Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

Товар хом ашё биржалари фаолиятига илғор ахборот технологияларини кенг жорий этиш ва электрон тижорат фаолиятини изчил ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Товар хом ашё биржалари фаолияти самарадорлигини ошириш ва биржа савдоси механизмларини янада такомиллаштириш чоралари тўғрисида» 2019 йил 8 октябрдаги ПҚ-4484-сон қарорида белгиланган вазифаларни амалга ошириш, товар хом ашё биржалари томонидан ташкил этилаётган биржа ва электрон савдоларда шаффофлик даражасини ошириш, шунингдек, электрон савдолар жараёнига аралашиш ва уларнинг натижаларини нотўғри кўрсатиш имкониятларига йўл қўймаслик мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. «Ўзбекистон республика товар хом ашё биржаси» АЖ (кейинги ўринларда — «ЎзРТХБ» АЖ) акциядорларининг 2019 йил 19 ноябрдаги умумий йиғилиши қарорига мувофиқ илғор ахборот-технологияларини жорий этиш ва биржа фаолиятида электрон тижоратни изчил ривожлантириш, талаб ва таклиф ҳамда нархларни прогнозлаштириш учун товар бозорларини, шунингдек, товар бозорлари конъюнктурасига жиддий таъсир этувчи омилларни ҳар томонлама таҳлил қилиш бўйича долзарб вазифаларни ҳисобга олган ҳолда жамиятнинг янгиланган тузилмаси тасдиқлангани маълумот учун қабул қилинсин.

2. Биржа савдолари механизмларини такомиллаштириш ва «ЎзРТХБ» АЖ фаолияти самарадорлигини оширишнинг асосий йўналишларини назарда тутувчи чора-тадбирлар режаси 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин:

ўтказиладиган савдолар шаффофлигини таъминлайдиган, шунингдек, биржанинг барча платформаларида электрон савдоларни ташкил этиш ва ўтказиш жараёнларига аралашиш ҳамда уларнинг якунларини нотўғри кўрсатиш имкониятларига йўл қўймайдиган инновацион IT-технологияларни жорий этиш;

нархларни, талаб ва таклифни прогнозлаштириш мақсадида товар бозорларида конъюнктурани, жумладан, товар бозорларида конъюнктурага жиддий таъсир ўтказувчи омилларни самарали ва ҳар томонлама таҳлил этиш ишларини ташкил этиш;

биржа савдоларини ўтказиш шаклларини такомиллаштириш ва янги савдо воситаларини жорий этиш, шунингдек, электрон тижоратни жадал ривожлантириш;

халқаро стандартлар талабларига мувофиқ замонавий ва самарали молиявий ва HR-менежмент услубларни жорий этиш.

3. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Монополияга қарши курашиш қўмитаси ва «ЎзРТХБ» АЖнинг 2020 йил 1 июндан қуйидагиларни назарда тутувчи тартибни жорий этиш тўғрисидаги таклифига розилик берилсин:

товар сегментлари бўйича биржа савдоларини маҳсулотнинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олиб ва биржа аъзоларига фойдаланиш ҳуқуқини берган ҳолда алоҳида секцияларда ўтказиш;

маҳсулотни секция тамойили бўйича сотишни таъминлаш ва брокерлик ўринларини биржанинг расмий веб-сайти орқали тақдим этиш бўйича шаффоф механизмни инобатга олган ҳолда, юридик шахсларни биржа аъзолари сифатида аккредитациядан ўтказиш;

биржа савдоси қоидалари талабларига мувофиқлиги бўйича фаолият кўрсатувчи биржа аъзоларининг малака даражасини ҳар 3 йилда мунтазам аниқлаш.

4. Қуйидаги асосий тартиб-таомилларни назарда тутувчи Биржа савдоларида юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиби тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин:

биржа савдолари орқали сотиладиган юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотлар ҳажмини шакллантириш, уларнинг бошланғич нархларини ҳамда ўзаро ҳисоб-китоблар механизмини белгилаш;

биржа савдоларида тузиладиган битимлар бўйича маҳсулотни бир ойдан ортиқ муддатга кечиктирган ҳолда етказиб бериш шарти билан сотишни назарда тутувчи «форвард» савдо турини жорий этиш;

юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотларни биржа савдолари орқали экспортга сотиш тартибини белгилаш;

ўртача биржа котировкаларини ҳисоблаш ҳамда маҳсулот нархларининг мониторингини юритиш.

5. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 3-иловага мувофиқ айрим қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

6. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 4-иловага мувофиқ айрим ҳужжатларига ўзгартиришлар ва қўшимчалар киритилсин.

7. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни бир ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.

8. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг молия-иқтисодиёт ва камбағалликни қисқартириш масалалари бўйича ўринбосари — иқтисодиёт ва саноат вазири Ж.А. Қўчқоров зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2020 йил 18 март,

170-сон

Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 18 мартдаги 170-сон қарорига
1-ИЛОВА

Биржа савдолари механизмларини такомиллаштириш ва «ЎзРТХБ» АЖ фаолиятининг самарадорлигини ошириш бўйича чора-тадбирлар

режаси

Олдинги таҳрирга қаранг.

