O‘zbekiston Respublikasining “Yer qa’ri to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Na’munaviy qoidalarni tasdiqlash:

1-ilovaga muvofiq geologik xizmati haqida;

2-ilovaga muvofiq marksheyder xizmati haqida.

2. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish yoqilg‘i sanoati va energetika boshqarmasiga yuklatilsin.

Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasining “Yer qa’ri to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq ishlab chiqilgan, kon-neft-gaz qazib olish korxonalarida, foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini, shuningdek foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilishni amalga oshiruvchi tashkilot va muassasalarda tashkil etiladigan geologiya xizmatining asosiy huquq va majburiyatlarini belgilaydi.

1. Geologiya xizmati kon-neft-gaz qazib olish korxonalarida, tashkilot va muassasalarda, mulkchilik shaklidan qat’iy nazar:

konchilik korxonalarini loyihalash, qurish va rekonstruksiya qilish;

foydali qazilma konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish;

foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini, shu jumladan neft, gaz, boshqa moddalar va materiallarni yer osti saqlash inshootlarini loyihalash, qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanish, zararli moddalar, radioaktiv chiqindilar va ishlab chiqarish chiqindilarini utilizatsiya qilish.

2. Geologik xizmat o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”, “Yer qa’ri to‘g‘risida” gi Qonunlari va O‘zbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, ushbu xizmat faoliyatini tartibga soluvchi boshqa normativ hujjatlar, shuningdek ushbu Nizomga amal qiladi.

3. Geologiya xizmatining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

yer qa’ridan foydalanish va uni muhofaza qilish, yer qa’rini geologik o‘rganish va mineral resurslardan oqilona foydalanish ustidan idoraviy nazoratni amalga oshirish;

foydali qazilmalar qazib olish korxonalarining xomashyo bazasini mustahkamlash;

foydali qazilmalar konidan eng to‘liq va kompleks foydalanishni ta’minlash;

foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini loyihalash, qurish va rekonstruksiya qilish, foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va o‘zlashtirish, shuningdek foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini loyihalash, qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanish ishlarini o‘z vaqtida geologik ta’minlash.

4. Foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilishni amalga oshiruvchi korxonalar, tashkilotlar va muassasalarda, foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olishni amalga oshiruvchi korxonalarda geologik xizmat, qoida tariqasida, mustaqil tarkibiy bo‘linma hisoblanadi.

Noruda foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish, ushbu foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish, foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanish hamda yer qa’ridan boshqa maqsadlarda foydalanishni amalga oshiruvchi korxonalar, tashkilotlar va muassasalarda birlashtirilgan geologiya-marksheyder xizmati.

5. Korxonalar, tashkilotlar va muassasalarning geologik xizmati bosh geolog (geologik xizmat rahbari) tomonidan boshqariladi va o‘z faoliyatida uslubiy ravishda yuqori tashkilotning bosh geologiga bo‘ysunadi.

Bosh geolog korxona, tashkilot, muassasa rahbarining buyrug‘i bilan tayinlanadi va lavozimidan ozod qilinadi.

6. Foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish, foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish, shuningdek foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini loyihalash, qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanishga tegishli geologik ta’minlashsiz yo‘l qo‘yilmaydi.

7. Korxona, tashkilot, muassasaning geologik xizmati asosiy vazifalariga muvofiq:

a) ta’minlaydi:

foydali qazilmalar zaxiralarining miqdori va sifatini, shuningdek foydali qazilmalar konlarini qazib olishning kon-texnik, gidrogeologik va boshqa sharoitlarini aniqlash maqsadida foydali qazilmalar konlarini o‘z vaqtida qidirish va ulardan foydalanish qidiruvi;

foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan foydali qazilmalarni qazib olish korxonalari va yer osti inshootlarini qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanish chog‘ida yer qa’rini geologik o‘rganishning to‘liqligi;

asosiy va unga tutash foydali qazilmalarning yer qa’ridan eng to‘liq qazib olinishini, foydali qazilmalarning o‘rtacha nobud bo‘lishining oldini olish va konlarning boy uchastkalarini tanlab qazib olishning oldini olish, yer qa’rini muhofaza qilish bo‘yicha talablarning bajarilishi, yer qa’ridan olinadigan tog‘ jinslari va foydali qazilmalarning to‘g‘ri joylashtirilishini hamda ularning atrof-muhitga zararli ta’sir ko‘rsatilishini istisno qilish, shuningdek, boshqa talablarga rioya etilishini nazorat qilish, geologiya xizmati vakolatiga kiradigan;

