Fohishalik va uning bilan birga sodir bo‘luvchi fohishalik maqsadlarini ta’qib qiluvchi odamlar savdosi kabi illat inson shaxsining qadr-qimmati va qadriyatiga nomunosib bo‘lib, inson, oila va jamiyat farovonligiga xavfli ekanligini e’tiborga olib,

ayollar va bolalar savdosiga qarshi kurashishga nisbatan quyidagi xalqaro hujjatlar o‘z kuchida ekanligini e’tiborga olib:

1. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi tomonidan 1948-yil 3-dekabrda tasdiqlangan Bayonnomaga asosan kiritilgan o‘zgartishlar bilan 1904-yil 18-maydagi Oq tanli cho‘rilar savdosiga qarshi kurashish to‘g‘risidagi xalqaro shartnoma;

2. Yuqorida qayd etilgan Bayonnomaga asosan kiritilgan o‘zgartishlar bilan 1910-yil 4-maydagi Oq tanli cho‘rilar savdosiga qarshi kurashish to‘g‘risidagi xalqaro konvensiya;

3. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi tomonidan 1947-yil 20-oktabrda qabul qilingan Bayonnomaga asosan kiritilgan o‘zgartishlar bilan 1921-yil 30-sentabrdagi Ayollar va bolalar savdosiga qarshi kurashish to‘g‘risidagi xalqaro konvensiya;

4. Yuqorida qayd etilgan Bayonnomaga asosan kiritilgan o‘zgartishlar bilan 1933-yil 11-oktabrdagi Balog‘atga yetgan ayollar savdosiga qarshi kurashish to‘g‘risidagi xalqaro konvensiya,

1937-yilda Millatlar Ligasi tomonidan yuqorida ko‘rsatilgan hujjatlarning harakat doirasini kengaytiruvchi konvensiya loyihasi tuzilganini e’tiborga olib,

1937-yildan boshlab paydo bo‘lgan yangi omillar o‘zida yuqorida ko‘rsatilgan hujjatlarni birlashtiradigan hamda unga aynan kerakli tuzatishlarni bo‘lgani kabi 1937-yilgi Konvensiya loyihasining asosiy qoidalarini mujassam etgan Konvensiyani tuzishga imkon berishini e’tiborga olib, shuning bilan Ahdlashuvchi Tomonlar quyidagilarga kelishib oldilar:

Ushbu Konvensiyada Tomonlar boshqa shaxsning hirsini qondirish uchun quyidagilarni amalga oshiradigan har kimni jazolash majburiyatini oladilar:

1) fohishalik maqsadida boshqa shaxsni, hattoki bu shaxsning roziligi bilan qo‘shib qo‘ysa, undasa yoki yo‘ldan urgan bo‘lsa;

2) boshqa shaxsning, hattoki bu shaxsning roziligi bilan fohishaligidan foydalansa.

Ushbu Konvensiyada Tomonlar quyidagilar bo‘yicha har kimni jazolash majburiyatini oladilar:

1) fohishaxona yuritgan yoki uni boshqargan yoki ongli ravishda fohishaxonani moliyaviy ta’minlagan yoki moliyaviy ta’minlashda ishtirok etgan;

2) uchinchi shaxslar tomonidan fohishalik maqsadida foydalanilishini bilib, bino yoki boshqa joyni yoki uning bir qismini ijaraga topshirgan yoki olgan.

Modomiki, bu ichki qonunchilik talablariga mos tushgan ekan, 1 va 2-moddalarda nazarda tutilgan huquqbuzarliklardan birini sodir etishga suiqasd qilish, shuningdek ularni sodir etishga tayyorgarlik ko‘rish harakatlari ham jazolanadilar.

Bu ichki qonunchilik talablariga mos tushgan ekan, 1 va 2-moddalarda nazarda tutilgan aktlarda ongli ravishda ishtirok etish ham jazolanadi.

