1.03.00.00.00 Fuqarolik qonunchiligi / 03.08.00.00 Mulk huquqi va boshqa ashyoviy huquqlar / 03.08.05.00 Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish (shuningdek, 08.01.06.00ga qarang) / 03.08.05.01 Umumiy qoidalar;
2.09.00.00.00 Tadbirkorlik va xoʻjalik faoliyati / 09.06.00.00 Baholash faoliyati / 09.06.04.00 Baholash tartibi va standartlari]
[TSZ:
1.Fuqarolik qonunchiligi. Tadbirkorlik / Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT MULKINI BOShQARISh DAVLAT QOʻMITASINING
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qarori
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI MULKNI BAHOLASh MILLIY STANDARTI (8-SON MBMS) “XUSUSIYLAShTIRISh MAQSADIDA MULK QIYMATINI BAHOLASh”NI TASDIQLASh HAQIDA
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2009-yil 28-oktabrda 2025-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazildi]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
LexUZ sharhi
Mazkur qaror Oʻzbekistan Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktorining 2020-yil 1-maydagi 01/11-15/62-sonli “Oʻzbekiston Respublikasining Yagona milliy baholash standartini tasdiqlash haqida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3239, 04.06.2020-y.) asosan 2020-yil 5-sentabrdan oʻz kuchini yoʻqotadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻzbekiston Respublikasi “Baholash faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 26-apreldagi PQ-335-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi faoliyatini takomillashtirishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi va 2008-yil 24-apreldagi PQ-843-sonli “Baholovchi tashkilotlar faoliyatini yanada takomillashtirish va koʻrsatilayotgan xizmatlar sifati uchun ularning masʼuliyatini oshirish toʻgʻrisida”gi qarorlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi qaror qiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Oʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (8-son MBMS) “Xususiylashtirish maqsadida mulk qiymatini baholash” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatiga olingan vaqtdan boshlab oʻn kundan soʻng kuchga kiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rais D. MUSAYEV
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toshkent sh.,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2009-yil 6-oktabr,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
01/19-18/20-son
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasining 2009-yil 6-oktabrdagi 01/19-18/20-son qaroriga ILOVA
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (8-son MBMS) “Xususiylashtirish maqsadida mulk qiymatini baholash”
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mazkur Mulkni baholash milliy standarti (8-son MBMS) Oʻzbekiston Respublikasining “Baholash faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-y., 9-son, 208-modda), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 24-apreldagi PQ-843-sonli “Baholovchi tashkilotlar faoliyatini yanada takomillashtirish va koʻrsatilayotgan xizmatlar sifati uchun ularning masʼuliyatini oshirish toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 18-son, 145-modda) muvofiq Oʻzbekiston Respublikasidagi baholash faoliyatini normativ jihatdan tartibga solinishini belgilaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I-bob. Umumiy qoidalar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. 8-son MBMSning maqsadi xususiylashtirish obyektlari qiymatini aniqlash va baholash natijalarini aks ettirish meʼyorlari va qoidalarini belgilashdan iboratdir.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. 8-son MBMSning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
xususiylashtirish obyektlarini baholashning standart tushunchalari va qoidalaridan foydalanish orqali baholovchilar harakatlarining muvofiqligini taʼminlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholashning xolisonaligiga va uning sifatini oshirishga koʻmaklashishga qaratilgan tartibotlarni belgilash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
boshlangʻich dastlabki axborotga, baholash toʻgʻrisidagi hisobot mazmuniga va materialni bayon etishga quyiladigan baholash toʻgʻrisidagi hisobotlar har xil talqin qilinishini istisno etadigan talablarni belgilash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mulkni baholashning samarali milliy tizimini shakllantirishga koʻmaklashish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
II-bob. Atamalar va tushunchalar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. 8-son MBMSda quyidagi atamalar va tushunchalar qoʻllaniladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
analog — asosiy iqtisodiy, jismoniy va boshqa tavsiflarga koʻra baholash obyekti bilan oʻxshash, narxi oʻxshash shartlarda tuzilgan bitimdan yoki raqobatli bozorda qilingan taklifdan maʼlum boʻlgan boshqa obyekt;
(3-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash sanasi — baholash obyektining qiymati aniqlangan sana;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
pul oqimi — daromad keltirayotgan mulkdan foydalanishda va (yoki) uni sotishdan tushumlar va chiqimlar (xarajatlar)dan hosil boʻladigan haqiqiy yoki hisobiy davriy daromad;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
diskontlash — baholash obyektidan kutilayotgan boʻlgʻusi pul oqimlarini diskontlashning tegishli stavkasidan foydalanib joriy qiymatga keltirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
farazlar — baholovchining haqqoniy deb hisoblanadigan taxminlari. Farazlar tekshirish va tasdiqlash mumkin boʻlmagan baholash obyektiga yoki baholash yondashuvlariga taʼsir etadigan faktlar, shartlar yoki vaziyatlarni oʻz ichiga oladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
eskirish (qadrsizlanish) — jismoniy eskirish, funksional va tashqi (iqtisodiy) qadrsizlanish kabi turli sabablar taʼsirida mulk qiymatining yoʻqolishi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
narxlarning qimmatlashish indekslari — sanoat mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi korxonalarning tegishli grafa boʻyicha baholash obyektining har bir pozitsiyasiga koʻra (qurilish materiallari, mashinalar, asbob-uskunalar, texnika va texnologiyalar va h.k.) narxlar indekslari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy faoliyat turlarining umumdavlat tasniflagichining sanoat faoliyati boʻyicha (V, S, D, E) sanoat mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi korxonalarning narxlari indekslari;
(3-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kapitallashtirish — baholash obyektidan kutilayotgan tushumlarni uning joriy qiymatiga aylantirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
nazorat ulushi — mulkda qatnashish (korxona ustav fondida ulush) boʻlib, uning egasiga korxona ustidan nazorat qilish imkoniyatini taʼminlaydi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
multiplikator — korxonaning narxi yoki boshqa qiymat negizi va uning faoliyatini tavsiflovchi moliyaviy, ishlab chiqarish va moddiy koʻrsatkichlari oʻrtasidagi nisbatni koʻrsatuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
cheklovchi shartlar — qonunchilik, buyurtmachi yoki baholovchi tomonidan baholashga qoʻyilgan cheklashlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tavakkalchilik — baholash obyekti qiymatiga taʼsir koʻrsatishga qodir boʻlgan prognoz qilinayotgan natijalarga erishmaslik yoki ulardan har qanday chetlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ixtisoslashtirilgan mulk — oʻzining (mazkur mulk xususiyati yoki uning tuzilishi, konfiguratsiyasining xususiyatlari, oʻlchami, joylashgan yeri va boshqalar bilan belgilangan) xususiyatiga koʻra foydalanish doirasi cheklangan mulk;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
diskontlash stavkasi — boʻlgʻusi pul oqimlarini joriy qiymatga oʻzgartirish uchun ishlatiladigan unumlilik stavkasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kapitallashtirish stavkasi — odatda foiz hisobida ifodalangan maʼlum davr uchun daromad miqdorini qiymatga oʻzgartirishda ishlatiladigan boʻluvchi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
III-bob. Qoʻllanish sohasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Quyidagilar xususiylashtirish maqsadida baholash obyektlari (keyingi oʻrinlarda matnda baholash obyekti deb yuritiladi) hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mulkiy majmualar sifatidagi davlat unitar korxonalari yoki davlat muassasalari (keyingi oʻrinlarda matnda korxonalar deb yuritiladi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
davlat mulkida boʻlgan koʻchmas va koʻchar mulk;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
davlatga tegishli boʻlgan qimmatli qogʻozlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yuridik shaxslarning ustav fondlarida davlatga tegishli boʻlgan ulushlar va mulkiy paylar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
davlatga tegishli boʻlgan nomoddiy aktivlar (intellektual mulk obyektlaridan tashqari).
(4-bandning oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bir-biriga oʻzaro bogʻliq boʻlgan va birgalikda yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan holda mulkiy majmuadan iborat davlat aktivlari barcha aktivlar bozor qiymatining yigʻindisi sifatida baholanadi.
(4-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. 8-son MBMS baholovchi tashkilotlar, baholovchilar hamda baholash xizmatlarining buyurtmachilari uchun moʻljallangan va xususiylashtirish maqsadida baholash obyektlari qiymatini baholash boʻyicha xizmatlar koʻrsatishda va xususiylashtirilayotgan mulkni baholash toʻgʻrisidagi hisobotlarning haqqoniyligini tekshirishda qoʻllanilishi majburiydir.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bir paytning oʻzida bir korxonaning davlatga tegishli boʻlgan aksiyalari (ulushlari) va davlatga tegishli boʻlmagan aksiyalari (ulushlari) ham baholanishi kerak boʻlgan taqdirda, baholash 8-son MBMS talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
(5-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. 8-son MBMS:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bankrotlik tartibotlari doirasida realizatsiya qilinayotgan baholash obyektlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
xususiylashtirilayotgan davlat turarjoy fondi (bozor qiymati boʻyicha xususiylashtiriladigan davlat turarjoy fondi obyektlari bundan mustasno);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
havo va suv transporti vositalari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
alohida baholash obyektlari sifatida xususiylashtirilishi lozim boʻlgan intellektual mulk obyektlari qiymatini baholashga tatbiq etilmaydi.
(6-bandning uchinchi — beshinchi xatboshilari Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Baholash obyektining 8-son MBMSga muvofiq aniqlangan qiymati xususiylashtirish obyektining boshlangʻich narxini belgilashda tavsiya etiladigan qiymat hisoblanadi. Xususiylashtirish chogʻida tuzilgan bitimda belgilangan narx baholashni amalga oshirish chogʻida aniqlangan qiymatdan farq qilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. 8-son MBMSni amaliyotda qoʻllashda ushbu 8-son MBMSning ilovasida keltirilgan Uslubiy koʻrsatmalardan foydalanish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
IV-bob. Buxgalteriya hisobi standartlari bilan aloqadorlik
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Baholash amaliyotida “eskirish” atamasining mazmunini buxgalteriya hisobida qoʻllaniladigan shunday atama (amortizatsiya ajratmalari) mazmunidan farqlash lozim. Shu tufayli ham, “eskirish” yoki “hisoblangan eskirish” atamalarini baholovchilar Oʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (1-son MBMS)da (roʻyxat raqami 1604, 2006-yil 24-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 30-son, 302-modda) aks ettirilgan baholashning umumiy prinsiplari va tushunchalariga muvofiq qoʻllashlari lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
“Asosiy vositalar”, “tovar-moddiy zaxiralari”, “nomoddiy aktivlar”, “boshlangʻich qiymat”, “joriy qiymat”, “qoldiq (balans) qiymati” tushunchalari ular buxgalteriya hisobida qaysi maʼnoda qoʻllanilsa, shu maʼnoda tushunilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Moliyaviy hisobot hujjatlaridan MBMSning asosiy farqi shu bilan belgilanadiki, baholash obyektini baholashda qoʻllaniladigan qiymatning puldagi ifodasi tarixiy fakt emas, balki muayyan davrda obyektning foydaliligiga qiymatning tanlangan turiga muvofiq berilgan baho hisoblanadi. Qiymatning bu bahosi moliyaviy hisobotda aks ettirilgan qiymatdan farq qilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V-bob. Standart talablari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. Baholash obyektining qiymatini xususiylashtirish maqsadida baholash quyidagi bosqichlardan tashkil topadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash haqidagi vazifani belgilash va baholash obyektini baholash toʻgʻrisida shartnoma tuzish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektini identifikatsiya qilish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
axborot yigʻish va uni tahlil qilish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektidan eng maqbul va eng samarali foydalanishning tahlili (8-son MBMSda nazarda tutilgan hollar uchun);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash yondashuvlari va usullarini tanlash, asoslash va qoʻllash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash natijalarini, qoʻllanilgan baholash yondashuvlarini muvofiqlashtirish va baholash obyektining yakuniy qiymatini hisoblash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash haqidagi hisobotni tuzish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Baholash haqidagi vazifani belgilash va baholash obyektini baholash toʻgʻrisida shartnoma tuzish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Baholash haqidagi vazifa buyurtmachi tomonidan baholovchi tashkilot bilan birgalikda tuziladi va baholash obyektini baholash toʻgʻrisidagi shartnomaga ilova sifatida rasmiylashtiriladi. Baholash haqidagi vazifada quyidagilar koʻrsatilishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining nomi va tavsifi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash sanasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash maqsadi (maqsadlari) va baholash natijalaridan foydalanish moʻljali;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash maqsadiga muvofiq boʻlgan qiymat turi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
cheklovchi shartlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
buyurtmachi yoki uning vakili taqdim etishi lozim boʻlgan dastlabki maʼlumotlar roʻyxati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash ishlarini bajarish muddatlari.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash maqsadiga va baholash obyektining xususiyatlariga qarab baholash haqidagi vazifa qoʻshimcha shartlarni oʻz ichiga olishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Davlat korxonasi yoki muassasasini xususiylashtirishda, agar davlat mulki obyektlarini tasarruf etuvchining qarorlari bilan oʻzgacha tartib oʻrnatilgan boʻlmasa, baholash obyektining bozor qiymati aniqlanadi. Baholash maqsadlariga qarab bozor qiymati bilan bir qatorda bozor qiymatidan farq qiluvchi boshqa qiymat aniqlanishi ham mumkin. Bozor qiymatidan farq qiluvchi boshqa qiymatini aniqlash zarur hollarda, aniqlanayotgan qiymatning qoʻllanish sabablari va uning bozor qiymatidan farqi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda ochib berilishi va tavsiflanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Aniqlanadigan qiymat turi baholash haqidagi vazifada belgilanishi va keyinchalik baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirilishi va tushuntirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Baholash obyektini identifikatsiya qilish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Baholash obyektini identifikatsiya qilishda baholovchi baholash obyektini va unga boʻlgan huquqlarning amaldagi holatini taqdim etilgan hujjatlarga muvofiqligini aniqlaydi. Shuningdek, baholash jarayonida vujudga kelishi mumkin boʻlgan farazlar va cheklovchi shartlar tahlili amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Baholash obyektini identifikatsiya qilish baholovchi tomonidan buyurtmachi va (yoki) uning vakili taqdim etgan hujjatlar asosida baholash obyektini koʻzdan kechirish, oʻlchash, fotosuratga olish (zarur holda), uning amalda mavjudligi va holatini tekshirish, obyekt nomi, tashkiliy-huquqiy shakli, joylashgan yeri, jismoniy tarkibi, texnik tavsifini va baholash obyektining oʻziga xos xususiyatlarini aks ettiruvchi boshqa maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan tavsifini oʻrganish yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. Aksiyalar, ulushlar (paylar)ni baholashda baholovchi mulkdorning mazkur obyektlarga boʻlgan huquqlarini buyurtmachi yoki uning vakolatli shaxsi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarga, yaʼni: korxona (emitent)ning taʼsis hujjatlariga hamda Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi va investitsiya vositachisining maʼlumotlariga muvofiqligini identifikatsiyadan oʻtkazishi kerak.
(17-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Buyurtmachi bilan kelishgan holda, baholash obyektini (uning tarkibiy qismlarini) identifikatsiya qilish baholash obyekti faoliyatining xususiyati va (yoki) asosiy vositalar birligining miqdoridan kelib chiqqan holda cheklangan xususiyat kasb etishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyektini identifikatsiya qilishning cheklangan xususiyati baholash haqidagi vazifada cheklovchi shartlar bilan bir qatorda koʻrsatiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Taqdim etilgan hujjatlar bilan baholash obyekti va unga boʻlgan mulkiy huquqlarning amaldagi holati oʻrtasidagi tafovutlar aniqlangan taqdirda, baholovchi bu haqda buyurtmachiga va (yoki) hujjatlarni taqdim etgan shaxsga xabar berishi va ularga tegishli tuzatishlar kiritishni talab qilishi shart.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Buyurtmachi va (yoki) hujjatlarni taqdim etgan shaxs ularni baholovchining talablari bilan muvofiq holatga keltirishni rad etgan yoki ularga zaruriy tuzatishlarni kiritish mumkin boʻlmagan holda, baholovchi baholashni amalga oshirishdan bosh tortishi yoki baholashni baholash obyektining amaldagi holatidan kelib chiqib, taqdim etilgan hujjatlar va baholash obyektining holati oʻrtasida tafovut mavjudligini baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirgan holda amalga oshirishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Axborot yigʻish va uni tahlil qilish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Axborot yigʻish va uni tahlil qilish:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektiga oid huquqni belgilovchi hujjatlarni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektiga oid buxgalteriya hisobi va hisobot maʼlumotlarini;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining tuzilishi, baholanayotgan huquqlar tarkibi va mazkur huquqlarni tasdiqlovchi hujjatlar haqidagi maʼlumotlarni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektiga oid qoʻshimcha yuklamalar va servitutlar haqidagi maʼlumotlarni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektidan foydalanishga cheklovlarni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti va uning tarkibiy qismlarining texnik tavsifini;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti mansub boʻlgan bozorning holati va dinamikasi haqidagi axborotni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
boshqa xil axborotni olish va oʻrganishni oʻz ichiga oladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxonalar (aksiyalar, ulushlar, paylar)ni baholashda korxona (emitent) tavsifi va rivojlanish rejalari qoʻshimcha tarzda oʻrganiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
buyurtmachi yoki uning vakilidan olingan dastlabki maʼlumotlardan, shuningdek baholovchi tomonidan buxgalteriya, birlamchi va statistik hisob maʼlumotlaridan olingan, baholash obyekti rahbari (balans saqlovchi, emitent) imzosi bilan tasdiqlangan maʼlumotlardan;
(21-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktorining 2019-yil 27-fevraldagi 01/10-10/51-sonli (roʻyxat raqami 2025-4, 11.03.2019-y.) buyrugʻi tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 12.03.2019-y., 10/19/2025-4/2736-son)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishlarni bajarishga jalb qilingan uchinchi shaxslardan olingan, ularning imzosi bilan tasdiqlangan axborotdan;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ixtisoslashgan tashkilotlardan olingan (tarmoqqa oid, analitik sharhlar, fond bozori sharhlari), shu jumladan ommaviy axborot vositalari va Internet tarmogʻida eʼlon qilingan axborotdan;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
boshqa xil (soʻrov, intervyu natijalariga koʻra va boshqa manbalardan olingan) axborotdan, bunda mazkur axborotdan foydalanish uchun javobgarlik baholovchiga yuklatiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Quyidagilar baholash obyektini baholashda buyurtmachi yoki uning vakili taqdim etadigan dastlabki axborot hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
xususiylashtirilayotgan korxonalar (aksiyalar, ulushlar, paylar) uchun:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yuridik shaxsning amaldagi ustavi yoki taʼsis shartnomasi, aksiyadorlar reyestridan koʻchirma (reyestr saqlovchining maʼlumotnomasi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
shoʻba va tobe jamiyatlar haqida axborot, ularga oid huquqni belgilovchi va moliyaviy hujjatlar;
(22-bandning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
oxirgi uch yil uchun va oxirgi hisobot sanasiga qadar boʻlgan holatga koʻra buxgalteriya balanslari va moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotlarni oʻz ichiga oluvchi buxgalteriya hisobi va hisobot maʼlumotlari, balans moddalariga izohlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va uzoq muddatli qoʻyilmalar roʻyxati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5 yildan kam boʻlmagan muddatga moʻljallangan korxonaning rivojlanish rejasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
uchastkadagi yerdan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar, shu jumladan uchastkaning hududiy chegarasi haqida maʼlumotlar (geodezik plan/chizma yoki yer uchastkasining u joylashgan yer koʻrsatilgan va tavsiflangan xaritalari nusxalari, yer uchastkasini ajratish toʻgʻrisida qaror);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
binolar va inshootlarga oid kadastr hujjatlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektidan foydalanishga oid qoʻshimcha yuklamalar va cheklovlar, shu jumladan uzoq muddatli ijara mavjudligi haqida maʼlumotlar (vakolatli organ maʼlumotnomasi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
oxirgi hisobot yili uchun auditor xulosasi (agar auditorlik tekshiruvi oʻtkazilgan boʻlsa);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
koʻchmas mulk uchun:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
uchastkadagi yerdan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar, shu jumladan uchastkaning hududiy chegarasi haqida maʼlumotlar (geodezik plan/chizma yoki yer uchastkasining u joylashgan yer koʻrsatilgan va tavsiflangan xaritalari nusxalari, yer uchastkasini ajratish toʻgʻrisida qaror);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
binolar va inshootlarning kadastr hujjatlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
servitutlar va uzoq muddatli ijara shartnomalari mavjudligi haqida maʼlumotlar (vakolatli organ maʼlumotnomasi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
binolar va inshootlar miqdori va texnik holati, koʻkalamzorlar, hududni obodonlashtirish va muhandislik kommunikatsiyalari haqida axborot;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti tarkibida baholanishi lozim boʻlgan mulk haqida maʼlumotlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanishi lozim boʻlgan mulkning boshlangʻich va qoldiq (balans) qiymatlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
korxona (emitent)dan joriy foydalanish haqida axborot;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mashinalar va uskunalar uchun:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
obyektning toʻliq nomi: rusumi, modeli, seriyasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishlab chiqaruvchi zavod (firma);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanayotgan uskunani xarid qilish, ijaraga olishga yoki unga nisbatan oʻzga huquqqa oid hujjatlarning nusxalari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishlab chiqarilgan yil va ishga tushirilgan sana;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
obyektning texnik tavsifi (texnik hujjatlarga binoan);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining texnik holatiga oid aktlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
inventar raqami, baholash sanasidan oldin oxirgi hisobot sanasiga qadar boʻlgan holatga koʻra boshlangʻich va qoldiq (balans) qiymatlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
konservatsiya va taʼmirlash haqida maʼlumotlar (uzellar, agregatlarni almashtirish, takomillashtirish);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
transport vositasi texnik pasportining nusxasi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. Dastlabki axborotdan tashqari baholovchi korxona faoliyati bilan bogʻliq tavakkalchiliklar, baholanayotgan korxona va (yoki) tarmoq korxonalari aksiyalarining kotirovkalari va aksiyalar kurslarining oʻzgarishlari, aksiyadorlar oʻrtasida aksiyalarning taqsimlanishi, aksiyalarning aksiyadorlar oʻrtasida taqsimlanishi, oʻxshash mulk boʻyicha bitimlar, oʻxshash mulkni ijaraga berishning bozor stavkalari haqida qoʻshimcha axborotni yigʻadi va tahlil qiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yigʻiladigan axborotning xususiyati va hajmini baholovchi baholash haqidagi vazifaga, baholash obyektining xususiyatlari va baholash natijalarining qoʻllanilishiga qarab belgilaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. Baholash jarayonida foydalaniladigan axborot ishonchli va baholovchi narxni belgilovchi eng muhim omillarni aniqlashi uchun yetarli boʻlishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Buyurtmachi yoki uning vakili taqdim etgan axborot (shu jumladan maʼlumotnomalar, jadvallar, buxgalteriya balanslari), shuningdek baholovchining oʻzi bevosita yiqqan axborot shu axborotni taqdim etgan tashkilot rahbari tomonidan imzolangan holdagina ishonchli deb hisoblanadi.
