениям и организациям.
Статья 82. Спасательные работы
Спасательные работы по оказанию помощи пассажирам и экипажу воздушного судна, потерпевшего бедствие, осуществляются силами и средствами Единой авиационной поисково-спасательной службы, а также силами и средствами министерств, ведомств и предприятий, учреждений, организаций и граждан, привлекаемых ею к проведению таких работ в соответствии со статьей 80 настоящего Кодекса.
(часть первая статьи 82 в редакции Закона Республики Узбекистан от 28 ноября 2023 года № ЗРУ-880 — Национальная база данных законодательства, 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)
Если потерпевшее бедствие воздушное судно или его части препятствуют движению железнодорожного, автомобильного, водного транспорта или полетам воздушных судов, руководитель спасательных работ обязан принять меры по применению воздушного судна (его части) с целью восстановления движения транспорта или полетов, предварительно зафиксировав расположение и общее состояние этого судна (его части).
Статья 83. Прекращение поиска воздушного судна, его пассажиров и экипажа
В тех случаях, когда принятые меры не дали результатов, решение о прекращении поиска воздушного судна, потерпевшего бедствие, принимается руководителем Единой авиационной поисково-спасательной службы. Такое решение может быть принято после того, когда будут иметься достаточные основания полагать, что дальнейший поиск не приведет к обнаружению воздушного судна имеющимися поисково-спасательными силами и средствами и не осталось никакой реальной надежды на спасение оставшихся в живых людей.
Решение о прекращении поиска потерпевшего бедствие воздушного судна может быть обжаловано владельцем этого воздушного судна в соответствующем суде.
(часть вторая статьи 83 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Воздушное судно, поиск которого прекращен, считается пропавшим без вести.
Статья 84. Поиск и спасание за пределами территории Республики Узбекистан
Поиск и спасание воздушных судов Республики Узбекистан, терпящих или потерпевших бедствие за пределами территории Республики Узбекистан, осуществляются с учетом требований настоящего Кодекса в соответствии с правилами выполнения поисково-спасательных работ государства, на территории которого производятся эти работы, и международными договорами Республики Узбекистан.
Глава XI. НАДЗОР ЗА БЕЗОПАСНОСТЬЮ ПОЛЕТОВ ВОЗДУШНЫХ СУДОВ. РАССЛЕДОВАНИЕ АВИАЦИОННЫХ ПРОИСШЕСТВИЙ И ИНЦИДЕНТОВ
Статья 85. Надзор за безопасностью полетов воздушных судов
Надзор за безопасностью полетов воздушных судов осуществляется с целью предотвращения авиационных происшествий и инцидентов.
Авиационным происшествием признается событие, происшедшее при использовании воздушного судна с целью выполнения полета, связанное с нарушением нормального функционирования этого судна, его экипажа, другого авиационного персонала или связанное с воздействием внешних условий и приведшее к гибели людей, значительному повреждению, разрушению или утрате воздушного судна.
Если в результате события указанные последствия не наступили, но могли наступить при ином стечении обстоятельств, то такое событие признается инцидентом. Порядок организации и осуществления надзора за безопасностью полетов воздушных судов устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 86. Организация и проведение расследования
Каждое авиационное происшествие или инцидент подлежат обязательному исследованию.
Расследование происшествий и инцидентов осуществляется:
в гражданской и экспериментальной авиации комиссиями Министерства транспорта Республики Узбекистан;
(абзац второй части второй статьи 86 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 апреля 2021 года № ЗРУ-688 — Национальная база данных законодательства, 29.04.2021 г., № 03/21/688/0394)
в государственной авиации комиссиями Министерства обороны Республики Узбекистан.
В случае, когда происшествие или инцидент затрагивает интересы государственной и гражданской или государственной и экспериментальной авиации, расследование осуществляется совместными комиссиями из представителей Министерства транспорта Республики Узбекистан, Министерства обороны Республики Узбекистан, а также других причастных министерств и ведомств Республики Узбекистан. Такие комиссии назначаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
(часть третья статьи 86 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 апреля 2021 года № ЗРУ-688 — Национальная база данных законодательства, 29.04.2021 г., № 03/21/688/0394)
Порядок организации и проведения расследования определяется правилами, утверждаемыми Кабинетом Министров Республики Узбекистан. Целью такого расследования авиационного происшествия или инцидента является объективное определение причины события, а не установление чьей-либо вины или ответственности.
Статья 87. Оповещение об авиационном происшествии и инциденте
Лицам, которым стало известно об авиационном происшествии или инциденте, должны незамедлительно известить о случившемся органы, указанные в части четвертой статьи 81 настоящего Кодекса.
Порядок дальнейшего прохождения этой информации в органы расследования авиационных происшествий и инцидентов определяется правилами проведения таких расследований.