Bunga ichki qonunchilik talablariga ko‘ra yo‘l qo‘yilgan ekan, sheriklik aktlari, agar bu jazolamaslikni oldini olish uchun zarur bo‘lsa, alohida jinoyatlar sifatida ko‘rib chiqiladi.

Jabrlangan kishilar ichki qonunchilikka asosan ushbu Konvensiyada nazarda tutilgan istalgan jinoyatlarga doir ishlarda da’vogarlar sifatida ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan hollarda, chet elliklar bu huquqdan ushbu davlat fuqarolari teng ravishda foydalanadilar.

Ushbu Konvensiyada har bir tomon fohishalik bilan shug‘ullanuvchi yoki shug‘ullanishda gumon qilinayotgan shaxslar yo alohida ro‘yxatga olinishi kerak bo‘lgan yoki maxsus hujjatga ega bo‘lishlari kerak bo‘lgan yoxud o‘z maqsadiga ko‘ra nazorat yoki ogohlantirishdan iborat favqulodda talablarga bo‘ysunadigan har qanday amaldagi qonun, qaror yoki ma’muriy farmoyishni rad etish yoki bekor qilish uchun barcha zarur choralarni ko‘rish majburiyatini oladilar.

Ushbu Konvensiyada nazarda tutilgan jinoyatlar uchun ilgari boshqa davlatlarda chiqarilgan hukmlar e’tiborga olinadi, chunki bunga quyidagilar uchun ichki qonunchilikda yo‘l qo‘yiladi:

1) ashaddiy jinoyatchilik faktini aniqlash;

2) jinoyatchini siyosiy va fuqarolik huquqlaridan mahrum qilish.

Ushbu Konvensiyaning 1 va 2-moddalarida nazarda tutilgan jinoyatlar qaytarib berishga olib keladigan jinoyatlar sifatida ko‘rib chiqiladi va ularga mazkur Konvensiyada har qanday tomonlar o‘rtasida tuzilgan yoki tuziladigan jinoyatchilarni qaytarib berish to‘g‘risidagi har qanday shartnoma tatbiq etiladi.

Ushbu Konvensiyada jinoyatchilarni qaytarib berishni bu haqida shartnomalar mavjudligi bilan shart qilib qo‘ymaydigan tomonlar bundan buyon o‘zlarining o‘zaro munosabatlarida mazkur Konvensiyaning 1 va 2-moddalarida nazarda tutilgan jinoyatlarni qaytarib berishga olib keladigan jinoyatlar deb tan oladilar.

Qaytarib berish qaysi davlatga qaytarib berish to‘g‘risidagi talab bilan murojaat qilingan bo‘lsa, o‘sha davlat qonuniga muvofiq amalga oshiriladi.

O‘z fuqarolarini qaytarib berish prinsipi qonunida tan olinmaydigan davlatlarda o‘z davlatiga ular tomonidan boshqa davlatda ushbu Konvensiyaning 1 va 2-moddalarida ko‘rsatilgan jinoyatlardan istalgani sodir etilgandan keyin qaytadigan fuqarolar ularning o‘z davlat sudi bo‘yicha ta’qib qilinadilar va jazoga tortiladilar.

Agar ushbu Konvensiya tomonlari o‘rtasida paydo bo‘ladigan shunga o‘xshash ishlarda xorijlikni berish talabini qondirish iloji bo‘lmasa, qoida qo‘llanilmaydi.

Agar jinoyat sodir etishda ayblanayotgan shaxs boshqa davlatda sudlangan bo‘lsa va ayblov hukmi bo‘yicha jazo muddatini o‘tagan yoki jazodan ozod qilingan yoki uning jazo muddati ushbu davlat qonunlariga muvofiq qisqartirilgan bo‘lsa, unda 9-moddaning qoidalari qo‘llanilmaydi.

Ushbu Konvensiyada hech narsa undagi u yoki bu tomonning xalqaro huquq normalariga muvofiq jinoyat yurisdiksiyasi chegaralari to‘g‘risidagi umumiy masala bo‘yicha munosabatini aniqlash sifatida talqin qilinmasligi kerak.

