Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Ёввойи ҳайвонларни сақлаш тартибини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида
Ўзбекистон Республикасининг «Ҳайвонот дунёсини муҳофаза қилиш ва ундан фойдаланиш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ ёввойи ҳайвонларни сақлаш тартибини такомиллаштириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикасининг «Ҳайвонот дунёсини муҳофаза қилиш ва ундан фойдаланиш тўғрисида»ги Қонунининг 43-моддасига мувофиқ жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонларнинг рўйхати, шунингдек, мазкур рўйхатга киритилган ёввойи ҳайвонларни юридик шахслар томонидан сақлаш тартиби Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланиши маълумот учун қабул қилинсин.
2. Қуйидагилар:
Жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонлар рўйхати 1-иловага мувофиқ;
Жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонлар рўйхатига киритилган ёввойи ҳайвонларни юридик шахслар томонидан сақлаш тартиби тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
3. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:
а) 2025 йил 1 январдан бошлаб:
Жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонлар рўйхатига (кейинги ўринларда — рўйхат) киритилган ёввойи ҳайвонларни жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитда ёки тутқунликда сақлаш;
ёввойи ҳайвонларни давлат ва мобил циркларида (шапитолар) сақлаш ҳамда улардан цирк томошаларини ўтказиш мақсадларида фойдаланиш тақиқланади;
б) рўйхатга киритилган ёввойи ҳайвонлар Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг рухсатномалари асосида белгиланган тартибда фақат юридик шахслар томонидан ташкил этилган ҳайвонот боғлари ва (ёки) питомникларда (террариум, океанариум, серпентарий ва бошқалар) сақланиши мумкин.
Бунда рўйхатдаги Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган ёввойи ҳамда заҳарли ҳайвонлар қонунчиликка мувофиқ махсус питомникларда сақланади.
4. Белгилансинки, жисмоний шахслар, шунингдек, давлат ва мобил цирклар (шапитолар) ихтиёридаги рўйхатга киритилган ёввойи ҳайвонлар:
шартнома асосида ёввойи ҳайвонлар сақлаш учун ҳайвонот боғлари ва (ёки) питомникларга пулли ёки бепул топширилиши;
Ўзбекистон фаунасига мансуб бўлганда, улар учун мос бўлган табиий яшаш муҳитига, Ўзбекистон фаунасига мансуб бўлмаганда эса, Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига қонунчиликда белгиланган тартибда чиқариб юборилиши мумкин.
5. Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Ички ишлар вазирлиги, Миллий гвардия ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан биргаликда рўйхатга киритилган жисмоний шахслар ихтиёридаги, шунингдек, давлат ва мобил циркларда (шапитолар) сақланаётган ёввойи ҳайвонларни 2026 йил 1 январга қадар ҳайвонот боғлари ва (ёки) питомникларга топширилишини таъминласин.
6. Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Ташқи ишлар вазирлиги ҳамда Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги билан биргаликда ёввойи ҳайвонларни ҳайвонот боғларидаги реабилитация марказларида сақлаш учун халқаро ва донор ташкилотларнинг беғараз кўмак маблағларини жалб этиш чораларини кўрсин.
7. Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Ички ишлар вазирлиги, Миллий гвардия, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан биргаликда рўйхатга киритилган ёввойи ҳайвонларни ноқонуний сақлаш ҳолатларининг олдини олиш бўйича назорат тадбирларини кучайтирсин ҳамда аниқланган ҳуқуқбузарликлар юзасидан қонунчиликда белгиланган тартибда чоралар кўрилишини таъминласин.
8. Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда:
ёввойи ҳайвонларни ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақлаш бўйича минимал талабларни тасдиқласин;
ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
9. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А.А. Абдухакимов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2024 йил 5 ноябрь,
736-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 5 ноябрдаги 736-сон қарорига
1-ИЛОВА
Жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонларнинг
РЎЙХАТИ

Ҳайвонларнинг систематик таксонлари ва турларининг номи

Т/р

Ўзбек тилидаги номи

Рус тилидаги номи

Лотин тилидаги номи

I. Заҳарли ҳайвонлар

1.

Йирик сколопендра

Гигантская сколопендра

Scolopendra gigantea

2.

Қизил олов чумоли

Красный огненный муравей

Solenopsis invicta

3.

Бульдог-чумоли

Чёрный муравей-бульдог

Myrmecia pilosula

4.