ishlab chiqilayotgan konlarning geologik tuzilishini va mineral xomashyoni boyitish texnologiyasini o‘rganish bo‘yicha ishlarni o‘tkazishning metodikasi va texnik vositalarini takomillashtirish bo‘yicha takliflarni ishlab chiqish, ushbu sohalarda tugallangan ilmiy ishlanmalarni ishlab chiqarishga joriy etish;

foydali qazilmalar zaxiralarining holati va harakatini o‘z vaqtida hisobga olish, qazib olinadigan, ammo vaqtincha foydalanilmaydigan foydali qazilmalarning saqlanishini hisobga olish va nazorat qilish;

konlarni qazib olishda va boshqa milliy xo‘jalik maqsadlarida foydalanilishi mumkin bo‘lgan qidiruv kon qazilmalari va burg‘ulash quduqlarining saqlanishini nazorat qilish, foydalanilmaydigan qazib olish va quduqlarni belgilangan tartibda tugatish;

qazib olingan foydali qazilmalar korxonalarini, sanoat ahamiyatini yo‘qotgan, qazib olish jarayonida yo‘qotilgan foydali qazilmalar zaxiralarini hisobdan chiqarish uchun materiallarni o‘z vaqtida tayyorlash va asoslash, konlarni qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish jarayonida tasdiqlanmagan;

yer qa’rini yanada o‘rganish va foydali qazilmalar konlarini qazishda, shuningdek foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan maqsadlarda yer qa’ridan foydalanishda foydalanilishi mumkin bo‘lgan geologik va texnik hujjatlarning, tosh va ruda namunalarining, foydali qazilmalar namunalarining dublikatlarining saqlanishi;

foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini tugatish va konservatsiya qilishda tog‘-kon ishlari tugallangan paytda geologik hujjatlarni to‘ldirish va belgilangan tartibda saqlash uchun topshirish;

b) ishtirok etadi:

foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini (uchastkalarini) qurish, rekonstruksiya qilish, konservatsiya qilish va tugatish loyihalarini, foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish va ekspluatatsiya qilish loyihalarini ishlab chiqishda;

konni o‘zlashtirishning yangilangan loyihasidagi konni rivojlantirish rejalarini, konlarni qazib olish loyihalari va sxemalarini, shuningdek foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini qurish, rekonstruksiya qilish, konservatsiya qilish va tugatish, foydali qazilmalar maydonlarini qurish loyihalarini ishlab chiqishda;

yer qa’ridagi foydali qazilmalar zaxiralarini hisoblash uchun mineral xomashyo uchun konditsiyalar loyihalarini ishlab chiqish va ko‘rib chiqishda;

korxonaga sanoat o‘zlashtirishga beriladigan konlar (uchastkalar) bo‘yicha materiallarni uzatish-qabul qilish bo‘yicha komissiyalar ishida;

foydali qazilmalarni qazib olish paytida ularni yo‘qotish va zararsizlantirish normalarini ishlab chiqishda, ushbu yo‘qotishlarni aniqlash va hisobga olishda;

ishlatilgan kon qazilmalaridan boshqa maqsadlarda foydalanish imkoniyatini aniqlash bo‘yicha ishlarda;

foydali qazilmalarni qazib olish hajmi va yo‘qotishlari, foydali qazilmalar zaxiralarini qazib olishning to‘liqligi va kon qazishmalarining holati to‘g‘risida belgilangan hisobotlarni tayyorlashda;

foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini tugatish va konservatsiya qilish uchun materiallarni tayyorlash va asoslashda, foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan maqsadlar uchun yer qa’rini berish to‘g‘risidagi masalalarni ko‘rib chiqishda, shuningdek geologiya xizmati vakolatiga kiradigan boshqa masalalarni ko‘rib chiqish va hal etishda.

Geologiya xizmati xodimlariga ushbu namunaviy Nizomda belgilangan vazifalarni bajarish bilan bog‘liq bo‘lmagan funksiyalarni yuklashga yo‘l qo‘yilmaydi.