Ushbu Konvensiya har bir alohida davlatda Konvensiyada nazarda tutilgan jinoyatlarni ularni sodir etishda aybdor shaxslar shu davlat qonunlariga ko‘ra ta’qib qilish va jazolash singari aniqlash prinsipini buzmaydi.

Ushbu Konvensiyaning Tomonlari Konvensiyada nazarda tutilgan jinoyatlarga nisbatan sud topshiriqlarini o‘zlarining xususiy qonunlari va amaliyotiga muvofiq bajarishga majburiyat oladilar.

Sud topshiriqlarini topshirish quyidagicha amalga oshiriladi:

1) sud hokimiyatlari o‘rtasida bevosita aloqalar yo‘li bilan;

2) ikki davlat Adliya vazirlari o‘rtasida bevosita aloqalar o‘rnatish yoki topshiriq kelib chiqadigan boshqa tegishli davlat hokimiyatlarining u murojaat qiladigan davlat Adliya vaziriga bevosita murojaat qilishi yo‘li bilan;

3) topshiriq kelib chiqadigan davlatning u murojaat qiladigan davlatga diplomatik yoki konsullik vakillari vositachiligi orqali. Ko‘rsatilgan vakil sud topshiriqlarini bevosita tegishli sud hokimiyatlariga yoki topshiriq berilgan davlat hukumati tomonidan ko‘rsatilgan hokimiyatlarga yuboradi, shuningdek u ushbu hokimiyatlardan bevosita sud topshiriqlarining bajarilishi akti bo‘lgan hujjatlarni oladi.

1 va 3-bandlarda nazarda tutilgan hollarda, sud topshiriqlari nusxasi u murojaat qilingan davlatning oliy hokimiyatlariga yuboriladi.

Agar biron bir boshqa bitim bo‘lmasa, sud topshiriqlari topshiriq yuborilgan davlatning o‘z tiliga qilingan tarjimani topshiriq kelib chiqadigan hokimiyatlar tomonidan tasdiqlangan holda taqdim etilishini talab qilishi mumkinligi sharti bilan har doim u kelib chiqadigan hokimiyatlar tilida tuziladi.

Ushbu Konvensiyaning har bir tomoni bu Konvensiyadagi boshqa har bir tomonlarni boshqa davlat tomonidan unga sud topshiriqlarini yuborilishi maqbul deb hisoblanadigan yuqorida qayd etilgan usul va uslublar haqida xabardor qiladi.

Hozircha qaysidir davlatlar bunday bildirish qilmagan ekan, sud topshiriqlariga nisbatan undagi mavjud tartib kuchida qoladi.

Sud topshiriqlarining bajarilishi har qanday xarajat yoki chiqimlarni qoplash to‘g‘risidagi da’vo uchun asos bo‘la olmaydi, ekspertiza xarajatlari bundan mustasno.

Ushbu moddada hech bir narsa mazkur Konvensiyada tomonlarning jinoyat ishlarida ularning o‘z qonunlariga zid bo‘lgan isbotlashning qaysidir shakli yoki usullarini qo‘llash majburiyati sifatida talqin qilinmasligi kerak.

Ushbu Konvensiyaning har bir tomoni mazkur Konvensiyada nazarda tutilgan jinoyatlarni tergov qilish natijalarini muvofiqlashtirish va markazlashtirish vazifasi topshirilgan organni ta’sis etadi va qo‘llab-quvvatlaydi.

Bu organlar ushbu Konvensiyada nazarda tutilgan jinoyatlarni oldini olish va ularga jazo berishni yengillashtirish uchun to‘planadigan barcha axborotlarni muvofiqlashtiradilar hamda bu organlar boshqa mamlakatlarning shunga o‘xshash organlari bilan yaqin aloqada bo‘ladilar.

