|
Ҳужжат 18.09.1998 санаси ҳолатига
Амалдаги версияга ўтиш |
ЎзбекиСтон Республикасининг қонуни
АВТОМОБИЛЬ ТРАНСПОРТИ ТЎҒРИСИДА
1-модда. Мазкур Қонуннинг мақсади
Мазкур Қонуннинг мақсади Ўзбекистон Республикасида автомобиль транспорти фаолиятининг ҳуқуқий асосларини шакллантиришдан иборатдир.
2-модда. Асосий тушунчалар
Мазкур Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
автомобиль транспорти — таркибига юридик ва жисмоний шахслар кирувчи, иқтисодиёт ва аҳолининг йўловчилар, багаж ва юкларни, шу жумладан почтани (бундан кейин — йўловчилар, багаж ва юклар деб юритилади) автомобилда ташишга бўлган эҳтиёжларини таъминловчи ишлаб чиқариш-технология мажмуи;
автотранспорт воситалари — йўловчилар, багаж, юклар ташишга ҳамда махсус ишларни бажаришга мўлжалланган автомобиллар, шатакчи автомобиллар, тиркама ва ярим тиркамалар;
ташувчи — мулк ҳуқуқи ёки бошқа ашёвий ҳуқуқлар асосида автотранспорт воситасига эга бўлган, тижорат асосида йўловчилар, багаж, юклар ташиш хизматини кўрсатадиган ҳамда бунга махсус рухсатномаси (лицензияси) бўлган юридик ёки жисмоний шахс;
мижоз (йўловчи, юк олувчи, юк жўнатувчи) — тузилган ташиш шартномасига мувофиқ ташувчининг хизматларидан фойдаланувчи юридик ёки жисмоний шахс.
3-модда. Автомобиль транспорти тўғрисидаги қонун ҳужжатлари
Кейинги таҳрирга қаранг.
Автомобиль транспорти тўғрисидаги қонун ҳужжатлари ушбу Қонундан ва бошқа қонун ҳужжатларидан иборатдир.
Қорақалпоғистон Республикасида автомобиль транспорти соҳасидаги муносабатлар Қорақалпоғистон Республикаси қонун ҳужжатлари билан ҳам тартибга солинади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Шаҳар йўловчиларини ташиш соҳасидаги муносабатлар Ўзбекистон Республикасининг «Шаҳар йўловчилар транспорти тўғрисида» ги Қонуни билан ҳам тартибга солинади.
Йўловчилар, багаж ва юклар ташиш, ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш қоидалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.
LexUZ шарҳиБатафсил маълумот учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 4 ноябрдаги 482-сон «Ўзбекистон Республикасида автомобиль транспортида йўловчилар ва багаж ташиш қоидаларини ҳамда автобусларда йўловчилар ташиш хавфсизлигини таъминлашга доир талабларни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2014 йил 1 августдаги 213-сонли қарори қарори билан тасдиқланган «Ўзбекистон Республикасида автомобиль транспортида юкларни ташиш қоидалари»га қаранг.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг автомобиль транспорти тўғрисидаги қонун ҳужжатларида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
4-модда. Автомобиль транспортининг мулк шакллари
Ўзбекистон Республикасида автомобиль транспорти хусусий ва оммавий мулк асосида фаолият кўрсатиши мумкин. Автомобиль транспортининг барча мулкдорлари тенг ҳуқуқларга эгадирлар ва қонун ҳимоясидан баб-баравар фойдаланадилар.
5-модда. Автомобиль транспорти ерлари
Автомобиль транспорти фаолиятини таъминлаш учун ерлар ер тўғрисидаги қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда доимий фойдаланишга берилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
6-модда. Автотранспорт воситаларини таснифлаш
Автотранспорт воситалари йўловчилар автотранспорти, юк автотранспорти ва махсус автотранспорт воситаларига бўлинади.
Йўловчилар автотранспорти воситалари жумласига автобуслар, микроавтобуслар, енгил автомобиллар, йўловчилар ташиладиган тиркамалар ва ярим тиркамалар киради.
Юк автотранспорти воситалари жумласига юк автомобиллари, шатакчи автомобиллар, тиркамалар ва ярим тиркамалар киради. Конструктив жиҳатларига ҳамда қай мақсадларда фойдаланилишига кўра юк автотранспорти воситалари умумий ва махсус транспорт воситаларига бўлинади.