8. Korxona, tashkilot, muassasa geologiya xizmati rahbari quyidagi huquqlarga ega:

tegishli bo‘linmalar rahbarlariga ishlarni geologik ta’minlash masalalari, shuningdek konni o‘zlashtirishning yangilangan loyihasidagi konni rivojlantirish rejalari, kon o‘zlashtirish loyihasi yoki texnik iqtisodiy asos loyihalari va sxemalarini hamda boshqa tasdiqlangan loyiha va texnik hujjatlarni amalga oshirishdagi qoidabuzarliklarni bartaraf etish bo‘yicha bajarilishi majburiy bo‘lgan ko‘rsatmalar berish, foydali qazilmalarning ortiqcha normativlarini yo‘qotishining oldini olish, foydali qazilmalar konlarining boy uchastkalarini tanlab qazib olish va ulardan foydalanishda boshqa qoidabuzarliklarning oldini olish maqsadida va yer osti boyliklarini himoya qilish;

korxona, tashkilot, muassasa rahbariyatiga foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan foydali qazilmalar va yer osti inshootlarini qazib olish korxonalarini qurish va rekonstruksiya qilish, foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish hamda yer qa’ridan boshqa maqsadlarda foydalanish bo‘yicha ishlarni to‘xtatib turish masalasini qo‘yish, agar bu ishlarni bajarish foydali qazilmalar konlarining buzilishiga olib kelishi mumkin bo‘lsa qazilmalar, kon qazilmalarining deformatsiyalanish xavfi, suv yoki zararli gazlarning kon ishlab chiqarishiga kirib borish va boshqa avariya hodisalarining paydo bo‘lishi;

geologiya xizmati tomonidan nazorat qilinadigan, konni o‘zlashtirishning yangilangan loyihasidagi konni rivojlantirish rejalaridan va tasdiqlangan loyiha va texnik hujjatlardan chetga chiqqan holda bajarilgan ishlarni rad etish.

Korxona, tashkilot, muassasa rahbari tomonidan yer qa’ri to‘g‘risidagi qonunchilik talablariga zid bo‘lgan farmoyish olingan taqdirda, geologiya xizmati rahbari bu rahbarni uning farmoyishi noto‘g‘ri ekanligi haqida yozma ravishda xabardor qilishga majburdir. Farmoyish tasdiqlangan taqdirda, geologiya xizmati rahbari bu haqda zudlik bilan yuqori turuvchi tashkilotga, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qo‘mitasi huzuridagi Kon-geologiya faoliyatini nazorat qilish inspeksiyasi organlariga xabar bergan holda uni bajaradi.

9. Geologiya xizmati rahbari korxona, tashkilot, muassasa rahbari bilan bir qatorda korxona, tashkilot, muassasaning foydali qazilmalar zaxiralarini yer qa’ridan qazib olishning to‘liqligi to‘g‘risidagi hisobotlarining ishonchliligi, shuningdek xizmat faoliyati bilan bog‘liq boshqa hujjatlar uchun javobgardir.

10. Korxonalar, tashkilotlar va muassasalar geologik xizmatni zarur texnik va transport vositalari bilan ta’minlaydi va geologik hujjatlarni saqlash uchun zarur shart-sharoitlarni yaratadi.

11. Ushbu namunaviy Nizom foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish, foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish, shuningdek foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanishni amalga oshiruvchi barcha korxonalar, tashkilotlar va muassasalar uchun majburiydir.

Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasining “Yer qa’ri to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq ishlab chiqilgan, foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini, shuningdek foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilishni amalga oshiruvchi tashkilotlar va muassasalarda tashkil etiladigan marksheyderlik xizmatining asosiy huquq va majburiyatlarini belgilaydi.

1. Marksheyder xizmati mulkchilik shaklidan qat’iy nazar, qazib olish korxonalarida, tashkilotlarda va muassasalarda tashkil etiladi:

konchilik korxonalarini loyihalash, qurish va rekonstruksiya qilish;

foydali qazilma konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish;

foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini, shu jumladan neft, gaz, boshqa moddalar va materiallarni yer osti saqlash inshootlarini loyihalash, qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanish, zararli moddalar, radioaktiv chiqindilar va ishlab chiqarish chiqindilarini utilizatsiya qilish.

2. Marksheyder xizmati o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”, “Yer qa’ri to‘g‘risida”gi Qonunlari va O‘zbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, ushbu namunaviy Nizomga, ushbu xizmat faoliyatini tartibga soluvchi boshqa normativ hujjatlarga amal qiladi.