Қизил чумоли

Красный американский муравей-жнец или Бородатый муравей-жнец

Pogonomyrmex barbatus

5.

Ўқ чумоли

Муравей пуля

Paraponera clavata

6.

Осиё йирик қовоқ ариси

Азиатский гигантский шершень

Vespa mandarinia

7.

Чаёнларнинг заҳарли турлари

Ядовитые виды скорпионов

Scorpiones

8.

Қорақурт

Каракурт

Latrodectus tredecimguttatus

9.

Қироллик бабуин ўргимчаги

Королевский паук-бабуин

Pelinobius muticus

10.

Америка сайр қилувчи ўргимчаги

Американский странствующий паук

Cupiennius salei

11.

Бразилия сайр қилувчи ўргимчаги

Бразильский странствующий паук

Phoneutria fera

12.

Сидней ўргимчаги

Сиднейский Лейкопаутинный или воронковый паук

Atrax robustus

13.

Олти кўзли қум ўргимчаги

Шестиглазый песчаный паук

Sicarius hahni

14.

Чили ўргимчаги

Коричневый паук отшельник

Loxosceles reclusa

15.

Тош балиқ

Рыба-камень (Бородавчатка)

Synanceia verrucosa

16.

Қизил арслон балиқ

Крылатка-зебра или рыба-зебра или полосатая крылатка

Pterois volitans

17.

Қозиқдум скатлар

Хвостоколовые или скаты-хвостоколы

Dasyatidae

18.

Қўнғир фугу балиғи

Такифугу или фугу

Takifugu rubripes

19.

Кирпи балиғи

Длинноиглая рыба-ёж

Diodon holocanthus

20.

Аспидлар оиласига мансуб барча турдаги илонлар (кобра, аспида, крайт ва бошқалар)

Все виды семейства Аспидовые (кобра, аспиды, крайт и другие)

Elapidae

21.

Қора илонлар оиласига мансуб барча турдаги илонлар (қора илонлар, эфа, кўлвор илон ва бошқалар)

Все виды семейства Гадюковые (гадюка, эфа, гюрза и другие)

Viperidae

22.

Узун тишли сув илонлар

Длиннозубые ужи

Rhabdophis

23.

Бумсланг

Бумсланг

Dispholidus typus

24.

Комодо эчкемари

Комодский варан

Varanus komodoensis

II. Йиртқич ҳайвонлар

25.

Кулранг акулалар оиласига мансуб барча турлар

Все виды семейства серых акул

Carcharhinidae

26.

Болға бошли акулалар оиласига мансуб барча турлар

Все виды семейства молотоголовые акулы или акулы-молоты или молот-рыбы

Sphymidae

27.

Кулранг буқа акула

Тупорылая акула или серая бычья акула, или акула-бык

Carcharhinus leucas

28.

Муренадошлар оиласига мансуб барча турлар

Все виды семейства Муреновые

Muraenidae

29.

Арра тумшуқ скатлар оиласига мансуб барча турлар

Все виды семейства пилорылые скаты

Pristidae

30.

Катта барракуда

Большая барракуда

Sphyraena barracuda

31.

Африка йўлбарс балиғи

Африканская тигровая рыба

Нydrocynus vittatus

32.

Тимсоҳларнинг барча турлари ва кичик турлари

Все виды и подвиды крокодилов

Crocodilia

33.

Кайман тошбақаси

Каймановая черепаха

Chelydra serpentina

34.

Тасқара (гриф) тошбақа

Грифовая черепаха

Macrochelys temminckii

35.

Лочинсимонлар туркумига мансуб барча турлар ва кенжа турлар

Все виды и подвиды Соколообразных

Falconiformes

36.

Япалоққушсимонлар туркумига мансуб барча турлар ва кенжа турлар

Все виды и подвиды Совообразных

Strigiformes

37.

Йўлбарс ва унинг барча кенжа турлари

Все подвиды тигра

Panthera tigris

38.

Шер ва унинг барча кенжа турлари

Все подвиды льва

Panthera leo

39.

Ёввойи мушуклар (Осиё мушуги, Олтин мушук, мармар мушук, отселот ягуарунди, тўқай мушуги, силовсин, қорақулоқ, сервал, манул)

Дикие кошки (Азиатская кошка, Золотая кошка, мраморная кошка, оцелот, ягуарунди, камышовый кот, рысь, каракал, сервал, манул)

Felidae

40.