Махсус автотранспорт воситалари жумласига турли махсус ишларни, кўпроқ нотранспорт ишларини бажаришга мўлжалланган автомобиллар, тиркамалар ва ярим тиркамалар (ўт ўчириш автомобиллари, компрессор қурилмали автомобиллар, автокранлар, супуриш-сидириш ҳамда чиқинди ташиш автомобиллари ва ҳоказолар) киради.
7-модда. Автомобилда ташиш турлари
Автомобилда ташишлар шаҳардаги, шаҳар атрофидаги, шаҳарлараро ва халқаро ташишга бўлинади.
Шаҳардаги ташишлар жумласига шаҳар ёки шаҳар посёлкаси чегаралари доирасида амалга ошириладиган ташишлар киради.
Шаҳар атрофидаги ташишлар жумласига шаҳар ёки шаҳар посёлкаси чегаралари доирасидан эллик километргача ташқарида амалга ошириладиган ташишлар киради.
Шаҳарлараро ташишлар жумласига шаҳар ёки шаҳар посёлкаси чегаралари доирасидан эллик километрдан ошиқ масофада амалга ошириладиган ташишлар, шунингдек йўналиш масофасидан қатъи назар Ўзбекистон Республикасининг икки ёки ундан ортиқ вилояти ҳудудида амалга ошириладиган ташишлар киради.
Халқаро ташишлар жумласига йўналиш масофасидан қатъи назар Ўзбекистон Республикаси давлат чегарасидан ташқарига ёки давлат чегараси ташқарисидан амалга ошириладиган ташишлар киради.
8-модда. Йўловчилар, багаж ва юкларни халқаро ташиш
Йўловчилар, багаж ва юкларни автомобилда халқаро ташишлар, шу жумладан транзит ташишлар халқаро ҳамда транзит алоқа учун очиқ автомобиль йўллари орқали Ўзбекистон Республикасининг қонун ҳужжатларига ва халқаро шартномаларига мувофиқ амалга оширилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
9-модда. Автомобиль транспорти фаолиятини давлат томонидан тартибга солиш ва бошқариш
Автомобиль транспорти фаолиятини давлат томонидан тартибга солиш сертификатлаш, лицензиялаш, солиқ солиш, ижтимоий аҳамиятга эга бўлган ташишлар учун тарифларни шакллантириш, ягона илмий-техника сиёсатини ўтказиш йўли билан, шунингдек қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа шаклларда амалга оширилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Автомобиль транспортининг давлат бошқаруви Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси автомобиль транспортини бошқариш бўйича ваколат берган давлат органи томонидан амалга оширилади.
LexUZ шарҳиБатафсил маълумот учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 9 июндаги 434-сонли «Ўзбекистон Республикасида автомобиль транспортини бошқариш тизимини такомиллаштиришга доир ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарорига қаранг.
Давлат ҳокимияти ва бошқарув органлари ташувчиларнинг хўжалик фаолиятига аралашишга, шунингдек уларнинг эксплуатация хизмати ходимларини бошқа ишларга жалб этишга ҳақли эмас, қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.
Кейинги таҳрирга қаранг.
10-модда. Автомобиль транспортини бошқарувчи давлат органининг асосий ваколатлари
Автомобиль транспортини бошқарувчи давлат органининг асосий ваколатлари қуйидагилардан иборат:
автомобилда ташишларни ташкил этиш ва такомиллаштиришга доир норматив ҳужжатларни ишлаб чиқиш;
автомобиль транспортини ривожлантириш миллий дастурлари концепциясини ишлаб чиқиш;
республика ва аҳолининг ташишларга бўлган давлат эҳтиёжлари истиқболини ишлаб чиқиш;
автомобиль транспорти соҳасида ягона инвестиция, илмий-техника ва ижтимоий сиёсатни шакллантириш ва юритиш;
автотранспорт хизматлари бозорини шакллантириш ва ривожлантиришга кўмаклашиш;
йўловчилар, багаж ва юклар ташишни лицензиялашни ташкил этиш ва такомиллаштириш;
ташувчилар ва мижозларнинг ҳуқуқлари ва манфаатларини ҳимоя қилиш;
кадрларни ўқитиш ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этиш;
автомобиль транспорти тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан назорат қилиш;
Кейинги таҳрирга қаранг.