Статья 88. Сохранение вещественных доказательств
Воздушное судно, его составные части, бортовые и наземные средства объективного контроля, все предметы, находящиеся на воздушном судне, а также вовлеченные в авиационное происшествие или инцидент на земле, вся документация, относящаяся к производству, ремонту и эксплуатации воздушного судна и обеспечению его полета, должны сохраняться организациями и гражданами в полной неприкосновенности до прибытия членов комиссии по расследованию этого авиационного происшествия (инцидента), за исключением случаев, предусмотренных частью второй статьи 82 настоящего Кодекса.
По требованию председателя комиссии по расследованию необходимые вещественные доказательства беспрепятственно должны передаваться в полное распоряжение этой комиссии.
Статья 89. Работа на месте авиационного происшествия
Расследование, проводимое на месте авиационного происшествия, относится к категории работ в особых условиях, приравниваемых к работам по ликвидации последствий стихийных бедствий.
Органы государственной власти на местах, предприятия, учреждения, организации и граждане обязаны оказывать всемирное содействие комиссии по расследованию авиационного происшествия.
Порядок обеспечения работы комиссии на месте авиационного происшествия определяется правилами проведения расследования авиационных происшествий и инцидентов, указанными в статье 86 настоящего Кодекса.
Статья 90. Финансирование работ, связанных с расследованием авиационного происшествия (инцидента) и порядок возмещения расходов
Все работы, связанные с расследованием, проводимым на месте авиационного происшествия (инцидента), финансируются эксплуатантом воздушного судна.
Исследования и испытания, связанные с расследованием авиационного происшествия (инцидента), проводимые научно-исследовательскими и конструкторскими учреждениями, организациями, ремонтными и промышленными предприятиями, финансируются этими предприятиями, учреждениями и организациями с последующим возмещением затрат эксплуатантом воздушного судна.
Глава XII. ПРЕДОТВРАЩЕНИЕ НЕЗАКОННОГО ВМЕШАТЕЛЬСТВА В ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ АВИАЦИИ
Статья 91. Меры по защите авиации от незаконного вмешательства
Эксплуатанты воздушных судов, предприятия, учреждения, организации и граждане, осуществляющие прием, выпуск или обслуживание воздушных судов, пассажиров, груза и почты, должны принимать меры по защите авиации от незаконного вмешательства.
К таким мерам относятся:
а) предотвращение бесконтрольного допуска посторонних лиц и транспорта в контролируемую зону аэродрома;
б) исключение возможности скрытого провоза пассажирами оружия, боеприпасов, взрывчатых, отравляющих, легковоспламеняющихся и других опасных веществ и предметов, запрещенных к перевозке в воздушном транспорте;
в) введение особых мер предосторожности при перевозке оружия и боеприпасов, обеспечивающих их перевозку в багаже в разряженном виде, в изолированных от пассажиров отсеках воздушных судов;
г) охрана воздушных судов на стоянках, исключающая возможность проникновения в воздушные суда лиц, не имеющих отношения к их обслуживанию;
д) специальный осмотр воздушных судов;
е) оснащение воздушных судов техническими устройствами, обеспечивающими безопасную работу экипажей в полете, а также исключащими несанкционированное использование воздушного пространства;
ж) специально разработанные способы (порядок) противодействия незаконному вмешательству в отношении воздушных судов и объектов.
Эти меры принимаются в соответствии с правилами, утверждаемыми Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 92. Досмотр пассажиров, ручной клади и багажа
В целях обеспечения безопасности полетов, охраны жизни и здоровья пассажиров и членов экипажей воздушных судов сотрудниками аэропортов, органам внутренних дел, органам Службы государственной безопасности и таможенным органам, а в случае отсутствия полномочных представителей таких органов — командирам воздушных судов или по их поручению другим членам экипажей воздушных судов предоставляется право проводить досмотр ручной клади, багажа и личный досмотр пассажиров воздушных судов как на внутренних, так и на международных линиях. Досмотр производится специально назначенными для этой цели лицами в аэропорту, городском аэровокзале либо на аэродроме воздушном судне. При отказе пассажира от досмотра перевозчик вправе расторгнуть договор воздушной перевозки.
(часть первая статьи 92 в редакции Закона Республики Узбекистан от 10 октября 2024 года № ЗРУ-974 — Национальная база данных законодательства, 10.10.2024 г., № 03/24/974/0804)
На воздушном судне, находящемся в полете, досмотр может быть при необходимости произведен по решению командира воздушного судна независимо от согласия пассажира. Для целей настоящей статьи воздушное судно считается находящимся в полете с момента закрытия всех внешних дверей этого судна после посадки или загрузки и до момента открытия любой из этих дверей для целей высадки или выгрузки.