(24-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktorining 2019-yil 27-fevraldagi 01/10-10/51-sonli (roʻyxat raqami 2025-4, 11.03.2019-y.) buyrugʻi tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 12.03.2019-y., 10/19/2025-4/2736-son)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. Baholovchi, agar taqdim etilgan axborot hajmi va sifati 8-son MBMS talablariga muvofiq baholashni amalga oshirish va baholash haqida hisobot tayyorlash uchun yetarli boʻlmasa, baholash ishlarini bajarishdan bosh tortish huquqiga ega.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. Baholashni oʻtkazish vaqtida baholovchi olgan barcha axborot va hujjatlardan maxfiylik sharoitida, qonunchilik talablarini hisobga olgan holda foydalanilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. Yigʻilgan axborot asosida baholovchi tomonidan baholash obyektiga mansub boʻlgan bozor va tarmoq hamda moliyaviy hisobot tahlil qilinadi, shuningdek zarur holda unga tuzatish kiritiladi. Bunda, tuzatilgan hisobotdan faqat baholash haqidagi vazifada nazarda tutilgan maqsadlarda foydalaniladi.
(27-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Baholash obyektidan eng maqbul va eng samarali foydalanishning tahlili
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28. Baholash obyektidan eng maqbul va eng samarali foydalanishning tahlili faqat baholashning alohida obyekti hisoblangan koʻchmas mulkni baholash chogʻida amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29. Baholash obyektidan eng maqbul va eng samarali foydalanishning tahlili baholash obyektidan eng daromadli va raqobatli foydalanish yoʻlini aniqlash uchun oʻtkaziladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30. Mavjud foydalanish sharoitida (baholash obyektlari faoliyat turi saqlangan holda xususiylashtirilganda) baholash obyektining qiymati aniqlangan holda baholash obyektidan eng maqbul va eng samarali foydalanishning tahlili oʻtkazilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31. Baholash obyektidan eng maqbul va eng samarali foydalanishni aniqlash baholovchi oʻz tahliliy malakasi yordamida chiqargan xulosalar va amalga oshirgan hisob-kitoblar mahsuli hisoblanadi va soʻzsiz faktni emas, balki uning fikrini ifoda etadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32. Obyektdan eng maqbul va eng samarali foydalanishning variantini aniqlashda tahlilning quyidagi mezonlaridan foydalaniladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qonunchilik nuqtai nazaridan ruxsat etilganlik — moʻljallangan foydalanishning xususiyati baholash obyekti mulkdorining harakatlarini cheklovchi qonunchilikka zid boʻlmasligi lozim;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
jismoniy imkoniyat — baholash obyektidan eng maqbul va eng samarali foydalanish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
moliyaviy jihatdan maqsadga muvofiqlik — obyektdan foydalanish baholash obyektining mulkdoriga daromadni taʼminlashi lozim;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mumkin qadar yuqori darajadagi samaradorlik — eng maqbul va eng samarali foydalanish yo mulkdorning sof foydasini mumkin qadar koʻpaytirishni, yo baholash obyektining eng katta qiymatiga erishishni nazarda tutadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Baholash yondashuvlari va usullarini tanlash, asoslash va qoʻllash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33. Baholash obyektining qiymatini xususiylashtirish maqsadida baholashda baholovchi daromad, xarajat va qiyosiy yondashuvlardan foydalanadi. Biron-bir yondashuvni qoʻllash mumkin emasligi yoki qoʻllashning cheklanishi baholovchi tomonidan baholash toʻgʻrisidagi hisobotda asoslanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34. U yoki bu yondashuvni qoʻllashda baholovchi 8-son MBMSda belgilangan baholash usullarining biridan foydalanadi. Baholashning eng maqbul usulini tanlash baholovchining mulohazalariga muvofiq amalga oshiriladi va baholash natijalaridan foydalanishning maqsadi, aniqlanayotgan qiymat turi, baholash obyektining xususiyatlari va axborot manbalari bilan belgilanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35. Daromad yondashuvi baholash obyektining qiymatini mazkur obyektdan foydalanishdan olish kutilayotgan daromadlarning joriy qiymatini aniqlashga asoslanadi. Baholash xaridor mazkur obyektni xarid qilishdan olishi mumkin boʻlgan boʻlgʻusi daromadlarning prognoziga muvofiq shakllantiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36. Daromad yondashuvi doirasida toʻgʻridan toʻgʻri kapitallashtirish usuli yoki pul oqimlarini diskontlash usuli qoʻllaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Daromad yondashuvi usullari bilan baholash diskontlash stavkasi va (yoki) kapitallashtirish stavkasidan foydalanishni nazarda tutadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Diskontlash stavkasi pul oqimining qoʻllaniladigan modelidan kelib chiqib belgilaniladi.
(36-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
(36-bandning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
37. Toʻgʻridan-toʻgʻri kapitallashtirish usuli baholash obyektidan foydalanishdan har yili teng miqdorda pul oqimlarini olish moʻljallanganda amaldagi aktivlarni baholash uchun qoʻllaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Usul baholash obyektidan yil davomida foydalanishdan olingan pul oqimini kapitallashtirish stavkasidan foydalangan holda qiymatga aylantirishga asoslanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
38. Pul oqimlarini diskontlash usuli pul oqimlari beqaror boʻlgan obyektlarni baholashda qoʻllaniladi va boʻlgʻusi pul oqimlari joriy pul oqimlaridan sezilarli darajada farq qilishi mumkin, degan farazga asoslanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mazkur usul boʻlgʻusi daromadlar prognozini shakllantirishni, daromadlarni olish bilan bogʻliq tavakkalchilikka baho berishni va daromadlarni olish vaqtini aniqlashni nazarda tutadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Boʻlgʻusi daromadlarni aniqlashda korxona faoliyatining kutilayotgan muddati ikki davrga boʻlinadi. Prognoz davri deb ataladigan birinchi davr uchun pul tushumlarining batafsil yilma-yil prognozi tuziladi. Prognoz davri tugaganidan soʻng korxona pul tushumlarining oʻsish surʼatlari umuman olganda barqaror boʻlib qoladigan va ularni oldindan aytish mumkin boʻladigan mutanosib holatga erishishi lozimligi (prognozdan keyingi davr) faraz qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
39. Qiyosiy yondashuv oldi-sotdi bozor narxlarini va (yoki) ular mavjud boʻlmagan holda taklif narxlarini baholash obyektiga qiyosiy (oʻxshash) obyektning tegishli tuzatishlarini hisobga olib taqqoslashga asoslanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Analoglarni tanlashning asosiy mezonlari boʻlib, baholash obyekti bilan oʻxshash jismoniy va iqtisodiy tavsiflar, analogning baholash obyekti bilan ayni bir bozor segmenti va (yoki) tarmoqqa mansubligi, baholash obyekti va analogdan foydalanishning oʻxshashligi hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
40. Baholash obyekti qiymatini qiyosiy yondashuvda baholashda kapital bozori usuli (kompaniya-analog usuli), bitimlar usuli, bozorga oid taqqoslashlar usuli, baholash obyekti bilan oldingi bitimlar usuli va analog bilan toʻgʻridan toʻgʻri taqqoslash usuli (mashinalar, uskunalar va transport vositalari qiymatini baholash uchun) qoʻllaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41. Kapital bozori usuli (kompaniya-analog usuli) taqqoslash uchun asos sifatida bozorda vujudga kelgan maʼlum oldi-sotdi narxidan foydalanishni nazarda tutadi.
(41-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
42. Bitimlar usuli aksiyalar nazorat paketining va umuman korxonaning narxlari haqidagi axborotga asoslanadi. Usuldan aksiyalarning nazorat paketlarini yoki korxonalarni baholashda foydalaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
43. Bozorga oid taqqoslashlar usuli baholanayotgan koʻchmas mulk bilan jismoniy va iqtisodiy tavsiflarga koʻra oʻxshash boʻlgan koʻchmas mulkni sotishga doir bitimlarning bozor narxlarini yoki taklif narxlarini tahlil qilishga asoslanadi. Usul “talab va taklif” prinsipiga asoslanib, mazkur prinsipga muvofiq obyekt narxi shu joyda, shu vaqtda va shu bozorda analogga boʻlgan talab va taklifning oʻzaro aloqasi natijasida aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
44. Baholash obyekti bilan oldingi bitimlar usulini qoʻllashda baholash obyekti bilan ilgari tuzilgan bitimlarning narxlari axborot manbai hisoblanadi. Bunda, baholovchi vaqt omilini, shuningdek, iqtisodiy muhit va tarmoqdagi holatlarning oʻzgarishlarini hisobga olib tuzatishlar kiritadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
45. Analog bilan toʻgʻridan toʻgʻri taqqoslash usuli asosan taqqoslashning oʻxshash obyektlari xususidagi bozorga oid axborotdan hamda baholash obyektining aniq nusxalariga doir axborotdan foydalanishga asoslanadi. Usul analoglarning narxlariga ularning joylashgan yeri va bitim sanasini hisobga olgan holda tuzatishlar kiritishni nazarda tutadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
46. Qiyosiy yondashuv usullaridan foydalanish oʻxshash obyektlarning jismoniy va iqtisodiy tavsiflari, narxlari va bitimlarning sanalari, joylashgan yeri, bajarilishi, ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning turdoshligi va oʻxshash obyektlarning boshqa tavsiflari haqida axborotning mavjudligini nazarda tutadi. Baholanayotgan obyekt oʻxshash obyektdan qay darajada farq qilsa, ayni shu darajada oʻxshash obyekt narxiga u baholash obyekti bilan ayni bir tavsifga ega boʻlgan holda qanday narxda sotilishi mumkinligini aniqlash uchun tuzatishlar kiritiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
47. Qiyosiy yondashuv usullari bilan baholash barcha analoglar boʻyicha hisoblanadigan va ayni bir koʻrsatkichga koʻpaytiruvchi sifatida qoʻllaniladigan multiplikatorlardan foydalanishga asoslanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
48. 8-son MBMS maqsadlarida ikki xil multiplikator: oraliqli va momentli multiplikatorlardan foydalaniladi. Qoʻllanilgan multiplikatorni tanlash baholovchi tomonidan baholash toʻgʻrisidagi hisobotda asoslanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
49. Xarajat yondashuvi umumiy eskirish yoki qilingan xarajatlar (majburiyatlar) hisobiga qadrsizlanishni hisobga olib obyektni tiklash yoki almashtirish uchun zarur boʻlgan xarajatlarni aniqlashga asoslanadi.
(49-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Xarajat yondashuvi daromadli obyektni baholashga nisbatan birdan-bir yagona yondashuv sifatida qoʻllanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
50. Xususiylashtirilayotgan korxona (aksiyalar, ulushlar, paylar)ni baholashga nisbatan xarajat yondashuvining asosiy usuli sof aktivlar usulidir. Ayrim hollarda, davlat mulki obyektlarini tasarruf etuvchining tugatilayotgan korxona mulkini (tarkibiy birliklarini) xususiylashtirish toʻgʻrisida qarori mavjud boʻlgan taqdirda, xususiylashtirish obyektini baholashga nisbatan xarajat yondashuvi qoʻllanilganda tugatish qiymati usulidan foydalanilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
51. Sof aktivlar usuli qoʻllanilganda baholanayotgan mulk tarkibiga quyidagilar kiritiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
korxona balansidagi va qonunchilikda belgilangan xususiylashtirish tartibotlari doirasida oʻtkazilgan inventarizatsiya natijasida aniqlangan asosiy vositalar, ularning texnik holatidan qatʼi nazar, amaldagi (shu jumladan vaqtinchalik kapital taʼmirlashda boʻlgan va modernizatsiya qilinayotgan obyektlar, tugallanmagan qurilish obyektlari) va konservatsiya qilingan, zaxira yoki rezervdagi obyektlar (oʻrnatilmagan asbob-uskunalar), ishlab chiqarish va xoʻjalik inventari, ishchi va mahsuldor hayvonlar, koʻp yillik oʻsimliklar va boshqa turdagi, shuningdek, boshqa korxonalar va tashkilotlarga foydalanish uchun, ijaraga berilgan asosiy vositalar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
xususiylashtirilayotgan korxona (binolar, inshootlar, obyektlar) joylashgan yer uchastkalaridan (agar ular boʻlsa) foydalanish huquqi va korxona faoliyati uchun zarur boʻlgan ajratilgan yer uchastkalaridan foydalanishga boʻlgan huquq;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
boshqa uzoq muddatli aktivlar, shu jumladan nomoddiy aktivlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
joriy aktivlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
boshqa aktivlar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
52. Mulkni baholash quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) quyidagilarning tiklanish qiymati aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
koʻchmas mulkning (binolar va inshootlarning) tiklanish qiymati loyiha-smeta hujjatlari asosida yoki qurilish-montaj ishlarining qimmatlashishini inobatga oluvchi indekslarni, shuningdek narxlarning qimmatlashishi indekslarini qoʻllash orqali binolar va inshootlar tiklanish qiymatini aniqlashning yiriklashtirilgan koʻrsatkichlari asosida;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mashinalar, uskunalar va transport vositalarining (havo va suv transporti vositalari bundan mustasno) tiklanish qiymati almashtirish xarajatlari yoki aniq nusxasini yaratish xarajatlari negizida, yoxud ularning boshlangʻich balans qiymatini ishlab chiqaruvchi zavodlarning narxlari, preyskurantlar, prays-varaqlar qiymatiga muvofiq boʻlgungacha qayta baholash yoki baholash sanasiga asosiy fondlarni Hukumat qarori boʻyicha soʻnggi qayta baholash sanasidan boshlab narxlarning qimmatlashish indekslarini qoʻllash orqali;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qolgan asosiy vositalarning tiklanish qiymati ularning boshlangʻich balans qiymatini ishlab chiqaruvchi zavodlarning narxlari, preyskurantlar, prays-varaqlar qiymatiga muvofiq boʻlgungacha qayta baholash yoki baholash sanasiga asosiy fondlarni Hukumat qarori boʻyicha soʻnggi qayta baholash sanasidan boshlab narxlarning qimmatlashish indekslarini qoʻllash orqali;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qurilishi tugallanmagan obyektlarni baholash koʻchmas mulk obyektlari sifatida xarajat yondashuvi usullari bilan konstruktiv elementlari bitkazilganligi darajasidan kelib chiqib amalga oshiriladi (mavjud boʻlganda);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
oʻrnatilmagan asbob-uskunalarni baholash xarajat yondashuvi usullari bilan mashinalar, uskunalar, transport vositalarini baholash tartibida amalga oshiriladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) eskirish hajmi aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
koʻchmas mulk, shu jumladan qurilishi tugallanmagan obyektlar uchun — umumiy eskirish (jismoniy, funksional va tashqi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mashinalar, uskunalar va transport vositalari uchun — umumiy eskirish (jismoniy, funksional va tashqi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qolgan asosiy vositalar uchun — jismoniy eskirish yoki normativ (balans boʻyicha qabul qilingan) eskirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
oʻrnatilmagan asbob-uskunalar uchun — funksional va tashqi eskirish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻchmas mulk, mashina va uskunalar, shuningdek transport vositalari umumiy eskirishining hisoblangan miqdori oʻlchami balansda saqlovchining buxgalteriya hisobiga binoan inobatga olinadigan eskirishdan yuqori natijani bergan hollarda baholovchi 8-son MBMSni qoʻllash boʻyicha uslubiy koʻrsatmalarda belgilangan tartibda baholash obyektining amaldagi holatidan kelib chiqib umumiy eskirish qiymatini xisobga oladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholovchi tomonidan qolgan asosiy vositalarning har bir pozitsiyasi boʻyicha aniqlangan eskirish hajmi davlat mulkini xususiylashtirish jarayonida tashkil etilgan Komissiya tomonidan belgilangan normativ eskirish miqdoridan yuqori boʻlishi mumkin emas.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Agar yangi aniqlangan obyektlar va balans qiymatiga ega boʻlmagan obyektlar baholanishi lozim boʻlsa, eskirish miqdori baholovchi tomonidan ekspertiza asosida baholash sanasidagi haqiqiy holatidan kelib chiqib belgilanadi;
(52-band “b” kichik bandining sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2018-yil 5-fevraldagi 01/19-10/09-sonli (roʻyxat raqami 2025-3, 01.03.2018-y.) qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 01.03.2018-y., 10/18/2025-3/0833-son)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
v) 10 foizdan kamroq qoldiq qiymatga ega boʻlgan asosiy vositalar boʻyicha baholash vaqtida ularning tiklanish qiymatining 10 foizi miqdoridagi qiymati kiritiladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g) intellektual mulk obyektlari Oʻzbekiston Respublikasi Mulkni baholash milliy standarti (13-son MBMS) “Intellektual mulk obyektlari qiymatini baholash”ga (roʻyxat raqami 2371, 2012-yil 18-iyun) muvofiq baholanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d) uzoq muddatli investitsiyalar qiymatini baholash belgilangan tartibda bozor qiymati boʻyicha amalga oshiriladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
e) baholash chogʻida tovar-moddiy zaxiralariga taalluqli inventarlar va xoʻjalik buyumlarining qiymati balans qiymatiga teng holda qabul qilinadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
j) qolgan uzoq muddatli va joriy aktivlar qiymati, shuningdek korxonaning majburiyatlari korxonaning oxirgi (baholash sanasidagi) hisoboti korxonaning buxgalteriya balansi maʼlumotlari asosida balans qiymati boʻyicha belgilanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda muddati kechiktirilgan xarajatlar va daromadlar qiymati quyidagi tarzda belgilanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
agar ular buxgalteriya hisobining milliy standartlari bilan belgilangan aktivlar va majburiyatlarni tan olish mezonlariga javob bersa, ularning qiymati balans qiymatiga teng holda qabul qilinadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
agar ular buxgalteriya hisobining milliy standartlari bilan belgilangan aktivlar va majburiyatlarni tan olish mezonlariga javob bermasa, ularning qiymati toʻlanadigan foyda soligʻi (muddati kechiktirilgan daromad uchun) yoki mazkur soliqdan tejalgan summa (muddati kechiktirilgan xarajatlar uchun) boʻyicha hisoblanadi.
(52-band “j” kichik bandining toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2018-yil 5-fevraldagi 01/19-10/09-sonli (roʻyxat raqami 2025-3, 01.03.2018-y.) qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 01.03.2018-y., 10/18/2025-3/0833-son)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlanadigan soliq summasi yoki uning tejash summasi ushbu soliqning amaldagi stavkasini muddati kechiktirilgan xarajatlar va daromadlarning balans qiymatiga koʻpaytirish yoʻli bilan hisoblanadi;
(52-band “j” kichik bandining beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2018-yil 5-fevraldagi 01/19-10/09-sonli (roʻyxat raqami 2025-3, 01.03.2018-y.) qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 01.03.2018-y., 10/18/2025-3/0833-son)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z) yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarning qiymatini baholash yer rentasi asosida amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Buxgalteriya balansi korxona tomonidan yiliga bir martalik davriylikda tuzilganda, agar baholash sanasi buxgalteriya balansini tuzish sanasidan uch oydan ortiq muddatga ortda qolgan boʻlsa, hisob-kitoblar uchun asos sifatida oxirgi (baholash sanasidan oldingi) chorak yakuni boʻyicha oraliq balans olinadi.
(52-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
53. Asosiy vositalar qiymatini baholashda ularning baholash natijalari boʻyicha aniqlangan qiymati korxona buxgalteriyasida koʻrsatilgan va korxona balansida aks ettirilgan balans qoldiq qiymatidan kam boʻlmasligi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
54. Baholash obyekti korxonada ishtirok etish ulushi (aksiya paketi, ulushi, payi) boʻlgan hollarda balansda saqlovchi (emitent) asosiy vositalari qiymatini baholash yuqoridagiga oʻxshash tartibda amalga oshiriladi.
(54-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
(54-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
541. 8-son MBMS doirasida har bir yondashuv boʻyicha usullar yaxlit korxonaning yoki 75 foizdan yuqori nazorat ulushi qiymatini baholash shartlarini nazarda tutadi. 75 foiz va undan kam boʻlgan aksiyalar paketlari (ulushlar, paylar)ning qiymatini baholash tegishli chegirmalarni inobatga olgan holda amalga oshiriladi. Chegirmalarni qoʻllash 8-son MBMSni qoʻllash boʻyicha Uslubiy koʻrsatmalarda belgilangan tartibga muvofiq amalga oshiriladi.