3. Marksheyder xizmatining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

foydali qazilmalar konlarini to‘g‘ri qazib olish, foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanish, bino va inshootlarni yer qa’ridan foydalanish bilan bog‘liq ishlarning zararli ta’siridan himoya qilish, shuningdek yer qa’ridan foydalanish va ularni muhofaza qilish sohasidagi boshqa talablarga rioya etish ustidan idoraviy va ishlab chiqarish nazoratini amalga oshirish;

foydali qazilmalar qazib olish korxonalarini loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanishda marksheyderlik ishlarini o‘z vaqtida amalga oshirish;

foydali qazilmalar konlaridan eng to‘liq va kompleks foydalanishni hamda yer qa’rini muhofaza qilishni ta’minlash;

kon ishlarini olib borishda xodimlar va aholining hayoti va sog‘lig‘i uchun xavfsizlikni ta’minlaydigan chora-tadbirlarni amalga oshirish.

4. Foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilishni amalga oshiruvchi korxonalar, tashkilotlar va muassasalarda, foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olishni amalga oshiruvchi korxonalarda marksheyderlik xizmati, qoida tariqasida, mustaqil tarkibiy bo‘linma hisoblanadi.

Keng tarqalgan foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish, ushbu foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish, foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini loyihalash, qurish va ulardan foydalanishni amalga oshiruvchi korxonalar, tashkilotlar va muassasalarda Birlashgan geologiya-marksheyderlik xizmati tashkil etilishi mumkin.

Marksheyder tayanch tarmoqlarini rivojlantirish, fotogrammetrik suratga olish, tog‘ massivlarining deformatsiyasini kuzatish, foydali qazilmalarni qazib olish bo‘yicha faoliyat ko‘rsatayotgan va qurilayotgan korxonalarni marksheyder bilan ta’minlash bilan bog‘liq bajarilgan kon va boshqa ishlar hajmlarini hisobga olishning to‘g‘riligini nazorat qilish ishlarini bajarish uchun belgilangan tartibda ixtisoslashtirilgan marksheyder bo‘linmalari (byurolar, laboratoriyalar, guruhlar va boshqalar) tashkil etilishi mumkin.

Maxsus usul va texnik vositalardan foydalanishni talab qiladigan kapital marksheyderlik va topografik-geodeziya ishlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ixtisoslashtirilgan tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi.

5. Korxonalar, tashkilotlar va muassasalarning marksheyderlik xizmatiga bosh marksheyder (marksheyderlik xizmati rahbari) boshchilik qiladi, u uslubiy jihatdan yuqori tashkilotning bosh marksheyderiga bo‘ysunadi.

Bosh marksheyder korxona, tashkilot, muassasa rahbarining buyrug‘i bilan tayinlanadi va lavozimdan ozod qilinadi.

6. Foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini loyihalash, qurish va rekonstruksiya qilish, foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish, shuningdek foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini loyihalash, qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanish tegishli marksheyderlik ta’minotisiz ruxsat etilmaydi.

7. Korxona, tashkilot, muassasaning marksheyderlik xizmatining asosiy vazifalariga muvofiq:

a) ta’minlaydi:

yer yuzasida va kon qazishmalarida marksheyderlarni qo‘llab-quvvatlash va suratga olish tarmoqlarini qurish va rivojlantirish, tog‘ — kon ishlari va yer yuzalarini suratga olish, marksheyder hujjatlarini tayyorlash va to‘ldirish, kon loyihalari, texnik inshootlar, binolar va kommunikatsiyalarning geometrik elementlarini tabiatga o‘tkazish, kon ishlarini xavfsiz olib borish chegaralari, to‘siq va xavfsizlik belgilari;

foydali qazilmalar konini qazib olishning va foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini qurishning kon-texnik, gidrogeologik va boshqa sharoitlarini batafsil o‘rganish natijalari asosida konni o‘zlashtirishning yangilangan loyihasidagi konni rivojlantirishning eng oqilona va samarali sxemalarini aniqlash;

texnik inshootlarning geometrik elementlarining ishlashi paytida ularning belgilangan nisbatlariga rioya etilishini davriy nazorat qilish; tog‘ jinslari harakati jarayonlari, tog‘ bosimining namoyon bo‘lishi, yer yuzasi, bino va inshootlarning deformatsiyasi, etaklarning barqarorligi, karer yon tomonlari va axlatxonalarning qiyaliklari bo‘yicha instrumental kuzatuvlarni tashkil etish va o‘tkazish;