Правила производства досмотра и перечень лиц, имеющих право производить досмотр, устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 921. Правила поведения пассажира на борту воздушного судна
Пассажир обязан соблюдать правила поведения на борту воздушного судна, выполнять распоряжения командира воздушного судна или члена экипажа, сделанные от имени командира воздушного судна, по обеспечению безопасности полета и людей, находящихся на борту воздушного судна, сохранности имущества, порядка и возможности предоставления услуг, связанных с исполнением договора перевозки.
Правила поведения пассажира на борту воздушного судна устанавливаются Авиационной администрацией Республики Узбекистан.
(статья 921 дополнена Законом Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 93. Виды ответственности
За нарушение требований настоящего Кодекса виновные несут ответственность, в установленном порядке.
(текст статьи 93 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
РАЗДЕЛ IV. ВОЗДУШНЫЕ ПЕРЕВОЗКИ И АВИАЦИОННЫЕ РАБОТЫ
Глава XIII. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ
Статья 94. Определения
Под воздушной перевозкой понимается комплекс мероприятий и операций, выполняемых аэропортами и воздушными перевозчиками, связанных с непосредственным выполнением доставки пассажиров, багажа и груза к месту назначения. Воздушная перевозка охватывает период времени, в течение которого пассажиры, багаж и груз находятся под ответственностью перевозчика независимо от того, имеет ли это место в аэропорту, на борту воздушного судна или в ином месте посадки.
(часть первая статьи 94 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Под внутренней воздушной перевозкой понимается воздушная перевозка, при выполнении которой пункт отправления, пункт назначения и все предусмотренные пункты остановок расположены на территории Республики Узбекистан.
Под международной перевозкой понимается воздушная перевозка, при выполнении которой пункт отправления и пункт назначения независимо от того, имелись ли перегрузка или перерыв в перевозке, расположены:
а) на территории двух государств;
б) на территории одного государства, если предусмотрен пункт (пункты) остановки на территории другого государства.
Перевозчиком признается эксплуатант воздушного судна, имеющий сертификат эксплуатанта.
(часть четвертая статьи 94 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 — СЗ РУ, 2013 г., № 18, ст. 233)
Пассажиром признается лицо, которое перевозится или должно перевозиться на воздушном судне в соответствии с договором воздушной перевозки.
Багаж — личные вещи пассажира, перевозимые на воздушном судне по соглашению с перевозчиком.
Груз — любое имущество, перевозимое или принятое к перевозке на воздушном судне (кроме почты или другого имущества, перевозимого по условиям международных почтовых соглашений, багажа или имущества перевозчика), а также багаж, перевозимый по накладной.
(части первая, вторая и третья статьи 94 заменены частями первой, второй, третьей, четвертой, пятой, шестой и седьмой в соответствии с Законом Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
Под авиационными работами понимаются специализированные операции, выполняемые на коммерческой основе средствами авиации в целях обеспечения технологических или транспортных производственных процессов предприятий, учреждений, организаций и граждан (заказчика), в том числе для проведения экспериментальных и научно-исследовательских работ, санитарных и природоохранительных мероприятий, оказания медицинской помощи населению, ликвидации последствий стихийных бедствий, аварий и катастроф. Перечень услуг, относящихся к авиационным работам, устанавливается Авиационной администрацией Республики Узбекистан.
Статья 95. Правила выполнения воздушных перевозок и авиационных работ
Эксплуатант воздушного судна, изъявивший желание выполнять воздушные перевозки или авиационные работы, должен получить сертификат эксплуатанта.
(часть первая статьи 95 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 — СЗ РУ, 2013 г., № 18, ст. 233)
Воздушные перевозки и авиационные работы выполняются на основании договоров между эксплуатантами воздушных судов и заказчиками либо разовых заявок предприятий, учреждений, организаций и граждан. Эксплуатанты воздушных судов обладают равными правами в выборе партнера.
Жокаргы Кенес Республики Каракалпакстан, Кенгаши народных депутатов областей и города Ташкента имеют право устанавливать условия и ограничения на выполнение авиационных работ, связанные с экологией территории или особым режимом нахождения на территории транспортных средств и людей. Согласование таких условий и ограничений возлагается на заказчика.
Эксплуатанты воздушных судов обязаны соблюдать правила выполнения воздушных перевозок или авиационных работ, которые устанавливаются Авиационной администрацией Республики Узбекистан. При этом эксплуатанты воздушных судов могут устанавливать дополнительные правила выполнения воздушных перевозок или авиационных работ, соответствующие специфике их деятельности и не противоречащие правилам, установленным Авиационной администрацией Республики Узбекистан.
(часть четвертая статьи 95 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Порядок перевозки почты воздушными судами устанавливается специально уполномоченным органом в сфере почтовой связи и согласовывается с Авиационной администрацией Республики Узбекистан.