Bu ichki qonunchilik talablariga mos kelishi va bu 14-moddada ko‘rsatilgan organlar bo‘ysunadigan tegishli hokimiyatlar tomonidan tan olinishi sababli, ular boshqa davlatlardagi shunga o‘xshash organlar bo‘ysunadigan hokimiyatlarga quyidagi axborotlarni xabar qiladi:

1) ushbu Konvensiyada nazarda tutiladigan jinoyatlarning har biri to‘g‘risidagi va shunday jinoyatni sodir etishga har bir suiqasd to‘g‘risidagi batafsil ma’lumotlarni;

2) ushbu Konvensiyada nazarda tutiladigan jinoyatlarni sodir etishda aybdor shaxslarni qidirish, shuningdek jinoiy ta’qib qilish, qamoqqa olish, hukm qilish, qabul qilish va chiqarib yuborishni rad etishning barcha holatlari to‘g‘risida, jumladan bunday shaxslarning turar joylari o‘zgarishi va ular bilan bog‘liq boshqa har qanday foydali axborotlarni.

Shu yo‘l bilan xabar qilinadigan axborotlar jinoyatchilarning tasvirini, ularning daktiloskopik izlarini, fotosuratlarini, ish usuli to‘g‘risidagi xabarni, politsiya ma’lumotnomalarini va sudlanganlik to‘g‘risidagi ma’lumotnomalarni o‘z ichiga oladi.

Ushbu Konvensiyada Tomonlar o‘zlarining ta’lim, sog‘liqni saqlash, ijtimoiy va iqtisodiy xizmat ko‘rsatish hamda boshqa shu bilan bog‘liq xizmat ko‘rsatish turlari sohasidagi hukumatga qarashli yoki xususiy muassasalari vositasida fohishalikka qarshi kurashish hamda fohishalik va mazkur Konvensiyada nazarda tutilgan jinoyatlar qurbonlarini normal ijtimoiy sharoitlarga qaytarish va moslashtirish yuzasidan barcha zarur choralarni ko‘rish yoki rag‘batlantirish majburiyatini oladilar.

Ushbu Konvensiyada tomonlar immigratsiya va emigratsiyaga nisbatan ular tomonidan ushbu Konvensiyaga muvofiq fohishalik maqsadini ko‘zlovchi ikkala jinsdagi odamlar savdosini to‘xtatish uchun o‘z zimmalariga olgan majburiyatlarga ko‘ra talab qilinadigan hamma chora-tadbirlarni qabul qilish va amalga oshirishni zimmalariga oladilar.

Jumladan, ular quyidagi majburiyatni oladilar:

1) immigrant va emigrantlarni, ayniqsa, ayollar va bolalarni ular keladigan va jo‘natiladigan joylarda muhofaza qilish uchun barcha zarur qarorlarni chiqarish;

2) eslatib o‘tilgan savdo xavfi to‘g‘risida aholini tegishli ravishda xabardor qilish uchun choralar ko‘rish;

3) temir yo‘l stansiyalari, aviaportlar, portlar va boshqa jamoat joylarida kuzatuvni ta’minlash, shuningdek fohishalik maqsadini ko‘zlaydigan xalqaro odam savdosining oldini olish uchun zarur choralar ko‘rish;

4) mavjud “prima fasie” ma’lumotlari bo‘yicha shu savdoning bosh aybdorlari, ishtirokchilari yoki qurbonlari bo‘lgan shaxslar kelishi to‘g‘risida bildirish maqsadida hamma zarur choralarni ko‘rish.

Ushbu Konvensiyada tomonlar ularning o‘z qonunlari belgilagan shartlarga ko‘ra fohishabozlik bilan shug‘ullanuvchi hamma chet elliklar to‘g‘risida ularning shaxsini va ijtimoiy ahvolini, shuningdek ularni o‘z davlatini tashlab ketishga undagan shaxslarni aniqlash maqsadida ma’lumotlar to‘plashga majburiyat oladilar. Bu ma’lumotlar ko‘rsatilgan shaxslar kelib chiqqan davlati hokimiyatlariga ularni keyinchalik o‘z vataniga qaytarish maqsadida xabar qilinadi.