(541-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan kiritilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-§. Qoʻllanilgan baholash yondashuvlari natijalarini muvofiqlashtirish va baholash obyektining yakuniy qiymatini hisoblash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
55. Baholash obyektining yakuniy qiymatini hisoblash uchun baholovchi, qoʻllanilgan baholash yondashuvlari natijalarini muvofiqlashtirish (oʻlchash)ni amalga oshiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
56. Muvofiqlashtirish jarayonida baholovchi barcha omillar, shu jumladan qabul qilingan farazlar va cheklashlar tahlili asosida har bir yondashuvning afzalliklari va kamchiliklari nisbatini, baholashning yakuniy natijasiga ularning taʼsiri darajasini turli yondashuvlarni qoʻllashda olingan natijalarga beriladigan oʻlchov koeffitsiyentlarini tahlil qilish yoʻli bilan miqdor jihatidan aks ettirishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
57. Turli xil yondashuvlar bilan olingan eng katta va eng kichik natijalar oʻrtasida jiddiy (30 foizdan ortiq) tafovut mavjud boʻlgan taqdirda, mazkur tafovut sabablari tahlil qilinib, uning natijalari baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettiriladi va muvofiqlashtirish uchun baholovchi fikriga koʻra eng ishonchli boʻlgan natijalar tanlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
58. Baholash obyektining yakuniy qiymatini hisoblashda baholovchining barcha mulohazalari va farazlari asoslanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
59. Baholashga yondashuvlarni qoʻllash natijalari muvofiqlashtirilganidan keyin baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirilgan baholash obyektining yakuniy qiymati yagona kattalik sifatida ifodalanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-§. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tuzish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60. Yozma tarzda tuzilgan baholash toʻgʻrisidagi hisobot baholovchi tashkilot baholash obyekti qiymatini aniqlash boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarganligini tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholovchi tashkilot tomonidan baholash obyekti qiymatini aniqlash boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarganligini tasdiqlovchi hujjat boʻlib, baholash toʻgʻrisidagi hisobot hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
61. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda baholash obyektiga tavsif beriladi, yigʻilgan axborot, amalga oshirilgan tahlil bosqichlari va hisob-kitoblar aks ettiriladi, olingan natijalar asoslanadi, baholash obyektining yakuniy qiymati, baholash bazasining tasdigʻi, baholash maqsadi, shuningdek baholash natijalarini toʻliq va bir xilda talqin qilishni taʼminlovchi barcha farazlar va cheklovchi shartlar koʻrsatiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirilgan dastlabki maʼlumotlar tarkibi va amalga oshirilgan baholash jarayonini bayon etishning ketma-ketligi baholash obyekti qiymatini hisoblashni toʻliq aks ettirish imkonini berishi va oʻxshash natijalarga olib kelishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
62. Hisobot faqat baholash jarayonida hisoblash va tahlil qilishda foydalanilgan axborot va maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilgan, baholashni amalga oshirish chogʻida foydalanilgan yoki hisoblashlar natijasida olingan axborotga axborot manbaiga ishora qilish yoʻli bilan izoh berilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
63. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot quyidagi tarkibiy qismlardan iborat boʻlishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
titul varagʻi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mundarija;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
umumlashtiruvchi qism (ilova xat);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qisqartmalar, shartli belgilar, simvollar, birliklar va atamalar roʻyxati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
asosiy qism;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
xulosa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
foydalanilgan manbalar roʻyxati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ilovalar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
64. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot raqamlangan va baholovchi (baholovchilar) tomonidan sahifama-sahifa imzolangan, ipdan oʻtkazilgan, shuningdek baholash buyurtmachisi shartnoma tuzgan baholovchi tashkilot rahbarining imzosi va muhri bilan (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) tasdiqlanishi lozim.
(64-band Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2016-yil 26-maydagi 01/27-26/34-sonli (roʻyxat raqami 2025-1, 01.06.2016-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 22-son, 255-modda)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
65. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotga ilovada baholovchi foydalangan va baholash obyektining miqdor va sifat tavsiflarini belgilovchi hujjatlarning nusxalari, shuningdek texnik inventarizatsiya hujjatlari va boshqa zarur hujjatlar keltirilishi lozim. Agarda bu baholash haqida vazifada belgilangan boʻlsa, baholash obyektining uning baholash sanasidagi joriy holatini aks ettiruvchi fotosuratlari mavjudli majburiydir.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ilovada baholovchi tashkilot litsenziyasi, baholovchilarning malaka sertifikatlari va fuqarolik javobgarligi sugʻurta polisining nusxalari ham keltirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
66. Baholovchi tashkilot baholashning baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirilgan natijalari uchun qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholovchi tashkilot koʻrilgan zararlar yoki baholash obyektining sud tomonidan baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirilgan qiymat haqqoniy emas deb topilganligi uchun, agar ular baholash buyurtmachisi yoki uchinchi shaxslar tomonidan ishonchsiz axborot berilishi oqibatida vujudga kelgan boʻlsa, javobgar boʻlmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
VI-bob. Axborotni oshkor etishga qoʻyiladigan talablar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
67. Baholash jarayonida foydalanilgan axborotni baholash toʻgʻrisidagi hisobotda oshkor etish shunday amalga oshirilishi lozimki, baholash haqidagi hisobotdan foydalanuvchilar baholash jarayoni mantiqini va baholash obyektining qiymatini aniqlash uchun baholovchi koʻrgan choralarni tushuna olsinlar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
68. Baholash jarayonida qoʻllanilgan barcha axborot oshkor etilishi lozim, maxfiy xususiyatga ega boʻlgan axborot bundan mustasno. Maxfiy axborotni baholovchi faqat buyurtmachi va (yoki) mazkur axborotni taqdim etgan shaxslar bilan kelishgan holda yoki sudning tegishli qaroriga binoan oshkor etadi. Foydalanilayotgan axborotning maxfiylik darajasi buyurtmachi va (yoki) mazkur axborotni taqdim etuvchi yoki unga bevosita aloqador boʻlgan shaxslar tomonidan belgilanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
69. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda barcha farazlar va cheklovchi shartlarning mohiyati, shuningdek, axborotni oshkor etishga qoʻyiladigan har qanday talablar ochib beriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotga mazkur standartga va qabul qilingan boshqa mulkni baholash standartlariga rioya qilinganligi haqidagi bayonot kiritilishi, standartlarning talablaridan har qanday chetga chiqish koʻrsatilishi va bunday chetga chiqishga izoh berilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
70. Baholash obyektining 8-son MBMS talablariga muvofiq tuzilgan baholash toʻgʻrisidagi hisobotda koʻrsatilgan yakuniy qiymatidan, agar baholash haqidagi hisobot tuzilgan sanadan baholash obyektini xususiylashtirish maqsadida uning boshlangʻich narxi tayinlangan sanagacha 6 oydan ortiq vaqt oʻtmagan boʻlsa, xususiylashtirish maqsadida foydalanilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash oʻtgan (baholashni amalga oshirish sanasiga mos kelmaydigan) sanaga qadar boʻlgan holatga koʻra amalga oshirilgan taqdirda, baholash obyektining qiymati haqidagi xulosa baholash amalga oshirilgan sanadagina haqiqiy boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
VII-bob. Standartdan chetga chiqish shartlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
71. Meʼyoriy qoidalar yoki davlat mulkini tasarruf etuvchilarning qarorlari baholovchiga 8-son MBMS talablariga toʻliq yoki qisman rioya qilish imkoniyatini bermasa, baholovchi qiymatni aniqlash boʻyicha mos keluvchi hisoblashlarni va tegishli baholash tartibotlarini qoʻllashi lozim. Bunda, baholash haqidagi hisobotda aniqlanishi lozim boʻlgan qiymatni koʻrsatish bilan bir qatorda 8-son MBMS talablaridan chetga chiqish sabablari dalillar bilan asoslanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mulkni baholash Milliy standarti (8-son MBMS) “Xususiylashtirish maqsadida mulk qiymatini baholash”ga ILOVA
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-son MBMS “Xususiylashtirish maqsadida mulk qiymatini baholash”ni qoʻllash boʻyicha uslubiy koʻrsatmalar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-son MBMSni qoʻllash boʻyicha uslubiy koʻrsatmalar (keyingi oʻrinlarda uslubiy koʻrsatmalar deb yuritiladi) 8-son MBMSni amalda qoʻllash maqsadida ishlab chiqilgan.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I-bob. Atamalar va tushunchalar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Uslubiy koʻrsatmalarda quyidagi atamalar va tushunchalardan foydalaniladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tashqi (iqtisodiy, ekologik) eskirish — tashqi vaziyat oʻzgarishi (shu jumladan koʻchmas mulk bozoridagi oʻzgarishlar, ijtimoiy, moliyaviy, qonunchilik, ekologik va boshqa sharoitlarning oʻzgarishi) natijasida mulk qiymatidagi yoʻqotishlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
umumiy eskirish — jismoniy, funksional va tashqi eskirish natijasida aktivni tiklanish qiymatining yoki almashtirish qiymatining kamayishi;
(1-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bartaraf etib boʻlmaydigan eskirish — kelib chiqish sabablarini bartaraf etish xarajatlari ularni bartaraf etish natijasida obyekt qiymatiga qoʻshiladigan qiymatdan koʻproq xarajatga ega eskirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
pul oqimining prognozdan keyingi davri — prognoz davri tugaganidan keyin biznesning daromadlari barqarorlashadigan va qolgan davrda barqaror uzoq muddatli oʻsish surʼatlari yoki cheksiz bir maromdagi daromadlar kuzatiladigan davr. Uzoq muddatli oʻsish surʼatlari 2 foiz miqdorida qabul qilinadi;
(1-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan beshinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
nazorat uchun mukofot — nazorat elementlari mavjudligini aks ettiradigan qoʻshimcha qiymat;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
reversiya — prognoz davrining oxirida kapitalning qaytishi;
(1-bandning sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
likvidlilikning pastligi uchun chegirma — obyekt lozim darajada likvid emasligini aks ettirish uchun uning bozor qiymati kamaytiriladigan mutlaq yoki nisbiy kattalik;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
xususiy kapital — korxonaning barcha majburiyatlari chegirib tashlanganda qoladigan aktivlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
almashtirish qiymati — oʻxshash darajada foydali boʻlgan yangi yaxshilanishlarning joriy narxlardagi qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
jismoniy eskirish — tabiiy qarish, notoʻgʻri foydalanish, loyihalash vaqtida yoʻl qoʻyilgan xatolar yoki foydalanish qoidalarining buzilishi natijasida obyekt (uning elementlari) foydalanishga yaroqlilik xususiyatlarini qisman yoki toʻla yoʻqotishi bilan bogʻliq boʻlgan qiymatdagi yoʻqotishlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
funksional eskirish — xohishlar, texnik innovatsiyalar yoki bozor standartlari oʻzgarishi natijasida obyekt qiymatidagi yoʻqotishlar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
II-bob. Baholash haqida vazifani belgilash va baholash obyektini baholash toʻgʻrisida shartnoma tuzish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Baholash haqidagi vazifani belgilash buyurtmachi tomonidan baholovchi tashkilot bilan birgalikda amalga oshiriladi. Baholash haqidagi vazifada baholash obyektini baholashning asosiy shartlari, shuningdek, baholashni oʻtkazishning cheklovchi shartlari belgilanadi va taʼriflanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Baholash haqidagi vazifa quyidagi shaklda tuziladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyekti (korxona, emitent) joylashgan manzil
Buyurtmachi va uning rekvizitlari
Baholovchi tashkilot va uning rekvizitlari
Baholashni oʻtkazish uchun asos
Baholash obyektining tashkiliy-huquqiy shakli
Baholashning maqsadi va vazifalari
Aniqlanayotgan qiymat turi
Cheklovchi shartlar
Baholash sanasi
Baholashni oʻtkazish grafigi (muddatlari)
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotni buyurtmachiga taqdim etish sanasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
* Biznesni baholashda baholash obyektining tavsifi davlatga tegishli baholanadigan qimmatli qogʻozlarning soni, ulush va mulkiy payning miqdorini oʻz ichiga olishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash maqsadiga va baholash obyektining xususiyatlariga qarab baholash haqidagi vazifa qoʻshimcha shartlarni oʻz ichiga olishi mumkin.
(3-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Baholash haqida, vazifa baholash obyektini baholash toʻgʻrisidagi shartnomaga ilova sifatida rasmiylashtiriladi. Shartnomaga baholashni oʻtkazish uchun zarur boʻlgan, buyurtmachi yoki uning vakili taqdim etadigan hujjatlar roʻyxati ilova qilinishi ham mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
III-bob. Baholash obyektini identifikatsiya qilish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Yigʻilgan (buyurtmachidan yoki uning vakillaridan olingan) birlamchi hujjatlarga ega boʻlgan holda, baholovchi buyurtmachining vakili yoki baholash obyektining balansda saqlovchisi (emitent) vakili bilan birga baholash obyektini koʻzdan kechirish, uning amaldagi holatini oʻrganish, uni tavsiflash, oʻlchash va fotosuratga olishni hamda baholash obyektini identifikatsiya qilish uchun zarur boʻlgan boshqa harakatlarni bajaradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Baholash obyektini identifikatsiya qilish vaqtida baholash obyektining amaldagi holatidan kelib chiqib uning sifat va miqdor koʻrsatkichlarining buyurtmachi va (yoki) uning vakili taqdim etgan hujjatlarda koʻrsatilgan maʼlumotlarga muvofiqligi aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Shuningdek, baholash obyektiga boʻlgan amaldagi mulkiy huquqlarning mulkka boʻlgan huquqni tasdiqlovchi hujjatlarga muvofiqligi oʻrganiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Zarur holda baholovchining soʻroviga binoan hujjatlarni taqdim etgan shaxs tegishli hujjatlarga aniqliklar (izohlar)ni qoʻshimcha maʼlumotnomalar sifatida rasmiylashtiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyektini identifikatsiya qilish boʻyicha bajarilgan barcha ishlarni baholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Korxonani baholashda baholash toʻgʻrisidagi hisobotda quyidagilar aks ettirilishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
korxonaning nomi va yuridik manzili;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tarmoqqa mansubligi va asosiy faoliyat turi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sana va reyestr raqami;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tashkiliy-huquqiy shakli;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami va bank rekvizitlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mulk tarkibi va tuzilishi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
filiallar va vakolatxonalar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mulkiy huquqlar, cheklashlar, qoʻshimcha yuklamalar va servitutlar, ijara shartnomalari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
korxonaning moliyaviy-iqtisodiy holati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholanayotgan korxonaning miqdor va sifat koʻrsatkichlarini aniqlash vaqtida uning faoliyat yoʻnalishlarini, korxona tarixi, ishlab chiqarish quvvatlari, ishchi va boshqaruv xodimlari haqidagi retrospektiv maʼlumotlarni, ichki moliyaviy axborotni (buxgalteriya balansi maʼlumotlarini, oxirgi uch yil uchun moliyaviy natijalar va pul mablagʻlarining harakati haqidagi hisobotlarni) oʻrganish va ularga tavsif berish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Koʻchmas mulkni baholash vaqtida quyidagilarni tavsiflash va identifikatsiya qilish lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
nomi, foydalanish yoʻnalishi va joriy foydalanish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti joylashgan yer, uning jismoniy va huquqiy tavsifi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining iqtisodiy xususiyatlari va daromad keltirish qobiliyati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
koʻchmas mulk hisoblanmaydigan, lekin baholashga kiritiladigan har qanday mulk yoki nomoddiy aktivlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektiga aloqador boʻlgan har qanday maʼlum servitutlar, cheklashlar va qoʻshimcha yuklamalar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Mashinalar va uskunalarni baholash vaqtida, baholash maqsadiga qarab, quyidagilarni identifikatsiya qilish lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mustaqil foydalaniladigan mashinalar, agregatlar va qurilmalarni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
texnologik jarayonga muvofiq texnologik mashinalar va yordamchi moslamalarni birlashtiruvchi texnologik majmualarni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishlab chiqaruvchi tarkibiy boʻlinmaning inventar obyektlar toʻplamidan iborat boʻlgan mashinalar yoki dastgohlar parkini;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
transport vositalarini.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mashinalar va uskunalarni identifikatsiya qilish ikki bosqichda amalga oshiriladi. Birinchi bosqichda baholanayotgan uskunalarning inventar roʻyxati tahlil qilinadi, ularning texnik-iqtisodiy tavsiflari aniqlanadi. Mazkur axborot manbai boʻlib inventar kartochkalari, texnik pasportlar, tavsifnomalar, foydalanish boʻyicha qoʻllanmalar, nomenklatura maʼlumotnomalari va boshqa hujjatlar xizmat qiladi. Ikkinchi bosqich baholash obyekti oʻrnatilgan joyda amalga oshiriladi va uning amaldagi holatini oʻrganishni nazarda tutadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mashinalar va uskunalarni identifikatsiya qilish quyidagi usullardan biri yordamida amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yakka tartibda identifikatsiya uskunalar (mashinalar yoki transport vositalari)ning har bitta birligini alohida oʻrganish, tashqi koʻzdan kechirish va asbob, moslama, jihoz va inventarni amalda butligini, shuningdek ularning ish qobiliyatini va foydalanish uchun tayyorligini tekshirish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Yakka tartibda identifikatsiya mashinalar, uskunalar va transport vositalari alohida baholash obyektlari yoki korxonalarning ustav fondiga kiritish uchun moʻljallangan obyektlar hisoblangan yoki baholanayotgan korxona tarkibida boʻlgan, miqdori 300 birlikdan kam boʻlgan hollarda oʻtkaziladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ommaviy identifikatsiya baholash obyektlarining turdosh guruhlarini (turlar yoki rusumlar yoki foydalanish yoʻnalishi yoki boshqalarga koʻra) shakllantirish prinsipiga binoan amalga oshiriladi. Ommaviy identifikatsiya mashinalar, uskunalar va transport vositalari koʻchmas mulk tarkibida uning ajralmas qismi sifatida baholangan yoki baholanayotgan korxona tarkibida boʻlgan, miqdori 300 birlikdan kam boʻlmagan hollarda oʻtkaziladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mashinalar, uskunalarni va transport vositalarini identifikatsiya qilish usullaridan qatʼi nazar, identifikatsiya taomilida quyidagi axborotni aks ettirish talab etiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
nomi, modeli (rusumi) mazkur turdagi baholanayotgan obyektlar sonini koʻrsatgan holda;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishlab chiqaruvchining nomi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
obyektning yoʻnalishi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
asosiy texnik tavsifi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tayyorlangan yil va (oxirgi) foydalanishga topshirish sanasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
poydevorga oʻrnatilishi va kommunikatsiya tarmoqlariga ulanishi haqida maʼlumotlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
obyektning taʼmirlanishi va unga texnik xizmat koʻrsatilishi, uning ayrim uzellari va agregatlari almashtirilishi haqida maʼlumotlar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Mulkni identifikatsiya qilish vaqtida baholovchi zaharli yoki xavfli materiallarning mavjudligi yoki oʻzgacha taʼsirini, aniq yoki yashirin nuqsonlarni aniqlash uchun tegishli organlar tomonidan biron-bir tekshiruv oʻtkazilgani yoki oʻtkazilmaganini baholash toʻgʻrisidagi hisobotda koʻrsatishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
IV-bob. Axborot yigʻish va uni tahlil qilish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. Baholash obyektlarini baholash uchun axborot yigʻish tartibi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
zarur maʼlumotlar tarkibini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
axborot manbalarini tanlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
zarur axborotni yigʻish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
maʼlumotlarni tizimga solish, ularni ishlash va tahlil qilish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
axborotni baholash toʻgʻrisidagi hisobotda bayon etishni oʻz ichiga oladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Baholash jarayonida foydalaniladigan axborot baholovchiga narxni shakllantiruvchi eng muhim omillarni aniqlash va baholash obyektining yakuniy qiymati haqida asosli xulosa chiqarish imkoniyatini taʼminlashi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Baholovchi baholashni oʻtkazish uchun zarur boʻlgan axborotni yigʻishni amalga oshiradi, baholash obyektining miqdor va sifat koʻrsatkichlarini oʻrganadi, baholash obyektining qiymatini aniqlash uchun muhim boʻlgan axborotni, shu jumladan:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining qiymatiga taʼsir etuvchi iqtisodiy, ekologik va boshqa omillar haqidagi axborotni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti mansub boʻlgan bozordagi talab va taklif haqidagi axborotni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti haqidagi axborotni, shu jumladan huquqni tasdiqlovchi hujjatlarni, baholash obyektidan joriy foydalanish haqidagi, baholash obyekti bilan bogʻliq qoʻshimcha yuklamalar haqidagi maʼlumotlarni, baholash obyektining jismoniy xususiyatlari, uning texnik va foydalanishga oid koʻrsatkichlari, eskirishi, oldingi va kutilayotgan daromadlar va xarajatlar haqidagi axborotni, baholash obyektiga doir buxgalteriya hisobi va hisobot maʼlumotlarini, shuningdek, baholash obyektining qiymatini aniqlash uchun ahamiyatga molik boʻlgan boshqa axborotni baholashni oʻtkazish vaqtida qoʻllanilishi lozim boʻlgan yondashuvlar va usullar yordamida tahlil qilishni amalga oshiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Korxonalar (aksiyalar, ulushlar, paylar)ni baholash vaqtida baholovchi yigʻilgan buxgalteriya (moliyaviy) hisoboti asosida korxona moliya-xoʻjalik faoliyatining tahlilini amalga oshirishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Baholovchi axborotning yetarliligi va haqqoniyligini tahlil qilishni buning uchun unga maʼlum boʻlgan vositalar va usullardan foydalanib amalga oshirishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Agar qoʻshimcha axborotdan foydalanish baholash obyektining yakuniy qiymatini sezilarli darajada oʻzgarishiga olib kelmasa, yigʻilgan axborot baholash maqsadi uchun yetarli deb hisoblanishi mumkin. Axborot yetarli emasligi baholash obyekti qiymatini baholashning yakuniy natijasiga taʼsir koʻrsatgan boʻlsa, bu hol baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V-bob. Baholash obyektidan eng maqbul va eng samarali foydalanishning tahlili
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Baholash obyektidan eng maqbul va eng samarali foydalanishning tahlili koʻchmas mulk bozor qiymatini hisoblashning ajralmas qismidir.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Eng maqbul va eng samarali foydalanish koʻchmas mulkdan foydalanishning qonun yoʻli bilan ruxsat etilgan, jismoniy jihatdan roʻyobga chiqarish va moliyaviy jihatdan amalga oshirish mumkin boʻlgan, koʻchmas mulkning funksional imkoniyatlarini toʻla roʻyobga chiqarish va uning eng katta qiymatini taʼminlash imkoniyatini beradigan ehtimol tutilgan yoʻli sifatida aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. Baholash obyektidan foydalanish, agar u qonunga muvofiq taʼqiqlangan yoki uni jismoniy jihatdan amalga oshirish mumkin boʻlmasa, eng samarali deb qaralishi mumkin emas. Hatto foydalanish qonunda ruxsat etilgan va jismoniy jihatdan uni amalga oshirish mumkin boʻlgan holda ham baholovchi oqilona mulohazalarga koʻra bunday foydalanish amalda mumkinligi haqidagi oʻz fikrini asoslashi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tahlil foydalanishning bir yoki bir nechta varianti boʻlishi mumkinligini namoyish etganidan soʻng, moliyaviy nuqtai nazardan ularning asosliligi tekshiriladi. Baholash obyektining eng katta qiymatini taʼminlaydigan va boshqa talablarga javob beradigan foydalanish eng samarali deb hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Foydalanishning qonunda ruxsat etilgan va jismoniy jihatdan amalga oshirish mumkin boʻlgan barcha variantlari orasidan baholash obyektiga kiritilgan investitsiyalarga zarur miqdordagi daromadni va baholash obyektining eng katta qiymatini taʼminlaydigan foydalanish varianti tanlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Baholash obyektidan foydalanishning ehtimol tutilgan variantlarini tanlashga uning jismoniy tavsifi, servitutlar va boshqa qoʻshimcha yuklamalar, yaxshilashlarni amalga oshirish mumkin emasligi, obyekt joylashgan yer hamda baholovchi aniqlashi shart boʻlgan boshqa omillar muayyan cheklashlar belgilashi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Eng samarali foydalanishning bir necha turlarini aniqlash mumkin boʻlgan hollarda baholovchi foydalanishning barcha muqobil variantlarini undan foydalanish natijalariga taʼsir etuvchi barcha ichki va tashqi omillar nuqtai nazaridan koʻrib chiqishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Baholash obyekti uning faoliyat turi va asosiy yoʻnalishini saqlash sharti bilan xususiylashtirilayotgan boʻlsa, eng maqbul va eng samarali foydalanishning tahlili oʻtkazilmaydi. Keyinchalik uning qiymatini hisoblashda baholovchi baholash obyektidan uning joriy foydalanilishiga muvofiq foydalaniladi degan farazdan kelib chiqishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bozorga oid axborot yetarli emasligi eng maqbul va eng samarali foydalanishning tahlilidan voz kechilishiga va baholash obyektidan foydalanishning joriy turi eng maqbul deb eʼtirof etilishiga sabab boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Eng maqbul va eng samarali foydalanishning tahlilini amalga oshirishdan voz kechish baholovchi tomonidan baholash toʻgʻrisidagi hisobotda asoslanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
VI-bob. Baholash yondashuvlari va usullarini tanlash, asoslash va qoʻllash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Daromad yondashuvi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Baholash obyektlari qiymatini daromad yondashuvi bilan baholash pul oqimlarini diskontlash usuli yoki toʻgʻridan toʻgʻri kapitallashtirish usuli yordamida amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxonalar (aksiyalar, ulushlar, paylar)ni baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Pul oqimlarini diskontlash usuli (keyingi oʻrinlarda matnda POD usuli deb yuritiladi) pul oqimlari beqaror boʻlgan korxonalarni baholash uchun qoʻllaniladi va baholash obyektining qiymatini prognoz va prognozdan keyingi davrlarda (davrning oxirida) undan kutilayotgan pul oqimlarining joriy qiymatlarini qoʻshish yoʻli bilan aniqlashga asoslanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Hisoblashlar quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
PV — joriy qiymat;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
CF — n-chi davr pul oqimi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
FV — reversiya, prognozdan keyingi davrda korxonaning qoldiq qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
DR — diskontlash stavkasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
n — prognoz davrining oxirgi yili.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Prognoz yilining oʻrtasida pul oqimlarini olish moʻljallanayotgan boʻlsa (ishlab chiqarish mavsumiy boʻlganda, daromad yil mobaynida boʻlib-boʻlib olinganda), pul oqimi prognoz davrining oʻrtasidan boshlab diskontlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Hisob-kitob quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Agar baholash sanasi moliyaviy yilning boshlanishi bilan mos kelmasa, u holda yillik pul oqimi quyidagi tartibda hisoblab chiqiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
SFn =
k*CFi
+
(4 — k)*CFi+1
4
4
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
SFn — yillik pul oqimi har bir hisob davri uchun,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
k — baholash sanasidan boshlab moliyaviy yil yakuniga qadar choraklar soni,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Cfi — tegishli moliyaviy yilning pul oqimi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mazkur formulani qoʻllashda oxirgi prognoz yili uchun pul oqimining prognoz koʻrsatkichi pul oqimining uzoq muddatli oʻsish surʼatlarini inobatga olgan holda prognozdan keyingi davridagi kabi hisoblab chiqiladi.