автомобиль транспорти соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга ошириш.
Автомобиль транспортини бошқарувчи давлат органи қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларга ҳам эга бўлиши мумкин.
Кейинги таҳрирга қаранг.
11-модда. Давлат ҳокимияти маҳаллий органларининг асосий ваколатлари
Кейинги таҳрирга қаранг.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Давлат ҳокимияти маҳаллий органларининг автомобиль транспорт соҳасидаги асосий ваколатлари қуйидагилардир:
Кейинги таҳрирга қаранг.
автомобиль транспортини ривожлантириш комплекс минтақавий дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;
Кейинги таҳрирга қаранг.
автотранспорт хизматлари бозорини шакллантириш ва ривожлантиришга, барча ташувчиларнинг фаолияти учун тенг шароитлар яратишга кўмаклашиш;
автомобиль транспортининг моддий-техника ва ижтимоий негизини мустаҳкамлашга кўмаклашиш.
Давлат ҳокимияти маҳаллий органлари қонун ҳужжатларига мувофиқ автомобиль транспорти соҳасида бошқа ваколатларга ҳам эга бўлиши мумкин.
Кейинги таҳрирга қаранг.
12-модда. Автотранспорт воситаларини стандартлаш, метрология жиҳатидан таъминлаш ва сертификатлаш
Автотранспорт воситалари хавфсизлик, меҳнатни муҳофаза қилиш, экология талабларига, шунингдек стандартлар ва техник шартларга, тиббий-санитария ва ёнғинга қарши нормаларга мувофиқлик сертификатига эга бўлиши лозим.
Автотранспорт воситаларини стандартлаш, метрология ва сертификатлаш ишларини ташкил этиш, мувофиқлаштириш ва таъминлаш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон давлат стандартлаш, метрология ва сертификатлаш маркази ҳамда бошқа давлат органлари томонидан қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Сертификатлашдан ўтмаган ва белгиланган тартибда рўйхатга олинмаган автотранспорт воситаларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
LexUZ шарҳиБатафсил маълумот учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 31 августдаги 683-сонли «Автомототранспорт воситаларини давлат рўйхатидан ўтказиш ва уларга рўйхатдан ўтказиш давлат рақами белгиларини бериш тартибини такомиллаштириш тўғрисида»ги қарорига қаранг.
13-модда. Автомобилда ташишларни лицензиялаш
Автомобилда ташишлар ташувчилар томонидан махсус рухсатнома (лицензия) асосида амалга оширилади.
Автомобилда ташишлар учун лицензия бериш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
LexUZ шарҳиҚўшимча маълумот учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 30 июлдаги 636-сонли «Автомобиль транспортида йўловчиларни шаҳарда, шаҳар атрофида, шаҳарлараро, халқаро, шунингдек юкларни халқаро йўналишлар бўйича ташиш фаолиятини лицензиялаш юзасидан давлат хизматлари кўрсатишнинг маъмурий регламентини тасдиқлаш тўғрисида»ги қарорига қаранг.
14-модда. Автотранспорт воситасини бошқариш ҳуқуқи
Автотранспорт воситасини бошқариш ҳуқуқи тегишли малакага эга бўлган ва тиббий текширувдан ўтган жисмоний шахсга берилади. Автотранспорт воситасини бошқариш ҳуқуқи белгиланган намунадаги ҳужжат билан тасдиқланади.
LexUZ шарҳиҚаранг: Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 2 мартдаги 116-сон қарори билан тасдиқланган Миллий ҳайдовчилик гувоҳномасининг намунаси.
Саломатлигига кўра автотранспорт воситасини бошқаришга яроқли ёки яроқсиз эканлиги мезони Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.
Автотранспорт воситаларини бошқаришга доир малака талаблари қонун ҳужжатлари билан белгиланади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
LexUZ шарҳиБатафсил маълумот учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 31 майдаги 408-сонли «Автомототранспорт воситалари ва шаҳар электр транспорт воситалари ҳайдовчиларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини ошириш бўйича нодавлат таълим хизматлари кўрсатиш фаолиятини лицензиялаш тартибини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига қаранг.
15-модда. Йўловчилар, багаж ва юклар ташиш шартномаси
Йўловчилар, багаж ва юклар ташиш шартлари ва томонларнинг жавобгарлигини назарда тутувчи ташиш шартномаси асосида ташилади.