Т/р	Тадбирлар номи	Амалга ошириш шакли	Амалга ошириш муддатлари	Масъул ижрочилар
I. Ўтказиладиган савдолар шаффофлигини таъминлайдиган, шунингдек, барча биржа платформаларида электрон савдоларни ташкил этиш ва ўтказиш жараёнларига аралашиш ҳамда уларнинг якунларини нотўғри кўрсатиш имкониятларига йўл қўймайдиган инновацион IT-технологияларни жорий этиш
1.	Биржа электрон савдо платформалари учун ягона клиринг тизимини яратиш.	Дастурий таъминот ишлаб чиқиш ва жорий этиш	2020 йил июнь	«ЎзРТХБ» АЖ, Монополияга қарши курашиш қўмитаси, Молия вазирлиги
2.	Биржа савдосининг савдо тизимини модернизация қилиш, маҳсулотнинг ўзига хос хусусиятларини ва биржа аъзоларининг фойдаланиш ҳуқуқини ҳисобга олган ҳолда, товарлар сегментлари бўйича савдоларни алоҳида секцияларда ташкил этиш.	Дастурий таъминот ишлаб чиқиш ва жорий этиш	2020 йил июнь	«ЎзРТХБ» АЖ, Монополияга қарши курашиш қўмитаси, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги
3.	Қуйидагилар бўйича савдоларни ташкил этишни назарда тутувчи янги савдо воситаларини жорий этиш: товарни 1 ойдан ортиқ бўлган муддатда етказиб бериш бўйича форвард битимлар; икки томонлама қарама-қарши аукцион савдолари.	Дастурий таъминот ишлаб чиқиш ва жорий этиш	2020 йил май 2020 йил август	«ЎзРТҲБ» АЖ, Монополияга қарши курашиш қўмитаси, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги
4.	Чакана савдо корхоналарига «В2В», «В2С» ва «С2С» форматида электрон тижорат бозорига кириш учун соддалаштирилган ҳолда фойдаланиш учун электрон савдо тизимини (электрон гипермаркет) жорий қилиш.	Савдо қоидаларини ишлаб чиқиш	2021 йил август	«ЎзРТХБ» АЖ, Монополияга қарши курашиш қўмитаси, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги
5.	Электрон тижорат ва логистика соҳасида тажрибага эга бўлган ҳамкорларни жалб қилган ҳолда, «UZEX innovation» МЧЖ негизида ахборот-коммуникация технологияларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш, шу жумладан: биржада сотиладиган маҳсулотларни сақлаш ва логистика қилиш электрон дастурини ишлаб чиқиш; электрон харидлар тизимини янада такомиллаштириш; биржанинг барча савдо платформаларида ўзаро ҳисоб-китоблар тизимида электрон шаклдаги ҳисобварақдан фойдаланишни жорий этиш; биржа савдоларининг электрон тизимини ягона клиринг тизимига интеграциялашган янги дастурий тизимини ишлаб чиқиш. «UZEX innovation» МЧЖнинг моддий-техник жиҳатдан барқарорлигини таъминлаш.	Ҳамкорларни жалб қилиш, инновацион савдо платформаларини яратиш	2020 йил сентябрь	«ЎзРТХБ» АЖ
6.	Биржанинг ахборот тизимида аукцион ўтказиш орқалиистеъмолчиларга талаб этилган рақамлар комбинацияси билан мобил рақамларни шаффофлик ва рақобат асосида реализация қилиш механизмини жорий қилиш.	Келишув имзолаш	келишувга қараб	«ЎзРТХБ» АЖ, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, уяли алоқа операторлари
7.	Биржанинг барча электрон савдо платформалари учун мобил дастурларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш.	Дастурий таъминот ишлаб чиқиш ва жорий этиш	2020 йил апрель	«ЎзРТХБ» АЖ
8.	Биржа ва унинг аъзолари, шунингдек, мижозлар билан ўзаро муносабатларнинг интерфаол шаклига ўтиш учун электрон ҳужжат айланиш тизимини жорий этиш.	Дастурий таъминот ишлаб чиқиш ва жорий этиш	2020 йил июнь	«ЎзРТХБ» АЖ, Давлат солиқ қўмитаси,
9.	Электрон савдолар натижаларининг ҳавфсиз сақланишини таъминлаш мақсадида маълумотларни қайта ишлаш бўйича маълумотлар маркази захирасини яратиш.	Муҳандислик тузилмасини барпо этиш	2020-2022 йиллар	«ЎзРТХБ» АЖ, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги
10.	Интеллектуал мулк объектларидан қонунга хилоф фойдаланиш, аралашишдан техник ва ҳуқуқий ҳимоя қилиш воситаларининг ахборот хавфсизлиги таъминланишини ҳисобга олган ҳолда, илғор ахборот-коммуникация технологияларини жорий қилиш ёки биржа ахборот тизимларини модификациялаштириш.	Ташкилий-техник тадбирлар	доимий равишда	«ЎзРТХБ» АЖ, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Адлия вазирлиги
II. Нархларни, талаб ва таклифни прогнозлаштириш мақсадида товар бозорларида конъюнктурани, жумладан, товар бозорларида конъюнктурага жиддий таъсир ўтказувчи омилларни самарали ва ҳар томонлама таҳлил этиш ишларини ташкил қилиш
11.	Нархларни, талаб ва таклифни прогнозлаштириш мақсадида товар бозорларини, жумладан, товар бозорларига жиддий таъсир ўтказувчи омилларни самарали ва ҳар томонлама таҳлил этиш ишларини ташкил қилиш.	Чора-тадбирлар комплексини ишлаб чиқиш	2020 йил апрель	«ЎзРТХБ» АЖ, Монополияга қарши курашиш қўмитаси
12.	Ташқи ва ички товар бозорларининг ҳолати ва ривожлантириш тенденцияларини аниқлаш мақсадида вазирликлар, идоралар, илмий-текшириш марказлари, институтлар ва бошқа ташкилотлар маълумотлар базалари билан интеграциялашган маълумотлар ягона ахборот-таҳлил базасини яратиш.	Дастурий модулни ишлаб чиқиш, идоралараро келишувларни тузиш	2020 йил апрель	«ЎзРТХБ» АЖ, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Молия вазирлиги, Давлат статистика қўмитаси, Монополияга қарши курашиш қўмитаси, Давлат божхона қўмитаси
13.	Биржанинг махсус электрон савдо майдончасидаги электрон савдолар натижаларига кўра тузилган битимлар бўйича юкларни автомобиль транспортида ташиш хизматларини харид қилиш ва кўрсатиш тартибини ишлаб чиқиш.	Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси	2020 йил май	«ЎзРТХБ» АЖ, Транспорт вазирлиги, Молия вазирлиги, Монополияга қарши курашиш қўмитаси
14.	Халқаро ихтисослашган ташкилотлар доирасида биржалараро ҳамкорликни ривожлантириш ва фаолиятни фаоллаштириш.	Ташкилий тадбирлар комплекси	доимий равишда	«ЎзРТХБ» АЖ
15.	«ЎзРТХБ» АЖнинг электрон савдо тизимларини оммавий ахборот воситаларида кенг ёритиб бориш.	Ташкилий тадбирлар комплекси	доимий равишда	«ЎзРТХБ» АЖ,
16.	«Товар бозорлари» тўғрисида электрон статистик-таҳлилий тўпламларини нашр эттириш.	Электрон тўплам	ҳар чоракда	«ЎзРТХБ» АЖ, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Давлат статистика қўмитаси, Монополияга қарши курашиш қўмитаси
17.	Товар бозорлари шарҳларига бағишланган корпоратив босма нашрлар чоп этиш ва телекўрсатувлар тайёрлаш.	Ташкилий чора-тадбирлар	доимий равишда	«ЎзРТХБ» АЖ
III. Биржа савдоларини ўтказиш шаклларини такомиллаштириш ва янги савдо воситаларини, ҳисоб-китобларни жорий этиш, шунингдек, электрон тижоратни жадал ривожлантириш
18.	Биржа аъзолари рейтингини аниқлаш бўйича баҳолашнинг табақалашган мезонларини назарда тутувчи янги тизимни жорий этиш ва натижаларини биржанинг расмий веб-сайтида жойлаштириб бориш.	«ЎзРТХБ» АЖ бошқарув қарори	2020 йил май	«ЎзРТХБ» АЖ, Монополияга қарши курашиш қўмитаси
19.	Маҳсулотни секция принципи бўйича сотиш ва брокерлик ўринларини биржанинг расмий веб-сайти орқали тақдим этиш бўйича шаффоф механизмни жорий этишни инобатга олган ҳолда юридик шахсларни биржа аъзолари сифатида аккредитациядан ўтказиш тартибини ишлаб чиқиш.	«ЎзРТХБ» АЖ бошқарув қарори	2020 йил май	«ЎзРТХБ» АЖ, Монополияга қарши курашиш қўмитаси
20.	Кўргазма-ярмарка савдоларини қуйидагилар орқали модернизация қилиш ва электрон савдо услубларини кенгайтириш: харид учун электрон савдоларнинг янги усулларни жорий этиш (нарх шакллантириш, нарх сўраш ва бошқалар); экспорт-импорт амалиёти механизмини ва ҳисоб-китоб тартибини такомиллаштириш; тармоқлар электрон савдо майдончаларини ташкил этиш.	Дастурий таъминот ишлаб чиқиш ва жорий этиш	2020 йил апрель	«ЎзРТХБ» АЖ, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги
21.	Давлат харидлари бўйича махсус ахборот порталини қуйидагилар орқали такомиллаштириш: танлов ва тендер савдоларини ташкил этиш ва ўтказиш жараёнларига электрон тизимларни жорий этиш; давлат буюртмачилари томонидан давлат харидларини маҳаллий ишлаб чиқарувчилар (иш бажарувчилар, хизмат кўрсатувчилар) ўртасида жадал кооперация муносабатларини ривожлантириш имконини берувчи замонавий савдо воситаларига асосланган электрон харид платформасини жорий қилиш; товарлар (ишлар, хизматлар) ягона классификаторининг электрон модулини ишлаб чиқиш.	Дастурий таъминот ишлаб чиқиш ва жорий этиш	2020 йил июнь	«ЎзРТХБ» АЖ, Молия вазирлиги
22.	Товар-хом ашё биржаларида томонларнинг келишувига мувофиқ биржа савдолари қоидалари асосида чет эл валютасида импорт битимлари тузиш механизмини жорий этиш. Бунда: товар-хом ашё биржалари очиқ электрон савдоларида сотилган импорт маҳсулотларга тўловлар (закалатдан ташқари) учун чет эл валютаси биржада импорт битимитузилганлиги ҳамда уни Ташқи савдо операциялари ягона электрон ахборот тизимида рўйхатдан ўтказилганлиги биржа томонидан мажбурий тарзда тасдиқлангандан сўнг савдолар қатнашчиси-резидентлар томонидан ваколатли банклар орқали сотиб олинади; сотиб олинган валюта маблағлари импорт биржа битимлари бўйича тўловларни амалга ошириш учун савдолар қатнашчиси-резидентнинг товар-хом ашё биржалари ҳисоб-клиринг палатасида очилган шахсий ҳисобрақамига ўтказилади; Ташқи савдо операциялари ягона электрон ахборот тизимига импорт битимлари (умумий маълумотлар), шунингдек, маблағларнинг ҳаракати бўйича маълумотларни киритиш товар-хом ашё биржалари томонидан амалга оширилади.	Ташкилий-техник чора-тадбирлар	2020 йил май	«ЎзРТХБ», Марказий банк, тижорат банклари
IV. Халқаро стандартлар талабларига мувофиқ замонавий ва самарали молиявий ва HR-менеджмент услубларни жорий этиш
23.	«ЎзРТХБ» АЖ раҳбарлари ва ходимлари фаолиятини интеграциялашган энг муҳим самарадорлик кўрсаткичлари (KPI) асосида баҳолаш механизмини такомиллаштириш орқали замонавий молиявий менежментни жорий этиш.	Фаолият самарадорлигини баҳолаш мезонларини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш	2020 йил июнь	«ЎзРТХБ» АЖ
24.	Молиявий ҳисобот аудитига етакчи аудиторлик компанияларини жалб этиш.	Аудиторлик текширувини ўтказиш	2020 йил бошидан	«ЎзРТХБ» АЖ
25.	ISO 9001 — 2015 халқаро стандарти бўйича СМКни қайта сертификатлаш орқали кўрсатилаётган хизматлар сифатини бошқариш тизимларини такомиллаштириш.	Сертификация аудитини ўтказиш	2020 йил июнь	«ЎзРТХБ» АЖ
26.	Тегишли Халқаро коррупцияга қарши стандартга (ISO 37001 — 2016) мувофиқ сертификатлаш орқали коррупцияга қарши курашиш чораларини кучайтириш.	Сертификация аудитини ўтказиш	2020 йил июнь	«ЎзРТХБ» АЖ
27.	«ЎзРТХБ» АЖнинг ташқи бозорларда ишончли ва барқарор имиджини шакллантириш мақсадида ребрендинг ва хорижий биржалар стандартларига мос бошқарув тизимини жорий қилиш.	Ташкилий чора-тадбирлар	2020 йил	«ЎзРТХБ» АЖ
28.	«ЎзРТХБ» АЖнинг: Сирдарё вилояти, Гулистон шаҳри Ўзбекистон шох кўчасида жойлашган бинонинг қурилишини якунлаб, белгиланган тартибда сотиш;	Ташкилий чора-тадбирлар	2020 йил май	«ЎзРТХБ» АЖ, Давлат активларини бошқариш агентлиги
28.	Фарғона вилояти, Қўқон шаҳри, Навоий кўчаси 205-уй манзилидаги бизнес-маркази биноси бўйича инвестиция мажбуриятлари бажарилганлигини инобатга олиб, бинога бўлган тасарруф этиш ҳуқуқини расмийлаштириш ва келгусида самарали фойдаланиш чораларини кўриш.	Ташкилий чора-тадбирлар	2020 йил апрель	Давлат активларини бошқариш агентлиги, «ЎзРТХБ» АЖ
29.	Халқаро стандартлар талабларига жавоб берадиган самарали HR-менежмент тизимини яратиш.	Чора-тадбирлар комплексини ишлаб чиқиш	2020 йил август	«ЎзРТХБ» АЖ, Меҳнат вазирлиги
30.	Биржа ходимларини аттестациядан ўтказиш ҳамда юқори малакали, ташаббускор ва соф виждонли мутахассислар билан тўлдириш, уларни касбга узлуксиз ўқитиш.	Ташкилий чора-тадбирлар	2020 йил июль	«ЎзРТХБ» АЖ
31.	Мутахассисларнинг хорижга стажировкасини мунтазам равишда ташкил этиш орқали биржа ходимлари ва аъзоларининг малакасини ошириш.	Хорижий сафарлар	доимий равишда	«ЎзРТХБ» АЖ, «Эл-юрт умиди» фонди
32.	Олий ўқув юртларида «Биржа иши» йўналишида кадр тайёрлашни ташкил қилиш.	Ташкилий чора-тадбирлар	2020 йил июль	«ЎзРТХБ» АЖ, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

Изоҳ. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг турлари тегишли ҳуқуқий муносабатларни тартибга солиш соҳаси ва предметига қараб, қайта кўриб чиқилиши ёки битта ҳужжатга бирлаштирилиши мумкин.