(22-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. Quyidagilar korxona (aksiyalar paketlari, ulushlar, paylar)ni POD usuli bilan baholashning asosiy bosqichlari hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) pul oqimi modelini tanlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) prognoz davrining davom etish muddatini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
v) retrospektiv tahlil, tushum, xarajatlar va investitsiyalarni prognoz qilish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g) har bir davr uchun pul oqimi miqdorini hisoblash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d) diskontlash stavkasini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
e) prognozdan keyingi davrdagi qiymat (reversiya qiymati) miqdorini hisoblash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
j) boʻlgʻusi pul oqimlari va reversiya joriy qiymatlarini qoʻshish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z) yakunlovchi tuzatishlar kiritish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. Xususiylashtirilayotgan korxona (aksiyalar paketlari, ulushlar, paylar)ni baholash vaqtida xususiy va investitsiya qilingan kapital uchun pul oqimlarining modellari qoʻllaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Uzoq muddatli majburiyatlarning ulushi baholash sanasi holatiga barcha aktivlar balans qiymatining 30 foiz va undan ortigʻini tashkil etgan taqdirda investitsiyalangan kapital uchun pul oqimi modeli qoʻllaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Uzoq muddatli qarzdorlik boʻyicha ilgari sof foydani hisoblashda chegirib tashlangan foizlarni toʻlash
Minus
Foizlarni toʻlash summasiga toʻgʻri keladigan foyda soligʻi qismi
Jami:
Investitsiyalangan kapital uchun pul oqimi
(24-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. Prognoz davrining davom etish muddatini aniqlash korxonaning rivojlanish rejalarini, qiymat koʻrsatkichlari (tushum, tannarx, daromad, narxlar va boshqalar) dinamikasini, talab, ishlab chiqarish va sotuv hajmlarining oʻzgarish tendensiyalarini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Prognoz davrining davom etish muddati besh yil qilib belgilanadi. Baholash haqidagi vazifada prognoz davrining bundan kattaroq muddati belgilanishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxonaning mavjudligini tugatish uchun obyektiv sabablar boʻlmasa, u nomuayyan muddat mavjud boʻlishi mumkinligi faraz qilinadi. Korxonaning keyingi mavjudlik muddati ikki qismga: baholovchi pul oqimlari dinamikasini prognoz qiladigan prognoz davriga va pul oqimi oʻsishining uzoq muddatli surʼatlari hisobga olinadigan prognozdan keyingi davrga boʻlinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. Retrospektiv tahlil va prognoz korxona va umuman tarmoq faoliyatining retrospektiv koʻrsatkichlari bilan mantiqan mos kelishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yalpi tushum tahlili va prognozi quyidagi omillarni oʻrganishni talab etadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishlab chiqarilayotgan mahsulot nomenklaturasini;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishlab chiqarish hajmlari va mahsulot narxlarini;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
korxonaning oʻsish surʼatlarini;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mahsulotga boʻlgan talabni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mavjud (shu jumladan hali ishga solinmagan) ishlab chiqarish quvvatlarini;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kapital qoʻyilmalarning imkoniyatlari va ehtimol tutilgan oqibatlarini;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
korxonaning rivojlanish rejalarini.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. Xarajatlarni prognoz qilishda baholovchi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
retrospektiv maʼlumotlar va tendensiyalarni hisobga olishi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
oʻzgarmas va oʻzgaruvchan xarajatlar tuzilishini oʻrganishi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bir martalik va alohida (zaruriy) xarajatlar moddalarini oʻrganishi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kreditlar boʻyicha foizlar toʻlash uchun xarajatlarni qarzdorlikning prognoz qilinayotgan darajalariga muvofiq hisoblashi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
prognoz qilinayotgan xarajatlarni raqib korxonalarning tegishli koʻrsatkichlari yoki tarmoqdagi oʻrtacha oʻxshash koʻrsatkichlar bilan taqqoslashi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
eskirgan uskunalarni almashtirish uchun xarajatlar (qoʻyilmalar) qilish zarurligini prognoz qilishi va asoslashi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
aktivlarning amortizatsiya ajratmalarini ularning oʻsishi va hisobdan chiqarilishini hisobga olib aniqlashi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28. Investitsiyalarni (investitsiyalar, moliyalash manbalari, investitsiyalar siyosatiga boʻlgan ehtiyojni) tahlil va prognoz qilishda baholovchi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mablagʻlar jalb qilish (kreditlar olish, qarzlar va h.k.)ga boʻlgan zaruriyatni tahlil qilishi;
(28-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ortiqcha yoki yetishmayotgan aylanma vositalarni aniqlashi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
asosiy kapital eskirishiga qarab uni almashtirish va ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish maqsadida kapital qoʻyilmalarning zaruriy miqdorini aniqlashi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
uzoq muddatli qarzdorlikning oʻzgarishi (koʻpayishi yoki kamayishi)ni hisoblashi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29. Prognoz davrining har bir yiliga pul oqimi miqdorini hisoblash uchun bilvosita va bevosita usullar qoʻllaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bilvosita usul faoliyat yoʻnalishlari boʻyicha pul mablagʻlari harakatining tahliliga yoʻl qoʻyadi. U daromaddan foydalanish va mavjud pul mablagʻlarini investitsiyalashni amalda namoyish etadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bevosita usul kirim va chiqim moddalari, yaʼni buxgalteriya schyotlari boʻyicha pul mablagʻlari harakatining tahliliga asoslanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Pul oqimi hajmini hisoblashda baholovchi korxonaning rivojlanish rejalarini oʻrganadi va zarur holda ularga tuzatish kiritadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30. 8-son MBMS doirasida baholash usullarini qoʻllash vaqtida diskontlash stavkasi pul oqimining modeliga qarab belgilanadi: xususiy kapital uchun pul oqimi va investitsiyalangan (qarzga olingan) kapital uchun pul oqimi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Xususiy kapital uchun pul oqimidagi diskontlash stavkasi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
DReq = K * R
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
DReq — Xususiy kapital uchun pul oqimidagi diskontlash stavkasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
R — baholash sanasidagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining qayta moliyalashtirish stavkasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
K — baholash obyektiga investitsiyalash tavakkalchiligi uchun ustamani inobatga oluvchi koeffitsiyent (tavakkalchilik koeffitsiyenti).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tavakkalchilik koeffitsiyenti korxonaning moliyaviy-xoʻjalik faoliyati holati asosida balli tizim boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Investitsiyalangan kapital uchun pul oqimidagi diskontlash stavkasi kapitalning oʻrtacha olingan qiymati usuli bilan xususiy kapital va qarzga olingan mablagʻlarga nisbatan sermahsullikning oʻlchangan stavkalarini qoʻshish yoʻli bilan hisoblab chiqiladi. Salmoq sifatida qarzga olingan va xususiy mablagʻlarning kapital tuzilishidagi ulushlari qabul qilinadi. Hisoblashlar quyidagi formulaga binoan amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
DRic = KD * (1 — TC) * WD + KP * WP + KS * WS
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
DRic — investitsiyalangan kapital uchun pul oqimidagi diskontlash stavkasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
KD — qarz mablagʻlar boʻyicha bankning foiz stavkasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
TC — korxona foydasiga soliq stavkasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
KP — imtiyozli aksiyalar boʻyicha foyda soligʻi stavkasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
KS — yuqorida taʼriflangan uslubiyatga muvofiq oddiy aksiyalar boʻyicha foyda soligʻi stavkasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WD — korxonaning kapitali tuzilishidagi qarzga olingan kapital ulushi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WP — korxonaning kapitali tuzilishidagi imtiyozli aksiyalarning ulushi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WS — korxonaning kapitali tuzilishidagi oddiy aksiyalarning ulushi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kapitallashtirish stavkasi sifatida:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
korxonalar qiymatini baholashda, shu jumladan korxonalarning ustav fondidagi davlatga tegishli boʻlgan aksiyalar, ulushlar, paylarni foizdagi nisbatini baholashda, pul oqimining uzoq muddatli oʻsish surʼatlarining 2 foiz miqdorini ayirgan holdagi diskontlash stavkasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qoʻchmas mulk va/yoki yer uchastkalaridan foydalanish huquqlarini baholashda — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining qayta moliyalashtirish stavkasiga teng boʻlgan miqdorda qabul qilinadi.
(30-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31. Prognoz davridagi reversiya qiymatini hisoblash korxonaning barcha aktivlari tuzilishiga qarab amalga oshiriladi.
(31-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxona aktivlari asosan uzoq muddatli aktivlar (asosiy vositalar, kapital qoʻyilmalar, investitsiyalar va boshqalar)dan iborat boʻlsa, reversiya qiymati prognozdan keyingi davr sanasidagi korxona sof aktivlarining bozor qiymatini diskontlash yoʻli bilan hisoblanadi.
(31-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda, prognozdan keyingi davrda korxona sof aktivlarining bozor qiymati sifatida korxona qiymatini xarajat yondashuvi bilan hisoblash natijasi olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Hisoblashlar quyidagi formulalar boʻyicha amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S1 = V * I * (1-A)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S2 = S1 * I * (1-A)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S3 = S2 * I * (1-A)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
…
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sn = Sn-1 * I * (1-A)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
FV = Sn * 1,02 , bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S1, S2, S3, …, Sn — sof aktivlarning tegishli prognoz davrlaridagi bozor qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V — baholash sanasida korxona sof aktivlarining bozor qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I — narxlarning qimmatlashish indekslari;
(31-bandning oʻn uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
A — asosiy vositalar amortizatsiya ajratmalarining oʻrtacha hajmini 5 foiz miqdorida belgilovchi 0,05 koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
FV — prognozdan keyingi davrda kutilayotgan qiymat (reversiya qiymati);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
n — prognoz davrlari soni.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxona aktivlari asosan joriy aktivlar (pul mablagʻlari, tayyor mahsulot, tovarlar va boshqalar)dan iborat boʻlgan holda, reversiya qiymati prognozdan keyingi birinchi davr pul oqimini pul oqimi oʻsishining uzoq muddatli surʼatlarini hisobga oluvchi kapitallashtirish stavkasi boʻyicha hisoblanadi. Hisoblashlar quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
FV — prognozdan keyingi davrda kutilayotgan qiymat (reversiya qiymati);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
CFr — prognozdan keyingi (qoldiq) davrning birinchi yilidagi pul oqimi (oxirgi prognoz davrining pul oqimi 1+t ga koʻpaytiriladi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
DR — diskontlash stavkasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
t — qoldiq davrda pul oqimi oʻsishining uzoq muddatli (shartli ravishda oʻzgarmas) surʼatlari.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32. Xususiylashtirish maqsadida baholash obyektlarini baholash vaqtida POD usuli qoʻllanilganda prognozdan keyingi davrda pul oqimi oʻsishining uzoq muddatli surʼatlari yiliga 2 foiz hajmida belgilanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33. Prognoz davrida pul oqimlari va reversiya joriy qiymatini hisoblash ularning koʻrsatkichlarini birlik joriy qiymatining tegishli koeffitsiyenti (diskontlash omili) boʻyicha diskontlash yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
POD usulini qoʻllaganda baholash obyekti prognoz davrida keltiradigan davriy pul oqimlarining joriy qiymatlari va baholash obyektining prognozdan keyingi davrdagi joriy qiymatini qoʻshish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Pul oqimlari va reversiya joriy qiymatini hisoblash
Koʻrsatkich
1-chi prognoz yili
2-chi prognoz yili
…
n-chi prognoz yili
Prognozdan keyingi davr
Pul oqimi (CFn, CFr)
CF1
CF2
…
CFn
CFr
Reversiya qiymati (FV)
—
—
—
—
FV
Joriy qiymat koeffitsiyenti (Kn)
…
Pul oqimlari va reversiya joriy qiymati (PVn)
PV1= CF1* K1
PV2= CF2* K2
...
PVn= CFn* Kn
PVr= FV* Kn
Korxona qiymati (V)
V = PV1 + PV2 + … + PVn + PVr
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34. Boʻlgʻusi pul oqimlari va reversiya joriy qiymati aniqlanganidan soʻng zarur holda yakunlovchi tuzatishlar kiritiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qiymatni POD usuli bilan hisoblashda korxonaning ishlab chiqarishda va daromad olishda ishtirok etmaydigan (shu jumladan konservatsiya qilingan) aktivlari qiymatini hisobga olish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Shuningdek, xususiy aylanma kapitalning haqiqatdagi miqdoriga tuzatish kiritish zarur: ortiqcha xususiy kapital boshlangʻich qiymat miqdoriga qoʻshilishi, taqchillik esa — undan ayrilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Hisoblash quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
xususiy aylanma kapitalning balans qiymati baholash sanasi holatiga joriy aktivlar (390 balans qatori) va joriy majburiyatlar (600 balans qatori) oʻrtasidagi tafovut tarzida belgilanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
xususiy aylanma kapitalning normativi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 25-fevraldagi 108-sonli “Vazirliklar, idoralar va korxonalarning aylanma mablagʻlari normativlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq ishlab chiqarish tannarxi va davr xarajatlarini yigʻindisini chiqarish bilan aniqlanadigan xarajatlar ulushi sifatida aniqlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash sanasidagi xususiy aylanma kapital balans qiymati va birinchi prognoz yilidagi xususiy aylanma kapital normativ miqdori oʻrtasidagi tafovut aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Salbiy tafovut boʻlganda biznesning daromad yondashuvi bilan olingan qiymatidan tafovut ayiriladi. Ijobiy tafovut boʻlganda ortigʻi natijaga qoʻshiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Agar korxonaning xususiy kapitalini hisoblash uchun investitsiyalangan kapitalning pul oqimidan foydalanilsa, uzoq muddatli qarzdorlik miqdori ayiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxonani POD usuli bilan baholash natijasida likvidli korxonaning yoki korxonadagi likvidli nazorat (75 foizdan ortiq) ulushning qiymati olinadi. Agar 75 foizdan kam boʻlgan ulush baholanayotgan boʻlsa, nazorat huquqlarining yetishmagan qismiga chegirma qilinishi lozim. Tuzatishlar nazorat elementlarining yetishmasligidan kelib chiqqan xolda kiritiladi, hisoblar quyidagicha amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(34-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35. Toʻgʻridan-toʻgʻri kapitallashtirish usuli xoʻjalik faoliyatining daromadli tarixiga ega boʻlgan, aktivlarni jamgʻarishga ulgurgan va barqaror faoliyat koʻrsatayotgan korxonalarni baholash uchun qoʻllaniladi. Usul baholash sanasidan keyingi birinchi yil mobaynida olinadigan boʻlgʻusi daromadni kapitallashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36. Daromadni kapitallashtirish usuli bosqichlari:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) daromadlar olishning barqarorligini asoslash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) kapitallashtiriladigan daromad turini tanlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
v) kapitallashtiriladigan daromad miqdorini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g) kapitallashtirish stavkasini hisoblash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d) daromadni kapitallashtirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
e) yakuniy tuzatishlarni kiritish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
37. Daromadlar olishning barqarorligini (nisbiy barqarorlikni) asoslash tuzatilgan moliyaviy hisobot tahlili asosida amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
38. Kapitallashtiriladigan daromad sifatida tushum baholash sanasidan keyin keladigan toʻliq prognoz yili uchun xususiy kapitalga pul oqimi (ishlayotgan korxonalar, aksiyalarning paketlari, ulushlar uchun) qabul qilinadi. Pul oqimini kapitallashtirish korxona uzoq vaqt mobaynida taxminan bir xil miqdorda daromad olishi kutilayotgan vaziyatlarga mos keladi.