LexUZ шарҳиҚўшимча маълумот учун Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 39-бобига («Йўловчи, багаж ва юк ташиш») қаранг.
Йўловчилар, багаж ва юкларни ташиганлик учун ташиш шартномасида белгиланган ҳақ олинади.
Қонун ҳужжатларига мувофиқ автомобилда ташишларнинг айрим турлари учун давлат ҳокимияти маҳаллий органлари томонидан тартибга солувчи тарифлар белгиланиши мумкин. Тартибга солувчи тарифлар бўйича ташишлар муносабати билан ташувчиларнинг харажатларини қоплаш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда тегишли маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Ташувчиларнинг қонун ҳужжатларига мувофиқ имтиёзлар берилган, шу жумладан бепул юриш ҳуқуқи берилган фуқароларнинг айрим тоифаларини ташиш билан боғлиқ харажатлари давлат бюджети маблағлари ҳисобидан белгиланган тартибда қопланади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Автомобиль транспортида йўловчилар, багаж ва юкларни темир йўл, денгиз, дарё, ҳаво транспорти ва транспортнинг бошқа турлари билан ўзаро ҳамкорликда ташиш ягона транспорт ҳужжатидан ҳамда шундай ташишни ташкил этиш тартибидан фойдаланган ҳолда амалга оширилаётган пайтда юзага келадиган муносабатлар ташувчилар ўртасидаги битим билан тартибга солинади.
Аҳолига автотранспорт хизмати кўрсатувчи автовокзаллар ва йўловчилар бекатлари қуриш ташувчилар, давлат бюджети маблағлари ҳамда қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
16-модда. Фавқулодда ҳолатларда автомобиль транспортининг иши
Фавқулодда ҳолатлар (зилзила, тошқин, ёнғин, эпидемия ва бошқа табиий офатлар) юзага келган тақдирда ташувчилар ва мижозлар ўртасидаги шартнома муносабатлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ёки давлат ҳокимияти маҳаллий органларининг қарорига биноан табиий офатлар ёки уларнинг оқибатларини тугатиш даврида тўхтатиб турилиши мумкин.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Ташувчиларнинг фавқулодда ҳолатларда, шунингдек сафарбарлик ҳолатини, фуқаро мудофааси ва авария-қутқарув ишларига оид тадбирларни таъминлаш билан боғлиқ ташишларни амалга оширишга доир харажатлари давлат бюджетидан қопланади.
17-модда. Ташувчининг ҳуқуқлари
Ташувчи қуйидаги ҳуқуқларга эга:
умумий фойдаланишдаги барча автомобиль йўллари, шунингдек идораларга қарашли умумий фойдаланиш учун очиқ автомобиль йўллари орқали ўтиш;
жўнатилаётган юк ўз сертификатига мувофиқ эканлигини тасдиқловчи ҳужжатларни олиш;
фуқаролар ҳаётига, йўл ҳаракати хавфсизлигига таҳдид солувчи, экология ва санитария нормалари бузилишига ёки бошқа ғайриқонуний ҳаракатларга сабаб бўлувчи ҳолатларда ташишдан воз кечиш.
Ташувчи қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
Кейинги таҳрирга қаранг.
18-модда. Ташувчининг мажбуриятлари
Мижозга хизмат кўрсатиш чоғида ташувчи:
ташиш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлиши;
сертификатга эга бўлган ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда рўйхатга олинган ишга яроқли транспорт воситаларидан фойдаланиши;
LexUZ шарҳиҚўшимча маълумот учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 31 августдаги 683-сонли «Автомототранспорт воситаларини давлат рўйхатидан ўтказиш ва уларга рўйхатдан ўтказиш давлат рақами белгиларини бериш тартибини такомиллаштириш тўғрисида»ги қарорига қаранг.