Ushbu Konvensiyada tomonlar ularning o‘z qonunlarida belgilangan shartlarga muvofiq va shu qonunlarning buzilishidan kelib chiqadigan ta’qiblar yoki boshqa tadbirlardan bekor qilmagan holda iloji boricha quyidagilar bo‘yicha majburiyat oladilar:

1) fohishalik maqsadlarini ko‘zlaydigan xalqaro odam savdosining qurbonlari bo‘lgan jabrlangan shaxslarni vataniga qaytarish bo‘yicha yakuniy tadbirlar tugaguniga qadar ularga vaqtinchalik yordam ko‘rsatish va qo‘llab-quvvatlash yuzasidan tegishli choralar ko‘rish;

2) 18-moddada ko‘rsatilgan shaxslarni, agar ular shuni xohlasalar yoki ular ixtiyorida bo‘lgan shaxslar tomonidan ularni o‘z vataniga qaytarish talabi tushsa yoki ularni mamlakatdan chiqarib yuborish to‘g‘risida qonunda asoslangan buyruq mavjud bo‘lsa, ularni o‘z vataniga qaytarish davlat bilan vataniga qaytariladigan shaxsning shaxsiyati va erishilgandan keyin fuqaroligini belgilash to‘g‘risida yoki uning xorijga kelish sanasi to‘g‘risida bitim tuzish amalga oshiriladi. Har bir tomon ushbu Konvensiyada bunday shaxsning o‘z hududidan o‘tishiga ko‘maklashadi.

Avvalgi xatboshida ko‘rsatilgan shaxslar o‘z vataniga qaytish xarajatlarini o‘zlari qoplay olmasalar va ularning ular kelib chiqqan yaqin chegaraga, jo‘nash portigacha yoki aviaportgacha vataniga qaytish xarajatlarini to‘laydigan na eri, na qarindoshlari, na vasiy bo‘lmasa, unda xarajatlar mazkur shaxslar yashaydigan davlat tomonidan to‘lanadi, shu bilan bog‘liq boshqa xarajatlarni esa ular kelib chiqqan davlat o‘z zimmasiga oladi.

Ushbu Konvensiyada tomonlar ish qidirayotgan odamlarni, ayniqsa, ayollar va bolalarni ularni bo‘lishi mumkin bo‘lgan fohishalik maqsadlarida foydalanish xavfidan himoya qilish maqsadlarida odam yollash idoralari ustidan kuzatish yuzasidan zarur choralarni, agar shunday choralar ular tomonidan ko‘rilmagan bo‘lsa, ko‘radilar.

Ushbu Konvensiyada tomonlar Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibiga mazkur Konvensiya mavzusiga oid hamda ularning davlatlarida nashr etilgan qonun va qarorlar to‘g‘risida xabar beradi, shundan keyin har yili Konvensiya bilan bog‘liq ravishda nashr etiladigan qonun va qarorlar, shuningdek mazkur Konvensiyaning qo‘llanilishiga oid barcha ko‘rilgan choralar to‘g‘risida xabar beradi. Ushbu ma’lumot Bosh kotib tomonidan vaqti-vaqti bilan e’lon qilib boriladi hamda Bosh kotib tomonidan Birlashgan Millatlar Tashkilotining barcha a’zolariga, shuningdek mazkur Konvensiya 23-moddaga muvofiq rasmiy ravishda xabar qilingan Tashkilotning a’zosi bo‘lmagan davlatlarga yuboriladi.

Agar ushbu Konvensiyadagi tomonlar o‘rtasida uning talqini yoki qo‘llanishiga nisbatan bahs paydo bo‘lsa va agar bu bahsni boshqacha yo‘l bilan hal etishning iloji bo‘lmasa, bahsda tomonlardan birining talabi bo‘yicha Xalqaro sudga yuboriladi.

Ushbu Konvensiya Birlashgan Millatlar Tashkiloti istalgan a’zosining nomidan, shuningdek Ijtimoiy va Iqtisodiy Kengash tomonidan tegishli taklif bilan murojaat qilingan istalgan boshqa davlat nomidan imzolash uchun ochiq.