Қоплонларнинг барча кенжа турлари

Все подвиды леопарда (Пантера)

Panthera pardus

41.

Гепард ва унинг барча кенжа турлари

Все подвиды гепарда

Acinonyx jubatus

42.

Ягуар ва унинг барча кенжа турлари

Все подвиды ягуара

Panthera onca

43.

Пума ва унинг барча кенжа турлари

Все подвиды пумы

Puma concolor

44.

Қор қоплони

Ирбис или снежный барс или снежный леопард

Panthera uncia

45.

Тутунли қоплонларнинг барча турлари ва кенжа турлари

Все виды и подвиды дымчатых леопардов

Род Neofelis

46.

Бўрилар, чиябўрилар, тулкиларнинг барча турлари ва кенжа турлари

Все виды и подвиды волка, шакала, лисы

Canidae

47.

Сиртлонларнинг барча турлари ва кенжа турлари

Все виды и подвиды семейства гиеновые

Нyaenidae

48.

Асалхўр

Медоед, или лысый барсук

Mellivora capensis

49.

Росомаха

Росомаха

Gulo gulo

50.

Айиқлар оиласининг барча турлари ва кенжа турлари

Все виды и подвиды семейства медвежьих

Семейство Ursidae

III. Инсон соғлиғи ва ҳаёти учун хавфли ҳайвонлар

51.

Электр скатлар

Электрические скаты

Torpediniformes

52.

Электр угорь

Электрический угорь

Electrophorus electricus

53.

Электр лаққа балиқ

Электрический сом

Malapterurus electricus

54.

Оддий пиранья

Обыкновенная пиранья

Pygocentrus nattereri

55.

Йирик бўғма илонлар оиласига мансуб барча турлар (тўрли питон, Қора йўлбарс питон, ёрқин рангли йўлбарс питон, улкан (яшил) анаконда

Крупные виды семейства удавовых (сетчатый пион, тёмный тигровый питон, светлый тигровый питон, гигантская (зеленая) анаконда)

Python reticulatus, Python bivittatus, Python molurus, Eunectes murinus

56.

Казуарларнинг барча турлари

Все виды казуаровых

Casuarius

57.

Филлар оиласига мансуб барча турлар ва кенжа турлар

Все виды и подвиды слоновых

Elephantidae

58.

Носороглар оиласининг барча турлари ва кенжа турлари

Все виды и подвиды носороговых

Rhinocerotidae

59.

Отларнинг барча турлари ва кенжа турлари (хонаки отлар ва эшаклар бундан мустасно)

Все виды и подвиды лошадиных (за исключением домашних лошадей и ослов)

Equidae

60.

Оддий бегемот

Обыкновенный бегемот

Нippopotamus amphibius

61.

Бизон, зубр, Африка буйволи

Бизон, зубр, Африканский буйвол

Bison bison, Bison bonasus, Syncerus caffer

62.

Гориллаларнинг турлари ва кенжа турлари

Все виды и подвиды горилл

Gorilla

63.

Орангутанларнинг барча турлари ва кенжа турлари

Все виды и подвиды орангутанов

Pongo

64.

Павианларнинг барча турлари

Все виды павианов

Papio

65.

Шимпанзенинг барча турлари

Все виды шимпанзе

Pan

66.

Гиббонлар оиласининг барча турлари

Все виды семейство гиббоновые

Нylobatidae

67.