ташиш шартномаси шартларига риоя қилиши;
йўловчилар, багаж ва юклар ташишнинг белгиланган қоидаларига риоя қилиши;
йўловчи, багаж ёки юкни тайинланган жойига ташиш шартномасида белгиланган муддатда элтиб қўйиши. Агар элтиб қўйиш муддати ташиш шартномасида белгиланмаган ва назарда тутилмаган бўлса, элтиб қўйиш оқилона муддатларда амалга оширилиши лозим;
йўловчининг хавфсизлигини, хизмат кўрсатишнинг зарур қулайликлари ва шартларини таъминлаши;
багаж ва юкларнинг ташишга қабул қилиб олинган пайтдан бошлаб олувчига берилгунга қадар сақланишини таъминлаши;
йўл ҳаракати хавфсизлиги ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш қоидаларига риоя этилишини таъминлаши;
ташувчи ташишни давом эттиришдан бош тортган тақдирда мижоз кўрган зарарни қоплаши;
автомобилда ташишлар бўйича белгиланган тартибга мувофиқ ҳисобга олиш ва ҳисобот бериш ишларини юритиши;
LexUZ шарҳиБатафсил маълумот учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2012 йил 17 сентябрдаги 273-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасида йўловчилар айланмасини ва умумий фойдаланиладиган автомобиль ва электр транспортида шаҳарда, шаҳар атрофида, шаҳарлараро, халқаро йўналишларда ҳамда соатлар бўйича ташилган йўловчилар сонини аниқлаш тартиби тўғрисидаги Низомга қаранг.
қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа мажбуриятларни бажариши шарт.
Кейинги таҳрирга қаранг.
19-модда. Мижознинг ҳуқуқлари
Мижоз қуйидаги ҳуқуқларга эга:
ташувчи тўғрисида зарур бўлган ахборотни олиш;
ташувчини эркин танлаш ва ташиш учун шартнома тузиш;
қоидаларда ёки ташиш шартномасида белгиланган тарзда ташувчи томонидан ўз вақтида ва сифатли хизмат кўрсатилишидан баҳраманд бўлиш;
ташиш туфайли етказилган зиённи ва маънавий зарарни қонун ҳужжатларига мувофиқ тўлаттириш ва қоплаттириш;
Кейинги таҳрирга қаранг.
ташиш шартномасида кўрсатиб ўтилган шартлар ташувчи томонидан бузилган тақдирда хизматлар кўрсатилишидан воз кечиш;
ўз ҳуқуқлари бузилган тақдирда ваколатли давлат органларига ёки судга мурожаат қилиш;
қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа ҳуқуқлардан фойдаланиш.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Йўловчилар ташиш чоғида йўловчи қуйидаги ҳуқуқларга ҳам эга:
йўловчилар ташиш учун очиқ бўлган ҳар қандай йўналишга чипта сотиб олиш, чиптада белгиланган жойни эгаллаш;
шаҳар ва шаҳар атрофи йўналишларидаги автобусларда етти ёшгача бўлган болаларни ўзи билан бепул олиб юриш;
шаҳарлараро ва халқаро йўналишлардаги автобусда беш ёшгача бўлган бир болани алоҳида жой берилмаган ҳолда бепул олиб юриш, беш ёшдан ўн ёшгача бўлган бола учун алоҳида жой берилган ҳолда чипта тўлиқ қийматининг 50 фоизини тўлаб чипта сотиб олиш ва ўн ёшгача бўлган икки ёки ундан ортиқ бола олиб юрилганда улардан бири бепул олиб юрилади, қолганлари учун — алоҳида жой берилган ҳолда чипта тўлиқ қийматининг 50 фоизини тўлаб чипта сотиб олинади;
шаҳар ва шаҳар атрофи йўналишларида йигирма килограммдан ошмайдиган оғирликдаги багажни, шаҳарлараро ва халқаро йўналишларда — белгиланган ўлчамлардаги багажнинг бир ўрнини ўзи билан бепул, кўрсатиб ўтилган нормалардагидан ортиқча багажни эса — ҳақ эвазига олиб юриш;
ташиш бошланмасидан олдин чиптани топшириш ва унинг учун тўланган суммани қайтариб олиш. Тўланган сумманинг ташувчи томонидан қайтарилиш тартиби қонун ҳужжатлари билан белгиланади;
Кейинги таҳрирга қаранг.
йўловчиларни ташувчи рейслар кечиккан ёки бекор қилинган тақдирда етказилган зиённи ва маънавий зарарни қонун ҳужжатларига мувофиқ тўлаттириш ва қоплаттириш.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Ушбу модда иккинчи қисмининг учинчи ва тўртинчи хатбошиларида берилган имтиёзларни татбиқ қилиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда ташувчининг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
20-модда. Мижознинг мажбуриятлари
Мижоз:
ташиш шартномаси шартларига риоя қилиши;
ташиш қоидаларида ўзига қўйилган талабларни бажариши;
ташилаётган юкнинг ташиш шартномасига мувофиқлигини тасдиқловчи зарур ҳужжатларни ташувчининг талабига биноан тақдим этиши;
автотранспорт воситаларининг ташилиши лозим бўлган юк ёки багаж ёнига бемалол ва хавфсиз кириб бора олишини таъминлаши;
қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа мажбуриятларни бажариши шарт.