(часть пятая статьи 95 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
(статья 96 утратила силу Законом Республики Узбекистан от 29 апреля 2021 года № ЗРУ-688 — Национальная база данных законодательства, 29.04.2021 г., № 03/21/688/0394)
(статья 97 утратила силу Законом Республики Узбекистан от 29 апреля 2021 года № ЗРУ-688 — Национальная база данных законодательства, 29.04.2021 г., № 03/21/688/0394)
Глава XIV. ВОЗДУШНЫЕ ПЕРЕВОЗКИ
Статья 98. Договор воздушной перевозки
По договору воздушной перевозки пассажира и багажа перевозчик обязуется перевезти пассажира и его багаж в пункт назначения, предоставив ему место на воздушном судне, совершающем рейс, указанный в билете, а в случае сдачи пассажиром багажа — также доставить багаж в пункт назначения и выдать его пассажиру или уполномоченному на получение багажа лицу. Пассажир обязуется уплатить за перевозку по установленному тарифу, а при наличии багажа сверх установленной перевозчиком нормы — и за провоз такого багажа.
(часть первая статьи 98 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
По договору воздушной перевозки перевозчик обязуется доставить вверенный ему отправителем груз или почту в пункт назначения и выдать их уполномоченному на получение груза или почты лицу (получателю), а отправитель обязуется уплатить за перевозку груза или почты по установленному тарифу.
Статья 99. Договор чартера
По договору чартера (фрахтования воздушных судов) одна сторона (фрахтовщик) обязуется предоставить другой стороне (фрахтователю) за плату всю вместимость одного или нескольких воздушных судов на один или несколько рейсов для перевозки пассажиров, багажа, грузов и почты или других целей.
Перевозка по договору чартера (фрахтования воздушных судов) осуществляется в соответствии с положениями настоящего Кодекса.
(статья 99 дополнена частью второй Законом Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 100. Бронирование мест на воздушном судне
Бронирование мест для перевозки пассажира, багажа и провозной емкости для перевозки груза и почты на воздушном судне осуществляется в соответствии с правилами перевозчика.
(текст статьи 100 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 101. Перевозочные документы
Перевозочными документами, удостоверяющими договор воздушной перевозки пассажира и багажа, почты и груза, являются билет с багажной квитанцией, почтовая и грузовая накладные, а также другие перевозочные документы, оформляемые на бумажном носителе или в электронной форме.
Формы перевозочных документов устанавливаются перевозчиком с учетом положений и рекомендаций соответствующих международных организаций гражданской авиации.
Формы почтовых перевозочных документов устанавливаются специально уполномоченным органом в области почтовой связи.
(текст статьи 101 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 102. Услуги и льготы, предоставляемые пассажиру
Перевозчик обязан организовать обслуживание пассажиров в порядке, устанавливаемом правилами перевозок. В соответствии с этим пассажиру предоставляется право провозить бесплатно в пределах установленной нормы багаж и ручную кладь, провозить с собой бесплатно или на льготных условиях (в зависимости от возраста) детей, пользоваться в аэропортах специально выделенными помещениями, а также быть обеспеченным местом в гостинице при задержках или перерывах в перевозках, происшедших по вине перевозчика, или при других вынужденных задержках в перевозке.
Перевозчик также имеет право осуществлять собственные льготные коммерческие программы и предоставлять дополнительные услуги, предусмотренные такими программами.
(статья 102 дополнена частью второй Законом Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 103. Прекращение договора воздушной перевозки по инициативе перевозчика
Перевозчик может расторгнуть договор воздушной перевозки пассажира, багажа и груза в любом пункте на маршруте перевозки в случаях:
нарушения пассажиром или отправителем груза таможенных, пограничных, санитарно-карантинных и иных требований, касающихся воздушной перевозки, установленных законодательством страны вылета, назначения и транзита;
если состояние здоровья пассажира требует особых условий воздушной перевозки либо угрожает безопасности самого пассажира или других лиц, что подтверждается медицинскими документами, а равно создает беспорядок и не дает возможности перевозчику предоставить другим пассажирам обслуживание, предусмотренное условиями договора перевозки;
нарушения пассажиром правил поведения на борту воздушного судна, создающего угрозу безопасности полета либо угрозу жизни или здоровью находящихся на борту воздушного судна лиц и имуществу;
отказа пассажира или отправителя груза выполнять требования, установленные правилами воздушных перевозок.
(текст статьи 103 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 104. Прекращение договора воздушной перевозки по инициативе пассажира
Пассажир имеет право расторгнуть договор воздушной перевозки в любое время действия договора воздушной перевозки — до или после вылета воздушного судна, на котором для пассажира было забронировано место, в одном из пунктов на маршруте и получить всю уплаченную за перевозку сумму или ее часть в порядке, определяемом правилами применения тарифов перевозчика.