(1-илова Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 9 июндаги 324-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 10.06.2022 й., 09/22/324/0510-сон)

Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 18 мартдаги 170-сон қарорига
2-ИЛОВА

Олдинги таҳрирга қаранг.

Биржа савдоларида юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиби тўғрисида

Низом

(2-илованинг номи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

1-боб. Умумий қоидалар

Олдинги таҳрирга қаранг.

1. Мазкур Низом биржа савдоларида монополист корхоналар, устав фондида (капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган юридик шахслар ёки устав фондининг (капиталининг) 50 фоизи ва ундан ортиғи 50 фоиз ва ундан ортиқ миқдорда давлат улушига эга юридик шахсга тегишли бўлган юридик шахслар ҳамда қонунчиликда юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни биржа орқали сотиш назарда тутилган ташкилотлар томонидан ички бозорда ва экспортга бозор тамойиллари асосида юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартибини белгилайди.

(1-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

аванс — сотувчи ва харидор томонидан киритиладиган, биржа воситачилик йиғимини ва томонларнинг закалатини ўз ичига оладиган сумма;

Олдинги таҳрирга қаранг.

юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулот — Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ёқилғи-энергетика ресурслари ҳамда бошқа юқори ликвидли маҳсулотлар билан таъминлаш борасида рақобат муҳитини такомиллаштириш, суиистеъмолчиликлар ва талон-торожликлар шароитини тугатиш, тўлов интизомини мустаҳкамлаш, дебиторлик ва кредиторлик қарзларини камайтириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2017 йил 14 ноябрдаги ПҚ-3386-сон қарорига иловадаги рўйхатга мувофиқ маҳсулотлар, хом ашё ва материаллар;

(2-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

биржа битими — биржа савдоларининг натижаси бўйича тузилган ва белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилган биржа товари олди-сотди шартномаси;

Олдинги таҳрирга қаранг.

сотувчи — қонунчилик ҳужжатларида юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни биржа орқали сотиши назарда тутилган ташкилотлар;

(2-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

харидор — биржа савдолари орқали маҳсулот сотиб олувчи юридик ва жисмоний шахслар, шу жумладан норезидентлар;

биржа аъзолари — биржа томонидан белгиланган тартибда биржа савдоларида иштирок этиш ҳамда дилерлар ва брокерлар сифатида биржа битимларини тузиш ҳуқуқига эга бўлган юридик шахслар;

биржа савдоларининг электрон тизими (кейинги ўринларда — БСЭТ) — биржа аъзоларига аниқ вақт режимида биржа савдоларида иштирок этиш имкониятини берадиган, дастурий-аппарат воситалари мажмуини ўз ичига олган ахборот тизими.

2-боб. Маҳсулотлар ҳажмини шакллантириш ва уларни биржа савдолари орқали сотиш тартиби

3. Маҳсулотларни биржа савдолари орқали ички бозорда ва экспортга сотиш мазкур Низомга 1- ва 2-иловалардаги схемаларга асосан амалга оширилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

4. Биржа савдоларига қўйиладиган маҳсулотлар ҳажмлари белгиланган тартибда тасдиқланадиган йириклаштирилган моддий баланслар ва прогнозлар кўрсаткичларига мувофиқ ҳамда ишлаб чиқариш ҳажмларидан келиб чиққан ҳолда сотувчи томонидан аниқланади.

(4-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

5. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ҳамда бошқа масъул вазирликлар йириклаштирилган моддий балансларни, шунингдек, уларнинг бажарилиши бўйича ойлик ва чораклик графиклардан кўчирмаларни улар тасдиқланган кундан бошлаб бир иш кунида монополияга қарши курашиш органига юборади.

(5-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

Сотувчилар савдо кунлари бўйича тенг қўйишни ҳисобга олган ҳолда, юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни биржа савдоларига йириклаштирилган моддий баланслар ва прогнозлар асосида ҳамда ишлаб чиқариш ҳажмларидан келиб чиққан ҳолда, қўйиш жадвалларини мустақил ишлаб чиқади ва тасдиқлайди ҳамда уларни биржа расмий веб-сайтида келгуси ой бошланишидан уч кун олдин жойлаштиради, шунингдек, монополияга қарши курашиш органига тақдим этади ва ушбу маҳсулотларни мазкур жадвалларда белгиланган муддатлар ва ҳажмларда биржа савдоларига қўйиб боради.

(5-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 30 ноябрдаги 687-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.12.2022 й., 09/22/687/1073-сон)

Монополияга қарши курашиш органи сотувчиларга йириклаштирилган моддий баланслар ва прогнозлар кўрсаткичлари, шунингдек, норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган талаблардан келиб чиққан ҳолда, маҳсулотни биржа савдоларига қўйиш жадваллари параметрларига тузатишлар киритиш ҳақида бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар беришга ҳақли.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Монополияга қарши курашиш органининг маҳсулотни биржа савдоларига қўйиш жадваллари параметрларига тузатишлар киритиш ҳақидаги кўрсатмаларининг бажарилмаслиги ҳамда маҳсулотларни биржа савдоларига қўйиш жадвалларини белгиланган муддатда Қўмитага тақдим этмаслик қоидабузарликка, яъни маҳсулотларни биржа савдоларига тегишли жадвалларда назарда тутилган муддатлар ва ҳажмларда қўймаганликка тенглаштирилади.

(5-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

Монополист ва давлат улуши мавжуд ташкилотлар ҳар ойлик юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотларни юклаш графигини кунларга тақсимлаган ҳолда, биржа расмий веб-сайтида келгуси ой бошланишидан уч кун олдин жойлаштиради, шунингдек, монополияга қарши курашиш органига тақдим этади.

(5-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарорига асосан бешинчи хатбоши билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

6. Сотувчилар объектив ва уларга боғлиқ бўлмаган сабаблар туфайли жадвалларда назарда тутилган ҳажмларни ва маҳсулотни биржа савдоларига қўйиш муддатларини бажаришнинг имконияти бўлмаган ҳолатларда, бу ҳақда маҳсулотни биржа савдоларига қўйиш санасидан ўн кун аввал, фавқулодда юзага келган вазиятларда эса шу куннинг ўзидаёқ аниқ сабабларни кўрсатиб ҳамда омбордаги мавжуд маҳсулот захираси тўғрисидаги асослантирилган маълумотларни тақдим этган ҳолда монополияга қарши курашиш органи ва биржани хабардор қилади.

Монополияга қарши курашиш органи, зарур бўлганда, мутасадди идоралар ва ташкилотлар мутахассисларини жалб қилган ҳолда, жойига чиқиб, мавжуд муаммоларни ўрганади.

(6-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 30 ноябрдаги 687-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.12.2022 й., 09/22/687/1073-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

7. Биржа савдоларида йириклаштирилган моддий баланслар ва прогнозларга асосан:

савдоларга қўйиладиган ва сотилмай қолган маҳсулотлар ҳажмлари кейинги биржа савдосига такроран қўйилиши;

биржа савдолари якуни бўйича битим тузилиб, кейинчалик харидор томонидан бекор қилинган, танланмаган ёки сотувчи томонидан етказиб берилмагани учун бекор қилинган битимлар ҳажмлари битим бекор бўлган кундан бошлаб бир иш куни ичида сотувчи томонидан биржа савдоларига такроран қўйилади.

Бунда мазкур ҳажмлар бўйича сотувчи маҳсулотнинг (халқаро биржалардаги нархларга боғланган маҳсулотлар бундан мустасно) бошланғич нархини қайта кўриб чиқиши, бошланғич нархдан паст нарх бериш бўйича буюртмаларни қабул қилиши ҳамда савдоларни икки томонлама аукцион тартиби орқали ўтказилиши бўйича товар-хом ашё биржаларига мурожаат қилиши мумкин.

(7-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 11 апрелдаги 220-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.04.2025 й., 09/25/220/0334-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

7¹. Сотувчи ва харидорларга маҳсулотларни биржа савдоларига қўйиш, сотиш, сотиб олиш, мажбуриятларни бажариш ва битимларни бекор қилишда мазкур Низом ҳамда рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган монополияга қарши талаблар қўлланилади.

(7¹-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 30 ноябрдаги 687-сонли қарорига асосан киритилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.12.2022 й., 09/22/687/1073-сон)

3-боб. Бошланғич нархларни, ўзаро ҳисоб-китоблар ва маҳсулотни юклаб жўнатиш механизмини белгилаш

8. Маҳсулотни биржа савдоларига қўйишнинг бошланғич нархи қуйидагича аниқланади:

қонунчиликда белгиланган тартибда давлат томонидан тартибга солинадиган нархлар даражасида;

нархлар тартибга солинмаганда — сотувчи-корхона томонидан мустақил шакллантирилган нархда.