Кейинги таҳрирга қаранг.
21-модда. Ташиш шартномасидан келиб чиқадиган мажбуриятлар бўйича жавобгарлик
Ташиш шартномасидан келиб чиқадиган мажбуриятларни бажармаган ёки тегишли даражада бажармаган тақдирда, томонлар қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўладилар.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Томонларнинг қонунда белгилаб қўйилган жавобгарликни чеклаш ёки бартараф этиш ҳақидаги битими ҳақиқий эмас.
LexUZ шарҳиҚаранг: Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг XI боби, Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг XVIII боби.
22-модда. Юк ёки багаж йўқолган, кам чиққан ёки шикастланган (бузилган) ҳолларда ташувчининг жавобгарлиги
Агар ташувчи юк ёки багажнинг йўқолиши, кам чиқиши ёки шикастланишида (бузилишида) ўзининг айби йўқлигини исботлай олмаса, ташиш учун қабул қилиб олган юк ёки багаж йўқолганлиги, кам чиққанлиги ёки уларга шикаст етказилганлиги (бузилганлиги) учун жавобгар бўлади.
Юк ёки багажни ташиш вақтида етказилган зарар йўқотилган, кам чиққан ёки шикастланган (бузилган) юк ёки багаж қиймати, шунингдек ташувчи йўқолган, кам чиққан ёки шикастланган (бузилган) юк ёки багажни элтиб бериш учун мижоздан олган кира ҳақи қиймати миқдорида, агар бу кира ҳақи юк ёки багажнинг баҳосига кирмаса, ташувчи томонидан қопланади.
Мижоз ташувчидан юк йўқолгани, кам чиққанлиги ёки шикастлангани (бузилгани) туфайли етказилган бошқа зарарлар ҳам қопланишини талаб қилишга ҳақли.
23-модда. Ташувчининг юк ташиш учун автотранспорт воситасини бермаганлиги ёки ўз вақтида бермаганлиги учун жавобгарлиги
Ташувчи ташиш шартномасига мувофиқ юк ташиш учун автотранспорт воситасини бермаганлиги ёки ўз вақтида бермаганлиги учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлади.
Агар автотранспорт воситасини бермаганлик ёки ўз вақтида бермаганлик енгиб бўлмас куч, ҳарбий ҳаракатлар, муайян йўналишда юк ташиш тўхтатиб ёки чеклаб қўйилганлиги туфайли юз берган бўлса, ташувчи қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгарликдан озод қилинади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
24-модда. Юк ташиш учун ташувчи томонидан берилган автотранспорт воситасидан фойдаланмаганлик учун мижознинг жавобгарлиги
Юк ташиш учун ташиш шартномасига мувофиқ берилган автотранспорт воситасидан фойдаланмаганлик учун мижоз қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
Агар бу енгиб бўлмас куч, ҳарбий ҳаракатлар, муайян йўналишда юк ташиш тўхтатиб ёки чеклаб қўйилганлиги туфайли юз берган бўлса, мижоз қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгарликдан озод қилинади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
25-модда. Йўловчини жўнатиб юбориш кечиктирилгани учун ташувчининг жавобгарлиги
Йўловчиларни ташиш учун автотранспорт воситасини жўнатиш кечиктирилган ёки у белгиланган манзилга кечикиб келган тақдирда (шаҳар ва шаҳар атрофида ташишлар бундан мустасно), ташувчи, агар кечиктириш ёки кеч етиб бориш ташувчига боғлиқ бўлмаган ҳолатлар туфайли юз берганлигини исботлай олмаса, йўловчига жарима тариқасида неустойка тўлайди. Жарима миқдори ва уни тўлаш тартиби қонун ҳужжатлари билан белгиланади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Йўловчига жарима тўлаш ташувчини автотранспорт воситаси кечиктирилиши ёки кеч етиб бориши туфайли йўловчи кўрган зарарни унга тўлашдан озод этмайди.