(текст статьи 104 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 105. Тарифы, сборы, ставки и правила продажи перевозок
Правила построения и применения тарифов, оплаты сборов, продажи перевозок устанавливаются перевозчиком в соответствии с законодательством.
(часть первая статьи 105 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Для выполнения перевозок по договорам чартера (фрахтования воздушных судов) могут устанавливаться договорные тарифы.
(части вторая, третья и четвертая статьи 105 заменены частью второй в соответствии с Законом Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 106. Неполучение и несвоевременный прием груза или багажа
Если получатель не востребовал прибывший груз в установленный правилами перевозки срок или отказался от его приема, перевозчик вправе, уведомив об этом отправителя, оставить груз у себя на хранение за счет отправителя. Груз, не полученный в течение 30 дней со дня уведомления получателя и в отношении которого не получены какие-либо распоряжения отправителя груза, считается невостребованным и реализуется в порядке, установленном законодательством Республики Узбекистан.
Багаж, оставшийся невостребованным после выдачи багажа пассажирам прибывшего рейса, передается в соответствующую службу аэропорта для хранения за счет доставившего перевозчика и организации розыска владельца такого багажа и его доставки владельцу.
Невостребованный багаж, доставленный перевозчиками, хранится в аэропорту не более 3 месяцев и затем уничтожается в порядке, установленном законодательством Республики Узбекистан.
Невостребованный багаж, доставленный иностранными перевозчиками, хранится в аэропорту не более 7 дней и отправляется обратно рейсом доставившего его перевозчика.
Скоропортящееся содержимое невостребованного багажа уничтожается при обнаружении признаков порчи в порядке, установленном законодательством Республики Узбекистан.
(статья 106 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 107. Особые условия перевозки
Условия перевозки взрывчатых веществ, оружия, боеприпасов, отравляющих, легковоспламеняющихся, радиоактивных и других опасных веществ и предметов определяются специальными правилами в соответствии с законодательством.
(текст статьи 107 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 108. Информационно-рекламное обеспечение перевозок
Перевозчик обязан опубликовать и доводить до сведения населения (клиентуры) маршруты и расписания полетов, тарифы пассажирских и грузовых перевозок, условия предоставления обслуживания в аэропортах и на борту воздушного судна.
(статья 108 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 109. Организация службы по обеспечению воздушных перевозок
Все службы по обеспечению воздушных перевозок должны иметь соответствующую организационную структуру, включающую персонал, операционные зоны, оснащенные технологическим оборудованием, средствами механизации и автоматизации, в соответствии с объемом и видами перевозок, обслуживаемых аэропортом.
(текст статьи 109 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 110. Страхование
Перевозчик должен страховать свою ответственность по возмещению ущерба, причиненного пассажирам, багажу и грузам, принятым к перевозке, также по возмещению ущерба третьим лицам.
Страховая сумма, позволяющая возместить ущерб, не должна быть ниже установленных пределов ответственности перевозчика.
(часть третья статьи 110 исключена Законом Республики Узбекистан от 9 июня 2015 года № ЗРУ-388 — СЗ РУ, 2015 г., № 23, ст. 301)
Статья 111. Деятельность иностранных перевозчиков на территории Республики Узбекистан
Иностранные перевозчики осуществляют свою деятельность на территории Республики Узбекистан в соответствии с законодательством республики и международными договорами, в которых участвуют Республика Узбекистан и соответствующие иностранные государства, а также со специальными выдаваемыми Авиационной администрацией разрешениями на совершение как разовых, так и регулярных полетов.
Иностранные перевозчики могут открывать представительства на территории Республики Узбекистан в соответствии с законодательством Республики Узбекистан.
Иностранные перевозчики не имеют право:
а) принимать на территории Республики Узбекистан на борт пассажиров, багаж, грузы и почту для перевозки на территорию иностранного государства или доставлять их на территорию Республики Узбекистан с территории иностранного государства в случаях, когда это не предусматривается международными договорами о воздушном сообщении, в которых участвуют Республика Узбекистан и соответствующие иностранные государства, или специальными разрешениями на совершение таких полетов;
б) принимать на территории Республики Узбекистан на борт пассажиров, багаж, грузы и почту для перевозки в другой пункт на территории Республики Узбекистан без особого разрешения на то Авиационной администрации.
Статья 112. Общие принципы регулирования ответственности перевозчика
Ответственность перевозчика при воздушных перевозках регулируется международными договорами, гражданским законодательством Республики Узбекистан и настоящим Кодексом.