Кенгурулар оиласига кирувчи барча турлар

Все виды кенгуровых

Macropodidae

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 5 ноябрдаги 736-сон қарорига
2-ИЛОВА
Жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонлар рўйхатига киритилган ёввойи ҳайвонларни юридик шахслар томонидан сақлаш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низом жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонлар рўйхатига киритилган ёввойи ҳайвонларни юридик шахслар томонидан сақлаш тартибини белгилайди.
2. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
ёввойи ҳайвонлар — қуруқликда, сувда, атмосферада ва тупроқда табиий эркин ҳолатида яшовчи ёввойи ҳайвонлар (сут эмизувчилар, қушлар, судралиб юрувчилар, амфибиялар, балиқлар, моллюскалар, ҳашаротлар);
заҳарли ҳайвонлар — организмида доимий ёки вақти-вақти билан бошқа организмлар учун заҳарли бўлган моддаларни ишлаб чиқарадиган ва сақлайдиган ҳайвонлар;
океанариум — сув ҳайвонлари сақланадиган йирик аквариум ёки сув ҳавзаси;
питомник — ёввойи ҳайвонларни маълум мақсадлар учун сақлашга мўлжалланган ва доимий инсон назорати остида бўлган ҳудуд (жой);
серпентарий — илонларни сақлаш учун мўлжалланган ҳамда ҳарорати, намлиги ва ёруғлиги инсон назорати остида бўлган махсус жой;
террариум — амфибия, судралиб юрувчилар, ҳашаротлар ва бошқа умуртқасиз ҳайвонларни сақлаш учун зарур шароитлар яратилган жой.
3. Жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонлар рўйхатига киритилган ёввойи ҳайвонлар (кейинги ўринларда — ёввойи ҳайвонлар) Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг (кейинги ўринларда — Экология вазирлиги) рухсатномалари асосида белгиланган тартибда фақат юридик шахслар томонидан ташкил этилган ҳайвонот боғлари ва (ёки) питомникларда (террариум, океанариум, серпентарий ва бошқалар) сақланиши мумкин.
Бунда рўйхатдаги Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган ёввойи ҳамда заҳарли ҳайвонлар қонунчиликка мувофиқ махсус питомникларда сақланади.
4. Ёввойи ҳайвонларнинг биологик тури ва индивидуал эҳтиёжларини ҳисобга олиб, улар яшаш учун қулай шароитларда сақланиши шарт.
5. Ёввойи ҳайвонларни сақлаш жойлари мазкур Низомга иловадаги жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонлар рўйхатига киритилган ёввойи ҳайвонларни юридик шахслар томонидан сақлаш бўйича минимал талабларга жавоб бериши лозим.
2-боб. Ёввойи ҳайвонларни сақлаш бўйича талаблар
6. Ёввойи ҳайвонларга эгалик қилишнинг қонунийлигини тасдиқловчи ҳужжатлар ва уларни сақлаш шароитлари, шу жумладан, жиҳозланган қафаслар, аквариумлар, террариумлар, сузиш ҳавзалари, тўсиқлар ва бошқа махсус жойлар ва (ёки) бинолар (кейинги ўринларда — сақлаш жойлари) мавжуд бўлганда сақланиши мумкин.
7. Ёввойи ҳайвонларни сақлаш қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:
ёввойи ҳайвонларни сақлаш жойларида ўз майдони ва ҳажмига кўра уларнинг ҳаёти учун қулай шарт-шароитлар, шу жумладан, чиқиндилардан тозалаш, шамоллатиш ҳамда ортиқча сувни чиқариб ташлайдиган дренаж тизимлари мавжуд бўлиши;
ёввойи ҳайвонлар сақлаш жойлари ветеринария, ветеринария-санитария қоидалари ва нормаларига жавоб бериши;
сақланаётган ёввойи ҳайвонларга индивидуал идентификация белгилари (ёрлиқ, ҳалқа, микрочип) ўрнатилганлиги;