korxonada, tashkilotda, muassasada foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan foydali qazilmalarni qazib olish korxonalari va yer osti inshootlari loyihalarida, konni o‘zlashtirishning yangilangan loyihasidagi konni rivojlantirish rejalarida, neft, gaz va yer osti suvlari konlarini qazib olish loyihalari va sxemalarida, yer qa’ridan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish, yer qa’ridan o‘z vaqtida foydalanish va ularni muhofaza qilish bo‘yicha talablarning bajarilishini nazorat qilish kon ishlarini olib borishda xodimlar va aholining hayoti va sog‘lig‘i uchun xavfsizlikni, bino va inshootlarni ushbu ishlarning zararli ta’siridan himoya qilishni ta’minlaydigan chora-tadbirlarning samaradorligi, va marksheyder xizmati faoliyati bilan bog‘liq boshqa talablarga rioya qilish uchun;

pudrat tashkilotlari tomonidan bajariladigan marksheyder va topografik-geodeziya ishlarini qabul qilish;

foydali qazilmalarni qazib olish bo‘yicha berilayotgan, qo‘shiladigan, tugatiladigan yoki konservatsiya qilinadigan korxonalarning huquqiy vorisi bo‘lgan tegishli korxonalar, tashkilotlar va muassasalarga marksheyder va topografik-geodeziya hujjatlari to‘plamini topshirish;

geologiya xizmati bilan birgalikda foydali qazilmalarni qazib olish paytida ularni yo‘qotish va zararsizlantirish normalarini ishlab chiqish;

marksheyder va geologik hujjatlar asosida bajarilgan kon va qurilish-montaj ishlari hajmlarini, shu jumladan foydali qazilmalarni qazib olish va yo‘qotish hajmlarini hamda foydali qazilmalar zaxiralarini qazib olishning to‘liqligini aniqlash va hisobga olish; foydali qazilmalar zaxiralarining ochilgan, tayyorlangan va qazib olishga tayyor holatini hisobga olish;

geologiya xizmati ishtirokida foydali qazilmalar konini geometrizatsiya qilish bilan bog‘liq ishlarni bajarish;

b) ishtirok etadi:

foydali qazilmalarni qazib olish, foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish va ekspluatatsiya qilish bo‘yicha korxonalarni (uchastkalarni) qurish, rekonstruksiya qilish, konservatsiya qilish va tugatish loyihalarini, konni o‘zlashtirishning yangilangan loyihasidagi konni rivojlantirish rejalarini, neft, gaz va yer osti suvlari konlarini qazib olish loyihalari va sxemalarini ishlab chiqishda, xavfli zonalar yaqinida kon ishlarini xavfsiz olib borish, avariyalarning oldini olish va bartaraf etish bo‘yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqishda, binolar, inshootlar va atrof tabiiy muhitni kon ishlarining zararli ta’siridan himoya qilish, foydali qazilmalar konlaridan oqilona va kompleks foydalanish bo‘yicha, kon qazish va yer uchastkalarini ajratish loyihalari, foydali qazilmalar paydo bo‘lgan maydonlarni qurish, kon ishlari buzilgan yerlarni melioratsiya qilish, shuningdek foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini hamda yer qa’ridan foydalanish bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa obyektlarni qurish, konservatsiya qilish va tugatish loyihalari;

foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini konservatsiya qilish va tugatish bo‘yicha materiallar tayyorlashda;

foydali qazilmalarni qazib olish hajmi va yo‘qotishlari to‘g‘risida, foydali qazilmalar zaxiralarini qazib olishning to‘liqligi va kon qazib olish holati to‘g‘risida belgilangan hisobotlarni tayyorlashda;

qazib olingan foydali qazilmalar korxonalarini, sanoat ahamiyatini yo‘qotgan, qazib olish jarayonida yo‘qotilgan, konlarni qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish jarayonida tasdiqlanmagan foydali qazilmalar zaxiralarini hisobdan chiqarish uchun materiallarni o‘z vaqtida tayyorlash va asoslashda;

foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan foydali qazilmalar va yer osti inshootlarini qazib olish bo‘yicha yangi va rekonstruksiya qilingan korxonalarni (uchastkalarni) foydalanishga qabul qilish, ishlatilgan kon qazilmalaridan boshqa maqsadlarda foydalanish imkoniyatini aniqlash, bunday korxonalar (uchastkalar) va yer osti inshootlarini konservatsiya qilish va tugatish, kon qazishmalari va yer osti qazishmalarini tugatish bo‘yicha ishlarda yer yuziga, kon qazishmalarini qabul qilish, shuningdek marksheyder ta’minoti bilan bog‘liq boshqa masalalarni ko‘rib chiqish va hal qilishda.