(текст статьи 112 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 113. Ответственность перевозчика за причинение смерти или повреждение здоровья пассажира
Перевозчик несет имущественную ответственность за вред, возникший вследствие причинения смерти или повреждения здоровья пассажира при воздушной перевозке, если не докажет, что перевозчиком были приняты все необходимые меры, чтобы избежать вреда, или что такие меры невозможно было принять.
В случае, когда смерть или повреждение здоровья причинены пассажиру в результате действия непреодолимой силы, перевозчик несет установленную ответственность, если не докажет, что возникновению или увеличению вреда содействовала грубая неосторожность самого потерпевшего.
В других случаях, когда перевозчик докажет, что грубая неосторожность самого потерпевшего содействовала возникновению или увеличению вреда, размер возмещения вреда в соответствии с общими нормами гражданского законодательства может быть уменьшен либо в возмещении вреда может быть отказано.
Перевозчик обязан обеспечить возмещение вреда за причинение смерти или повреждение здоровья пассажира в порядке и размерах, определенных международными договорами и гражданским законодательством Республики Узбекистан.
(часть четвертая статьи 113 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
(часть пятая статьи 113 исключена Законом Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 114. Ответственность перевозчика за сохранность багажа
Перевозчик несет ответственность за утрату, недостачу или повреждение зарегистрированного багажа в установленном порядке с момента принятия его к перевозке и до выдачи получателю или передачи его другому уполномоченному лицу.
(часть первая статьи 114 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Перевозчик несет материальную ответственность за сохранность находящихся при пассажире вещей, если будет доказано, что утрата или повреждение этих вещей произошли по вине перевозчика.
Статья 115. Ответственность перевозчика за сохранность груза
Перевозчик несет ответственность за утрату, недостачу или повреждение груза, если утрата, недостача или повреждение произошли во время воздушной перевозки.
Перевозчик несет ответственность за вред, возникший при утрате, недостаче или повреждении груза, если не докажет, что такой вред возник в результате одного или нескольких следующих обстоятельств:
акта государственного органа, касающегося ввоза, вывоза или транзита груза;
акта войны или вооруженного конфликта;
присущего грузу дефекта, качества или порока.
(текст статьи 115 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 116. Размер ответственности перевозчика за утрату, недостачу или повреждение груза и багажа, а также вещей, находившихся при пассажире
За утрату, недостачу и повреждение груза, багажа или находившихся при пассажире вещей перевозчик несет ответственность в следующих размерах:
а) за утрату, недостачу или повреждение груза либо багажа, принятых к перевозке с объявленной ценностью, — в размере объявленной ценности, а в случае, если перевозчик докажет, что объявленная ценность превышает действительную стоимость, — в размере действительной стоимости;
(подпункт «а» части первой статьи 116 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
б) за утрату, недостачу или повреждение груза либо багажа, принятого к перевозке без объявленной ценности, а также вещей, находившихся при пассажире, — в порядке и размерах, определенных международными договорами и гражданским законодательством Республики Узбекистан.
(подпункт «б» части первой статьи 116 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Пределы ответственности не применяются, если будет доказано, что вред возник вследствие умысла или грубой неосторожности перевозчика или уполномоченных им лиц, действовавших при исполнении своих обязанностей.
(часть третья статьи 116 исключена Законом Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Перевозчик не несет ответственность за смерть или повреждение здоровья лица, сопровождающего перевозимых на воздушном судне животных, если они были вызваны поведением этих животных.
Перевозчик не несет ответственности за смерть или ранение животного, если это вызвано естественными причинами или действиями сопровождающего его лица.
Статья 117. Ответственность перевозчика за просрочку в доставке пассажира, багажа или груза
Перевозчик несет ответственность за просрочку в доставке пассажира, багажа или груза, если не докажет, что им были приняты все необходимые меры для предотвращения просрочки или что такие меры невозможно было принять. Размер ответственности определяется правилами перевозки.
Перевозчик освобождается от ответственности при наступлении обстоятельств, которые невозможно было предотвратить.
Статья 118. Ответственность перевозчика за утрату, повреждение и просрочку в доставке почты
Перевозчик несет имущественную ответственность перед органами связи за утрату, повреждение или просрочку в доставке почты по вине отправителя перевозчика в размере ответственности органов связи перед отправителями или адресатами в соответствии с почтовыми правилами и актами Всемирного почтового союза.
Статья 119. Недействительность соглашений об уменьшении ответственности
Любые соглашения перевозчика с пассажирами, отправителями или получателями об уменьшении ответственности, предусмотренной настоящим Кодексом, являются недействительными.
Статья 120. Соглашение о повышении пределов ответственности
Перевозчик имеет право заключить соглашение о повышении пределов ответственности перевозчика по сравнению с пределами, установленными в соответствии с настоящим Кодексом или международными договорами Республики Узбекистан.