ёввойи ҳайвонлар сақлаш жойлари уларнинг ҳаётий фаолиятини таъминлайдиган қурилмалар (уялар, бошпаналар) билан жиҳозланганлиги ва барча жиҳозлар, шу жумладан, электр жиҳозлари ҳайвонларга шикаст етказмасдан ўрнатилганлиги;
ёввойи ҳайвонлар сақлаш жойлари ёмғир, қор, шамол ёки қуёш нурлари тушишидан бошпана билан таъминланган бўлиши;
ёввойи ҳайвонлар сақлаш жойларининг ҳарорат режими, шамоллатиш тизими ва ёритилиши ҳайвонларнинг турига мувофиқ таъминланганлиги;
ёввойи ҳайвонлар доимий равишда етарли миқдорда тоза ичимлик суви билан таъминланганлиги;
ёввойи ҳайвонларга ноқулайлик (стресс) ва жароҳат етказмасдан уларни боқиш ва парвариш қилиш, шунингдек, ёввойи ҳайвонлар касалликка чалинганда, уларни ветеринария соҳасидаги мутахассислар иштирокида даволаш учун шароитлар яратилганлиги;
ёввойи ҳайвонларнинг касалликларга қарши эмлаб борилиши;
ёввойи ҳайвонлар маълум бир турнинг эҳтиёжларини ва ҳар бирининг индивидуал эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда, озуқа рационига мувофиқ озиқлантирилиши.
8. Ёввойи ҳайвонлар бошқа ҳайвонларга зарар етказишининг олди олинишини, шунингдек, ходимлар ва ташриф буюрувчилар учун хавфсизлик шароитларини таъминлаган ҳолда сақланади.
9. Ёввойи ҳайвонлар ҳисоби ҳар йили 1 январь ва 1 июль ҳолатига кўра Экология вазирлигининг ҳудудий бўлинмалари томонидан юритилади ва бу тўғрисида далолатномалар расмийлаштирилади. Бунда далолатнома уч нусхада тузилиб, Экология вазирлигининг ҳудудий бўлинмаси ва юридик шахс вакиллари томонидан имзоланади ҳамда унинг бир нусхаси ўзида қолдирилиб, иккинчи ҳамда учинчи нусхалари юридик шахс ва Экология вазирлигига тақдим этилади.
10. Ёввойи ҳайвонларни сақлашда қуйидагиларга йўл қўйилмайди:
ёввойи ҳайвонларни давлат ҳисобига қўймасдан сақлаш;
ёввойи ҳайвонларни белгиланмаган жойларда сақлаш;
Экология вазирлигининг ҳудудий бўлинмалари вакиллари иштирокисиз ҳайвонот боғлари ва питомникларда сақланаётган ёввойи ҳайвонларни ўзбошимчалик билан табиатга чиқариб юбориш;
касалликларга қарши эмланмаган ёввойи ҳайвонларни сақлаш;
ёввойи ҳайвонларни тажовуз хатти-ҳаракатларга ундаш;
бир-бирига хавф соладиган ҳайвонлар турларини битта ёки яқин жойга жойлаштириш;
ёввойи ҳайвонларни белгиланган талабларга риоя этмаган ҳолда сақлаш оқибатида уларнинг ўлимига олиб келиш ҳолатларига йўл қуйиш;
ёввойи ҳайвонларни жамоат жойларида олиб юриш ва уларни сайр қилдириш, шунингдек, махсус қафассиз бошқа жойларга ташиш;
ёввойи ҳайвонлардан фойдаланган ҳолда, фото суръат ва видео тасвирларга тушириш хизматларини кўрсатиш;
телекўрсатувларда ва бошқа тадбирларда ҳайвонларни намойиш этиш мақсадида олиб бориш ёки бошқа шахсларга фойдаланишга бериш;
ёввойи ҳайвонларни жисмоний шахсларга бериш, сотиш, совға қилиш ва (ёки) бошқача тарзда реализация қилиш.
11. Ёввойи ҳайвонларни жонсизлантиришга қуйидаги ҳолларда йўл қўйилади:
яшаб кетишга қодир бўлмаган ҳайвоннинг азоб чекишини тўхтатиш зарур бўлганда, башарти азобланишни бошқа усулда тўхтатиш мумкин бўлмаса;
ҳайвон қутурган тақдирда;
одамлар ёки ҳайвонларнинг ҳаёти ва соғлиғига хавф солаётган ҳайвонни зарарсизлантириш учун.
Бунда ушбу ҳолатлар вужудга келганда, ёввойи ҳайвонларни инсонийлик тамойиллари асосида фақатгина ветеринария мутахассиси томонидан жонсизлантирилади.
3-боб. Ёввойи ҳайвонларни сақловчи юридик шахсларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
12. Ёввойи ҳайвонларни сақлашда юридик шахслар куйидаги ҳуқуқларга эга:
ёввойи ҳайвонларга қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ эгалик қилиш;
ёввойи ҳайвонларни сақлаш ва урчитиш (кўпайтириш);
ёввойи ҳайвонларни овлаш ва табиатга қўйиб юбориш;
ёввойи ҳайвонларни Ўзбекистон Республикаси ҳудудига белгиланган тартибда олиб кириш ва унинг ҳудудидан олиб чиқиш;
ёввойи ҳайвонларни сотиб олиш, сотиш, совға қилиш ва (ёки) бошқа тарзда реализация қилиш;
ёввойи ҳайвонларни намойиш қилиш, улар иштирокида кўргазма, экологик ва маърифий ишларни амалга ошириш.
13. Ёввойи ҳайвонларни сақлашда юридик шахслар:
ёввойи ҳайвонларни давлат ҳисобига қўйиш учун белгиланган тартибда Экология вазирлиги ёки унинг ҳудудий бўлинмаларига мурожаат қилиши;
ёввойи ҳайвонларни белгиланган талабларга мувофиқ ҳолда сақлаши;
ёввойи ҳайвонларни маълум бир тури ва ҳар бирининг эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда, озуқа рационига мувофиқ озиқлантириши;
ёввойи ҳайвонлар уларнинг биологик хусусиятларига мувофиқ сақланиши, уларга нисбатан инсонийлик тамойиллари асосида муносабатда бўлишни, озуқасиз ва сувсиз қолдирмасликка, касалланган ҳолатларда эса малакали ветеринария ёрдами кўрсатилишини таъминлаши;
ёввойи ҳайвонлар сақлаш жойлари ва уларга туташ ҳудудни ветеринария-санитария ва зоогигиена талабларига мувофиқ сақлаши;
ёввойи ҳайвонларни кўздан кечириш, диагностик тадқиқотлар ва даволаш-профилактика ишларини амалга ошириши ҳамда эмлаш учун ветеринария мутахассисларига имконият яратиб бериши;
ёввойи ҳайвонларни сақлаш талабларига риоя этиш юзасидан Экология вазирлиги ва унинг ҳудудий бўлинмаларининг кўрсатмаларини бажариши;
ёввойи ҳайвонлар инсонларнинг ҳаёти ва соғлиғига, уларнинг мол-мулкига, шунингдек, бошқа ҳайвонларга зарар етказишининг олдини олиши;
ёввойи ҳайвонлар инсон ёки ҳайвонларга ҳар қандай жароҳатларни етказганда, уларга дастлабки тиббий ёрдам кўрсатиш учун тиббиёт муассасасига (ветеринария поликлиникасига) олиб бориши;
ёввойи ҳайвонлар тўсатдан нобуд бўлиши, бир неча ҳайвоннинг бир вақтда касалланиши ёки улар ўзларини одатдан ташқари ҳолатда тутиши тўғрисида ветеринария мутахассисларини хабардор қилиши;
ветеринария мутахассислари етиб келгунга қадар соғлом ёввойи ҳайвонларни касаллик белгилари борлигига шубҳа қилинаётган ёввойи ҳайвонлардан, шунингдек, касаллик туфайли нобуд бўлган деб шубҳа қилинаётган ёввойи ҳайвонларнинг жасадларини алоҳида сақлаши;
нобуд бўлган ҳайвонларнинг жасадини қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тегишли ваколатли органлар томонидан кремация қилинишини таъминлаши шарт.
4-боб. Якунловчи қоидалар
15. Мазкур Низом талабларига риоя этиш устидан назорат Экология вазирлиги ва унинг ҳудудий бўлинмалари томонидан Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси, давлат ветеринария назорати ва ички ишлар органлари билан биргаликда амалга оширилади.
16. Ушбу Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.
 LexUZ шарҳи
Қаранг: Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 90, 92, 921-моддалари.
Жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонлар рўйхатига киритилган ёввойи ҳайвонларни юридик шахслар томонидан сақлаш тартиби тўғрисидаги низомга
ИЛОВА
Жисмоний шахслар томонидан ярим эркин шароитларда, сунъий яратилган яшаш муҳитида ёки тутқунликда сақланиши тақиқланган ёввойи ҳайвонлар рўйхатига киритилган ёввойи ҳайвонларни юридик шахслар томонидан сақлаш бўйича
МИНИМАЛ ТАЛАБЛАР