Автотранспорт воситаси кечиктирилганлиги сабабли йўловчи унда жўнашдан воз кечган тақдирда, ташувчи йўловчига кира ҳақини ва у қилган бошқа харажатларни қайтариши шарт.
26-модда. Йўловчининг ҳаёти ёки соғлиғига шикаст етказилганлиги учун ташувчининг жавобгарлиги
Ташувчи ташиш пайтида йўловчининг ҳаёти ёки соғлиғига шикаст етказилганлиги учун, агар у шикаст жабрланувчининг қасди ёки енгиб бўлмас куч туфайли юз берганлигини исботлай олмаса, жавобгар бўлади.
Йўловчининг ҳаёти ёки соғлиғига шикаст етказилганлиги учун ташувчининг жавобгарлиги қонун ҳужжатлари билан белгиланади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
27-модда. Мижознинг зарар етказганлик учун жавобгарлиги
Мижоз ўзининг айби билан бошқа шахсларга, ташувчининг ва бошқа шахсларнинг ташувчи жавобгар бўлган мол-мулкига етказилган зарар учун жавобгар бўлади.
Юк жўнатувчи транспорт ҳужжатларида кўрсатилган маълумотлар нотўғрилиги, ноаниқлиги ёки тўлиқ эмаслиги туфайли юзага келиши мумкин бўлган барча зарарлар учун ташувчи ва учинчи шахс олдида жавобгар бўлади.
28-модда. Йўловчилар, багаж ва юкларни суғурта қилиш
Йўловчилар халқаро ва шаҳарлараро автомобиль транспортидан фойдаланганда мажбурий шахсий суғурта қилинишлари шарт.
Мажбурий шахсий суғурталаш тартиби қонун ҳужжатлари билан белгиланади.
Йўловчилар ҳаётини, соғлиғини ихтиёрий суғурта қилиш, шунингдек багаж ва юкларни суғурта қилиш тегишли суғурта шартномалари асосида қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
LexUZ шарҳиБатафсил маълумот учун Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 914-моддасига қаранг.
Кейинги таҳрирга қаранг.
29-модда. Автомобиль транспортида хавфсизлик ва экология нормаларини таъминлаш
Ташувчи йўловчилар, багаж ва юкларни ташиш, фуқаролар ҳаёти ва соғлиғи, ҳаракат хавфсизлигини ҳамда атроф муҳит муҳофаза қилинишини таъминлаши шарт.
Автотранспорт корхоналари, автовокзаллар, автобекатларнинг транспорт воситалари ҳаракати ва юк ортиш-тушириш ишлари амалга ошириладиган ҳудудлари ўта хавфли тегралар ҳисобланади. Ўта хавфли теграларда бўлиш ва унда ишларни амалга ошириш қоидалари қонун ҳужжатлари билан белгиланади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Заҳарловчи, портловчи, алангаланувчи, радиоактив, заҳарли ва бошқа хавфли юклар фақат бундай юкларни ташиш қоидаларига мувофиқ ташилиши лозим. Мижоз ва ташувчи уларнинг бехатар ташилиши, ортилиши ва тушириб олинишини таъминлашлари шарт. Хавфли юкларни қўриқлаш ва кузатиб бориш юкни жўнатувчилар ёки олувчилар томонидан бутун йўл давомида таъминланади.
LexUZ шарҳиЎзбекистон Республикаси ҳудуди орқали фақат махсус рухсатномалар бўлган тақдирда транзит қилинадиган хавфли юклар рўйхатига (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2002 йил 21 февралдаги 62-сон қарорига 1-сон Илова) қаранг.
30-модда. Низоларни ҳал қилиш
Ташувчи ва мижоз ўртасида юзага келадиган низолар суд тартибида ҳал этилади.
31-модда. Автомобиль транспорти тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганлик учун жавобгарлик
Автомобиль транспорти тўғрисидаги қонун ҳужжатларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти И. КАРИМОВ
Тошкент ш.,
1998 йил 29 август,
674-I-сон
(Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 й., 9-сон, 174-модда; 2015 й., 23-сон, 301-модда; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон; 23.01.2025 й., 03/25/1021/0063-сон; 30.12.2025 й., 03/25/1109/1241-сон; 17.04.2026 й., 03/26/1129/0375-сон)