Статья 121. Составление актов о нарушении договора воздушной перевозки
Обстоятельства, которые могут служить основанием для имущественной ответственности перевозчика, пассажиров, отправителей и получателей, удостоверяются актом о нарушении договора воздушной перевозки. Порядок составления актов о нарушении договора воздушной перевозки и порядок удостоверения обстоятельств, не требующих составления актов о нарушении договора воздушной перевозки, устанавливается правилами перевозок.
Акт о нарушении договора воздушной перевозки составляется перевозчиком в случаях:
а) несоответствия наименования, веса (массы) или числа места груза и почты данным, указанным в перевозочном документе;
б) недостачи или повреждения груза;
в) недостачи или повреждения багажа;
г) недостачи или повреждения почты;
д) обнаружения груза, багажа и почты без документов, а также документов без груза, багажа или почты.
(статья 121 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 122. Порядок предъявления претензий
До предъявления к перевозчику иска, вытекающего из перевозки пассажира, багажа, груза или почты. Обязательно предъявление к нему претензий, за исключением случаев, связанных с наступлением смерти пассажира или повреждением здоровья, возникших в результате авиационного происшествия
(часть первая статьи 122 в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 г. № 549-I — Ведомости Олий Мажлиса, 1998 г., № 3, ст. 38)
При выполнении перевозки одним перевозчиком претензии предъявляются в пункте отправления или назначения по усмотрению заявителя претензии. При выполнении перевозки несколькими перевозчиками претензии по нарушению перевозки багажа или груза предъявляются по усмотрению заявителя претензии первому либо последнему перевозчику, а в случае причинения смерти или повреждения здоровья пассажира — перевозчику, выполнявшему перевозку на участке маршрута, на котором возник вред.
(часть вторая статьи 122 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Претензии, вытекающие из перевозки в прямом смешанном сообщении, предъявляются:
а) к перевозчику, если конечным пунктом перевозки является аэропорт;
(подпункт «а» части третьей статьи 122 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
б) к соответствующей транспортной организации, если конечным пунктом перевозки являются железнодорожная или автомобильная станция, пристань или порт.
Статья 123. Лица, имеющие право на предъявление претензии и иска
Право на предъявление претензии и иска к перевозчику имеют пассажир, грузоотправитель, грузополучатель, или уполномоченные ими лица при предъявлении документов, подтверждающих факт заключения договора воздушной перевозки пассажира и багажа, почты и груза, а также акта о нарушении договора воздушной перевозки.
Отсутствие акта о нарушении договора воздушной перевозки не лишает права на предъявление претензии и иска к перевозчику, если будет доказано, что такой акт не был составлен работниками перевозчика или его агента.
В случае смерти пассажира, грузоотправителя, грузополучателя, или когда состояние их здоровья не позволяет им самим предъявить претензию и иск к перевозчику, претензию либо иск могут предъявлять лица, имеющие в соответствии с законодательством право на возмещение причиненного вреда.
(текст статьи 123 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 124. Сроки предъявления претензий при внутренних перевозках
Претензии к перевозчику при внутренних перевозках могут быть предъявлены в течение шести месяцев, а претензии об уплате штрафа — в течение 45 дней.
Указанный срок исчисляется:
а) по претензиям о возмещении за недостачу или повреждение багажа, груза или почты, а также за просрочку в доставке багажа, груза или почты — со дня их выдачи;
б) по претензиям о возмещении за утрату груза — по истечение 10 дней после окончания срока доставки;
в) по претензиям о возмещении за утрату багажа или почты с момента истечения срока доставки;
г) во всех остальных случаях — со дня наступления события, послужившего основанием для предъявления претензии.
Перевозчик вправе принять к рассмотрению претензии по истечению срока, если признает уважительной причину пропуска претензионного срока.
Статья 125. Сроки предъявления претензий при международных перевозках
В случае получения багажа, груза без возражений предполагается, если не доказано иное, что они доставлены в надлежащем состоянии и согласно перевозочному документу.
В случае причинения вреда багажу или грузу лицо, имеющее право на его получение, должно предъявить перевозчику письменную претензию об обнаружении вреда немедленно, но не позднее 7 дней со дня получения багажа и 14 дней со дня получения груза. В случае просрочки в доставке претензия должна быть предъявлена не позднее, чем в течение 21 дня, считается со дня передачи багажа или груза в распоряжении получателя.
В случае утраты багажа (груза) претензии к перевозчику должны предъявляться в течение двух лет со дня прибытия воздушного судна в место назначения или со дня прекращения перевозки. При отсутствии письменной претензии, заявленной в указанные сроки, иск к перевозчику не может быть предъявлен.