Олдинги таҳрирга қаранг.

9. «Олмалиқ КМК» АЖ томонидан ишлаб чиқарилган:

Олдинги таҳрирга қаранг.

мис катодини биржа савдоларига қўйишда унинг бошланғич нархини Лондон металл биржаси (кейинги ўринларда — ЛМБ) нархидан 2021 йил 1 апрелдан — 8 фоиз, 2022 йилда — 6 фоиз ва 2023 — 2030 йилларда 4 фоиз миқдорида чегирма билан ва унга солиқ ҳақидаги қонунлар асосида ҳисобланган қўшилган қиймат солиғи суммасини қўшган ҳолда;

(9-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 10 мартдаги 94-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 10.03.2026 й., 09/26/94/0218-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

мисдан ишлаб чиқарилган бошқа маҳсулотлар бошланғич нархлари ЛМБ нархидан 2021 йил 1 апрелдан — 8 фоиз, 2022 йилда — 6 фоиз ва 2023 — 2026 йилларда 4 фоиз миқдорида чегирма билан ушбу маҳсулотларни ишлаб чиқаришга сарфланган қўшимча харажатларни ва солиқ ҳақидаги қонунлар асосида ҳисобланган қўшилган қиймат солиғи суммасини қўшган ҳолда;

(9-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 10 январдаги ПҚ-15-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 13.01.2024 й., 07/24/15/0027-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

металл рухини биржа савдоларига қўйишда унинг бошланғич нархи ЛМБ нархига қўшилган қиймат солиғини қўшган ҳолда, рухдан ишлаб чиқарилган бошқа маҳсулотлар бошланғич нархлари эса ЛМБ нархларига ушбу маҳсулотларни ишлаб чиқаришга сарфланган қўшимча харажатларни ва умумий суммага қўшилган қиймат солиғини қўшган ҳолда аниқланади.

(9-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 10 мартдаги 94-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 10.03.2026 й., 09/26/94/0218-сон)

10. Биржа битимлари ижросини таъминлаш мақсадида тузилган битимлар бўйича ҳисоб-китоблар биржанинг ҳисоб-клиринг палатаси (кейинги ўринларда — ҲКП) орқали амалга оширилади.

11. Биржа битимлари биржа савдоларига қўйилган товар умумий қиймати ва мўлжалланаётган битим ҳажми бўйича сотувчи томонидан белгиланадиган 10 фоизгача бўлган аванс сотувчи ва харидорлар томонидан киритилиб, ҳисоб-китоблар ҲКП орқали амалга оширилгандан сўнг тузилади.

12. Биржа аъзолари сотувчи ва харидорнинг топшириғига асосан БСЭТга аризалар тақдим этиш орқали биржа битимларини амалга оширадилар.

13. БСЭТ қарама-қарши буюртмаларни бирлаштириш натижасида тузилган битимларни рўйхатга олади ва сўнгра БСЭТ дастурий комплекси томонидан тузилган битимлар реестри шакллантирилади.

14. Биржа воситачилик йиғимлари битимнинг кейинчалик расмийлаштиришидан қатъий назар ундирилади.

15. Харидор биржа олди-сотди шартномасида кўрсатилган муддатларда тузилган биржа битимлари бўйича молиявий мажбуриятларни тўлиқ қоплаш учун маблағларни биржанинг талаб қилиб олинадиган иккиламчи депозит ҳисоб-рақамига ўтказиши шарт. Бунда мажбуриятни бажариш учун тўланган закалат пулидан фойдаланиш мумкин.

Олдинги таҳрирга қаранг.

(15-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 10 мартдаги 94-сонли қарорига асосан чиқарилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 10.03.2026 й., 09/26/94/0218-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

16. ҲКП харидорлар томонидан тўловлар амалга оширилган битимлар рўйхатини сотувчига юборади. Юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни юклаб жўнатиш куни шартномада белгиланган муддатлар доирасида амалга оширилган тўловларнинг тартибига кўра харидор томонидан шахсий кабинет орқали аниқланади.

(16-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

17. Клирингни ўтказиш тартиби ва тузилган биржа битимлари ижросини таъминлаш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

LexUZ шарҳи

Қаранг: Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 17 январдаги 33-сон қарори билан тасдиқланган Товар-хом ашё биржаларида ҳисоб-китоб-клиринг операцияларини ўтказиш қоидалари.

4-боб. Битимлар бўйича маҳсулотни бир ойдан ортиқ муддатда кечиктирган ҳолда етказиб бериш шарти билан сотиш (форвардлар)

18. Битимлар бўйича маҳсулотни бир ойдан ортиқ муддатда кечиктирган ҳолда етказиб бериш шарти билан етказиб бериш муддати (кейинги ўринларда — форвард битимлари) намунавий форвард шартномасини очишда сотувчи томонидан белгиланади.

19. Намунавий форвард шартномаси тафсилотлари қуйидаги асосий шартларни ўз ичига олиши шарт:

шартнома номи;

ишлаб чиқарувчининг номи;

шартнома муддати;

Олдинги таҳрирга қаранг.

шартнома бўйича юклаб жўнатиш даври (юклаб бериш ойи);

(19-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

маҳсулот номи, нави ва маркаси;

лот ҳажми;

алоҳида шартлар;

маҳсулот етказиб бериш жойи (манзили).

Олдинги таҳрирга қаранг.

20. Сотувчи ва харидорлар форвард битимлар бўйича савдоларда қатнашиш учун ҲКПдаги шахсий ҳисобварақларига мўлжалланаётган битим суммасининг 10 фоизгача бўлган миқдорида аванс киритади.

(20-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 12 сентябрдаги 570-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 13.09.2024 й., 09/24/570/0715-сон)

21. Битим тузилганидан сўнг харидор форвард шартномасида кўрсатилган муддат ичида сотувчи ҳисобрақамига қолган пул маблағларини тўғридан-тўғри тўлаб бериши шарт.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Бунда тўлов муддати 15 иш кунидан кам бўлмаслиги шарт.

Харидор томонидан тўлов белгиланган муддатдан олдин амалга оширилиши мумкин.

Сотувчи форвард шартномаси бўйича тўлиқ тўловни қабул қилгандан сўнг тўлов санаси ҳақида биржани бир иш куни ичида хабардор қилади.

(21-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарорига асосан иккинчи — тўртинчи хатбошилар билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

21¹. Сотувчи томонидан тузилган шартнома бўйича маҳсулотни юклаб бериш мажбурияти асоссиз бажарилмаганда, шартнома бўйича киритилган аванс суммасидан ташқари ҳар бир кечиктирилган кун учун шартнома қийматининг 0,1 фоизи миқдорида пеня тўланади.

Бунда пеня шартнома бўйича харидор томонидан тўлов мажбуриятлари тўлиқ бажарилган кундан бошлаб, сотувчи томонидан етказиб берилмаган маҳсулот тўлиқ ҳажмда етказиб берилгунга қадар ёки бунинг имконияти мавжуд бўлмаса, шартнома қиймати тўлиқ қайтариб берилгунига қадар ҳар бир кун учун ҳисобланади.

(21¹-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарорига асосан киритилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

22. Сотувчи ва харидор форвард шартномасида назарда тутилган юклаш даври доирасида маҳсулотни юклаш муддатини келишади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Сотувчи томонидан форвард шартномаси бўйича маҳсулот бир ойдан кам бўлмаган муддатда етказиб берилади.

Бунда сотувчи томонидан маҳсулотни тўлиқ юклаб жўнатишда расмийлаштирилган ҳисобварақ ва (ёки) юк хатининг санаси шартнома тузилган кундан бошлаб бир ойдан кам бўлмаслиги шарт.

(22-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарорига асосан иккинчи ва учинчи хатбошилар билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

23. Аванс ажратиш ва биржа битимини ёпиш клиринг ўтказиш тартиби ва тузилган битимларнинг қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда бажарилишини таъминлашга мувофиқ амалга оширилади.

(23-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 4 апрелдаги 153-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон)

5-боб. Ўртача ҳисобланган биржа котировкаларини (нархларини) ҳисоблаш

24. Ўртача ҳисобланган биржа котировкалари (нарх) ҳар бир маҳсулот бўйича унинг нави, синфи, маркаси, типи, қадоғи ва бошқа хусусиятларига кўра савдо ҳафтаси мобайнида ўтказилган биржа савдолари натижаларига асосан ҳисобланади.

25. Савдо ҳафтаси учун ўртача ҳисобланган биржа котировкалари (нархлари) қуйидаги формула асосида ҳисобланади:

N = (Q₁+Q₂+…+Q_n)/(H₁+H₂+…+H_n),

бунда:

N — ўртача ҳисобланган котировка;

Q_{1, 2...n}— битим нархи;

H_{1, 2...n} — битим ҳажми.

Ўртача ҳисобланган биржа котировкаларини (нархларини) ҳисоблашда амалдаги Биржа савдолари қоидаларига мувофиқ рўйхатга олинган барча биржа битимлари ҳисобга олинади.

26. Савдо ҳафтаси мобайнида рўйхатга олинган битимлар бўйича ўртача ҳисобланган биржа котировкалари (нарх) ҳисоб-китоб қилинадиган ҳафтадан кейинги биринчи иш кунида ҳисобланади.

27. Биржалар ҳисоб-китоб қилинадиган ҳафтадан кейинги иккинчи иш куни ўртача ҳисобланган биржа котировкалари (нархлари) тўғрисидаги ахборотни ўзининг расмий веб-сайтларига ва бошқа нотижорат манбаларига жойлаштиради.

