toggle_night_mode
Hujjat kuchini yo‘qotgan 01.01.2026
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi
Qarori
Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2021-yil 13-fevralda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 2693-7]
 LexUZ sharhi
Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2025-yil 2-oktabrdagi 21/6-sonli “Banklar kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qaroriga (roʻyxat raqami 3697, 28.10.2025-y.) asosan 2026-yil 1-yanvardan oʻz kuchini yoʻqotadi.
Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2015-yil 13-iyundagi 14/3-son qarori (roʻyxat raqami 2693, 2015-yil 6-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2015-y., 27-son, 360-modda) bilan tasdiqlangan Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.
2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Markaziy bank raisi M. NURMURATOV
Toshkent sh.,
2021-yil 11-yanvar,
28/22-son

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2021-yil 11-yanvardagi 28/22-son qaroriga

ILOVA
Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar
1. 2-bandda:
uchinchi va toʻrtinchi xatboshilardagi “boshqa majburiy toʻlovlar” degan soʻzlar “yigʻimlar” degan soʻz bilan almashtirilsin;
oʻninchi xatboshi chiqarib tashlansin;
oʻn birinchi — oʻn uchinchi xatboshilar tegishli ravishda oʻninchi — oʻn ikkinchi xatboshilar deb hisoblansin.
2. 3-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“3. Bank ustav kapitali miqdori 100,0 mlrd soʻmdan kam boʻlmasligi kerak.”.
3. 13-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“13. Bankning kredit reytingi oʻzgarishi natijasida dividend stavkalarining oʻzgarishiga olib keluvchi imtiyozli aksiyalar mazkur Nizomning 11 va 12-bandlardagi shartlar bajarilishidan qatʼi nazar, I darajali kapital hisob-kitobiga kiritilmaydi.”.
4. 14-bandning “a” kichik bandidan “, bankning oraliq moliyaviy hisoboti auditorlik tekshiruvidan oʻtgan boʻlsa — tasdiqlangan moliyaviy natijalaridan koʻp boʻlmagan miqdorda, aks holda bank hisobotidagi sof foydaning 50 foizi” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.
5. 16-bandning ikkinchi xatboshisi “nomoddiy aktivlar” degan soʻzlardan keyin “, bundan bankning dasturiy taʼminotlari mustasno” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
6. 17, 20 — 242-bandlar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
7. 18-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“18. Tavakkalchilikni hisobga olgan holdagi aktivlar summasi har bir aktiv balans summasini unga tegishli boʻlgan mazkur Nizomning 1 — 6-ilovalarida keltirilgan tavakkalchilik darajasiga koʻpaytirish va tavakkalchilik boʻyicha aniqlangan aktivlar yigʻindisi orqali topiladi.”.
8. Quyidagi mazmundagi 181-band bilan toʻldirilsin:
“181. 2021-yil 1-martga qadar ajratilgan kreditlarni tavakkalchilikka tortishda mazkur Nizomning 6-ilovasida keltirilgan tavakkalchilik darajalari asosida hisob-kitob qilinadi.
2021-yil 1-martdan boshlab ajratilgan kreditlarni tavakkalchilikka tortishda mazkur Nizomning 3-4-ilovalarida keltirilgan tavakkalchilik darajalari asosida hisob-kitob qilinadi.”.
9. 34 — 36-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“34. Regulyativ kapitalning tavakkalchilikni hisobga olgan holdagi aktivlarning umumiy summasiga nisbati 13 foizdan kam boʻlmasligi kerak. Regulyativ kapitalning monandlik koeffitsiyenti K1 quyidagi tarzda hisoblanadi:
K1 = RK / TAUS.
35. I darajali kapitalning monandlik koeffitsiyenti K2 = I darajali kapital/TAUS sifatida aniqlanadi.
Kapitalning konservatsiya buferi tavakkalchilikni hisobga olgan holdagi barcha aktivlarning 3,0 foizi sifatli I darajali kapital boʻlishini hisobga olgan holda K2 koeffitsiyenti 0,10 (10,0 foiz) miqdoridan kam boʻlmasligi lozim.
Kapitalning konservatsiya buferi tavakkalchilikni hisobga olgan holdagi aktivlarning 3,0 foizi miqdoridagi qoʻshimcha zaxiradan iborat. Bunday zaxiradan maqsad banklar tomonidan moliyaviy va iqtisodiy qiyinchilik davrlarida zararlarni qoplash uchun ishlatilishi mumkin boʻlgan kapital zaxirasining taʼminlanishini kafolatlash hisoblanadi.
36. I darajali asosiy kapitalning monandlik koeffitsiyenti K3 = I darajali asosiy kapital/TAUS sifatida aniqlanib, uning eng kichik darajasi 0,08 (8,0 foiz) miqdoridan kam boʻlmasligi lozim.”.
10. 37-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
11. Mazkur oʻzgartirish va qoʻshimchalarning 1 — 6-ilovalariga muvofiq tahrirda 1 — 6-ilovalar bilan toʻldirilsin.

Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga

1-ILOVA

“Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga

1-ILOVA

Bank aktivlarining bir qismi boʻyicha tavakkalchilik darajalari

T/r

Tavsifi

Tavakkalchilik darajasi

1.

Bankda va uning filiallarida naqd pul koʻrinishida saqlanayotgan milliy va chet el valyutasi (jumladan, bank omborlarida yoki Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki omborlarida saqlanayotgan tijorat banklariga tegishli oltin quymalar)

0%

2.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining vakillik va zaxira hisobvaraqlaridagi milliy valyutadagi mablagʻlar

0%

3.

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati va Markaziy bankiga toʻgʻridan-toʻgʻri talablar va ular tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlar

0%

4.

Xalqaro valyuta fondi va Jahon banki guruhi (Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki, Xalqaro moliya korporatsiyasi, Xalqaro investitsiyalarni kafolatlash agentligi, Xalqaro taraqqiyot assotsiatsiyasi) hamda Osiyo taraqqiyot banki, Osiyo infrastruktura investitsiya banki, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki, Yevropa investitsiya banki, Yevropa investitsiya jamgʻarmasi, Islom taraqqiyot banki va Yevropa Kengashining taraqqiyot bankiga nisbatan talablar, ularning qimmatli qogʻozlariga qilingan investitsiyalar, shuningdek ular tomonidan emissiya qilingan qimmatli qogʻozlar bilan taʼminlangan yoki kafolatlangan bank aktivlari va balansdan tashqari moddalari. Shu bilan birga, mazkur tashkilotlar tomonidan tavakkalchiliklarni toʻliq qoplash majburiyati bilan ularning mablagʻlari hisobidan amalga oshirilgan bank operatsiyalari qismi. Bunda:

taʼminotga qabul qilingan qimmatli qogʻozlar bank tasarrufida boʻlishi va belgilangan tartibga muvofiq unga berilishi lozim;

kafolatlar va tavakkalchiliklarni toʻliq qoplash majburiyati toʻgʻridan-toʻgʻri va hech qanday shartlarsiz, yaʼni ularni qoʻllashni cheklovchi biron-bir qoʻshimcha shartlarni oʻzida qamrab olmagan boʻlishi kerak.

0%

5.

Taʼminotiga depozit qabul qilingan hamda taʼminot valyutasi oʻzaro mos boʻlgan aktivlarning yoki balansdan tashqari moddalarning qismi. Bunda taʼminot uchun qabul qilingan depozit mazkur bankda shakllantirilgan boʻlishi, shuningdek mijoz shartnoma shartlarini oʻz vaqtida bajarmaganda bank depozitni hech qanday shartlarsiz ishlatishi mumkin ekanligi belgilab qoʻyilishi lozim.

0%

6.

Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomning (roʻyxat raqami 2693, 2015-yil 6-iyul) 16-bandida keltirilgan aktivlar

0%

7.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining vakillik va zaxira hisobvaraqlaridagi chet el valyutasidagi mablagʻlar

20%

8.

Joriy bozor qiymatida baholangan va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan emissiya qilingan yoki kafolatlangan qimmatli qogʻozlar koʻrinishidagi garov bilan taʼminlangan yoki kafolatlangan aktivlar, ularning qismlari va balansdan tashqari majburiyatlar. Bunda:

taʼminotga qabul qilingan qimmatli qogʻozlar bank tasarrufida boʻlishi va belgilangan tartibga muvofiq unga berilishi lozim;

kafolatlar va tavakkalchiliklarni toʻliq qoplash majburiyati toʻgʻridan-toʻgʻri va hech qanday shartlarsiz, yaʼni ularni qoʻllashni cheklovchi biron-bir qoʻshimcha shartlarni oʻzida qamrab olmagan boʻlishi kerak.

20%

9.

Oʻtkazish jarayonidagi pul hujjatlari (jumladan, yoʻldagi naqd pullar)

20%

10.

Taʼminotiga depozit qabul qilingan hamda taʼminot valyutasi oʻzaro mos boʻlmagan aktivlarning yoki balansdan tashqari moddalarning qismi. Bunda taʼminot uchun qabul qilingan depozit mazkur bankda shakllantirilgan boʻlishi, shuningdek mijoz shartnoma shartlarini oʻz vaqtida bajarmaganda bank depozitni hech qanday shartlarsiz ishlatishi mumkin ekanligi belgilab qoʻyilishi lozim.

20%

11.

Bankning asosiy vositalari va boshqa xususiy mulklari

100%

12.

Dastlabki garov huquqi bankka tegishli boʻlmagan kreditlar

100%

13.