(38-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
39. Kapitallashtirish lozim boʻlgan daromad sifatida quyidagilar tanlanishi mumkin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash sanasidan keyin bir yilga prognoz qilingan miqdor;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
retrospektiv va balki, prognoz (uch yil uchun) maʼlumotlari asosida hisoblangan, tanlangan turdagi oʻrtacha oʻlchangan miqdor.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Pul oqimiga tuzatish kiritish, yaʼni bir martalik ogʻishlarni bartaraf etish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
40. Kapitallashtirish stavkasining miqdori 8-son MBMSning 36-bandiga muvofiq aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41. Pul oqimini kapitallashtirish quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V = CF / CR, bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V — kapitallashtirilgan qiymat;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
CF — pul oqimi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
CR — kapitallashtirish stavkasi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
42. Korxona (aksiyalar paketlari, ulushlar, paylar) qiymatini toʻgʻridan toʻgʻri kapitallashtirish usuli bilan hisoblashda korxonaning ishlab chiqarishda va daromad olishda ishtirok etmaydigan (shu jumladan konservatsiya qilingan) aktivlari qiymatini hisobga olish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Shuningdek, xususiy aylanma kapitalning amaldagi miqdoriga tuzatish kiritish zarur: ortiqcha xususiy kapital boshlangʻich qiymat miqdoriga qoʻshilishi, taqchillik esa — undan ayrilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxonani toʻgʻridan toʻgʻri kapitallashtirish usuli bilan baholash natijasida likvidli korxona qiymatini yoki korxonadagi likvidli aksiyalarning nazorat (50 foizdan ortiq) paketining (ulushning, payning) qiymati olinadi. Agar nazorat paketi baholanayotgan boʻlmasa, nazorat huquqlarining yetishmagan qismiga chegirma qilish lozim. Chegirma POD usulida qoʻllangan tartibda kiritiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻchmas va koʻchar mulkni baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
43. Koʻchmas mulkni daromad yondashuvi bilan baholash toʻgʻridan toʻgʻri kapitallashtirish usuli bilan amalga oshiriladi. Bunda, daromad koʻchmas mulkni ijaraga berishdan olinadigan tushumlardan tarkib topishi nazarda tutiladi, chunki obyektni ijaraga berish ayniqsa barqaror pul oqimini taʼminlaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻgʻridan-toʻgʻri kapitallashtirish metodini qoʻllash jarayonida ijara stavkalari miqdori, ijara shartlari, operatsion xarajatlarning miqdorlariga oid bozor axborotidan foydalaniladi. Bunda, foydalanilayotgan ijara stavkasi mahalliy hokimiyat organlari tomonidan davlat mulki obyektlari uchun belgilangan ijara stavkasidan past boʻlmasligi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Hisoblashlar quyidagi ketma-ketlikda bajariladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
xususiylashtirilayotgan bino (uning bir qismi) umumiy maydoni uchun ijara haqi sifatidagi potensial yalpi daromad prognoz qilinadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
maydon toʻla yuklanmasligi va tushumlarning boy berilishi bilan bogʻliq yoʻqotishlar hisoblanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
haqiqiy yalpi daromad potensial yalpi daromad va yoʻqotishlar oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
operatsion xarajatlar chegirib tashlanadi va ayirma sifatida sof operatsion daromad olinadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kapitallashtirish koeffitsiyenti mazkur uslubiy koʻrsatmalarning 30-bandiga muvofiq hisoblanadi;
(43-bandning sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
koʻchmas mulk qiymati sof operatsiya daromadining kapitallashtirish koeffitsiyentiga nisbati sifatida baholanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
44. Koʻchmas mulkni toʻgʻridan toʻgʻri kapitallashtirish usuli bilan baholashda mazkur mulk tarkibida xususiylashtirilishi lozim boʻlgan aktivlar qiymatini hisobga olish talab etiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
45. Mashinalar, uskunalar, avtotransport vositalari va nomoddiy aktivlar, shuningdek, boshqa koʻchar mulk (aksiyalar, ulushlar, paylar, intellektual mulk obyektlari bundan mustasno) daromad yondashuvi bilan baholanmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Qiyosiy yondashuv
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
46. Baholash obyektlarini xususiylashtirish maqsadida baholashda qiyosiy yondashuv qoʻllanilganda quyidagi usullarning biridan foydalaniladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti bilan oldingi bitimlar usuli;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kapital bozori (kompaniya-analog) usuli;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bitimlar usuli;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bozorga oid taqqoslashlar usuli;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
analog bilan toʻgʻridan toʻgʻri taqqoslash usuli.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda, baholash metodining tanlanishini baholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda asoslashi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
47. Qiyosiy yondashuv bilan baholashda, qoʻllanilayotgan baholash metodidan qatʼi nazar (baholash obyekti bilan oldingi bitimlar usulidan tashqari), analoglar roʻyxati kamida uch obyektni oʻz ichiga olishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxona (aksiyalar, ulushlar, paylar)ni baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
48. Korxona (aksiyalar, ulushlar, paylar) qiymatini baholash quyidagi metodlarning biri: kapital bozori usuli, bitimlar usuli yoki baholash obyekti bilan oldingi bitimlar usulini qoʻllagan holda amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
49. Kapital bozori usuli va bitimlar usuli amalda bir-biriga mos keladi, ularning farqi baholash obyektining xususiyati va narxga oid dastlabki maʼlumot turidadir.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kapital bozori usuli ochiq bozorda vujudga kelgan narxlar haqidagi axborotdan foydalanishga asoslanadi va aksiyalarning nazorat qilish vakolatlarini bermaydigan paketlari (ulushlar, paylar)ni baholash uchun qoʻllaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bitimlar usuli umuman korxonaning yoki aksiyalar nazorat paketi (ulushlar, paylar)ning xarid narxlari haqidagi axborotdan foydalanishga qarab moʻljal oladi. Bu korxonani yoki aksiyalar nazorat paketi (ulushlar, paylar)ni baholashda mazkur usulning eng optimal qoʻllanish sohasini belgilaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
50. Kapital bozori va bitimlar usullari quyidagi asosiy bosqichlarni oʻz ichiga oladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) axborot yigʻish va uni tahlil qilish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) qiyosiy analoglarni tanlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
v) tegishli moliyaviy koʻrsatkichlarni tahlil qilish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g) multiplikatorlar tanlash va ularning kattaligini hisoblash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d) baholash obyekti qiymatining boshlangʻich miqdorini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
e) yakunlovchi tuzatishlar kiritish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
51. Baholash obyektining analoglarini aniqlash uchun baholovchi baholash obyekti bilan oʻxshash boʻlgan obyektlar (aksiyalar paketlari, ulushlar, umuman korxonalar)ning haqiqiy oldi-sotdi narxlari, baholash obyekti bilan oʻxshashlikni aniqlash va zaruriy tuzatishlarni kiritish imkoniyatini beradigan buxgalteriya va moliyaviy hisobot haqidagi maʼlumotlarni yigʻishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
52. Kapital bozori va bitimlar usullarini qoʻllash vaqtida baholovchi xorijiy analoglar toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanishi mumkin. Bu holda tegishli tuzatishlar kiritiladi: hisobot aylantiriladi va mamlakatga xos tavakkalchilik darajasiga qarab multiplikatorning hisoblanadigan qiymatiga tuzatish kiritiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
53. Baholash obyekti va analoglarni taqqoslashning asosiy mezoni boʻlib tarmoq mansubligi hisoblanadi. Bunda baholash obyekti va analoglar faoliyat yoʻnalishlari boʻyicha oʻzaro taqqoslanadigan boʻlishi shart.
(53-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
54. Qiyosiy obyektlarni tanlash jarayoni quyidagi mezonlar boʻyicha amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tarmoqqa oid oʻxshashlik — potensial qiyosiy analoglar roʻyxati tarmoqning bir segmentiga mansub boʻlishi lozim;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
miqdor — realizatsiya qilingan mahsulot hajmi, daromad miqdori kabi va boshqa parametrlar solishtiriladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
oʻsish istiqbollari — baholanayotgan korxonaning analoglarga nisbatan raqobatdagi ustunliklari va kamchiliklarini oʻrganish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
moliyaviy tavakkalchilik darajasi — kapital tuzilishini yoki xususiy va jalb qilingan mablagʻlar nisbatini taqqoslash, likvidlilikni yoki joriy majburiyatlarni joriy aktivlar bilan toʻlash imkoniyatini oʻrganish, qarzni toʻlay olish qobiliyatini tahlil qilish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
moʻljallanayotgan bitimning qiyosiyligi — bitim shakli, moliyalash shartlari, haq toʻlash shartlari va boshqalar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qiyoslash mezonlarining yuqorida keltirilgan roʻyxati asosiy hisoblanadi, lekin u toʻliq emas va baholovchi roʻyxatni qoʻshimcha omillar bilan mustaqil ravishda toʻldirishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
55. Baholovchi mezonlar tahlili asosida quyidagi xulosalardan birini qabul qilishi va asoslashi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
analog bir qancha tavsiflarga koʻra baholash obyekti bilan qiyosiy va multiplikatorlarni hisoblash uchun undan foydalanilishi mumkin;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
analog baholash obyekti bilan lozim darajada qiyosiy emas va baholash jarayonida undan foydalanilishi mumkin emas.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
56. Kapital bozori usuli va bitimlar usulini qoʻllash vaqtida baholovchi balanslarni, daromadlar va xarajatlar haqidagi hisobotlarni, qoʻshimcha axborotni tahlil qiladi, moliyaviy koeffitsiyentlarni hisoblaydi. Moliyaviy tahlil analoglarning baholash obyekti bilan qiyosiyligini aniqlashning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Moliyaviy tahlil natijalariga koʻra “Moliyaviy koeffitsiyentlarning yigʻma jadvali” tuziladi. Bu jadvalda quyidagi axborot aks etishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Nomi
Moliyaviy koeffitsiyentlar
1.
1-chi analog
2.
2-chi analog
3.
3-chi analog
4.
…
5.
n-chi analog
6.
Oʻrtacha arifmetik qiymat
7.
Mediana
8.
Baholash obyekti
9.
Baholash obyektining oʻrni
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Jadval erkin tarzda tuziladi, lekin u eng muhim moliyaviy koeffitsiyentlar, chunonchi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
realizatsiyadan olingan tushumda sof foyda ulushi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
barcha aktivlarning umumiy summasida xususiy kapital ulushi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
likvidlilik;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
aktivlarning aylanuvchanligini oʻz ichiga olishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Analoglar va baholash obyektiga doir koʻrsatkichlarning qiymatlari sezilarli darajada farq qilishi mumkinligi tufayli, keyingi qarorlarni qabul qilish uchun analoglar va baholash obyekti boʻyicha moliyaviy koeffitsiyentlarning haqiqiy hisobiy qiymatlaridan tashqari jadvalga oʻrtacha arifmetik qiymat va mediana kabi yordamchi koʻrsatkichlarni kiritish talab etiladi. Moliyaviy tahlilning yakunlovchi bosqichida baholovchi baholash obyekti ifodalangan koʻrsatkichlarning har biri boʻyicha tanlangan analoglar orasida egallagan oʻrinni aniqlashi lozim. Egallangan oʻrinlar yigʻindisi baholash obyektining yakuniy reytingini aniqlash uchun asos boʻlib xizmat qiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mazkur jadval materiallaridan baholovchi baholash obyekti uchun multiplikator qiymatini tanlash bosqichida foydalanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
57. Kapital bozori usuli va bitimlar usulidan foydalanilganda multiplikatorni hisoblab topish uchun:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tanlangan barcha analoglar (korxona, aksiyalar paketi, ulushlar, paylar analoglari) boʻyicha narxni aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yoki muayyan davr uchun, yoki baholash sanasiga qadar boʻlgan holatga koʻra moliyaviy bazani aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tegishli multiplikatorlarni hisoblash lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Muayyan davr uchun moliyaviy baza haqida axborot baholash sanasidan oldingi toʻliq hisobot yili yakunlariga koʻra olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Analoglar narxi baholash sanasidan oldingi toʻliq hisobot yili va choraklar mobaynida tuzilgan bitimlar haqidagi axborotga muvofiq olinadi. Bunda, ayni bir analoglar boʻyicha narxlar haqidagi axborot eng katta va eng kichik qiymatlar oʻrtasida oʻrtacha qiymat sifatida olinishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
58. Kapital bozori va bitimlar usullarini qoʻllash vaqtida quyidagi multiplikatorlardan foydalanilishi mumkin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
oraliq multiplikatorlar — narx/foyda, narx/pul oqimi, narx/dividendlar, narx/sotishdan kelgan tushum;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
momentli multiplikatorlar — narx/balans qiymati, narx/aktivlar (moddiy va nomoddiy) sof qiymati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Narx/foyda, narx/pul oqimi multiplikatorlari narxni aniqlashning eng keng tarqalgan usuli hisoblanadi, chunki baholash obyekti va oʻxshash korxonalar daromadi haqidagi axborot eng ochiq axborotdir. Multiplikator uchun moliyaviy baza sifatida foydaning har qanday koʻrsatkichidan (sof daromad, soliq solingunga qadar boʻlgan daromad, foizlar va soliqlar toʻlangunga qadar boʻlgan daromad va boshqa koʻrsatkichlardan) foydalanilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Analoglar haqida qaysi axborot ochiq ekanligiga qarab, turli multiplikatorlardan foydalanilishi mumkin. Baholash obyekti qiymatini qiyosiy yondashuv bilan hisoblashda narxni shakllantiruvchi eng muhim omillarni hisobga olish uchun bir nechta multiplikatorlardan foydalanish tavsiya etiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
59. Multiplikator qiymatini tanlash har bir koeffitsiyent boʻyicha oʻrtacha va mediana qiymatlari tahliliga, shuningdek, baholash obyektining taqqoslash elementi boʻyicha pozitsiyasiga muvofiq amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Shundan soʻng baholashga “Moliyaviy koeffitsiyentlarning yigʻma jadvali”da aks ettirilgan moliyaviy tahlil natijalari jalb qilinadi. Muayyan turdagi multiplikator qiymatini tanlash uchun baholovchi qiymat jihatidan baholash obyekti koeffitsiyentlariga eng yaqin boʻlgan moliyaviy koeffitsiyentlardan foydalanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60. Baholovchi baholash obyektining muayyan sharoitlari, maqsadlari va turiga, u yoki bu axborotga boʻlgan ishonch darajasiga qarab har bir multiplikatorga va, tegishli ravishda, qiymat variantiga solishtirma ogʻirlik belgilaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunday oʻlchash natijasida qiymatning boshlangʻich miqdori olinadi va undan keyingi tuzatishlarni kiritish uchun asos sifatida foydalanilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qiymatning boshlangʻich miqdorini oʻlchash.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qoʻllash uchun tanlangan multiplikatorlar
Multiplikatorlar miqdori
Qoʻllanilayotgan multiplikatorlar tipiga qarab baholash obyekti koʻrsatkichlari
Multiplikator qoʻllanganidan keyin baholash obyektining qiymati
Solishtirma ogʻirlik
Oraliq natijalar
1.
2.
3.
Qiymatning boshlangʻich miqdori
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
61. Qiymatning yakuniy miqdorini aniqlashda multiplikatorlar qoʻllanganidan keyin olingan natijaga (zarur holda) nazorat darajasiga qarab tuzatish kiritiladi.
(61-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Nazorat darajasiga qarab tuzatish kiritish (koʻpaytirish yoki kamaytirish) quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanayotgan obyekt (korxona, aksiyalar paketi, ulush, pay) va analog oʻrtasida miqdor jihatidan farq 10 foizgacha (ichiga olib) boʻlsa, 1,02 koeffitsiyenti qoʻllaniladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanayotgan obyekt (korxona, aksiyalar paketi, ulush, pay) va analog oʻrtasida miqdor jihatidan farq 10 foizdan ortiq boʻlsa, har 10 foiz tafovut uchun qoʻllaniladigan 1,02 koeffitsiyentiga 0,02 koeffitsiyenti qoʻshiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
62. Baholash obyekti bilan oldingi bitimlar usuli aksiyalar paketlari, ulushlar, paylarni baholashda qoʻllaniladi. Mazkur usulni qoʻllashda baholash obyekti tegishli boʻlgan emitentning aksiyalari, ulushlari va paylari bilan ilgari tuzilgan, muddati bir yildan oshmaydigan bitimlari haqidagi maʼlumotlar axborot manbai hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
63. Oldingi bitim tuzilgan vaqtdan boshlab emitentda jiddiy oʻzgarishlar (tarmoq, faoliyat sohasi, ishlab chiqarish quvvatlari va boshqalar) yuz bergan hollarda emitent aksiyalari, ulushlari va paylari bilan ilgari tuzilgan bitimlarning narxlari haqidagi axborotdan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
64. Mazkur usulni qoʻllashda baholovchi baholash obyekti bilan ilgari tuzilgan bitim narxiga (narxlariga) vaqt omilini, shuningdek baholash obyektining iqtisodiy va tarmoqqa oid muhitidagi holatlarning oʻzgarishini hisobga olib tuzatish kiritishni amalga oshiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Shuningdek, mazkur uslubiy koʻrsatmalarning 61-bandida keltirilgan tartibda nazorat darajasiga (chegirmalar/mukofotlar) tuzatishlar kiritiladi.
(64-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
65. Baholash obyektining ilgari tuzilgan bitim boʻyicha narxiga tuzatishlar buxgalteriya hisobi boʻyicha tegishli xarajatlar va daromadlar moddalaridagi oʻzgarishlarni hisobga olib kiritiladi. Shuningdek, baholash obyektining natural koʻrsatkichlar (ishlab chiqarish quvvati, ishlab chiqarish hajmi, moddiy aktivlarning eskirganligi va h.k.) boʻyicha haqiqiy natijalariga ham tuzatish kiritilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻchmas mulk (binolar, inshootlar)ni baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
66. Koʻchmas mulk qiymatini yoki koʻchmas mulk obyektlaridan iborat mulkiy majmualar qiymatini baholashda bozorga oid taqqoslashlar usulidan foydalaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyekti qiymatini bozorga oid taqqoslashlar usuli bilan aniqlash quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) bozorni oʻrganish va baholanayotgan obyektga oʻxshash obyektlarni sotish boʻyicha bitimlar yoki takliflar haqida axborot yigʻish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) taqqoslash elementlarini tanlash va asoslash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
v) baholash obyekti bozoriga xos boʻlgan taqqoslash birliklarini tanlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g) qiyosiy analoglarni baholash obyekti bilan taqqoslash birliklariga koʻra solishtirish va baholash obyekti bilan taqqoslanayotgan har bir obyekt narxiga tuzatishlar kiritish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d) analoglar narxlarining tuzatish kiritilgan qiymatlarini muvofiqlashtirish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
67. Taqqoslash elementlari sifatida faqat narxni belgilaydigan va analoglar narxiga jiddiy taʼsir koʻrsatishga qodir boʻlgan elementlar quyidagilar orasidan olinadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Omillar guruhi
Oldi-sotdi bitimlari uchun taqqoslash elementlari
1. Mulkiy huquqlar
1.1. Obyektning ijara shartnomasi boʻyicha qoʻshimcha yuklamalari
1.2. Servitutlar va ijtimoiy qoʻshimcha yuklamalar
1.3. Obyekt tarkibidagi yer uchastkasiga boʻlgan huquqlar
3.1. Sotuv narxining ijara stavkasi bilan bozorga oid boʻlmagan aloqasi
3.2. Rivojlanish uchun subsidiya yoki imtiyozlar
4. Bozor shartlari
4.1. Narxlarning vaqtda oʻzgarishi
4.2. Taklif narxining bitim narxidan farqi
5. Joylashgan yeri
5.1. Hududning nufuzliligi
5.2. Ishga oid faollik va hayot taʼminoti markazlariga yaqinlik
5.3. Obyektga (transportda va piyoda) yetishning qulayligi
5.4. Atrof muhit sifati (rekreatsiya va ekologiya)
5.5. Obyekt atrofidagi imoratlarning holati
6. Jismoniy tavsiflar
6.1. Yer uchastkasining tavsifi
6.2. Hajmiy-rejalashtirish va konstruktiv tavsifi
6.3. Imoratlarning eskirishi va ularni taʼmirlashga boʻlgan ehtiyoj
7. Iqtisodiy tavsiflar
7.2. Eng maqbul va eng samarali foydalanish shartlariga obyektning muvofiqligi
7.1. Resurslarni tejash va ishlab chiqarishni diversifikatsiya qilish imkoniyatlari
8. Servis va qoʻshimcha elementlar
8.1. Aloqa va kommunal xizmatlar bilan taʼminlanganlik
8.2. Muhandislik va en�rgetik kommunikatsiyalarga yer uchastkasining ulanish imkoniyatlari
8.3. Avtotransport uchun toʻxtash joyi va (yoki) garaj mavjudligi
8.4. Xavfsizlik tizimining holati
8.5. Koʻchmas mulk tarkibida qoʻshimcha uskunalar mavjudligi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
68. Baholashni mazkur metod bilan oʻtkazishda baholovchi obyektning yakuniy qiymatiga taʼsir etuvchi boshqa elementlarni ham koʻrib chiqishi mumkin. Baholovchi buni baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirishi va baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlashda hisobga olishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
69. Mazkur usulni qoʻllashda foizli va qiymatga oid tuzatishlardan foydalaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Foizli tuzatishlar analogning sotuv narxini analog bilan baholash obyekti tavsiflaridagi tafovut darajasini aks ettiruvchi tuzatish koeffitsiyentiga koʻpaytirish yoʻli bilan kiritiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qiymatga oid tuzatishlar analog narxini analog bilan baholash obyekti tavsiflaridagi tafovutning baholangan muayyan summasiga oʻzgartirish yoʻli bilan kiritiladi. Qiymatga oid tuzatishlar taqqoslash birligi narxiga yoki analogning umumiy narxiga kiritiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Taqqoslanayotgan obyektlarning tuzatish kiritilgan sotuv narxlarining yakuniy qiymatlari mos kelmasligi mumkin. Shu tufayli tuzatish kiritilgan sotuv narxini tanlash kiritilgan tuzatishlar qiymati yoki miqdori eng kam boʻlgan analog (analoglar)ning tuzatish kiritilgan narxidan foydalanishga asoslanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
70. Tuzatishlar har bir taqqoslash elementi boʻyicha alohida — analog narxining oldingi, tuzatish kiritilgan qiymatiga nisbatan kiritiladi. Tuzatishlar kiritish ketma-ketligi quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
taqqoslash elementlarining birinchi guruhidan toʻrtinchi guruhigacha tuzatishlar doim koʻrsatilgan ketma-ketlikda kiritiladi, har bir tuzatishdan keyin taqqoslanayotgan obyektning sotuv narxi qaytadan hisoblanadi (keyingi tuzatishlarga oʻtilgunga qadar);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
keyingi (taqqoslash elementlarining toʻrtinchi guruhidan keyin) tuzatishlarni kiritish istalgan tartibda amalga oshirilishi mumkin. Bunda, avval foizli tuzatishlar, soʻngra qiymatga oid tuzatishlar kiritiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
71. Analog va baholash obyekti uchun taqqoslash birligi sifatida qaysi birliklar haqida bozorga oid axborot mavjud boʻlsa, shu birliklardan foydalaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yaxshilanmagan yer uchastkasi uchun solishtirma tavsiflar (solishtirma narxlar)dan foydalaniladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yer uchastkasi maydoni birligi narxi: kvadrat metr; “sotix” (100 kv. m); gektar (10 000 kv. m);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
uzunlik birligi narxi: pogon metri;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mazkur turdagi funksional foydalanish uchun standart boʻlgan maydonli uchastka narxi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yaxshilangan yer uchastkasi uchun solishtirma tavsif sifatida butun obyekt qiymatiga eng katta hissa qoʻshuvchi mulk komponenti uchun narxni shakllantiruvchi omil miqdori oʻlchov birligining solishtirma narxi olinadi. Imorat qiymati yer uchastkasi qiymatidan katta ekanligi ayon boʻlsa, butun obyekt uchun taqqoslashning asosiy birligi sifatida imoratning solishtirma narxidan foydalaniladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
imoratning foydali (ijaraga berilgan, umumiy) maydoni birligi (kv. m) narxi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
imorat hajmining birligi narxi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kvartira yoki xona narxi (noturar joy sifatida rasmiylashtirilgan);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
obyektning daromad keltiradigan bir elementi narxi (restoran yoki teatrdagi oʻrin, mehmonxonadagi oʻrin yoki nomer).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
72. Analoglarning narxlariga tuzatishlarni hisoblashda tahlil vositalari va analoglar bitimlarining narxlarini baholash obyektining qiymatiga keltirish usullari bilan ajralib turadigan texnikalarning ikki guruhidan foydalanilishi mumkin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
miqdor jihatidan tahlil texnikalari guruhi: narxlarga kompensatsion tuzatishlar kiritish texnikasi va omilli tahlil texnikasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
sifat jihatidan tahlil texnikalari guruhi: narxlarni sifat jihatidan taqqoslash texnikasi va kvalimetrik modellashtirish texnikasi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