28. Товарлар сотилмаган тақдирда, биржалар томонидан якунлари бўйича ўртача ҳисобланган биржа котировкаси (нархи) ҳисоблаб чиқарилган савдо ҳафтасини акс эттирган ҳолда, аввалги ўртача ҳисобланган биржа котировкалари (нархлари) чоп этилади.

Бунда такроран чоп этиш уч мартадан ошмаслиги лозим.

6-боб. Маҳсулот нархларининг мониторинги

29. Монополияга қарши курашиш органи доимий равишда биржа нархлари мониторингини ўтказиб боради.

Олдинги таҳрирга қаранг.

30. Биржа нархларининг ўтган савдоларга нисбатан кескин ошиши, талаб ёки таклифнинг жиддий номутаносиблиги кузатилган тақдирда, монополияга қарши курашиш органи нархларнинг ошиш сабабларини ва ҳийла-найранг аломатлари мавжудлигини ўрганади.

(30-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)

31. Монополияга қарши курашиш органи нархларнинг кескин ошиши сабабларини аниқлашда қуйидагиларни ўрганади:

корхоналар томонидан тасдиқланган жадвалларга мувофиқ маҳсулотни савдога қўйиш ҳажмларига риоя этиш;

маҳсулотнинг харидорлигини аниқлаш учун харидорлар буюртманомалари асосида маҳсулотнинг аниқ турига бўлган талабнинг ўзгариш данимикасини;

маҳсулот бошланғич нархининг, шу жумладан монопол корхоналар томонидан монопол юқори нархларни қўллаш бўйича ўзгариш динамикасини;

биржа савдоларида улушнинг сунъий равишда оширилишини аниқлаш мақсадида биржа савдолари иштирокчилари томонидан маҳсулотни харид қилиш ҳажмларини;

сотувчилар томонидан биржа савдолари иштирокчилари доирасини чегаралаш мақсадида асоссиз равишда ўрнатилган катта ҳажмдаги лотларни;

биржа савдоларидан четга олинган маҳсулот ҳажмларининг мавжудлигини;

рақобат тўғрисидаги қонунчиликка зид бўлган келишилган ҳаракатларнинг мавжудлигини;

савдо сессияси давомида биржа товарига буюртманома бериш орқали нархларнинг ошишини ва кейинчалик савдо сессияси якунига қадар ушбу буюртманомаларнинг ўчириб ташланишини;

биржа аъзоларининг биржа савдосида биржа товарининг нархини сунъий ошиши ёки пасайишига сабаб бўлувчи ҳаракатларини;

товарлар бўйича белгиланган аванс миқдорлари, тўлов ва етказиб бериш муддатларини.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Монополияга қарши курашиш органи маҳсулотлар бўйича белгиланган аванс миқдорлари, тўлов ва етказиб бериш муддатларига ўзгартириш киритиш ҳақида сотувчиларга бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар беришга ҳақли.

(31-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 30 ноябрдаги 687-сонли қарорига асосан хатбоши билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.12.2022 й., 09/22/687/1073-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

31¹. Биржа савдоларида рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатлар, шу жумладан, қуйидагилар тақиқланади:

савдоларни ўтказишнинг қонунчиликда белгиланган тартибини бузиш;

савдолар иштирокчиларининг фаолиятини мувофиқлаштириш;

савдоларга оид ҳужжатларга ва қоидаларга, шу жумладан, эълоннинг матнига иштирокчилар ўртасида рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган талабларни киритиш;

савдоларнинг ўтказилиш жараёнига ва натижаларига таъсир кўрсатиш;

савдоларнинг операторлари ва (ёки) ташкилотчилари ва (ёки) буюртмачилари ва (ёки) савдолар иштирокчилари томонидан рақобатга қарши келишувларни ҳамда мувофиқлаштирилган ҳаракатларни амалга ошириш;

савдоларда нархларнинг сунъий равишда шакллантирилишига олиб келадиган нарх алгоритмидан, яъни товарлар нархини олдиндан белгиланган параметрларга асосан мониторинг қилиш, ҳисоб-китоб қилиш, белгилаш ва назорат қилиш имкониятини берувчи дастурий таъминотдан фойдаланиш;

савдоларда савдо шартларини бир неча марта бажармаслик натижасида товар нархларини рақобат мавжуд бўлганда шаклланган нархлардан (талаб, таклиф ёки ишлар ҳажмидан) анча ошириш;

буюртмачининг ёки сотувчининг савдолар натижаларига кўра шартнома тузишдан асоссиз равишда бўйин товлаши;

биржа савдоларини ўтказиш жараёнига таъсир кўрсатадиган, шу жумладан, ҳийла-найранг ҳисобланадиган ҳаракатлар, қонунчиликда назарда тутилган ҳолатлар бундан мустасно;

биржада сотилаётган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотнинг нархига, талабига, таклифига ва уни етказиб бериш шартларига сунъий равишда таъсир этиш, шу жумладан, олдиндан келишиш ва тил бириктиришлар орқали асоссиз фойда олиш, савдоларнинг битта ёки бир нечта иштирокчисига савдоларда қатнашиш учун имтиёзли шарт-шароитлар яратиш, шунингдек, ахборотдан фойдаланиш орқали бошқа иштирокчиларга маҳсулотни сотиб олиш имкониятини чеклаш, биржа савдолари иштирокчиларининг мувофиқлаштирилган ҳаракатлари натижасида жорий биржа нархларининг кескин кўтарилиши, қатъий белгиланишига олиб келадиган ҳаракатлар;

савдоларда талабнинг ўзгаришига, нархларнинг сунъий равишда оширилишига олиб келиши мумкин бўлган ёлғон, асоссиз маълумотларни тарқатиш;

биржа шартномаси бўйича барча харидорларга савдоларда тенг иштирок этиш имкониятини чеклайдиган лотларни белгилаш;

тўловнинг ва етказиб беришнинг асосланмаган муддатларини, шунингдек, ўхшаш маҳсулотни сотувчилар томонидан белгиланган шартлардан жиддий фарқ қилувчи алоҳида шартларни жорий этиш;

биржа шартномаларида иштирокчилар сонини чеклайдиган алоҳида шартларни кўрсатиш;

товарларни савдога қўйиш жадвалларини биржанинг расмий веб-сайтига жойлаштирмаслик;

маҳсулотларни савдога қўйиш жадвалларида уларнинг ҳажмларини форвард ва спот шартномалари бўйича асоссиз равишда номувофиқ қўйиш;

форвард шартномаси бўйича маҳсулотни бир ойдан кам бўлган муддатда юклаб жўнатиш;

юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотни савдога қўйиш жадвалларида назарда тутилган муддатларда биржага қўймаслик ёки уни кам ҳажмда ёхуд мувофиқ бўлмаган ҳажмда қўйиш;

биржа савдолари давомида биржанинг муайян иштирокчиси томонидан бошқа иштирокчиларнинг буюртмаларига нисбатан нархи ноодатий тарзда катта фарқ қилувчи буюртмалар бериш, кейинчалик мазкур буюртмаларни савдолар тугагунига қадар олиб ташлаш ёки тузилган битимни жарима тўламасдан асоссиз равишда бекор қилиш;

нархи қонунчилик билан тартибга солинадиган маҳсулотнинг бошланғич нархини шакллантиришнинг белгиланган тартибига риоя этмаслик;

бошланғич нархларни асоссиз ошириш;

биржа шартномаси бўйича муайян харидор иштирокида бекор қилинган битимнинг баҳоси айни шу харидор билан мазкур биржа шартномаси бўйича кейинги икки савдода амалга оширилган битимнинг энг паст баҳосидан паст бўлишига олиб келувчи ҳаракатларни бажариш;

биржа савдоларида реализация қилинмаган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотларнинг бир қисмини такроран савдоларга қўймаслик;

фақат биржа савдоларига қўйиш йўли билан сотилиши лозим бўлган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотлар ҳажмларини биржа савдоларига қўймасдан тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотиш;

маҳсулотни транспортнинг муқобил тури билан жўнатиш имкони бўлгани ҳолда, уни транспортнинг муайян тури билан асоссиз равишда жўнатишни назарда тутувчи шартномалар бўйича савдоларга қўйиш;

биржада тузилган битимлар ва шартномаларни жарима санкцияларисиз асоссиз равишда ёки мунтазам асосда бекор қилиш, бир тарафнинг енгиб бўлмас куч ҳолатлари муносабати билан мажбуриятларини бажариш имконияти йўқлиги исботланган ҳолатлар, яъни фавқулодда ва олдини олиб бўлмайдиган (форс-мажор) ҳолатлар бундан мустасно;

товарни юклаб жўнатиш навбатининг изчиллигига риоя этмаслик;

биржа шартномаларида товарларнинг сифат кўрсаткичлари (тури, нави, маркаси ва бошқалар) тўғрисидаги етарлича ахборотни кўрсатмаслик ёки уларнинг кўрсаткичлари тўғрисидаги чалғитувчи ахборотни киритиш;

савдолар ташкилотчилари томонидан биржа савдоларининг иштирокчилари учун тенг бўлмаган шароитлар яратиш;

савдолар ташкилотчилари томонидан биржа савдоларининг натижаларини асоссиз равишда бекор қилиш;

сотувчи ва харидор ўртасида айни бир шахсий ҳисобварақда битим тузиш;

товарнинг нархи хусусида чалғитиш мақсадида баҳоси рақобат муҳитида таркиб топган даражадан жиддий фарқ қиладиган бир нечта битимни бир кунда бир иштирокчи томонидан ёки бир иштирокчининг манфаати учун тузиш.