Marksheyder xizmati xodimlariga ushbu namunaviy Nizomda belgilangan vazifalarni bajarish bilan bog‘liq bo‘lmagan funksiyalarni yuklashga yo‘l qo‘yilmaydi.

8. Marksheyderlik xizmati rahbari korxonalar, tashkilotlar, muassasalar quyidagi huquqlarga ega:

tegishli bo‘linmalar rahbarlariga ishlarni marksheyderlik bilan ta’minlash, shuningdek yer qa’ri to‘g‘risidagi qonun hujjatlari talablari, konni o‘zlashtirishning yangilangan loyihasidagi konni rivojlantirish rejalari, neft, gaz va yer osti suvlari konlarini qazib olish loyihalari va sxemalari, foydali qazilmalarning ortiqcha normativligini yo‘qotishining oldini olish, konlarning boy uchastkalarini tanlab qazib olishning oldini olish maqsadida boshqa tasdiqlangan loyiha va texnik hujjatlar buzilishlarini bartaraf etish to‘g‘risida majburiy ko‘rsatmalar berish, foydali qazilmalar zaxiralarining asossiz yo‘qolishiga olib keladi va boshqa qoidabuzarliklarning oldini oladi, davlat manfaatlariga zarar yetkazuvchi;

korxona, tashkilot, muassasa rahbariyatiga foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan foydali qazilmalar va yer osti inshootlarini qazib olish korxonalarini qurish va rekonstruksiya qilish ishlarini to‘xtatib turish to‘g‘risida masala qo‘yish, agar bu ishlarning amalga oshirilishi foydali qazilmalar konlarining buzilishiga, kon qazilmalarining deformatsiyalanishi xavfiga, suv yoki zararli gazlarning kon qazib olinishiga yo‘l qo‘yishga olib kelishi va boshqa favqulodda hodisalar;

konni o‘zlashtirishning yangilangan loyihasidagi konni rivojlantirish rejalaridan va tasdiqlangan loyiha va texnik hujjatlardan chetga chiqib bajarilgan marksheyder xizmati nazorati ostidagi ishlarni rad etish.

Korxona, tashkilot, muassasa rahbaridan yer qa’ri to‘g‘risidagi qonun hujjatlari talablariga zid bo‘lgan farmoyish olingan taqdirda, marksheyderlik xizmati rahbari ushbu rahbarga berilgan farmoyishning noto‘g‘riligi to‘g‘risida yozma ravishda xabardor qilishi shart. Farmoyish tasdiqlangandan so‘ng, marksheyder xizmati rahbari uni ijro etadi, bu haqda darhol yuqori tashkilotga, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Tog‘-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi organlariga xabar beradi.

9. Marksheyder xizmati rahbari korxona, tashkilot, muassasa rahbari bilan bir qatorda korxona, tashkilot, muassasaning foydali qazilmalar zaxiralarini yer qa’ridan qazib olishning to‘liqligi to‘g‘risidagi hisobotlarining ishonchliligi, bajarilgan ishlar hajmini hisobga olish bo‘yicha marksheyder hujjatlari, shuningdek marksheyder xizmati faoliyati bilan bog‘liq boshqa hujjatlar uchun javobgardir.

10. Korxonalar, tashkilotlar va muassasalar marksheyder xizmatini zarur texnik va transport vositalari bilan ta’minlaydi va marksheyder hujjatlarini saqlash uchun tegishli shart-sharoitlarni yaratadi.

11. Ushbu namunaviy Nizom foydali qazilmalarni qazib olish korxonalarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish, foydali qazilmalar konlarini qayta qidirish, ekspluatatsiya qilish va qazib olish, shuningdek foydali qazilmalarni qazib olish bilan bog‘liq bo‘lmagan yer osti inshootlarini loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanishni amalga oshiruvchi barcha korxonalar, tashkilotlar va muassasalar uchun majburiydir.