Ushbu Konvensiya ratifikatsiya qilinishi kerak va ratifikatsiya aktlari Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibiga saqlash uchun topshiriladi.

Birinchi xatboshida ko‘rsatilgan va ushbu Konvensiyani imzolamagan davlatlar unga qo‘shilishi mumkin.

Qo‘shilish Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibiga qo‘shilish to‘g‘risidagi aktni saqlash uchun topshirish yo‘li bilan amalga oshiriladi.

Ushbu Konvensiyada “davlat” so‘zi mazkur Konvensiyani imzolagan yoki unga qo‘shilgan davlatning hamma mustamlaka va vasiyligidagi hududlarni hamda shu davlat xalqaro mas’uliyat sezadigan hamma hududlarni o‘z ichiga oladi.

Ushbu Konvensiya ratifikatsiya qilish yoki qo‘shilish to‘g‘risidagi ikkinchi akt saqlash uchun topshirilgan sanadan keyin to‘qsoninchi kuni kuchga kiradi.

Ushbu Konvensiyani ratifikatsiya qilayotgan yoxud saqlash uchun ratifikatsiya qilish yoki qo‘shilish to‘g‘risidagi ikkinchi akt topshirilgandan keyin unga qo‘shilayotgan har bir davlatga nisbatan mazkur Konvensiya davlat o‘zining ratifikatsiya qilish yoki qo‘shilish to‘g‘risidagi aktini saqlash uchun topshirganidan keyin to‘qson kun o‘tgach kuchga kiradi.

Ushbu Konvensiya kuchga kirgan vaqtdan besh yil o‘tgach mazkur Konvensiyadagi tomonlardan biri uni Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibiga bu haqda yozma ravishda bildirish yo‘li bilan denonsatsiya qilishi mumkin.

Bunday denonsatsiya bu haqida ariza bergan tomonga nisbatan Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi uning arizasini olgan sanadan keyin bir yil o‘tgach kuchga kiradi.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Birlashgan Millatlar Tashkilotining barcha a’zolariga hamda Tashkilotga a’zo bo‘lmagan va 23-moddada qayd etilgan davlatlarga quyidagilar haqida bildiradi:

a) 23-moddaga muvofiq olingan imzolash, ratifikatsiya qilish va qo‘shilish aktlari to‘g‘risida;

b) 24-moddaga muvofiq ushbu Konvensiyaning kuchga kirish sanasi to‘g‘risida;

s) 25-moddaga muvofiq olingan arizalarni denonsatsiya qilish to‘g‘risida.

Ushbu Konvensiyaning har bir tomoni mazkur Konvensiyaning qo‘llanilishini ta’minlash uchun o‘z konstitutsiyasiga muvofiq qonunchilik yoki boshqa zarur chora-tadbirlar ko‘rish majburiyatini oladi.

Ushbu Konvensiya qoidalari, undagi tomonlar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlariga taalluqli bo‘lgani uchun, muqaddimaning ikkinchi xatboshisi 1, 2, 3 va 4-bandlarida qayd etilgan xalqaro aktlar qoidalarini bekor qiladi, bu aktlarning har biri ulardagi tomonlarning barchasi mazkur Konvensiyaning tomonlari bo‘lgach bekor bo‘lgan hisoblanadi.

Ushbu Konvensiyada hech narsa odam savdosi va fohishalik maqsadida boshqa shaxslarni ekspluatatsiya qilishga qarshi kurashishni ta’minlaydigan qoidalarni amalga oshirish uchun mazkur Konvensiyada nazarda tutilgan shartlarga nisbatan qattiqroq shartlarni belgilaydigan muayyan qonunlar talablari bajarilishiga to‘sqinlik sifatida qaralmasligi kerak.

Ushbu Konvensiyaning 23 — 26-moddalari qoidalari mazkur Bayonnomaga nisbatan qo‘llaniladi.