(31¹-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

32. Монополияга қарши курашиш органи ўтказилган ўрганиш натижалари бўйича ҳийла-найранг ва нархларни асоссиз оширилган ҳолатлар аниқланганда, қонунчиликда белгиланган чораларни кўради.

(32-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)

Олдинги таҳрирга қаранг.

32¹. Биржа савдоларидан четлатилган ҳажмларда маҳсулотларни тўғридан-тўғри шартномалар бўйича биржа котировкалари (нарх)дан қимматроқ сотиш, шу жумладан, экспортга сотиш ҳолатлари аниқланганда, тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотилган ҳажмни сотиш нархи билан биржа савдоларида бир хил турдаги маҳсулот бўйича ўртача ҳисобланган биржа котировкалари (нарх) ўртасидаги фарққа кўпайтириш орқали ҳисобланган маблағлар олиб қўйилади.

(32¹-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 11 апрелдаги 220-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.04.2025 й., 09/25/220/0334-сон)

Маҳсулотларни тегишли жадвалларда назарда тутилган муддатлар ва ҳажмларда қўйилмаган тақдирда сотувчидан маҳсулотни биржа савдосига қўйишнинг охирги санасида шаклланган биржа нархи билан унинг иштирокидаги олдинги савдолар биржа нархи ўртасидаги тафовут, сотувчи томонидан савдоларга қўйилмаган товарнинг ҳажмига кўпайтирилган маблағлар олиб қўйилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Биржа савдолари иштирокчилари томонидан рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатлар натижасида, мазкур банднинг биринчи ва иккинчи хатбошиларида кўрсатилган ҳолатлар бундан мустасно, жорий биржа нархларининг кескин кўтарилишига ёки қатъий белгиланишига олиб келадиган ҳаракатлар аниқланганда, олдинги биржа савдоларида шаклланган маҳсулотнинг ўртача сотилиш нархи билан рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатлар натижасида шаклланган маҳсулот сотилиш нархи ўртасидаги фарқ суммасини рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатлар содир этилган савдоларда сотилган маҳсулот ҳажмига кўпайтириш орқали ҳисобланган маблағ олиб қўйилади.

(32¹-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)

Қуйидагилар биржа савдоларига доир монополияга қарши талабларни бузилиши деб ҳисобланади ва қонунчиликда белгиланган тартибда чоралар кўрилади:

сотувчилар томонидан маҳсулотларни биржа савдоларига қўйиш жадвалларини белгиланган муддатда биржанинг расмий веб-сайтига жойлаштирмаслик, шунингдек, монополияга қарши курашиш органига тақдим этмаслик;

биржа савдоларига қўйиладиган ва сотилмай қолган маҳсулотлар ҳажмлари, бекор қилинган битимлар ҳажмлари, харидор томонидан танланмаган ёки амалга оширилган битимлар бўйича сотувчи томонидан етказиб берилмаган ҳажмлар сотувчининг ўзи томонидан кейинги биржа савдоларига такроран қўйилмаслиги;

биржа савдоларига қўйилиши лозим бўлган, сотувчилар томонидан ички бозорда тўғридан-тўғри шартномалар орқали реализация қилинадиган маҳсулот сотувчилар томонидан мажбурий тартибда товар-хом ашё биржаларида ҳисобга қўйилмаслиги ва ушбу маълумотлар тегишинча шартнома тузилган ва мажбуриятлар бажарилган вақтдан бошлаб уч кун муддатда биржанинг расмий веб-сайтида жойлаштирилмаслиги;

форвард шартномалари бўйича маҳсулотларни бир ойдан кам бўлган муддатда юклаб жўнатилиши ҳамда маҳсулот юклаб жўнатиш навбати бўйича кетма-кетликка амал қилмаслик ҳолатлари аниқланганда тузилган форвард битимларни ҳақиқий эмас деб топиш учун асос бўлади ва сотувчига нисбатан қонунчиликда белгиланган тартибда чора кўрилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Мазкур банднинг биринчи — учинчи хатбошиларида кўрсатилган маблағлар Ўзбекистон Республикаси Монополияга қарши курашиш қўмитаси ҳузуридаги бюджетдан ташқари Рақобатни ривожлантиришга кўмаклашиш жамғармасига олиб қўйилади.

(32¹-банднинг тўққизинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 30 ноябрдаги 687-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.12.2022 й., 09/22/687/1073-сон)

7-боб. Маҳсулотларни биржа савдолари орқали экспортга сотиш ва олиб чиқиб кетиш тартиби

33. Юридик ва жисмоний шахслар, шу жумладан норезидентлар товарларни биржа савдоларида сотишлари ва харид қилишлари мумкин.

34. Контрактлар бўйича биржада харид қилинган товарлар учун ҳисоб-китоблар чет эл валютасида амалга оширилади.

35. Биржа савдолари натижаларига кўра тузилган экспорт контракти товар-хом ашё биржалари савдоларида тузиладиган контрактларга идентификация рақамлари беришнинг тасдиқланган тартибига мувофиқ биржада рўйхатдан ўтказилади ва расмийлаштирилади.

Экспорт контрактларининг тўғри расмийлаштирилиши учун брокерлар ва уларнинг мижозлари жавоб беради.

Экспорт контрактларининг биржада рўйхатдан ўтказилиши ҳамда ташқи савдо операцияларининг ягона автоматлаштирилган электрон тизимида ҳисобга қўйилиши учун биржа жавоб беради.

36. Контрактларга ўзгартириш ёки қўшимчалар биржа аъзоларининг ёзма аризасига биноан, ўзгартиришларни киритиш сабабларини кўрсатган ҳолда киритилади.

37. Товарларни олиб чиқишга контрактларни рўйхатдан ўтказишни амалга оширадиган биржалар харидор ва сотувчидан битимни расмийлаштиришга тааллуқли бўлмаган бошқа ҳужжатларни талаб қилишга ҳақли эмас.

Олдинги таҳрирга қаранг.

38. Ўзбекистон Республикаси божхона чегараси орқали олиб ўтиладиган, эркин алмаштириладиган валютада харид қилинган биржа товарларини олиб ўтиш ва декларациялаш тартиби божхона қонунчилик ҳужжатлари билан тартибга солинади.

(38-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 4 апрелдаги 153-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон)

LexUZ шарҳи

Қаранг: Ўзбекистон Республикаси Божхона кодексининг 37-боби.

39. Монопол ва давлат улуши мавжуд ташкилотлар томонидан ишлаб чиқариладиган юқори ликвидли ва монопол маҳсулотлар Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги томонидан белгиланадиган квоталар бўйича фақат биржа савдолари орқали экспорт қилинади.

Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги:

фақат биржа орқали экспорт қилинадиган юқори ликвидли ва монопол маҳсулотларнинг йиллик экспорт прогноз ҳажмларидан келиб чиқиб ҳамда олий ва юқори даражадаги ташрифлар доирасида имзоланган шартномалардаги ва узоқ муддатли битимлардаги (off take contract) ҳажмлардан истисно ҳолда, биржа савдолари орқали экспорт қилинадиган ҳажмлар бўйича квоталарни белгилайди;

ташқи бозор коньюнктурасидаги ўзгаришлардан келиб чиқиб, монопол ва давлат улуши мавжуд ташкилотларнинг асосланган таклифларига кўра, биржа савдоларида икки ой давомида экспорт қилинмаган юқори ликвидли ва монопол маҳсулотларни тўғридан-тўғри шартномалар орқали сотишга рухсат беради.

8-боб. Якунловчи қоидалар

40. Томонлар ўз мажбуриятларини бажармаган тақдирда, уларга нисбатан тузилган олди-сотди шартномаси ва Биржа савдолари қоидаларига мувофиқ тегишли чоралар қўлланилади.

41. Биржа савдоларини ташкил қилиш, шартномалар мажбуриятларини бажариш ва ҳисоб-китоб-клиринг хизматларини кўрсатиш жараёнида юзага келадиган баҳс ва келишмовчиликлар биржанинг арбитраж, интизом комиссиялари ёки судда кўрилишига тегишлилиги тўғрисидаги шартномага мувофиқ ҳакамлик судида ёҳуд суд томонидан ҳал этилади.

42. Сотувчилар ёки харидорлар тўловларни тўлаш ва маҳсулотни танлаш бўйича ўз мажбуриятларини бажармаган тақдирда, мажбуриятларни бажармаган томоннинг закалат пуллари жабрланувчи фойдасига жарима сифатида ушлаб қолинади.

Биржа савдоларида юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиби тўғрисидаги низомга
1-ИЛОВА

Олдинги таҳрирга қаранг.