Milliy valyutaga denominatsiya qilinmagan va milliy valyutada moliyalashtirish summasidan oshib ketgan aktivlar

100%

14.

Qarzini toʻliq yoki qisman undirish uchun bank balansiga olingan koʻchmas mulk

150%

15.

Ikki yildan koʻp boʻlgan muddatda foydalanilmayotgan bankning koʻchmas mulklari

150%

16.

Shartlari qayta koʻrib chiqilgan aktivlar

150%

17.

Boshqa barcha aktivlar, bundan Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomning (roʻyxat raqami 2693, 2015-yil 6-iyul) 2 — 6 ilovalarida koʻrsatilgan aktivlar mustasno

100%

”.

Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga

2-ILOVA

“Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga

2-ILOVA
Kontragentlarning reyting baholari asosida tavakkalchilik darajalari*

T/r

Tavsifi

Reyting baholari asosida tavakkalchilik darajasi boʻyicha ajratilgan guruhlar

“Standard & Poorʼs” va “Fitch Ratings” reyting kompaniyalarining reyting baholari**

AAA dan AA-gacha

A+ dan A-gacha

VVV+ dan VVV-gacha

VV+ dan V-gacha

V-dan past

Reyting baholariga ega emas

“Moodyʼs Investors Service” reyting kompaniyasining reyting baholari**

Aaa dan Aa3 gacha

A1 dan A3 gacha

Baa1 dan Baa3 gacha

Ba1 dan B3 gacha

B3 dan past

Reyting baholariga ega emas

1.

Xorijiy davlatlarning hukumatlari va Markaziy banklariga nisbatan talablar, ularning qimmatli qogʻozlariga qilingan investitsiyalar, shuningdek ular tomonidan emissiya qilingan qimmatli qogʻozlar bilan taʼminlangan yoki kafolatlangan bank aktivlari va balansdan tashqari moddalari. Bunda:

taʼminotga qabul qilingan qimmatli qogʻozlar bank tasarrufida boʻlishi va belgilangan tartibga muvofiq unga berilishi lozim;

kafolatlar toʻgʻridan-toʻgʻri va hech qanday shartlarsiz, yaʼni ularni qoʻllashni cheklovchi biron-bir qoʻshimcha shartlarni oʻzida qamrab olmagan boʻlishi kerak.

0%

20%

50%

100%

150%

100%

2.

Xorijiy mamlakatlardagi davlat sektori tashkilotlari (Hukumat va Markaziy bankdan tashqari)ga nisbatan talablar, ularning qimmatli qogʻozlariga qilingan investitsiyalar, shuningdek ular tomonidan emissiya qilingan qimmatli qogʻozlar bilan taʼminlangan yoki kafolatlangan bank aktivlari va balansdan tashqari moddalari. Bunda:

taʼminotga qabul qilingan qimmatli qogʻozlar bank tasarrufida boʻlishi va belgilangan tartibga muvofiq unga berilishi lozim;

kafolatlar va tavakkalchiliklarni toʻliq qoplash majburiyati toʻgʻridan-toʻgʻri va hech qanday shartlarsiz, yaʼni ularni qoʻllashni cheklovchi biron-bir qoʻshimcha shartlarni oʻzida qamrab olmagan boʻlishi kerak.

20%

50%

50%

100%

150%

150%

3.

Banklar bilan bogʻliq tavakkalchiliklar: banklarga qoʻyilgan barcha talablar, shu jumladan qarzlar va pul bozori vositalari, shuningdek ushbu banklar tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlar va bank kafolati bilan taʼminlangan boshqa barcha aktivlar:

90 kun yoki undan kam

20%

20%

20%

50%

150%

150%

90 kundan yuqori

20%

50%

50%

100%

150%

150%

4.

Xorijiy mamlakatlardagi kompaniyalarning qimmatli qogʻozlari, ularga nisbatan talablar va ularning kafolatlari. Bunda:

taʼminotga qabul qilingan qimmatli qogʻozlar bank tasarrufida boʻlishi va belgilangan tartibga muvofiq unga berilishi lozim;

kafolatlar va tavakkalchiliklarni toʻliq qoplash majburiyati toʻgʻridan-toʻgʻri va hech qanday shartlarsiz, yaʼni ularni qoʻllashni cheklovchi biron-bir qoʻshimcha shartlarni oʻzida qamrab olmagan boʻlishi kerak.

20%

50%

100%

100%

150%

150%
* Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomning (roʻyxat raqami 2693, 2015-yil 6-iyul) 1-ilovasida koʻrsatilgan mezonlardan biriga muvofiq boʻlganda, mazkur talablar qoʻllanilmaydi.
** Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilanadigan boshqa reyting kompaniyalarining ushbu baho darajasiga teng boʻlgan reyting baholari.”.

Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga

3-ILOVA

“Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga

3-ILOVA
Yuridik shaxs va yakka tartibdagi tadbirkorlarga ajratilgan kreditlarning tavakkalchilik darajalari*

T/r

Yillik foiz stavkasi

Tavakkalchilik darajasi

“Oʻstirmaslik” maqomi berilgan, sud jarayonidagi va (yoki) belgilangan muddatda undirilmagan qarzdorliklari mavjud boʻlgan kreditlar uchun tavakkalchilik darajasi

1.

milliy valyutada Markaziy bankning asosiy stavkasi + 6 foiz band va undan past,

xorijiy valyutada 6 foiz va undan past foiz stavkalarida ajratilgan kreditlar

100%

200%

2.

milliy valyutada Markaziy bankning asosiy stavkasi + 6 foiz banddan Markaziy bankning asosiy stavkasi + 9 foiz bandgacha,

xorijiy valyutada 6 foizdan 8 foizgacha boʻlgan kreditlar

150%

3.

milliy valyutada Markaziy bankning asosiy stavkasi + 9 foiz band va undan yuqori,

xorijiy valyutada 8 foiz va undan yuqori boʻlgan kreditlar

200%
* Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomning (roʻyxat raqami 2693, 2015-yil 6-iyul) 1 va 2-ilovalarida koʻrsatilgan mezonlardan biriga muvofiq boʻlsa, mazkur talablar qoʻllanilmaydi.”.

Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga

4-ILOVA

“Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga

4-ILOVA
Jismoniy shaxslarga ajratilgan (ipoteka kreditlaridan tashqari) kreditlarning tavakkalchilik darajalari*

T/r

Yillik foiz stavkasi

Tavakkalchilik darajasi

“Oʻstirmaslik” maqomi berilgan, sud jarayonidagi va (yoki) belgilangan muddatda undirilmagan qarzdorliklari mavjud boʻlgan kreditlar uchun tavakkalchilik darajasi

1.

milliy valyutada Markaziy bankning asosiy stavkasi + 9 foiz band va undan past boʻlgan kreditlar boʻyicha

100%

200%

2.

milliy valyutada Markaziy bankning asosiy stavkasi + 9 foiz banddan Markaziy bankning asosiy stavkasi + 13 foiz bandgacha

150%

3.

milliy valyutada Markaziy bankning asosiy stavkasi + 13 foiz band va undan yuqori boʻlgan kreditlar

200%
*Agar Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomning (roʻyxat raqami 2693, 2015-yil 6-iyul) 1 va 2-ilovalarida koʻrsatilgan mezonlardan biriga muvofiq boʻlsa, mazkur talablar qoʻllanilmaydi.”.

Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga

5-ILOVA

“Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga

5-ILOVA
Aholiga ajratilgan ipoteka kreditlarining tavakkalchilik darajalari*

Tavsifi

Kredit summasini garov summasiga nisbati (KGN)**

“Oʻstirmaslik” maqomi berilgan, sud jarayonidagi va (yoki) belgilangan muddatda undirilmagan qarzdorliklari mavjud boʻlgan kreditlar

KGN<50%

50%≤KGN<75%

75%≤KGN<100%

100%≤KGN

Tavakkalchilik darajasi

35%

50%

100%

150%

200%
*Agar Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomning (roʻyxat raqami 2693, 2015-yil 6-iyul) 1 va 2-ilovalarida koʻrsatilgan mezonlardan biriga muvofiq boʻlsa, mazkur talablar qoʻllanilmaydi.
**Aholiga ipoteka kreditlari ajratilishining hadli shartlari toʻgʻrisidagi nizomning (roʻyxat raqami 3269, 2020-yil 30-iyun) 6-bobiga muvofiq hisob-kitob qilinadi.”.

Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga

6-ILOVA

“Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomga

6-ILOVA
Yuridik shaxs va yakka tartibdagi tadbirkorlarga hamda jismoniy shaxslarga (ipoteka kreditlaridan tashqari) ajratilgan kreditlarning tavakkalchilik darajalari*

T/r

Tavsifi

Tavakkalchilik darajasi

1.

Yuridik shaxs va yakka tartibdagi tadbirkorlarga hamda jismoniy shaxslarga ajratilgan kreditlar

100%

2.

“Oʻstirmaslik” maqomi berilgan, sud jarayonidagi va (yoki) belgilangan muddatda undirilmagan qarzdorliklari mavjud boʻlgan kreditlar

150%

*Agar Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomning (roʻyxat raqami 2693, 2015-yil 6-iyul) 1 va 2-ilovalarida koʻrsatilgan mezonlardan biriga muvofiq boʻlsa, mazkur talablar qoʻllanilmaydi.”.
(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 13.02.2021-y., 10/21/2693-7/0116-son)