73. Analoglarning narxlariga tuzatishlar kiritish yakunlariga koʻra har bir analog boʻyicha taqqoslash birligining tuzatilgan narxi aniqlanadi va olingan (tuzatilgan) natijalarning barchasi tegishli taqqoslash birligi boʻyicha qiymatning yagona miqdoriga keltiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyektining yakuniy qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S = Ped. * Sed., bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S — baholash obyektining yakuniy qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ped. — baholash obyekti taqqoslash birligining umumiy koʻrsatkichi (jami yuza, jami hajm, jami uzunlik va h.k.);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sed. — yagona qiymatga keltirilgan (tuzatishlar kiritilgan) analoglarning taqqoslash birligi qiymati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mashinalar, uskunalar va transport vositalarini baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
74. Mashinalar, uskunalar va transport vositalari qiymatini qiyosiy yondashuv bilan baholash bozor narxlari asosida analog bilan toʻgʻridan toʻgʻri solishtirish usuli yordamida amalga oshiriladi. Taqqoslash:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ikkilamchi bozorda sotilayotgan mutlaq analog bilan;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mutlaq analog boʻlmasa, ikkilamchi bozorda sotilayotgan taxminiy analog bilan, tuzatishlar kiritish orqali;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ikkilamchi bozor boʻlmasa, yangi oʻxshash uskuna bilan, eskirishga tuzatishlar kiritish orqali amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
75. Mashinalar, uskunalar va transport vositalari qiymatini analog bilan toʻgʻridan toʻgʻri solishtirish usuli bilan baholash quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) analoglar bozorining tahlili;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) mos keluvchi taqqoslash birliklarini tanlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
v) mos keluvchi taqqoslash elementlarini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g) baholash obyekti va analog oʻrtasidagi farqlarga qarab tuzatishlar kiritish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d) baholash obyektining yakuniy qiymatini hisoblash.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
76. Analoglar asosiy koʻrsatkichlar: funksional yoʻnalishi, konstruktiv va parametrik oʻxshashliklarga koʻra tanlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Funksional analoglar yoʻnalish jihatidan oʻxshashlik bilan tavsiflanadi, yaʼni ular bir xil funksiyalar (operatsiyalar, amallar, jarayonlar)ni bajarishga qodir. Maqsadi bir boʻlgan va muayyan darajada bir-birining oʻrnini bosa oladigan funksional analoglar tuzilishi, amal qilish prinsipi, foydalanish vaqtida isteʼmol qiladigan resurslarga koʻra farq qilishi mumkin. Funksional oʻxshashlik — qiyosiy yondashuv bilan baholashning zaruriy, lekin yetarli boʻlmagan sharti.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Konstruktiv analoglar mashinalar, uskunalar va transport vositalari turi (turkumi)ga koʻra oʻxshashlik bilan tavsiflanadi va yaqin (yoki deyarli bir xil) va tuzilish jihatidan oʻxshash analoglarga boʻlinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Parametrik analoglar asosiy ishlab chiqarish va foydalanish koʻrsatkichlari (ishlab chiqarish quvvati, ogʻirlik, gabaritlar va boshqalar) boʻyicha oʻxshashlik bilan tavsiflanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mashinalar, uskunalar va transport vositalarini analog bilan toʻgʻridan toʻgʻri solishtirish usuli bilan baholashda baza sifatida parametrlari qiymat jihatidan baholanayotgan obyektga mumkin qadar yaqin boʻlgan yaqin (deyarli bir xil) analoglarni tanlash lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Analoglarni tanlashda baholash obyekti bilan ayni bir ishlab chiqaruvchi tomonidan va ayni bir mamlakatda ishlab chiqarilgan mashinalar, uskunalar va transport vositalarining birliklariga ustunlik beriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
77. Analoglarni realizatsiya qilish narxlariga tegishli tuzatishlar, chunonchi: sotuv shartlaridagi farqlarga koʻra narxlarga tuzatish (tijorat tuzatishi); texnik jihatdan qiyosiylikka tuzatish (texnik tuzatish) kiritiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tijorat tuzatishi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Skor = S + y * (Mb – Mn), y = (P1 – P2) / (N1 – N2), bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Skor — tuzatish kiritish yoʻli bilan tuzatilgan narx;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S — boshlangʻich narx;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
y — parametr birligi “narxi”, yaʼni parametr uning oʻlchash birligiga nisbatan oʻzgarganida narx qancha pul birligiga oʻzgarishini koʻrsatuvchi qiymat;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Daraja koeffitsiyentini aniqlashda bir nechta analoglardan (kamida uch xil analogdan) foydalanish tavsiya etiladi. Koeffitsiyentning yakuniy qiymatini oʻrtacha koʻrsatkich sifatida aniqlash mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Analogning sotuv sanasi baholash sanasi bilan mos kelmagan holda, analog qiymati baholash sanasiga keltirilishi lozim. Analog qiymatini keltirish mashinalar, uskunalar va transport vositalarining tegishli mansubligiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlari boʻyicha asosiy fondlar qiymati qimmatlashishi koeffitsiyentlarini qoʻllash yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
78. Mashinalar, uskunalar va transport vositalarini analog bilan toʻgʻridan toʻgʻri solishtirish usuli bilan baholashda, agar analoglar baholash obyektini baholash amalga oshirilayotgan hududdan (mamlakatdan) tashqarida joylashgan boʻlsa, tanlangan analoglar qiymatiga ham tuzatish kiritilishi lozim. Bu holda analog qiymatiga transport va bojxonada rasmiylashtirish xarajatlarini kiritish talab etiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tanlangan analoglarning qiymat koʻrsatkichlariga boshqa tavsiflar boʻyicha ham tuzatishlar kiritilishi mumkin, agar mazkur tavsiflar analoglar qiymatiga sezilarli darajada taʼsir koʻrsatadigan boʻlsa.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
79. Boshqa turdagi koʻchar mulk (intellektual mulk obyektlari, aksiyalar, ulushlar, paylar, mashinalar va uskunalar, shuningdek, transport vositalaridan tashqari) qiyosiy yondashuv usullari bilan baholanmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3 §. Xarajat yondashuvi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
80. Xarajat (mulkiy) yondashuvi baholash obyekti qiymatiga qilingan xarajatlar nuqtai nazaridan yondashadi va xususiylashtirish maqsadida mulkni baholashda sof aktivlar usuli yordamida amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
81. Ayrim hollarda baholash obyektini xarajat yondashuvi bilan baholashda tugatish qiymati usulidan foydalanilishi mumkin. Tugatish qiymati baholash obyektining bozor qiymatidan tugatish uchun qilingan toʻgʻridan toʻgʻri xarajatlarni (shu jumladan shoshilinch va majburiy sotish boʻyicha vaqt omilini) ayirish yoʻli bilan aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxona (aksiyalar, ulushlar, paylar)ni baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
82. Korxona (aksiyalar, ulushlar, paylar)ni baholashda sof aktivlar usuli, korxona aktivlari va majburiyatlarining balans qiymati ularning bozor qiymatiga mos kelmasligi mumkin boʻlgani tufayli, buxgalteriya balansining ayrim moddalarini bozor qiymati darajasigacha tuzatish kiritish yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
83. Korxona qiymatini hisoblashning bazaviy formulasi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Xususiy kapital = aktivlar – majburiyatlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
84. Korxona (aksiyalar, ulushlar, paylar)ni sof aktivlar usuli bilan baholashda aktivlarning bir qismi bozor qiymati boʻyicha olinadi, aktivlarning qolgan qismi va majburiyatlar balans qiymati boʻyicha olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Har bir aktiv va majburiyat qiymati aktivlar — passivlarning har bir turkumi uchun alohida-alohida aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sof aktivlar qiymatini hisoblash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
T/b
Koʻrsatkich
Balans boʻyicha koʻrsatkich qiymati
Tuzatilgan balans boʻyicha koʻrsatkich qiymati
I. Aktivlar
Koʻrsatkichlarning qiymatlari oxirgi hisobot sanasidagi (baholash sanasidagi) korxona balansidan koʻchirib olinadi
Baho koʻrsatkichlarning qiymatlarini baholovchi aniqlaydi. Olinadigan qiymatlar balansda koʻrsatilgan qiymatlarga mos kelishi ham, ulardan ancha farq qilishi ham mumkin
1.
Asosiy vositalar
shu jumladan balansda hisobga olinmagan asosiy vositalar (alohida satrda koʻrsatiladi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
* Balans qiymati boʻyicha hisoblashda ishtirok etadigan aktivlar va majburiyatlar, bundan 8-son MBMSning 52-bandi “j” kichik bandiga muvofiq inobatga olinishi shart boʻlgan kechiktirilgan xarajatlar va daromadlar mustasno.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
** Nomoddiy aktivlar balans qiymati boʻyicha baholashda ishtirok etadi, bundan intellektual mulk obyektlari mustasno.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxona balansida aks ettirilgan, xususiylashtirish (sotib olish) paytida gudvill sifatida korxona xususiy kapitalining balans qiymati va baholash qiymati oʻrtasidagi farq tarzida yuzaga kelgan nomoddiy aktivlar baholashga kiritilmaydi.
(izoh Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
85. Baholash obyektini xususiylashtirish maqsadida baholashda sof aktivlar usulidan foydalanilganda korxona aktivlarining hisoblangan qiymati balans boʻyicha aks ettirilgan koʻrsatkichdan past boʻlmasligi kerak. Aktivlarning hisoblangan (bozor) qiymati aktivlarning balans (qoldiq) qiymatidan past boʻlgan holda baholash vaqtida asos sifatida aktivlarning balans (qoldiq) qiymati olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sof aktivlar usuli bilan korxonani baholash natijasida likvid korxona yoki korxonadagi nazoratli (75 foizdan ortiq) likvidli ulush qiymati olinadi. Agar 75 foizdan kam boʻlgan ulush baholanayotgan boʻlsa, u holda yetishmayotgan nazorat qilish huquqiga nisbatan chegirma qilish zarur boʻladi. Tuzatish quyidagi tarzda hisoblanadigan nazorat elementlari yoʻqligi chegirmasini qoʻllash yoʻli bilan kiritiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda chegirma qoʻllangandan keyin baholanayotgan ulushning qiymati xususiy kapitalning tegishli ulushining balans qiymatidan kam boʻlishi mumkin emas.
(85-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan xatboshilar bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
86. Asosiy vositalar qiymatini baholash ularning haqiqiy holatidan kelib chiqib asosiy vositalarning har bir birligi uchun alohida-alohida amalga oshiriladi va keyinchalik ularning qiymati baholash haqidagi hisobotda aks ettiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Asosiy vositalar qiymatini baholash jarayonida baholovchi balansda hisobga qoʻyilmagan asosiy vositalar boʻyicha axborotni baholash toʻgʻrisidagi hisobotda alohida aks ettiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korxonada chet el valyutasiga xarid qilingan asosiy vositalar mavjud boʻlsa, baholovchi mazkur xarajatlarni ulardan hisoblashlarda foydalanishning maqsadga muvofiqligi nuqtai nazaridan oʻrganishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻchmas mulk (binolar, inshootlar) qiymatini baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
87. Koʻchmas mulk qiymatini baholash quyidagi tartibda amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻchmas mulkning tiklanish qiymati loyiha-smeta hujjatlariga binoan aniqlanadi. Loyiha-smeta hujjatlari mavjud boʻlmasa, koʻchmas mulk tiklanish qiymatining yiriklashtirilgan koʻrsatkichlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻchmas mulkning tiklanish qiymati amaldagi narxlardagi smeta qiymati asosida davlat qabuli hujjatlarida (davlat qabuli hujjatlari boʻlmaganda koʻchmas mulkning loyiha-smeta hujjatlari boʻyicha qiymati toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi) belgilangan koʻchmas mulk qiymatiga nisbatan tegishli narxlarning qimmatlashish indekslarini qoʻllash yoʻli bilan aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Cd.s.s. = Cc * Ismr * I1 * I2 * I3 * … *Iy
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sd.s.s. — koʻchmas mulkning amaldagi narxlardagi tiklanish qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Cs— koʻchmas mulkning loyiha-smeta hujjatlari boʻyicha qurilish smeta qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ismr — qurilish-montaj ishlari qiymatining qimmatlashish indeksi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qurilish-montaj ishlari qiymatining qimmatlashish indeksi 1991-yil narxlarida belgilangan qurilish smeta qiymatiga nisbatan qoʻllaniladi. Joriy narxlar asosida aniqlangan koʻchmas mulkning smeta qiymatiga nisbatan qurilish-montaj ishlarining qimmatlashish indeksi qoʻllanilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻchmas mulkning tiklanish qiymatiga koʻchmas mulk tiklanish qiymatining joriy narxlardagi 10 foizi miqdoridagi tadbirkorlik foydasi summasi qoʻshiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yangi aniqlangan koʻchmas mulk va qurilishi tugallanmagan obyektlarni baholash xuddi shunday tartibda amalga oshiriladi.
(87-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
88. Koʻchmas mulkning umumiy eskirishi jismoniy, funksional va tashqi eskirish koʻrsatkichlari yigʻindisi sifatida aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Eskirish foiz va qiymat hisobida oʻlchanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
89. Jismoniy eskirish koʻchmas mulk alohida konstruktiv elementlari eskirish koʻrsatkichlarining yigʻindisi sifatida aniqlanadi va quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ii — i-chi konstruktiv elementning jismoniy eskirishi, % hisobida;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ki — koʻchmas mulk umumiy massasida i-chi konstruktiv element ulushi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
i — konstruktiv elementlar soni.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Har bir konstruktiv elementning jismoniy eskirishi hajmini baholovchi ularning haqiqiy holatiga qarab qurilish normalariga muvofiq (koʻzdan kechirish jarayonida) aniqlaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
90. Funksional eskirish bartaraf etiladigan va bartaraf etilmaydigan boʻladi. Bartaraf etiladigan funksional eskirish:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ilgari mavjud boʻlmagan yangi elementni qoʻshishni talab etadigan kamchiliklar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
eski elementni yangiga almashtirishni yoki zamonaviylashtirishni talab etadigan kamchiliklar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
oʻta takomillashtirishlar (ortiqcha qiymat) bilan belgilanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bartaraf etilmaydigan funksional eskirishga biron-bir element nuqsoni yoki oʻta takomillashtirishlar sabab boʻlishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ilgari mavjud boʻlmagan yangi elementni qoʻshishni talab etadigan kamchiliklar ushbu elementlarni qoʻshish, shu jumladan ularni oʻrnatish qiymati bilan oʻlchanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Eski elementni yangiga almashtirishni yoki zamonaviylashtirishni talab etadigan kamchiliklar mavjud elementlarning ularning jismoniy eskirishi hisobga olingan qiymati, minus materiallarni qaytarish qiymati (sotish), plyus mavjud elementlarni demontaj qilish qiymati va plyus yangi elementlarni oʻrnatish qiymati sifatida oʻlchanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻchmas mulk obyektida bor boʻlgan va mavjudligi hozirgi vaqtda zamonaviy foydalanish standartlariga mos kelmaydigan elementlar oʻta takomillashtirishlar hisoblanadi. Ular oʻta takomillashtirishlar pozitsiyalarining joriy tiklanish qiymati, minus jismoniy eskirish, plyus demontaj qiymati va minus materiallarni qaytarish qiymati, agar u mavjud boʻlsa (yoki tugatish qiymati) sifatida oʻlchanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bartaraf etilmaydigan funksional eskirish ijara haqidagi yoʻqotishlar summasini yoki koʻchmas mulk obyektini lozim darajada saqlash uchun ortiqcha ekspluatatsion xarajatlar summasini kapitallashtirish yoʻli bilan aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
91. Tashqi eskirishni aniqlash ijara haqidagi yoʻqotishlarni kapitallashtirish yoʻli bilan yoki juft sotuvlar usuli yordamida amalga oshirilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tashqi eskirishni ijara haqidagi yoʻqotishlarni kapitallashtirish yoʻli bilan aniqlash bartaraf etilmaydigan funksional eskirishni hisoblash tartibi bilan bir xil.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tashqi eskirish juft sotuvlar usuli bilan quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ivnesh. = [(Abel. – As) – R – Szem.] / As, bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Abel. — baholash obyektining tashqi eskirish belgilari mavjud boʻlmagan analogi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
As — baholash obyektining tashqi eskirish belgilari mavjud boʻlgan analogi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
R — oʻxshash obyektlarning jismoniy va boshqa farqlaridagi tafovut;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Szem. — yer uchastkasi qiymati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
92. Umumiy eskirish quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Is — umumiy eskirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ifiz. — jismoniy eskirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ifunk. — funksional eskirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ivnesh. — tashqi (iqtisodiy) eskirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Svost. — koʻchmas mulk obyektining tiklash qiymati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻchmas mulk obyektini xususiylashtirish maqsadida baholashda, agar hisoblangan umumiy eskirish 70 foizdan ortiq boʻlsa, eskirishning bazaviy koʻrsatkichi sifatida 70 foiz olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
93. Koʻchmas mulk qiymatini loyiha-smeta hujjatlariga yoki yiriklashtirilgan normativlarga muvofiq hisoblash balans (qoldiq) qiymatidan past natija bergan holda, balans (qoldiq) qiymatga Hukumat qarori boʻyicha soʻnggi qayta baholash sanasidan boshlab narxlarning qimmatlashish indeksini qoʻllash yoʻli bilan amalga oshirilgan qiymatning hisobi asos sifatida olinadi.
(93-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yer uchastkasidan foydalanish huquqlari qiymatini baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
94. Yer uchastkasidan foydalanish huquqlari qiymatini baholash u korxona balansida hisobga qoʻyilgan yoki qoʻyilmaganidan qatʼi nazar, huquqni tasdiqlovchi hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yer uchastkasidan foydalanish huquqlari qiymati baholash toʻgʻrisidagi hisobotda alohida satr bilan koʻrsatiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yer uchastkasidan foydalanish huquqlari qiymatini baholash, baholash sanasidagi yer soligʻiga teng boʻlgan yer rentasi stavkasini kapitallashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Bunda kapitallashtirish stavkasi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining qayta moliyalashtirish stavkasiga teng qilib belgilanadi.
(94-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
(94-bandning toʻrtinchi — oltinchi xatboshilari Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholashning mazkur tartibi yer uchastkasidan foydalanish huquqlari baholashning yakka tartibdagi obyektlari hisoblanganda, shuningdek yer uchastkalaridan qishloq xoʻjalik maqsadlarida foydalanilgan hollarda qoʻllanilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mashinalar, uskunalar va transport vositalarini baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
95. Mashinalar va uskunalarni baholash baholash obyektining aniq nusxasini yaratish yoki uni oʻxshashiga almashtirish xarajatlarining jismoniy eskirish chegirib tashlangan xolda hisoblashga asoslanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tiklanish qiymatini aniqlashda barcha sarflar, shu jumladan transport xarajatlari hamda montaj va sozlash-ishga tushirish ishlari uchun xarajatlar hisobga olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Transport xarajatlari amalda qilingan sarflarga koʻra olinadi. Montaj va sozlash-ishga tushirish ishlari uchun xarajatlar tiklanish qiymatining 10 foizi miqdorida olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mashina va uskunalar import analoglar qiymatidan foydalanilgan holda baholangan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi tashqi iqtisodiy faoliyatining Tovar nomenklaturasi boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan bojxona bojlari, soliq va boshqa toʻlovlar inobatga olinadi.
(95-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
96. Mashinalar va uskunalar qiymatini hisoblash quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) tiklanish qiymatini yoki almashtirish qiymatini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) jismoniy eskirishni aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
v) bozor qiymatini hisoblash.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tiklash qiymati quyidagi metodlarning biri yordamida hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
turdosh obyekt narxi boʻyicha hisoblash usuli;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
elementma-element hisoblash usuli;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
indeks usuli.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda, turdosh mashinalar va uskunalar boʻyicha umumiy metod qoʻllaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
97. Bir xil (yangi) mashinalar va uskunalarni realizatsiya qilish narxi maʼlum boʻlgan hollarda ularning tiklanish qiymatini aniqlashda mazkur axborot bazaviy axborot sifatida olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
98. Turdosh obyekt narxi boʻyicha hisoblash usulidan foydalanishni baholovchi quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiradi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishlab chiqarish texnologiyasi, ishlatilgan materiallar va tuzilishiga koʻra oʻxshash, narxi maʼlum boʻlgan turdosh obyekt tanlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
turdosh obyektning ishlab chiqarish tannarxi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sp.od — turdosh obyektni ishlab chiqarish tannarxi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sod — turdosh obyekt narxi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Nds — qoʻshilgan qiymat soligʻi stavkasi (koeffitsiyent sifatida qoʻllaniladi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Npr — foyda soligʻi stavkasi (koeffitsiyent sifatida qoʻllaniladi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kr — mahsulotning rentabellik koʻrsatkichi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Talab katta boʻlgan mahsulotlar uchun rentabellik koʻrsatkichi 0,25—0,35 oraligʻida, talab darajasi oʻrtacha boʻlgan mahsulotlar uchun 0,1—0,25 oraligʻida, past rentabelli mahsulotlar uchun 0,05—0,1 oraligʻida olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Turdosh obyekt tannarxiga obyektlar massasidagi farqlarni hisobga oluvchi tuzatishlar kiritiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sp — turdosh obyektni ishlab chiqarish tannarxi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Go — baholash obyekti konstruksiyasining massasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyektining tiklanish qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sv — baholash obyektining tiklanish qiymati. Talab mavjud boʻlmagan mashinalar va uskunalar baholanayotgan boʻlsa, ularning qiymati tannarx darajasida olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
99. Turdosh obyektlarning miqdor va sifat tavsiflarini hisobga oluvchi tuzatishlarni kiritish (zarur hollarda) qiyosiy yondashuv bilan hisoblashda analog narxiga kiritiladigan tuzatishni hisoblash bilan bir xil tartibda amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
100. Elementma-element hisoblash usuli baholash obyekti alohida tugallangan uzellar (bloklar)dan iborat boʻlgan, yigʻish mutaxassislar aralashuvini talab etmaydigan hollarda qoʻllaniladi. Obyekt qiymati uzellarni xarid qilish, transportda tashish va foydani hisobga olgan xolda yigʻish xarajatlari, shuningdek, soliq va boj toʻlovlari va yigʻimlari bilan bogʻliq xarajatlar yigʻindisi sifatida aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mazkur usuldan foydalanilganda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining butlovchi uzellari va agregatlari roʻyxati tuziladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
butlovchilar narxiga doir axborot yigʻiladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining tiklanish qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Cp = Sel+V, bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sp — obyektning tiklanish qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sel — butlovchi uzellari yoki agregatlar xarid qilish uchun xarajatlar summasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V — boshqa xarajatlar (transportda tashish, yigʻish, turli yigʻimlar).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
101. Indeks usuli qoʻllanilganda baholash obyektining boshlangʻich balans qiymatini joriy narxlarga keltirish Hukumat qarori boʻyicha asosiy fondlarni soʻnggi qayta baholash sanasidan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlari boʻyicha asosiy fondlar qiymati qimmatlashishi koeffitsiyentlarini qoʻllash yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyekti (butlovchi uzellari, komponentlar va boshqalar)ning tannarxini shakllantiruvchi xarajatlarni indeksatsiya qilish amalga oshirilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
102. Mashinalar va uskunalarni xususiylashtirish maqsadida baholashda baholash obyektlarining jismoniy eskirishi jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarga muvofiq ekspert yoʻli tarzda bilan aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Holatning bahosi
Texnik holat tavsifi
Eskirish
Yangi
Yangi (shu jumladan oʻrnatilgan, lekin foydalanishga kiritilmagan), aʼlo holatda.