Биржа савдоларида юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларни ички бозорга сотиш

СХЕМАСИ

Босқич	Субъектлар	Тадбирлар	Муддатлар
1-босқич	Сотувчилар	Юқори ликвидли ва (ёки) монопол турдаги маҳсулотларнинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажмларидан келиб чиқиб, биржа савдоларига қўйиладиган ҳажмлар тўғрисидаги таклифларни Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги тақдим қилиш.	25 декабрга қадар
1-босқич	Сотувчилар		25 декабрга қадар

2-босқич	Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги	Тегишли моддий балансларга ва прогнозларда биржа савдоларига қўйиладиган ҳажмларни шакллантириш.	1 январга қадар
2-босқич	Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги		1 январга қадар

3-босқич	Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги	Монополияга қарши курашиш органига йириклаштирилган моддий балансларни, уларни бажариш бўйича ҳар ойлик ва чораклик жадваллардан кўчирмаларни юбориш.	Тасдиқланишига қараб
3-босқич	Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги		Тасдиқланишига қараб

4-босқич	Сотувчилар	1. Моддий баланслар ва прогнозлар асосида ҳамда ишлаб чиқариш ҳажмларидан келиб чиқиб кунлар бўйича қўйиш жадвалларини ишлаб чиқиш. 2. Биржа жадвалларини монополияга қарши курашиш органига тақдим этиш.	Ҳар ой бошланишидан 3 кун олдин
4-босқич	Сотувчилар		Ҳар ой бошланишидан 3 кун олдин

5-босқич	Сотувчилар	Тақдим этилган жадвалларни веб-сайтга жойлаштириш.	Ҳар ой бошланишидан 3 кун олдин
5-босқич	Сотувчилар	Тақдим этилган жадвалларни веб-сайтга жойлаштириш.	Ҳар ой бошланишидан 3 кун олдин

6-босқич	Сотувчилар	Бошланғич нархни аниқлаш.	Савдога қўйилишидан олдин
6-босқич	Сотувчилар	Бошланғич нархни аниқлаш.	Савдога қўйилишидан олдин

7-босқич	Сотувчилар, харидорлар	10 фоизгача миқдордаги аванс тўловини ўтказиш.	Савдодан олдин
7-босқич	Сотувчилар, харидорлар	10 фоизгача миқдордаги аванс тўловини ўтказиш.	Савдодан олдин

8-босқич	Биржа аъзолари	Харидорларнинг топшириғи бўйича сотиш/сотиб олиш учун буюртманома бериш.	Ҳар куни савдо сессиясидан олдин
8-босқич	Биржа аъзолари		Ҳар куни савдо сессиясидан олдин

9-босқич	Биржа савдо электрон тизими (БСЭТ)	Битимларни шакллантириш.	Савдо сессиясидан кейин
9-босқич	Биржа савдо электрон тизими (БСЭТ)	Битимларни шакллантириш.	Савдо сессиясидан кейин

10- босқич	Сотувчи, харидор	Тўловларни тўлаш ва етказиб бериш.	Олди-сотди шартномасида назарда тутилган муддатларда
10- босқич	Сотувчи, харидор	Тўловларни тўлаш ва етказиб бериш.	Олди-сотди шартномасида назарда тутилган муддатларда

11-босқич	Биржалар	Ўртача ҳисобланган биржа котировкаларини (нархларини) ҳисоблаш ва уларни веб-сайтга жойлаштириш.	Ҳар хафта
11-босқич	Биржалар		Ҳар хафта

12-босқич	Монополияга қарши курашиш қўмитаси	1. Биржа нархлари мониторинги. 2. Нархларнинг кескин ошишини ва савдога чиқариш жадвалларининг ижросини ўрганиш. 3. Қонунчиликка асосан чоралар кўриш.	Доимий равишда
12-босқич	Монополияга қарши курашиш қўмитаси		Доимий равишда

(1-илова матни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 27 декабрдаги 777-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон)

Биржа савдоларида юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотларни сотиш тартиби тўғрисидаги низомга
2-ИЛОВА

Биржа савдоларида юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотларни экспортга сотиш

СХЕМАСИ

Босқич	Субъектлар	Тадбирлар	Муддатлар
1-босқич	Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги	Юқори ликвидли ва монопол маҳсулотларнинг йиллик экспорт прогноз ҳажмларидан келиб чиқиб ҳамда олий ва юқори даражадаги ташрифлар доирасида имзоланган шартномалардаги ва узоқ муддатли битимлардаги (off take contract) ҳажмлардан истисно ҳолда биржа савдолари орқали экспорт қилинадиган ҳажмлар бўйича квоталарни шакллантириш ҳамда сотувчилар ваМонополияга қарши курашиш органига юбориш.	1 январга қадар
1-босқич	Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги		1 январга қадар

2-босқич	Сотувчилар	1. Биржа орқали экспортга сотиш прогнозлари асосида кунлар бўйича қўйиш жадвалларини ишлаб чиқиш. 2. Биржа жадвалларини монополияга қарши курашиш органига тақдим этиш.	Ҳар ойнинг бошланишидан 3 кун олдин
2-босқич	Сотувчилар		Ҳар ойнинг бошланишидан 3 кун олдин

3-босқич	Сотувчилар	Тақдим этилган жадвалларни веб-сайтга жойлаштириш.	Ҳар ойнинг бошланишидан 3 кун олдин
3-босқич	Сотувчилар	Тақдим этилган жадвалларни веб-сайтга жойлаштириш.	Ҳар ойнинг бошланишидан 3 кун олдин

4-босқич	Сотувчилар	Бошланғич нархни аниқлаш.	Савдога қўйилишидан олдин
4-босқич	Сотувчилар	Бошланғич нархни аниқлаш.	Савдога қўйилишидан олдин

5-босқич	Сотувчилар, харидорлар	10 фоизгача миқдордаги аванс тўловини ўтказиш	Савдодан олдин
5-босқич	Сотувчилар, харидорлар	10 фоизгача миқдордаги аванс тўловини ўтказиш	Савдодан олдин

6-босқич	Биржа аъзолари	Харидорларнинг топшириғи бўйича сотиш/сотиб олиш учун буюртманома бериш	Ҳар куни савдо сессиясидан олдин
6-босқич	Биржа аъзолари		Ҳар куни савдо сессиясидан олдин

7-босқич	Биржа савдо электрон тизими (БСЭТ)	Битимларни шакллантириш	Савдо сессиясидан кейин
7-босқич	Биржа савдо электрон тизими (БСЭТ)	Битимларни шакллантириш	Савдо сессиясидан кейин

8- босқич	Сотувчи, харидор	Тўловларни тўлаш ва етказиб бериш.	Олди-сотди шартномасида назарда тутилган муддатларда
8- босқич	Сотувчи, харидор	Тўловларни тўлаш ва етказиб бериш.	Олди-сотди шартномасида назарда тутилган муддатларда

9-босқич	Биржалар	1. Экспорт контрактларининг биржада рўйхатдан ўтказиш ҳамда ташқи савдо операцияларининг ягона автоматлаштирилган электрон тизимида ҳисобга қўйиш. 2. Ўртача ҳисобланган биржа котировкаларини (нархларини) ҳисоблаш ва уларни веб-сайтга жойлаштириш.	Ҳар хафта
9-босқич	Биржалар		Ҳар хафта

10-босқич	Сотувчилар	Биржа савдоларида маҳсулот икки ой давомида реализация қилинмаган ҳолларда тўғридан-тўғри шартномалар орқали сотиш учун Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлигига мурожаат қилиш.	Зарур ҳолларда
10-босқич	Сотувчилар		Зарур ҳолларда

11-босқич	Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги	1. Биржа нархлари ва тузилган экспорт контрактлари мониторингини юритиш. 2. Маҳсулотларни икки ой давомида реализация қилинмаган ҳолларда сотувчилар мурожаатига мувофиқ сабабларини ўрганиш, зарур ҳолларда ташқи бозор конъюнктурасидан келиб чиқиб тўғридан-тўғри шартномалар имзолашга рухсат бериш.	Сотучилар мурожаатига мувофиқ
11-босқич	Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги		Сотучилар мурожаатига мувофиқ

Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 18 мартдаги 170-сон қарорига
3-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган айрим қарорлари

РЎЙХАТИ

1. Вазирлар Маҳкамасининг «Маҳсулотлар, хом ашё ва материалларнинг юқори ликвидли турларини сотишнинг бозор механизмларини жорий этишни давом эттириш тўғрисида» 2004 йил 5 февралдаги 57-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2004 й., 2-сон, 10-модда).

2. Вазирлар Маҳкамасининг «Табиий газ истеъмолчилари ва газ билан таъминловчи ташкилотлар ўртасидаги ўзаро ҳисоб-китоблар тартиби тўғрисида» 2005 йил 26 майдаги 132-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2005 й., 5-сон, 28-модда) 2-илованинг 2-банди.

3. Вазирлар Маҳкамасининг «Моддий балансларни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш учун киритиш тартиби тўғрисида» 2006 йил 28 июндаги 124-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2006 й., 6-сон, 46-модда).

Олдинги таҳрирга қаранг.

(4-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 21 июлдаги 396-сонли қарорига асосан ўз кучини йўқотган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 22.07.2022 й., 09/22/396/0656-сон)

5. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2006 йил 9 октябрдаги 213-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2006 й., 10-сон, 75-модда) илованинг 9 ва 14-бандлари.

6. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2006 йил 10 ноябрдаги 235-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2006 й., 11-сон, 86-модда) 1-илованинг 55-банди.

7. Вазирлар Маҳкамасининг «Вазирлар Маҳкамасининг «Маҳсулотлар, хом ашё ва материалларнинг юқори ликвидли турларини сотишнинг бозор механизмларини жорий этишни давом эттириш тўғрисида» 2004 йил 5 февралдаги 57-сон қарорига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида» 2006 йил 25 ноябрдаги 244-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2006 й., 11-сон, 90-модда).

8. Вазирлар Маҳкамасининг «Вазирлар Маҳкамасининг «Маҳсулотлар, хом ашё ва материалларнинг юқори ликвидли турларини сотишнинг бозор механизмларини жорий этишни давом эттириш тўғрисида» 2004 йил 5 февралдаги 57-сон қарорига ўзгартириш киритиш ҳақида» 2007 йил 23 октябрдаги 222-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2007 й., 10-сон, 58-модда).

9. Вазирлар Маҳкамасининг «Маҳсулотларнинг монопол турларини мавсумий талабни ҳисобга олган ҳолда биржа савдоларига қўйиш механизмини такомиллаштириш тўғрисида» 2008 йил 4 мартдаги 36-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2008 й., 10-11-сон, 60-модда).