Статья 126. Сроки рассмотрения претензий
Перевозчик обязан рассмотреть претензию и уведомить заявителя об удовлетворении или отклонении ее в течение трех месяцев, а в отношении претензии по перевозке в прямом смешанном сообщении или в которой участвуют несколько перевозчиков — в течение шести месяцев и претензии об уплате штрафа — в течение 45 дней.
(текст статьи 126 в редакции Закона Республики Узбекистан от 27 сентября 2012 года № ЗРУ-337 — СЗ РУ, 2012 г., № 39, ст. 447)
Статья 127. Исковая давность и подсудность
Иски к перевозчику, вытекающие из воздушной перевозки, предъявляются не позднее двух лет со дня прибытия воздушного судна к месту назначения или со дня, когда воздушное судно должно прибыть, либо со дня прекращения перевозки по выбору истца: по месту нахождения перевозчика, по месту, где он имеет агентство, посредством которого заключен договор перевозки, в соответствующем суде места назначения.
Глава XV. АВИАЦИОННЫЕ РАБОТЫ
Статья 128. Договор на авиационные работы
По договору на авиационные работы одна сторона (эксплуатант) обязуется выполнить для другой стороны (заказчика) авиационные работы одним или несколькими воздушными судами в сроки, объемах и на условиях, предусмотренных договором.
Статья 129. Тарифы на авиационные работы
Эксплуатант и заказчик при заключении договора на авиационные работы вправе устанавливать договорные тарифы.
(текст статьи 129 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 — СЗ РУ, 2013 г., № 18, ст. 233)
Статья 130. Выполнение авиационных работ иностранными эксплуатантами и предприятиями с иностранными инвестициями
Авиационные работы на территории Республики Узбекистан могут выполняться иностранными эксплуатантами, а также предприятиями с иностранными инвестициями на основе сертификата эксплуатанта.
(часть первая статьи 130 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 — СЗ РУ, 2013 г., № 18, ст. 233)
Иностранные эксплуатанты и предприятия с иностранными инвестициями, указанные в части первой настоящей статьи, могут использовать свои собственные воздушные суда, в том числе зарегистрированные в соответствующем иностранном государстве, или арендованные воздушные суда Республики Узбекистан. На иностранных эксплуатантов и предприятия с иностранными инвестициями, выполняющие авиационные работы на территории Республики Узбекистан, распространяются соответствующие положения настоящего Кодекса.
(статья 130 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 июля 2008 года № ЗРУ-159 — СЗ РУ, 2008 г., № 28, ст. 261)
Статья 131. Выполнение авиационных работ эксплуатантами Республики Узбекистан на территории иностранного государства
Авиационные работы на территории иностранного государства могут осуществляться эксплуатантами Республики Узбекистан, получившими сертификат эксплуатанта.
(текст статьи 131 в редакции Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 — СЗ РУ, 2013 г., № 18, ст. 233)
Статья 132. Страхование при авиационных работах
Заказчик обязан страховать своих работников и лиц, связанных с обеспечением технологического процесса при авиационных работах или перевозимых по его заявке без приобретения билета.
Эксплуатант обязан страховать свою ответственность по возмещению ущерба, который может быть применен в связи выполнением авиационных работ.
Статья 133. Ответственность за вред, причиненный при выполнении авиационных работ
За вред, причиненный людям и имуществу при выполнении авиационных работ, эксплуатант несет ответственность в порядке и на условиях, предусмотренных в статьях 112—116 настоящего Кодекса.
Статья 134. Сроки предъявления и рассмотрения претензий
Претензии, связанные с выполнением авиационных работ, предъявляются в течение шести месяцев со дня обнаружения события, послужившего основанием для их предъявления.
Статья 135. Исковая давность и подсудность
Иски, связанные с выполнением авиационных работ, предъявляются не позднее двух лет со дня обнаружения события, послужившего основанием для предъявления иска по выбору истца: в суде по месту нахождения или по месту жительства ответчика, по месту нахождения агентства, посредством которого заключен договор на выполнение авиационных работ, в соответствующем суде по месту выполнения работ.
Президент Республики Узбекистан И. КАРИМОВ
г. Ташкент,
7 мая 1993 г.,
№ 863-XII
(Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1993 г., № 6, ст. 247; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 3, ст. 38; 2000 г., № 5-6, ст. 153; 2003 г., № 5, ст. 67; Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2008 г., № 28, ст. 261; 2012 г., № 39, ст. 447; 2013 г., № 18, ст. 233; 2014 г., № 20, ст. 222, № 36, ст. 452, № 50, ст. 588; 2015 г., № 23, ст. 301; 2017 г., № 16, ст. 265; 2019 г., № 2, ст. 47, Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317; 29.04.2021 г., № 03/21/688/0394; 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905; 10.10.2024 г., № 03/24/974/0804; 07.02.2025 г., № 03/25/1025/0116)