5% gacha
Juda yaxshi
Nosozliklarsiz ishlayotgan, oz muddat foydalanilgan, nuqsonlar va nosozliklar aniqlanmagan uskuna.
5%—20%
Yaxshi
Ish qobiliyatini cheklamaydigan kichik foydalanish nuqsonlariga ega boʻlgan uskuna. Kapital taʼmirlashdan chiqqan, yaxshi holatdagi uskuna.
20%— 50%
Qoniqarli
Qoniqarli holatdagi uskuna. Ish rejimlarini tanlashda taʼmirlashlar orasida xizmatlar koʻrsatish yoki joriy taʼmirlash vaqtida bartaraf etiladigan baʼzi bir cheklashlar boʻlishi mumkin.
35%—50%
Shartli ravishda yaroqli
Uskuna ishida bartaraf etish uchun rejadan tashqari taʼmirlashlar oʻtkazish talab etiladigan nosozliklar kuzatiladi. Ish rejimlarini tanlash va eng katta yuklanishlarga cheklashlar bor. Asosiy qismlarini jiddiy taʼmirlash yoki almashtirish talab etiladi.
50%—75%
Qoniqarsiz
Tez-tez buzilib turadigan, asosiy uzellarni kapital taʼmirlashni talab etadigan, yomon holatdagi uskuna.
75%—90%
Foydalanish uchun yaroqsiz
Asosiy yoʻnalishi boʻyicha foydalanishga yaroqsiz boʻlgan uskuna. Hali ishlayotgan asosiy materiallar qiymati boʻyicha sotishdan boshqa aqlga muvofiq imkoniyatlar yoʻq.
90% dan ortiq
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
103. Transport vositalari qiymatini xususiylashtirish maqsadida baholash ham shu tartibda amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Transport vositalari qiymatini baholashda baholash obyektining eskirishini transport vositalari ulardan foydalanishga topshirilgan vaqtdan boshlab (transport vositasi kapital taʼmirlangan yoki asosiy agregatlar va uzellar almashtirilgan hollarda — kapital taʼmirlash oʻtkazilgan vaqtdan boshlab) bosib oʻtgan masofasidan kelib chiqib aniqlashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda eskirish koʻrsatkichi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I — eskirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Pf — baholash sanasida transport vositasining haqiqiy yoʻl bosishi (yoki yoshi, xizmat muddati), km yoki yil (moto-soat) hisobida;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Pn — transport vositasining hisobdan chiqarilgungacha boʻlgan (kapital taʼmirlangungacha) vaqtga qadar normativ yoʻl bosishi (yoki yoshi, xizmat muddati), km yoki yil (moto-soat) hisobida.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Transport vositalari qiymatini mazkur uslubiy koʻrsatmalarga asosan baholash uslubiyoti faqat yer usti transport vositalari qiymatini baholash uchun qoʻllanilishi mumkin. Boshqa turdagi (uchuvchi (havo), suv) transport vositalarini baholash uchun maxsus uslubiyotlardan foydalaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Transport vositalarining import analoglari qiymatidan foydalanilgan holda baholangan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi tashqi iqtisodiy faoliyatining Tovar nomenklaturasi boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan bojxona bojlari, soliq va boshqa toʻlovlar inobatga olinadi.
(103-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Boshqa asosiy vositalar, inventar va xoʻjalik buyumlari qiymatini baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
104. Asboblar, ishlab chiqarish va xoʻjalik inventari (mebelsiz), ishchi va mahsuldor hayvonlar, koʻp yillik oʻsimliklar, kutubxona fondlari va boshqa asosiy vositalar qiymatini baholash ularning boshlangʻich balans qiymatini joriy bozor narxlariga (ishlab chiqaruvchi zavodlar, prays-varaqlar, preyskurantlar narxlariga va boshqalarga) muvofiq boʻlgungacha qayta baholash yoʻli bilan yoki Hukumat qarori boʻyicha asosiy fondlarni soʻnggi qayta baholash sanasidan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlari boʻyicha asosiy fondlar qiymatining qimmatlashishi koeffitsiyentlarini tegishli toifa boʻyicha qoʻllash yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ushbu asosiy vositalarning eskirishi ularning haqiqiy holatidan kelib chiqib ekspert yoʻli bilan yoki buxgalteriya hisobi normalariga muvofiq aniqlanadi. “Mahsuldor hayvonlar” va “Kutubxona fondlari” guruhlari boʻyicha eskirish hisoblanmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
105. Tovar-moddiy zaxiralarga mansub boʻlgan inventar va xoʻjalik buyumlarining qiymati balans qiymati boʻyicha qabul qilinadi.
(105-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
106. Baholanayotgan korxonaga tegishli foydalanishda boʻlgan, balansdan tashqari hisobda turgan xoʻjalik inventari balansdan tashqari hisobida koʻrsatilgan qiymati boʻyicha 50 foiz eskirishni ayirib tashlagan holda baholanadi.
(106-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
(107-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Uzoq muddatli moliyaviy qoʻyilmalar qiymatini baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
108. Baholanayotgan korxonada qimmatli qogʻozlar (aksiyalar), masʼuliyati cheklangan va qoʻshimcha masʼuliyatli (shu jumladan xorijiy) jamiyatlarning ustav kapitalidagi ulushlar, mulkiy paylar, shoʻba va tobe xoʻjalik jamiyatlari sifatidagi uzoq muddatli moliyaviy qoʻyilmalar (investitsiyalar), boshqa uzoq muddatli investitsiyalar mavjud boʻlsa, baholovchi ularni baholashi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1081. Fond birjasining birja kotirovkasi varagʻiga kiritilgan qimmatli qogʻozlarning qiymati tegishli qimmatli qogʻozlar birja kotirovkasi varagʻiga kiritilgan fond birjasidan qimmatli qogʻozlarning kotirovkasini soʻrab olish (yoxud ochiq foydalanishda boʻlgan boshqa manbalardan foydalanish) yoʻli bilan belgilanadi va qonun hujjatlariga muvofiq kotirovka qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Agar qimmatli qogʻozlar fond birjasining birja kotirovkasi varagʻiga kiritilmagan boʻlsa, baholash mazkur uslubiy koʻrsatmalarining 109 – 112-bandlariga muvofiq amalga oshiriladi.
(1081-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qaroriga asosan kiritilgan — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
109. Miqdori 75 foiz va undan kam boʻlgan aksiyalar paketlari qiymatini baholash quyidagi uslublardan biri bilan amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
egalariga dividendlar koʻrinishida (naqd, naqdsiz shaklda yoki aksiyalar koʻrinishida) daromad keltiradigan aksiyalar paketlarini baholash baholash sanasidagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining qayta moliyalashtirish stavkasi boʻyicha oxirgi uch yil uchun dividendlar koʻrinishidagi oʻrtacha yillik daromadni kapitallashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
adekvat daromad keltirmaydigan aksiyalar paketlari qiymatini baholash quyidagi hisoblash formulasiga binoan xususiy kapital miqdoridan kelib chiqib amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sak = Bin * Ssk / Suf * (1-Kkontr)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sak — aksiyalar paketining hisoblangan qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bin— aksiyalar paketining balans qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ssk — balans boʻyicha xususiy kapitalning miqdori (xususiy mablagʻlar manbalari);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Suf — balans boʻyicha ustav kapitali miqdori;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kkontr — nazorat koeffitsiyenti.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Aksiyalarning qiymatini hisoblashda baholanayotgan aksiyalar paketining nazorat darajasini inobatga olish zarur. Nazorat elementlari yoʻqligi chegirmasi mazkur uslubiy koʻrsatmalarning 34-bandiga binoan hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Aksiyalar paketlarining yakuniy qiymati sifatida qiymatning eng koʻp miqdorini beruvchi hisob-kitoblar qabul qilinadi. Bunda aksiyalar paketlari qiymatining bahosi balans qiymati koʻrsatkichidan kam boʻlishi mumkin emas.
(109-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
110. 75 foizgacha miqdordagi masʼuliyati cheklangan va qoʻshimcha masʼuliyatli jamiyatlardagi (chet el kapitali ishtirokidagi jamiyatlardan tashqari) ulushlar va mulkiy paylar qiymatini baholash 75 foiz minus bir oddiy aksiya miqdoridagi aksiyalar paketlari qiymatini baholash uchun nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
111. Shoʻba va tobe xoʻjalik yurituvchi subyektlarga investitsiyalar, 75 foizdan (ichiga olib) ortiq miqdordagi aksiyalar paketlari (qimmatli qogʻozlar 75 foizdan (ichiga olib) ortiq miqdordagi masʼuliyati cheklangan va qoʻshimcha masʼuliyatli jamiyatlardagi ulushlar va mulkiy paylar, shuningdek, chet el kapitali ishtirokidagi korxonalarga qoʻyilmalar (ustav fondida ishtirok etish ulushidan qatʼi nazar) qiymatini baholash quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S = [(So.s. * I) + (I * 0,1 * I) + (Stmz * I) + Sb.ak] – Sb.o., bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S — uzoq muddatli investitsiyalarning hisoblangan qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
So.s. — investitsiyalar kiritilgan korxonalar asosiy vositalarining umumiy balans qoldiq qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I — korxona asosiy vositalari eskirishining balans boʻyicha umumiy summasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I — narxlarning qimmatlashish indeksi;
(111-bandning oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Stmz — tovar-moddiy zaxiralarning balans qiymati (balans satri boʻyicha umumiy summasi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sb.ak. — qolgan barcha (uzoq muddatli va joriy) aktivlarning balans qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sb.o. — majburiyatlarning balans qiymati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
112. Chet el kapitali ishtirokidagi korxonalarda uzoq muddatli moliyaviy qoʻyilmalar qiymatini baholashda baholovchi mazkur qoʻyilmalarning baholash sanasida Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki kursi boʻyicha qayta hisoblangan valyuta qiymatini hisobga olishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻrnatiladigan uskunalar va tugallanmagan qurilish qiymatini baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
113. Oʻrnatiladigan uskunalar qiymatini baholash “Mashinalar va uskunalar” guruhi boʻyicha asosiy vositalar qiymatini baholash uchun nazarda tutilgan tartibda, sozlash-ishga tushirish xarajatlarini hisobga olmasdan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Agar uskuna sotib olingan sanasidan boshlab 5 yildan ortiq boʻlgan muddatda oʻrnatilmagan boʻlsa, uning jismoniy va funksional eskirishini inobatga olish zarur:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻrnatilmaganlik muddati
Eskirish
5 yildan ortiq
10 yilgacha
10 yildan ortiq
Jismoniy
5 %
10%
Funksional
10 %
15 %
Tashqi
5 %
10 %
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻrnatilmagan uskunaning qiymatini baholashda baholovchi tomonidan jismoniy, funksional va tashqi eskirish alomatlari aniqlangan taqdirda qiymatga nisbatan jismoniy, funksional va tashki eskirish qoʻllaniladi. Baholovchining mulohazalari baholash toʻgʻrisidagi hisobotda (zarur boʻlganda mutaxassislarning texnik xulosalarini ilova qilgan holda) asoslantirib berilishi kerak.
(113-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
114. Qurilishi tugallanmagan obyektlar (kapital qoʻyilmalar) qiymatini baholash koʻchmas mulkni baholash uchun nazarda tutilgan tartibda 8-son MBMS va mazkur uslubiy koʻrsatmalar talablarini inobatga olgan holda amalga oshiriladi.
(114-band Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2017-yil 16-maydagi 01/27-26/06-sonli (roʻyxat raqami 2025-2, 19.05.2017-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 20-son, 375-modda. 2017-yilning 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Qoʻllanilgan yondashuvlar doirasida olingan natijalarni muvofiqlashtirish va baholash obyektining yakuniy qiymatini hisoblash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
115. Baholash obyekti qiymatining yakuniy natijasi baholashning uch yondashuvi natijalarining oʻrtacha arifmetik qiymati hisoblanmaydi. Har bir yondashuv ahamiyati baholanayotgan mulk turi, baholash maqsadi bilan, shuningdek, mazkur yondashuv daliliy maʼlumotlar bilan qay darajada quvvatlanayotgani bilan belgilanadi. Baholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda oʻzining harakatlariga aniq asoslashlar va tegishli dalillar keltirgan xolda bir (yoki hatto ikki) yondashuv natijalarini hisobga olmaslikka haqli.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
116. Qiymatning yakuniy miqdorini hisoblash olingan natijalarni har bir yondashuvning muhimlik darajasini hisobga olgan holda oʻlchash yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Muvofiqlashtirish jarayonida baholovchi u yoki bu yondashuv bilan olingan natijaning baholash yakuniy natijasiga taʼsiri darajasini belgilaydigan oʻlchov koeffitsiyentlarini tahlil qiladi. Quyidagilar oʻlchov koeffitsiyentlarini baholash uchun (muvofiqligiga koʻra) asosiy mezonlar hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bozorga oid axborotdan foydalanish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
asosiy vositalarning eskirganligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining funksionalligi va ixtisoslashuvi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yer uchastkasi va qoʻshimcha hudud mavjudligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti joylashgan yer;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining hajmi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining sifat turkumi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
117. Muayyan mezonlarni ularga tegishli koʻrsatkichlarni biriktirish yoʻli bilan baholagach, baholovchi har bir baholash yondashuvi boʻyicha oʻlchov koeffitsiyentlarini aniqlashi lozim. Mezonlarni baholash quyidagi tartibda amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bozorga oid axborotdan foydalanish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Xarajat yondashuvi bilan hisoblash uchun:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
binolar (inshootlar)ning kamida 30 foizi ularning loyiha-smeta hujjatlaridan foydalangan holda baholanadi; baholash obyekti asosiy vositalarining kamida 30 foizi (binolar, inshootlardan tashqari) bozorga oid axborotdan foydalangan holda baholanadi;
1
binolar (inshootlar)ning kamida 60 foizi ularning loyiha-smeta hujjatlaridan foydalangan holda baholanadi; baholash obyekti asosiy vositalarining kamida 60 foizi (binolar, inshootlardan tashqari) bozorga oid axborotdan foydalangan holda baholanadi;
2
binolar (inshootlar)ning kamida 90 foizi ularning loyiha-smeta hujjatlaridan foydalangan holda baholanadi; baholash obyekti asosiy vositalarining kamida 90 foizi (binolar, inshootlardan tashqari) bozorga oid axborotdan foydalangan holda baholanadi.
3
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mezonlarning binolar (inshootlar) va boshqa asosiy vositalar boʻyicha oʻrnatilgan chegaralari mazkur asosiy vositalarning pozitsiyalari miqdori va ularning boshlangʻich (balans) qiymati summasiga boʻlgan nisbatdan kelib chiqib qoʻllaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyekti qiymatini xarajat yondashuvi bilan baholash yuqorida koʻrsatilgan mezonlarga mos kelmagan taqdirda, muvofiqlashtirish jarayonida xarajat yondashuvi bilan hisoblash natijasiga ballar berilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Daromad yondashuvi bilan hisoblash uchun:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
balansda saqlovchi (emitent) moliyaviy prognozlaridan foydalanilgan
1
balansda saqlovchi (emitent) prognozlaridan foydalanishdan tashqari, baholovchi boʻlgʻusi daromadlarning qoʻshimcha tahlilini amalga oshirgan
2
qoʻshimcha tahlilni amalga oshirish va balansda saqlovchi (emitent) prognozlaridan foydalanishdan tashqari, ixtisoslashgan moliyaviy institutlar va boshqa tashkilotlar tayyorlagan prognozlar haqidagi axborotdan foydalanilgan
3
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qiyosiy yondashuv bilan hisoblash uchun:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3 analog bilan bitimlar haqidagi bozorga oid axborotdan foydalanilganda
1
4—6 analog bilan bitimlar haqidagi bozorga oid axborotdan foydalanilganda
2
6 dan ortiq analoglar bilan bitimlar haqidagi bozorga oid axborotdan foydalanilganda
3
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Asosiy vositalarning eskirganligi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Asosiy vositalarning eskirganlik koeffitsiyenti balans boʻyicha asosiy vositalar eskirish summasining ularning boshlangʻich balans qiymatiga nisbati sifatida aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash sanasida koeffitsiyent 0,2 dan 0,5 gacha (ichiga olib) natija beradi
2
3
1
Baholash sanasida koeffitsiyent qiymati 0,2 dan past
3
2
1
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyektining funksionalligi va ixtisoslashuvi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻrsatkichlar
Xarajat yondashuvi
Daromad yondashuvi
Qiyosiy yondashuv
Koʻp miqdorda kapital qoʻyilmalarsiz qayta ixtisoslashtirish imkoniyati mavjud emas
3
1
2
Baholash obyekti oz miqdorda xarajatlar bilan qayta ixtisoslashtirilishi mumkin
1
3
2
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yer uchastkasi va qoʻshimcha hudud mavjudligi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻrsatkichlar
Xarajat yondashuvi
Daromad yondashuvi
Qiyosiy yondashuv
Hududning yarmidan koʻprogʻi imoratlar bilan band etilgan
3
1
2
Hududning yarmidan kamrogʻi imoratlar bilan band etilgan
2
3
1
Hududning yarmidan kamrogʻi imoratlar bilan band etilgan, shuningdek, alohida joylashgan qoʻshimcha hudud mavjud
1
3
2
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyekti joylashgan yer:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻrsatkichlar
Xarajat yondashuvi
Daromad yondashuvi
Qiyosiy yondashuv
Baholash obyekti viloyat markazida (shu jumladan Toshkent shahrida) yoki viloyatga boʻysinuvchi shaharda joylashgan
3
2
1
Baholash obyekti tuman markazida yoki tumanga boʻysinuvchi shaharda joylashgan
2
3
1
Baholash obyekti qishloqda, togʻli hududda, boshqa uzoq va ovloq hududda joylashgan
2
1
3
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyektining hajmi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻrsatkichlar
Xarajat yondashuvi
Daromad yondashuvi
Qiyosiy yondashuv
Baholash obyekti 100 foizli aktiv yoki nazorat elementlariga ega (aksiyalarning nazorat paketlari va ulushlarga)
3
2
1
Baholash obyekti nazorat elementlariga ega emas (aksiyalarning nazorat paketlari va ulashlarga)
2
3
1
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyektining sifat turkumi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻrsatkichlar
Xarajat yondashuvi
Daromad yondashuvi
Qiyosiy yondashuv
Baholash obyektining texnik mansubligi — industrial
3
2
1
Baholash obyektining texnik mansubligi — noindustrial
2
3
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
118. Turli yondashuvlar bilan olingan baholash natijalarining amalga oshirilgan tahlili asosida baholovchi asosiy mezonlar boʻyicha har bir yondashuv uchun oʻlchovlarni aniqlaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
№
Mezonlar
Xarajat yondashuvi
Daromad yondashuvi
Qiyosiy yondashuv
1.
Bozorga oid axborotdan foydalanish
S1z
S1d
S1s
2.
Asosiy vositalarning eskirganligi
S2z
S2d
S2s
3.
Baholash obyektining funksionalligi va ixtisoslashuvi
S3z
S3d
S3s
4.
Yer uchastkasi va qoʻshimcha hudud mavjudligi
S4z
S4d
S4s
5.
Baholash obyekti joylashgan yer
S5z
S5d
S5s
6.
Baholash obyekti hajmi
S6z
S6d
S6s
7.