10. Вазирлар Маҳкамасининг «Нефть маҳсулотларини етказиб берилганлиги учун ҳисоб-китоб қилиш тизимини такомиллаштириш муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2008 йил 13 мартдаги 42-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚҲТ, 2008 й., 10-11-сон, 63-модда) илованинг 3-банди.

11. Вазирлар Маҳкамасининг «Электр энергетикаси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2010 йил 17 февралдаги 23-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2010 й., 2-сон, 9-модда) илованинг 1-банди.

12. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2010 йил 7 апрелдаги 66-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2010 й., 4-сон, 16-модда) илованинг 2-банди.

13. Вазирлар Маҳкамасининг «Товарлар (ишлар, хизматлар)ни тартибга солинадиган нархлар (тарифлар)ни декларация қилиш (тасдиқлаш) ва белгилаш тартибини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2010 йил 28 октябрдаги 239-сон қарорининг (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2010 й., 10-сон, 53-модда) 3-банди, шунингдек, қарорга 2-илова.

14. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2011 йил 18 февралдаги 42-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2011 й., 2-сон, 13-модда) 1-илованинг 7-банди.

15. Вазирлар Маҳкамасининг «Маҳсулотларнинг монопол турларини товар-хом ашё биржаси орқали сотиш рўйхатини янада кенгайтириш ва ҳажмларини кўпайтириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2011 йил 21 июндаги 185-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2011 й., 6-сон, 56-модда).

16. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2012 йил 3 февралдаги 30-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2012 й., 2-сон, 6-модда) илованинг 8-банди.

17. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2012 йил 23 майдаги 143-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2012 й., 5-сон, 34-модда) илованинг 14, 17 ва 21-бандлари.

18. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2013 йил 7 мартдаги 69-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2013 й., 3-сон, 18-модда) илованинг 2-банди.

19. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2013 йил 31 майдаги 152-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2013 й., 5-сон, 34-модда) илованинг 5-банди.

20. Вазирлар Маҳкамасининг «Давлат эҳтиёжлари учун пахта хом ашёсини етказиб бериш бўйича шартнома мажбуриятларини бажарган фермер хўжаликларига контрактация шартномасидан ортиқча топширилган пахта хом ашёсини қайта ишлашдан олинган пахта шроти (кунжараси) ва пахта чигити шелухасини сотиш тартиби тўғрисидаги Низомни тасдиқлаш ҳақида» 2013 йил 5 августдаги 218-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2013 й., 8-сон, 52-модда).

21. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2013 йил 9 сентябрдаги 244-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2013 й., 9-сон, 64-модда) 1-илованинг 37 ва 58-бандлари.

22. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекэнерго» давлат-акциядорлик компанияси фаолиятини такомиллаштириш ва истеъмол қилинаётган электр энергияси учун ҳисоб-китоблар интизомини мустаҳкамлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2013 йил 1 ноябрдаги 295-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2013 й., 11-сон, 78-модда) 2-илованинг 1-банди.

23. Вазирлар Маҳкамасининг «Иқтисодиёт тармоқларида газдан фойдаланиш қоидалари тасдиқланганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2014 йил 6 октябрдаги 278-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚҲТ, 2014 й., 41-сон, 505-модда) илованинг 2-банди.

24. Вазирлар Маҳкамасининг «Республикада кўмир брикетлари ишлаб чиқариш ва сотишни комплекс ташкил этишга доир қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида» 2015 йил 2 июлдаги 177-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2015 й., 7-сон, 53-модда) 7-илованинг 1-банди.

25. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2015 йил 25 декабрдаги 372-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2015 й., 12-сон, 110-модда) 1-илованинг 6, 8 ва 18-бандлари.

26. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2016 йил 27 февралдаги 57-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚҲТ, 2016 й., 9-сон, 91-модда) илованинг 6-банди.

Олдинги таҳрирга қаранг.

(27-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 6 майдаги 266-сонли қарорига асосан 2024 йил 1 сентябрдан ўз кучини йўқотади — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.05.2024 й., 09/24/266/0329-сон)

28. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2016 йил 26 апрелдаги 122-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2016 й., 4-сон, 28-модда) 1-илованинг 81-банди.

29. Вазирлар Маҳкамасининг «Uz-Kor Gas Chemical» МЧЖ қўшма корхонасининг полимер маҳсулотларини ички бозорда сотишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2016 йил 27 июндаги 216-сон қарорининг (Ўзбекистон Республикаси ҚҲТ, 2016 й., 26-сон, 317-модда) 4-банди.

30. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш, шунингдек баъзи қарорларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2016 йил 22 декабрдаги 412-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2016 й., 12-сон, 109-модда) 1-илованинг 5-банди.

31. Вазирлар Маҳкамасининг «Республика аҳолиси ва бюджет ташкилотларига кўмир маҳсулотлари етказиб бериш механизмини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2016 йил 30 декабрдаги 422-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚҲТ, 2017 й., 1-сон, 15-модда) 6-илованинг 1-банди.

32. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2017 йил 13 мартдаги 131-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 3-сон, 25-модда) 1-илованинг 4-банди.

33. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2017 йил 28 июндаги 442-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 6-сон, 123-модда) илованинг 6-банди.

34. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2017 йил 14 июлдаги 499-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 7-сон, 146-модда) илованинг 22-банди.

35. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2017 йил 16 августдаги 638-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 8-сон, 177-модда) 1-илованинг 27 ва 41-бандлари.

36. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2017 йил 16 августдаги 639-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 8-сон, 178-модда) 1-илованинг 1-банди.

37. Вазирлар Маҳкамасининг «Моддий-техника ресурсларининг стратегик турларини етказиб берилишида махсус тартиби тўғрисидаги Низомга ўзгартириш ва қўшимча киритиш ҳақида» 2017 йил 27 сентябрдаги 770-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 9-сон, 219-модда).

38. Вазирлар Маҳкамасининг «Моддий-техника ресурсларининг стратегик турларини етказиб берилишида махсус тартиби тўғрисидаги Низомга қўшимча киритиш ҳақида» 2017 йил 28 сентябрдаги 773-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 9-сон, 220-модда).

39. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2017 йил 25 декабрдаги 1017-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 12-сон, 300-модда) илованинг 2-банди.

40. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2017 йил 26 декабрдаги 1021-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 12-сон, 304-модда) илованинг 16-банди.

41. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2017 йил 26 декабрдаги 1023-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 12-сон, 305-модда) илованинг 2-банди.

42. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек, баъзи қарорларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2018 йил 15 февралдаги 121-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2018 й., 2-сон, 38-модда) 1-илованинг 5 ва 11-бандлари.

43. Вазирлар Маҳкамасининг «Товар бозорларида монополияга қарши тартибга солишни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2018 йил 30 мартдаги 249-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2018 й., 3-сон, 3-модда) 2-илованинг 21-банди.

44. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек, баъзи қарорларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2018 йил 24 сентябрдаги 759-сон қарорига 1-илованинг 4-банди.

45. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2018 йил 7 декабрдаги 995-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2018 й., 12-сон, 299-модда) 1-илованинг 47 ва 75-бандлари.

46. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2019 йил 20 апрелдаги 341-сон қарорига илованинг 6-банди.

47. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2019 йил 29 апрелдаги 367-сон қарорига 1-илованинг 1-банди.

48. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2019 йил 13 майдаги 397-сон қарорига илованинг 19-банди.

49. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2019 йил 17 майдаги 416-сон қарорига илованинг 1-банди.

50. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида» 2019 йил 12 июлдаги 575-сон қарорига 7-илованинг 3-банди.

Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 18 мартдаги 170-сон қарорига
4-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим ҳужжатларига киритилаётган ўзгартиришлар ва қўшимчалар

1. Вазирлар Маҳкамасининг «Товар хом ашё биржалари фаолиятини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2004 йил 31 майдаги 251-сон қарори 8-бандининг тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Белгилансинки, «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖнинг биржа битишувларидан ундириладиган воситачилик йиғимларининг чекланган миқдорларини декларация қилиш чоғида «Ўзбекистон Республикаси товар-хом ашё биржаси» АЖ учун фойда солиғини ҳисоблашда харажатлар билан чегириладиган монополист корхоналар ҳамда устав фондида (капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган юридик шахслар ёки устав фондининг (капиталининг) 50 фоизи ва ундан ортиғи 50 фоиз ва ундан ортиқ миқдорда давлат улушига эга юридик шахсга тегишли бўлган юридик шахслар томонидан сотиладиган маҳаллий юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулотлар, хом ашё ва материалларни сотиш бўйича «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ хизматларига 0,1% миқдордаги воситачилик йиғимлари ҳисобга олинади ва улар қуйидаги улушларда ўтказилади:»

2. Вазирлар Маҳкамасининг 2010 йил 3 августдаги 515-ф-сон фармойишининг рус тилидаги матни 1-бандидаги «(без права распоряжения)» сўзлари чиқариб ташлансин.

Олдинги таҳрирга қаранг.

(3-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 31 майдаги 319-сонли қарорига асосан ўз кучини йўқотган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 10.06.2024 й., 09/24/319/0406-сон)

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 19.03.2020 й., 09/20/170/0336-сон, 14.12.2020 й., 09/20/777/1620-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 09.10.2021 й., 09/21/631/0950-сон, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон; 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон, 10.06.2022 й., 09/22/324/0510-сон; 22.07.2022 й., 09/22/396/0656-сон; 07.12.2022 й., 09/22/687/1073-сон; 13.01.2024 й., 07/24/15/0027-сон; 07.05.2024 й., 09/24/266/0329-сон, 10.06.2024 й., 09/24/319/0406-сон; 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон; 13.09.2024 й., 09/24/570/0715-сон; 11.04.2025 й., 09/25/220/0334-сон; 10.03.2026 й., 09/26/94/0218-сон)