I. Ёввойи ҳайвонларни сақлаш учун вольерлар

Ёввойи ҳайвон турлари

Гуруҳдаги сони

Очиқ вольер

Ички вольер

Ҳар бир қўшимча ҳайвон учун

Тавсия этиладиган майдон ва баландлиги

майдон

(м2)

ҳажми

(м3)

майдон

(м2)

ҳажми

(м3)

очиқ вольер

(м2)

ички вольер

(м2)

1. Сут эмизувчи ҳайвонлар учун вольерлар ўлчами

Халталилар:

Ўрта кенгуру, валлаби

4

200

600

15

-

15

3

Катта кенгуру (кулранг, малла ранг)

4

300

900

20

-

30

4

Приматлар:

Павианлар

5

50

200

30

150

4

4

баландлиги 4-5 м

Гиббонлар

3

50 — 100

500

40

240

8

8

120 м2 очиқ вольер, баландлиги 6-7 м

Шимпанзе, орангутанлар, бабунлар

3

150

800

50

200

8

8

баландлиги 4 — 6 м

Гориллалар

3

150

800

50

200

10

10

баландлиги 4 — 6 м

Йиртқич сут эмизувчилар:

Итсимонлар:

Кичик тулкилар (корсак, катта қулоқли)

2

30

-

8

20

4

1

Тулкилар (караган, Туркистон тулкиси)

2

60

-

-

-

10

-

Чиябўри, қизил бўри

4

100

-

-

-

15

-

Ёлдор бўри

2

150

-

20

60

20

2

Бўри турлари

4

200

-

15

45

20

-

Айиқлар:

Малай айиғи

2

100

-

50

150

20

-

Айиқлар (қўнғир, Химолой)

2

150

-

-

-

20

-

Катта панда

1

300

100

400

Оқ айиқ

1

150

-

15

-

-

-

Сусарлар:

Росомаха

2

120

-

30

-

-

-

Асалхўр

2

60

-

30

-

4

4

Виверралар:

Ягуарунди

2

50

150

20

60

5

5

баландлиги — 2,5-3 м. дан кам бўлмаган

Мушуксимонлар:

Кичик мушуксимонлар (манул, қоплонли мушук

2

20

60

10

30

4

4

Силовсин, сервал, қорақулоқ, тутунли қоплонлар

2

85

250

20

80

10

10

Пума, ягуар, қоплон, қор қоплони

2

200

1000

50

250

15

12

Йўлбарс, шер

2

200

60

180

20

15

Гепард

2

200

-

40

120

20

-

Сиртлонлар:

Ербўри

2

100

-

20

60

10

6

Сиртлон

2

200

-

20

-

20

-

Хартумлилар:

Фил эркаги

1

150

200

1400

100

1 бош ҳайвон учун 500 м2 дан кам бўлмаган

Фил урғочиси

2

500

200

1400

100

гуруҳ учун 2000 м2 дан кам бўлмаган

Тоқтуёқлилар:

Текислик зебраси, кулон, Пржевал оти, Осиё ёввойи эшаги

4

1000

50

150

100

Тоғ зебраси, Африка ёввойи эшаги

4

1000

-

100

-

100

-

Носорог

2

500

-

100

300

150

-

Жуфт туёқлилар:

Бегемот

2

500

-

200

1000

50

10

Буйвол, бизон, зубр

2

500

-

120

360

80

-

2. Қушлар учун вольерлар ўлчами

Туяқушлилар:

Казуар

2

125 + 125

-

60+60

180+180

50

6

Лочинсимонлар:

Йирик бургутлар ва тасқаралар, жўрчи

2 — 6

450 — 500

2 000

-

-

10

баландлиги 4 — 10 м

Кичик бургутлар, сорлар, бўктаргилар ва бошқалар

2

20

60

-

-

8

Йирик лочинлар (кречет, оддий лочин, итолғи, саҳро лочини)

2

20

60

-

-

4

Урта ва кичик лочинлар (жиғилтой, турумтой, миққий)

2

10

30

-

-

2

Япалоққушлар:

Йирик япалоққушлар, укки

2

20

50

-

-

6

Урта ва кичик япалоққушлар

2

10

25

-

-

3

II. Ёввойи ҳайвонларни сақлаш учун сув ҳавзалари

Су г эмизувчилар учун сув ҳавзалари ўлчами

Ҳайвон турлари

Гуруҳдаги сони

Майдон

(м2)

Чуқурлиги

(м)

Ҳажми

(м3)

Ҳар бир қўшимча ҳайвон учун

Амур йўлбарси

1

10

1

10

10

Айиқлар

2

10

1

10

2

Оқ айиқ

1

80

2

160

20

Осиё носороги

2

10

1

10

5

Митти бегемот

2

20

0,8

16

-

Бегемот

2

30

1,5

45

8

III. Судралиб юрувчи ҳайвонлар учун вольерлар

Ҳайвон турлари

Гуруҳдаги сони

Қуруқлик майдон

(м2)

Сув ҳавзаси майдон

(м2)

Ҳажми

(м3)

Баландлиги

(м)

Ҳар бир қўшимча ҳайвон учун

қуруқлик майдон

(м2)

сув ҳавзаси, майдон

(м2)

Йирик тошбақалар

2

30

-

-

-

5

Сув тошбақалари (кайман, гриф ва бошқалар)