B�holash obyektining sifat turkumi
S7z
S7d
S7s
Barcha mezonlar boʻyicha ballar yigʻindisi
Σ Siz, i=1-7
Σ Sid, i=1-7
Σ Sis, i=1-7
Barcha yondashuvlar boʻyicha ballar yigʻindisi
S = Σ Siz + Σ Sid + Σ Sis
Tegishli yondashuvlar boʻyicha solishtirma oʻlchov koeffitsiyentlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
119. Baholash obyekti qiymatining yakuniy miqdori tegishli ravishda turli yondashuvlar bilan olingan hisoblash natijalariga tegishli oʻlchov koeffitsiyentlari qoʻllanilganidan keyin yondashuvlarning natijalarini qoʻshish yoʻli bilan aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S = γz * Kz + γd * Kd + γs * Ks, bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S — baholash obyekti qiymatining muvofiqlashtirilgan yakuniy miqdori;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
γz, d, s — baholash obyekti qiymatini xarajatga oid, daromadga oid va qiyosiy yondashuvlar bilan hisoblash natijalari.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
120. Baholash obyektining yakuniy qiymati yagona kattalik sifatida ifodalanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
VII-bob. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tuzish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
121. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot baholovchining baholash obyekti qiymati xususidagi yigʻilgan axborot va hisoblashlar asosida tasdiqlangan xulosasini oʻz ichiga olgan hujjatdir.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholashni amalga oshirish vaqtida baholovchi baholash obyektining bozor qiymatidan farq qiluvchi boshqa qiymatini aniqlagan boʻlsa, baholash obyektining bozor qiymatini aniqlashdan chetga chiqish sabablari baholash toʻgʻrisidagi hisobotda koʻrsatilishi va baholash obyektini baholash jarayoni aks ettirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
122. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tuzishda baholovchi quyidagi qoidalarga amal qilishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisidagi hisobotda baholash obyektining qiymati nuqtai nazaridan muhim boʻlgan barcha axborot bayon etilishi kerak;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisidagi hisobotda keltirilgan, baholashni amalga oshirish vaqtida foydalanilgan yoki hisoblashlar natijasida olingan axborot tasdiqlangan boʻlishi kerak;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisidagi hisobotning mazmuni mazkur hisobotdan foydalanuvchilarni chalgʻitishi, shuningdek, har xil talqinga yoʻl qoʻymasligi kerak;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisidagi hisobotda ifodalangan materiallar tarkibi va ketma-ketligi hamda baholash jarayonining tavsifi qiymatni hisoblashni toʻliq tasvirlash imkoniyatini berishi va uni ayni shu natijalarga olib kelishi lozim;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisidagi hisobot baholashni amalga oshirish vaqtida oraliq va yakuniy natijalarni aniqlashda foydalanilmagan axborotni, agar u baholash faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilik talablariga muvofiq majburiy boʻlmasa, oʻz ichiga olmasligi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
123. Baholash obyektining turidan, shuningdek baholash maqsadlaridan (qonunchilikda nazarda tutilgan maqsadlardan tashqari) qatʼi nazar, baholash toʻgʻrisidagi hisobot tuzilish jihatidan quyidagi boʻlimlar va ularning qismlaridan tarkib topishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) I-boʻlim “Titul varagʻi” — baholash toʻgʻrisidagi hisobotning birinchi sahifasi hisoblanadi va hujjatni izlash uchun zarur boʻlgan boshlangʻich axborot manbai boʻlib xizmat qiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Titul varagʻida quyidagi maʼlumotlar keltiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholovchi tashkilot nomi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisidagi hisobotning roʻyxatga olish raqami;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishning nomi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisidagi hisobot tuzilgan sana.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobot ikki yoki undan ortiq kitobdan iborat boʻlsa, har bir kitob birinchi kitobning titul varagʻiga muvofiq boʻlgan va mazkur kitobga daxldor maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan oʻz titul varagʻiga ega boʻlishi lozim. Kitob raqami titul varagʻida qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) II-boʻlim “Mundarija” tegishli sahifalarning raqamlari koʻrsatilgan barcha boʻlimlar, kichik boʻlimlar, bandlar (agar ular nomlangan boʻlsa) va ilovalar nomini oʻz ichiga oladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ikki yoki undan ortiq kitobdan iborat boʻlgan baholash toʻgʻrisidagi hisobot tuzilganda ularning har birida oʻz mundarijasi boʻlishi lozim. Bunda birinchi kitobda baholash toʻgʻrisidagi hisobotning kitob raqamlari koʻrsatilgan umumiy mundarijasi, keyingi kitoblarda — faqat tegishli kitob mundarijasi joylashtiriladi. Birinchi kitobda keyingi kitoblar mundarijasi oʻrniga ularning nominigina koʻrsatishga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
v) III-boʻlim “Ilova xat (umumlashtiruvchi qism)” buyurtmachiga baholashni amalga oshirish natijalari haqidagi erkin shaklda (ish uslubida) bayon etilgan xabarni oʻz ichiga oladi. Xatda quyidagilar koʻrsatiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholashni amalga oshirish uchun asos;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining nomi va joylashgan manzili;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bajarilgan ishlarning qisqacha bayoni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qiymat aniqlangan sanaga qadar boʻlgan holatga koʻra baholash obyektining qiymati haqida xulosa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisidagi hisobot qaysi qonun hujjatlari va meʼyoriy hujjatlarga muvofiq tayyorlangan boʻlsa, shu hujjatlarga havola;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ilova xat baholash toʻgʻrisidagi hisobotga asosan tayyorlangani va faqatgina hisobotning toʻliq matniga bogʻliq ravishda, yaʼni hisobotda qabul qilingan barcha farazlar va cheklashlarni hisobga olgan holda talqin qilinishi mumkinligiga koʻrsatma.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ilova xat baholovchi tashkilotning firma blankasida rasmiylashtiriladi, rahbari tomonidan imzolanadi va muhri bilan (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) tasdiqlanadi.
(123-bandning “v” kichik bandi sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining 2016-yil 26-maydagi 01/27-26/34-sonli (roʻyxat raqami 2025-1, 01.06.2016-y.) qarori tahririda — OʻR QHT, 2016-y., 22-son, 255-modda)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g) IV-boʻlim “Qisqartmalar, shartli belgilar, simvollar, birliklar va atamalar roʻyxati” baholash toʻgʻrisidagi hisobotda qabul qilingan, keng tarqalgan va taʼriflari bilan birga keltirilishi lozim boʻlgan qisqartmalar, shartli belgilar, simvollar, birliklar, maxsus (professional) atamalarni oʻz ichiga oladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Agar qisqartmalar, shartli belgilar, simvollar, birliklar va atamalar baholash toʻgʻrisidagi hisobotda ikki martadan kam takrorlangan boʻlsa, alohida roʻyxat tuzilmaydi, balki ularga izoh bevosita matnda birinchi marta zikr etilganda beriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d) V-boʻlim “Kirish” baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan foydalanuvchiga baholovchi amalga oshirgan ish natijalari haqida toʻliq axborot olish imkoniyatini beradigan asosiy faktlar va xulosalarning qisqacha bayonini oʻz ichiga oladi. Mazkur boʻlimga quyidagi qismlar kiritilishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
asosiy faktlar va xulosalar, bu yerda quyidagilar koʻrsatiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti haqida umumiy axborot;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisida shartnoma nomi, uning raqami va sanasi, taraflarning toʻliq nomi, vakolatli organ qarori (hukumat qarorlari, baholashni amalga oshirish uchun asos hisoblanadigan boshqa hujjatlar);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
turli yondashuvlarni qoʻllash yoʻli bilan olingan baholash natijalari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti qiymatining yakuniy miqdori;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisidagi hisobotga soʻnggi tuzatish kiritilgan va hisobot taqdim etilgan koʻrinishda rasmiylashtirilgan kalendar sanaga muvofiq boʻlgan baholash toʻgʻrisidagi hisobot tuzilgan sana;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hisobotning tartib raqami;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash haqida vazifa,. u mazkur uslubiy koʻrsatmalar talablariga muvofiq axborotni oʻz ichiga olishi lozim;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash buyurtmachisi haqida (nomi, yuridik manzili), baholovchi tashkilot haqida (tashkiliy-huquqiy shakli, davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi haqidagi hujjatdagi kabi toʻliq nomi, identifikatsion maʼlumotlar (davlat reyestridagi qayd raqami, STIR va h.k.), yuridik manzili (agar manzillar bir nechta boʻlsa, ularning hammasi koʻrsatiladi), fuqarolik javobgarligini sugʻurtalash haqidagi maʼlumotlar, baholash faoliyati bilan shugʻullanish huquqini beradigan litsenziya raqami, berilgan sanasi va amal qilish muddati; bank rekvizitlari) va baholovchi tashkilot bilan mehnat shartnomasiga binoan ishlaydigan baholovchi haqida (familiyasi, ismi, otasining ismi, baholashni amalga oshirish huquqini tasdiqlovchi hujjat raqami va berilgan sanasi, mehnat shartnomasi raqami va sanasi) maʼlumotlar. Shuningdek, baholashni amalga oshirish va baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tayyorlashga jalb qilingan barcha tashkilotlar va mutaxassislar haqida axborot ularning malakasi va baholash obyektini baholashni amalga oshirishda ularning ishtirok etish darajasini koʻrsatgan holda keltirilishi lozim;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash natijalariga taʼsir koʻrsatgan farazlar va cheklovchi shartlar. Xususiylashtirish maqsadida mulkni baholashga nisbatan farazlar va cheklovchi shartlar roʻyxati quyidagicha boʻlishi mumkin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mazkur hisobot toʻla hajmda va unda koʻrsatilgan maqsadlardagina ishonchlidir;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholovchi tashkilot baholash obyektiga boʻlgan huquqlarning yuridik tavsifi uchun javobgar boʻlmaydi. Baholanayotgan huquqlar, baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aytib qoʻyilgan cheklashlardan tashqari, har qanday eʼtirozlar yoki cheklashlardan holi deb qaraladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholovchi, baholash toʻgʻrisidagi hisobotda koʻrsatilgan omillardan tashqari, baholash natijalariga taʼsir etadigan yashirin omillarning yoʻqligini nazarda tutadi. Baholovchi tashkilot bunday omillarning mavjudligi va ularni aniqlash zaruriyati uchun javobgar boʻlmaydi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotni tayyorlashda foydalangan dastlabki maʼlumotlar ishonchli manbalardan olingan boʻlishi va haqqoniy deb hisoblanishi lozim. Baholovchi tashkilot ularning mutlaqo aniqligini kafolatlay olmaydi, shu bois baholash toʻgʻrisidagi hisobotda axborot manbalariga havolalar keltirilishi lozim;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholovchi tashkilot ushbu sanadan keyin vujudga kelishi va baholash obyektining bozor qiymatiga taʼsir etishi mumkin boʻlgan iqtisodiy, yuridik va boshqa omillarning oʻzgarishi uchun hech qanday javobgarlikni oʻz zimmasiga olmaydi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
buyurtmachi ham, baholovchi tashkilot ham baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan faqat baholash toʻgʻrisidagi shartnomada nazarda tutilgan tartibda foydalanishlari mumkin;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash toʻgʻrisidagi hisobot baholovchi tashkilotning obyekt qiymati xususidagi fikrini oʻz ichiga oladi va obyekt erkin bozorda obyektning mazkur baholash toʻgʻrisidagi hisobotda koʻrsatilgan qiymatiga teng boʻlgan narxda sotilishini kafolatlamaydi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash faoliyatining qoʻllanilayotgan standartlari, bu yerda 8-son Mulkni baholash Milliy standartidan, baholash obyektini baholashni amalga oshirishda qoʻllaniladigan boshqa standartlardan foydalanilgani haqida axborot keltirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
e) VI-boʻlim “Asosiy qism” quyidagi majburiy qismlarni oʻz ichiga olishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash jarayoni bosqichlari, bu yerda baholovchi oʻzi bajargan ishlar ketma-ketligini bosqichma-bosqich bayon etadi. Har bir bosqichda baholash obyektini baholash boʻyicha bajarilgan ishlar haqida umumiy maʼlumotlar keltiriladi (bajarilgan ishlarning oddiy roʻyxatini keltirishga yoʻl qoʻyiladi). Amalga oshirilgan tahlil va hisoblashlarning batafsil tavsifi baholash obyektining xususiyatlari, baholash vazifasi va mavjud axborot hajmiga muvofiq navbatdagi qismlarda keltiriladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining tavsifi (uni identifikatsiya qilish) ,. bu yerda baholash obyektini koʻzdan kechirish, dastlabki va huquqni tasdiqlovchi hujjatlar, baholash obyektining texnik, moliyaviy, miqdor va sifat koʻrsatkichlari haqidagi maʼlumotlar keltiriladi. Bunda, baholovchi baholash obyekti haqidagi barcha moliyaviy va texnik axborotni, qoʻshimcha yuklamalar va cheklashlar, baholash obyektidan joriy foydalanish haqidagi maʼlumotlarni va baholash obyektiga taalluqli boʻlgan, uning qiymatiga sezilarli darajada taʼsir koʻrsatadigan boshqa omillar va koʻrsatkichlarni yoritib beradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Amalga oshirilgan koʻzdan kechirishning barcha natijalarini baholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda bosqichma-bosqich bayon etadi. Koʻchmas mulkning hajmiy-rejalashtirish koʻrsatkichlarini oʻlchash amalga oshirilganida, biron-bir parametr qiymatini tasdiqlash yoki belgilash zaruriyati tugʻilgan holda, baholovchi buni baholash toʻgʻrisidagi hisobotda koʻrsatib oʻtadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholovchi baholashni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni olish jarayonini ham axborotni olishning aniq manbalarini koʻrsatgan holda baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettiradi. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda baholovchi baholash obyektini baholashda foydalanilgan (buyurtmachi, balansda saqlovchidan va boshqa manbalardan olingan) barcha hujjatlarni ularning nomi, raqami, sanasini va hujjatni identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan boshqa maʼlumotlarni koʻrsatgan holda sanab oʻtadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Buyurtmachi yoki uning vakili soʻralayotgan axborotni taqdim etishdan bosh tortgani baholash natijalarining aniqligi va (yoki) haqqoniyligiga sezilarli darajada taʼsir koʻrsatgan boʻlsa, bu holat baholash toʻgʻrisidagi hisobotda qayd etiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyektining tavsifi baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan foydalanuvchi baholash obyekti haqida baholanayotgan mulkning qiymatiga taʼsir etadigan barcha jihatlardan aniq tasavvur hosil qilishi uchun imkoniyat yaratishi lozim;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti bozorining tahlili baholash obyektiga bevosita taalluqli boʻlmagan, lekin uning qiymatiga taʼsir etadigan barcha omillar tahlilini oʻz ichiga olishi lozim. Ushbu boʻlimda baholash obyekti qiymatini aniqlashda foydalanilgan narxni shakllantiruvchi barcha omillar haqida axborot keltirilishi va ularning qiymatlari asoslanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholovchi baholash obyektining mintaqadagi holatini (maqomini) belgilovchi vaziyatga umumiy tavsif beradi. Bozorning faolligi oʻxshash obyektlarning talab va taklifi hajmi va dinamikasi nuqtai nazaridan, ochiqlik darajasi hamda baholash obyektining jozibadorligi yoki noyobligini belgilovchi boshqa koʻrsatkichlar tahlil qilinadi. Chiqarilgan tahliliy xulosalarni quvvatlovchi miqdor va sifatga oid barcha maʼlumotlar koʻrsatiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tarmoq tavsifi tarmoq hajmi va tuzilishi, bozorning asosiy ishtirokchilari va tarmoqning rivojlanish istiqbollari tahlilini oʻz ichiga oladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻrib chiqilayotgan koʻrsatkichlarning aniq roʻyxati har bir holda bajarilayotgan baholashning asosiy vazifalariga mos kelishi, baholash toʻgʻrisidagi hisobot ortiqcha axborot bilan yuklanishiga yoʻl qoʻymasligi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bozordagi vaziyat tahlili natijasi baholash obyektining bozordagi tutgan oʻrni haqida aniq tasavvur hosil qiladi. Bunda, baholovchi mazkur holatni aniqlashda qaysi mezonlarga amal qilganini koʻrsatadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
eng maqbul va eng samarali foydalanish tahlili,. bu yerda baholovchi baholash obyektidan foydalanish natijasida uning qiymatini mumkin qadar oshirish imkoniyati haqidagi oʻz mulohazalarini bayon etadi va ularni asoslaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash obyektidan eng samarali foydalanish tahlili muqobil foydalanish variantlarini tanlashni nazarda tutadi,. shu tufayli ham baholash obyektining funksional yoʻnalishi, konstruktiv yechimlarning toʻliq yoki qisman oʻzgarishi, huquqlar tarkibi va boshqa parametrlar oʻzgarishi mumkinligini hisobga olib variantlar roʻyxatini keltirish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholovchi foydalanilgan barcha qonunchilik va meʼyoriy hujjatlarni ham baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirishi darkor;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash jarayoni tavsifi baholash obyekti qiymatini aniqlashning baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan foydalanuvchiga baholash jarayoni mantiqini va baholovchi baholash obyekti qiymatini aniqlash yoʻlida tashlagan qadamlarning muhimligini tushunish imkoniyatini beruvchi ketma-ketligini oʻz ichiga olishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda baholovchi xarajat, qiyosiy va daromad yondashuvlari doirasida qoʻllagan usullarning tanlanishi asoslangan boʻlishi kerak. Baholovchi baholash obyektini baholashga nisbatan muayyan yondashuvni qoʻllashdan voz kechilganligi sabablarini dalillar bilan asoslab berishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Har bir yondashuv doirasida baholovchi oʻzi qilgan barcha tahlillar, hisoblashlar, fikr-mulohazalar, farazlar va cheklashlarni keltiradi. Qabul qilingan yondashuvlar doirasida baholash usullarini qoʻllab baholashni amalga oshirishda baholovchining har bir harakati lozim darajada asoslangan boʻlishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda hisoblashlar tavsifi keltirilishi, hisoblashlarga baholovchi baholashni amalga oshirish vaqtida qoʻllanilgan yondashuvlar va usullar doirasida olgan yoki koʻrsatgan xulosalar va natijalarni tekshirish imkoniyatini taʼminlovchi tushuntirishlar berilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda, shuningdek, baholovchi fikriga koʻra baholash obyekti qiymatini hisoblashning u qoʻllagan usulini toʻla aks ettirish uchun muhim hisoblangan har qanday maʼlumotlar aks ettirilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
j) VII-boʻlim “Xulosa” quyidagi qismlardan tarkib topishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
turli yondashuvlar yordamida olingan baholash natijalarini muvofiqlashtirish. Baholovchi baholash toʻgʻrisidagi hisobotda muvofiqlashtirish tartibining tavsifini, qoʻllanilgan yondashuvlarning yaroqliligi, aniqligi va asosliligi borasida tanlangan mezonlar ahamiyatining tavsifini keltirishi, bu yondashuvlarda dastlabki maʼlumotlardan qay darajada foydalanilishi va baholash obyektining yakuniy qiymatiga olib kelishini koʻrsatib oʻtishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash yondashuvlarining har biri bilan olingan natijalar oʻrtasidagi jiddiy tafovut uning ehtimol tutilgan sabablari xususidagi asoslantirilgan sharhlar bilan tushuntirilishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan baholash obyekti bozor qiymatining yakuniy koʻrsatkichi qoʻshilgan qiymat soligʻini oʻz ichiga olishi yoki olmasligi aniq boʻlishi lozim;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
sifat toʻgʻrisida bayonot — baholovchining baholash toʻgʻrisidagi hisobot amaldagi qonunchilik va foydalanilayotgan baholash standartlari talablariga muvofiq ekanligi haqidagi rasmiy bayonoti. Baholash toʻgʻrisidagi hisobotning sifati toʻgʻrisidagi bayonotning tarkibiy qismi sanaluvchi qoidalar roʻyxati quyidagilarni oʻz ichiga olishi mumkin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mazkur baholash toʻgʻrisidagi hisobotda bayon etilgan barcha faktlar toʻgʻri va haqqoniydir;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
amalga oshirilgan tahlil, bildirilgan fikrlar va chiqarilgan xulosalar baholovchilarning oʻziga qarashli va faqat mazkur baholash toʻgʻrisidagi hisobotda aytib qoʻyilgan farazlar va cheklovchi shartlar doirasida haqiqiydir;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektida baholovchining joriy manfaatlari ham, boʻlgʻusi manfaatlari ham mavjud emas va u bitimdan manfaatdor taraflarga nisbatan xolisona va begʻaraz ish koʻrgan;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholovchiga toʻlanadigan haq baholash obyekti qiymatining yakuniy miqdoriga, shuningdek, buyurtmachi yoki uchinchi taraf mazkur baholash toʻgʻrisidagi hisobotdan foydalanishi natijasida yuz berishi mumkin boʻlgan voqealarga bogʻliq emas;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tahlil, fikr-mulohazalar va xulosalarni olish, mazkur hisobotni tuzish Oʻzbekiston Respublikasining “Baholash faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni va 8-son MBMS “Xususiylashtirish maqsadida mulkni baholash” talablariga toʻla muvofiq tarzda amalga oshirilgan;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z) VIII-boʻlim “Foydalanilgan manbalar roʻyxati” baholash obyektini baholashni amalga oshirishda foydalanilgan maʼlumotlar roʻyxatini oʻz ichiga oladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda foydalanilgan adabiyotlar va axborot manbalariga havolalar hisobot matnida keltirilishi lozim, bu manbalarning nomlari toʻliq ifodalangan roʻyxat esa hisobotning alohida boʻlimida (ilovada) keltiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Manbalar jumlasiga quyidagilar kiradi: qonunchilik va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlar, maʼlumotlar va uslubiy adabiyotlar, uslubiy tavsiyalar, ishga oid adabiyotlar, maʼlumotlar bazalari, Internet tarmogʻidan olingan maʼlumotlar va h.k;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
i) IX-boʻlim “Ilovalar” baholashni amalga oshirishda foydalanilgan bosma shakldagi barcha axborotni (shu jumladan internet-sahifalarni) oʻz ichiga oladi. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot ilovalarida chetdagi tashkilotlarga yuborilgan soʻrovlar va bunday soʻrovlarga olingan javoblarning nusxalari ham keltirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotga ilova qilingan barcha hujjatlar tegishli tarzda rasmiylashtirilgan boʻlishi lozim (vakolatli shaxs tomonidan imzolangan va hujjatlarni taqdim etuvchi organlar va tashkilotlar tomonidan belgilangan tartibda tasdiqlangan boʻlishi kerak, Internet tarmogʻidan olingan axborotdan tashqari).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Huquqni tasdiqlovchi hujjatlar yoʻqligi baholash toʻgʻrisidagi hisobotni haqqoniy emas deb topish uchun bevosita asos hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotga ilovalar baholovchi tashkilot litsenziyasi, baholovchining baholashni amalga oshirish huquqini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalarini, fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish polisining nusxasi va zarur fotomateriallarni ham oʻz ichiga olishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobotda ilova hujjatlarining toʻliq roʻyxati keltirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash toʻgʻrisidagi hisobot nusxasini baholovchi tashkilot hisobot tuzilgan sanadan eʼtiboran qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddat mobaynida saqlashi lozim.
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 44-son, 474-modda; 2016-y., 22-son, 255-modda; 2017-y., 20-son, 375-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 01.03.2018-y., 10/18/2025-3/0833-son; 12.03.2019-y., 10/19/2025-4/2736-son)