2

1-2

16

32

-

-

8

Тимсоҳ, гавиал

2

10

20

20

2

5

5

Миссисипи аллигатори, қора кайман, йирик тимсоҳ турлари

2

10

20

20

2

5

5

Кайманлар, Хитой аллигатори

2

8

8

8

1,5

2

2

Тимсоҳ ва кайманларнинг кичик турлари

2

6

6

6

1,5

2

2

Йирик эчкемарлар (комодо)

2

24

2

1

2

10

0,5

Эчкемарларнинг бошқа турлари

2

6

1

0,2

2

2

0,2

Бўз эчкемар

2

3

-

-

1

1

-

Йирик питонлар (тўрли, қора йўлбарс, тўрсимон ва бошқалар)

2

умумий узунлигидан 2/3 х 1/2

-

-

умумий узунлигидан 1/2, 2,2 м гача

ер сатҳидан 1/7

-

Анаконда

2

умумий узунлигидан 2/3 х 1/2

умумий узунлигидан 1/4 х 1/4, энг ками 1 м2

сув ҳавзасининг майдони умумий узунлигидан 0,1

умумий узунлигидан 1/2, 2,2 м гача

ер сатҳидан 1/7

0,2

Бошқа бўғма илонлар (Куба, гиламсимон питон ва бошқалар)

2

умумий узунлигидан 2/3 х 1/3

-

-

умумий узунлигидан 1/2, 2,2 м

ер юзасидан 1/7

-

Заҳарли илонлар

Аспидлар оиласига мансуб барча турдаги илонлар (кобра, аспид, крайт ва бошқалар)

1

умумий узунлигидан 2/3 х 1/2

умумий узунлигидан 1/4 х 1/4

-

умумий узунлигидан 1/2

ер сатҳидан 1/7

-

Қора илонлар оиласига мансуб барча турдаги илонлар (қора илон, эфа, қулвор илон, буш илон) (1,2 мдан узун)

2

умумий узунлигидан 2/3 х 1/2

-

-

умумий узунлигидан 1/2

ер сатҳидан 1/7

Орқа жўякли илонлар (узун тишли сувилонлар, бумсланг ва бошқалар)

2

умумий узунлигидан 2/3 х 1/2

умумий узунлигидан 1/4 х 1/4

сув ҳавзасининг майдони умумий узунлигидан 0,1

умумий узунлигидан 1/2

ер сатҳидан 1/7

IV. Сувда яшовчи ҳайвонларни (балиқлар) сақлаш талаблари

Ҳайвон турлари

Балиқ ўлчами

(см)

Гуруҳдаги сони

Бир жуфт учун ҳажм

(литр)

Катта барракуда

80 — 120

1

400

Мушуксимон ва бошқа йирик бўлмаган акула турлари

50

2

800 дан ортиқ

Акулалар (кулранг, болғабошли, кулранг буқа акула, ва бошқалар)

100

2

3000 дан

Мурена

60 — 100

1

200 — 800

Крылатка-зебра

30 — 35

2-3

450 дан

Фугу

15

5

300

Электр угори

3 дан ортиқ

1

450 — 500

Электр лаққа балиғи

1 — 3

1

250 дан

Электр скат

50 — 150

1

1000

Қозиқдум скат, арра тумшуқ скат

70

1

1000

Кирпи балиғи (Рыба-ёж)

15 — 40

2

820

Рыба-камень (Бородавчатка ужасная)

25

1

120

Африка йўлбарс балиғи

180

1

2000 — 3000

Оддий пиранья

15 — 30

5 — 8

400 — 500

V. Умуртқасизларни сақлаш талаблари

Ҳайвон турлари

Гуруҳдаги сони

Узунлиги

(см)

Эни

(см)

Баландлиги

(см)

Чаёнларнинг заҳарли турлари (ранг-баранг, Кавказ)

20 — 50

40

30

30

Тропик чаён

10

40

30

30

Йирик сколопендра

1

30

20

30

Майда ўргимчак (қорақурт ва бошқалар)

1

15

15

15

Йирик ва майда ўргимчаклар (тарантул ва бошқалар)

1

30

30

30

Осиё йирик қовоқ ариси

500 гача

50

50

30

Чумолилар фермаси (йирик чумоли турлари)

500 тагача

25

20

6

Чумолилар фермаси (майда чумоли турлари)

1000 тагача

16

15

6

Она чумоли (пробирка)

30 тагача

15

1,6

1,6

Йирик ҳашоратлар

10 — 100

100

60

60

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 06.11.2024 й., 09/24/736/0893-сон)